định giá cổ phiếu

Xác định giá trị cổ phiếu chính là xác định giá trị doanh nghiệp phát hành cổ phiếu. Việc này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan đến thị trường chứng khoán, đặc biệt là người phát hành và người đầu tư. Nếu giá cổ phiếu quá thấp thì sẽ gây thiệt hại cho người bán; còn nếu định giá cổ phiếu quá cao sẽ gây thiệt hại cho người mua. Để thị trường hoạt động có hiệu quả, cần tạo ra một thị trường công bằng và hoạt động trôi chảy thông qua việc cân đối lợi ích của các bên tham gia thị trường. Điều này lại càng quan trọng đối với các thị trường chứng khoán mới hoạt động như Việt nam vì nó giúp cho thị trường hoạt động ổn định và phát triển về lâu dài. Trên thế giới đ• có rất nhiều sách, báo viết về đề tài này, giới thiệu từ những phương pháp cơ bản cho đến những ứng dụng mang tính đặc thù tuỳ theo hoàn cảnh tuỳ từng nước, tuỳ doanh nghiệp. Hiện nay, Việt nam chưa có một công trình nghiên cứu nào có tính chất toàn diện và gắn với việc đưa ra niêm yết và giao dịch tại thị trường chứng khoán, ngoài một số phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hoá đơn giản được áp dụng tại các giai đoạn khác nhau trong tiến trình cổ phần hoá, mà gần đây nhất là Thông tư 104-1998/TT-BTC ngày 18/07/1998 của Bộ Tài chính. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, giao dịch cổ phiếu chiếm tới 89% giá trị giao dịch toàn thị trường, hoàn thiện nghiệp vụ định giá cổ phiếu có ý nghĩa thiết thực về mặt lý luận cũng như thực tiễn nhằm góp phần vào sự phát triển các hoạt động nghiệp vụ của công ty chứng khoán để thúc đẩy sự phát triển của thị trường.

Lời nói đầu

Xác định giá trị cổ phiếu chính là xác định giá trị doanh nghiệp phát hành cổphiếu Việc này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi của các bênliên quan đến thị trờng chứng khoán, đặc biệt là ngời phát hành và ngời đầu t Nếugiá cổ phiếu quá thấp thì sẽ gây thiệt hại cho ngời bán; còn nếu định giá cổ phiếu quácao sẽ gây thiệt hại cho ngời mua Để thị trờng hoạt động có hiệu quả, cần tạo ra mộtthị trờng công bằng và hoạt động trôi chảy thông qua việc cân đối lợi ích của các bêntham gia thị trờng Điều này lại càng quan trọng đối với các thị trờng chứng khoánmới hoạt động nh Việt nam vì nó giúp cho thị trờng hoạt động ổn định và phát triển

về lâu dài Trên thế giới đã có rất nhiều sách, báo viết về đề tài này, giới thiệu từnhững phơng pháp cơ bản cho đến những ứng dụng mang tính đặc thù tuỳ theo hoàncảnh tuỳ từng nớc, tuỳ doanh nghiệp Hiện nay, Việt nam cha có một công trìnhnghiên cứu nào có tính chất toàn diện và gắn với việc đa ra niêm yết và giao dịch tạithị trờng chứng khoán, ngoài một số phơng pháp xác định giá trị doanh nghiệp cổphần hoá đơn giản đợc áp dụng tại các giai đoạn khác nhau trong tiến trình cổ phầnhoá, mà gần đây nhất là Thông t 104-1998/TT-BTC ngày 18/07/1998 của Bộ Tàichính Trong bối cảnh thị trờng chứng khoán Việt Nam hiện nay, giao dịch cổ phiếuchiếm tới 89% giá trị giao dịch toàn thị trờng, hoàn thiện nghiệp vụ định giá cổ phiếu

có ý nghĩa thiết thực về mặt lý luận cũng nh thực tiễn nhằm góp phần vào sự pháttriển các hoạt động nghiệp vụ của công ty chứng khoán để thúc đẩy sự phát triển củathị trờng

Chơng I: Những vấn đề lý thuyết liên quan đến định

giá cổ phiếu

1 Khái niệm bản chất và vai trò của định giá cổ phiếu

1.1 Khái niệm về định giá cổ phiếu

Định giá cổ phiếu thực chất là quá trình xác định giá trị thực hay giá trị kinh tếdoanh nghiệp là công ty cổ phần để từ đó xác định giá trị của cổ phần mà đại diệncho nó là cổ phiếu

1.2 Bản chất của định giá cổ phiếu

Định giá cổ phiếu thực chất là quá trình xác định giá trị doanh nghiệp là công

ty cổ phần để từ đó xác định giá trị của của cổ phần mà đại diện cho nó là cổ phiếu.Việc định giá trị doanh nghiệp nhằm mục đích đa doanh nghiệp ra trao đổi, mua bándới một hình thức nào đó Do vậy, doanh nghiệp cũng đợc coi nh hàng hoá, có haithuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng Tuy nhiên, doanh nghiệp là một loại hàng hoá

đặc biệt vì doanh nghiệp là một hệ thống phức tạp của nhiều yếu tố cấu thành và cácmối quan hệ giữa các yếu tố đó Có những yếu tố vật chất nh các tài sản hữu hìnhsong cũng có những yếu tố phi vật chất nh tài sản vô hình Giá trị của các yếu tố cấuthành tài sản của doanh nghiệp lại luôn thay đổi theo thời gian Hơn nữa, mỗi doanhnghiệp lại có những đặc thù riêng do vậy giữa các doanh nghiệp có sự khác biệt đáng

kể Chính vì vậy, giá trị của doanh nghiệp cũng chỉ là mức giá cá biệt Việc định giádoanh nghiệp không chỉ đơn giản là lấy tổng giá trị tài sản doanh nghiệp đã đợckiểm kê, đánh giá để xác định giá trị của doanh nghiệp, mà còn phải xuất phát từ yêucầu của sản xuất và lu thông hàng hoá nh một quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh,quy luật cung cầu, đặc biệt là quy luật lợi nhuận của nền kinh tế thi trờng

Thông thờng giá trị doanh nghiệp gồm 3 bộ phận chính: Giá trị tài sản củadoanh nghiệp; giá trị đất doanh nghiệp sử dụng; giá trị các yếu tố làm tăng giá trị nh

địa điểm, uy tín, tiếng tăm của doanh nghiệp

Đối với ngời đầu t, họ xác định giá cổ phiếu không chỉ dựa vào giá trị tài sảnhiện hành công ty sở hữu mà quan trọng hơn chính là khả năng thu lợi nhuận trong t-

ơng lai Khả năng này không chỉ phụ thuộc vào khả năng thu lợi nhuận trong quá khứ

và hiện tại của doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nh lợi thế

th-ơng mại, uy tín doanh nghiệp, bí quyết kinh doanh, ngành nghề kinh doanh và khảnăng mở rộng thị trờng, sự tác động của các chính sách kinh tế nhà nớc đối với ngànhnghề kinh doanh của doanh nghiệp trong tơng lai

Những vấn đề nêu trên là những căn cứ khách quan để xem xét định giá doanhnghiệp từ đó xác định giá trị cổ phiếu Xác định giá trị cổ phiếu là phải xem xét toàndiện các yếu tố cấu thành giá trị doanh nghiệp Đó là giá trị các tài sản hữu hình vàtài sản vô hình của doanh nghiệp Những giá trị của doanh nghiệp muốn đợc xã hộithừa nhận cần phải đợc thông qua trao đổi, tức là mức giá mà cả ngời mua và ngờibán đều chấp nhận đợc

Định giá tài sản đáp ứng yêu cầu tính toán, xác định sự thay đổi về mặt giá trịcủa thực thể tại một thời điểm nhất định, đây đợc xem nh là quá trình ớc tính khoảntiền mà ngời mua sẵn sàng chi trả để họ có quyền sở hữu và thu lợi ở một thực thểnhất định, và ngợc lại cũng là sự ớc tính khoản tiền thu đợc của ngời bán khi bán thựcthể đó

Trong nền kinh tế thị trờng, các thực thể kinh doanh cũng trở thành hàng hoá,

do đó việc định giá trị tài sản là căn cứ quan trọng để xác định giá trị doanh nghiệpcũng nh giá trị cổ phiếu trên thị trờng chứng khoán, đây cũng chính là mối quan tâmhàng đầu của cả các chủ thể phát hành chứng khoán và công chúng đầu t

Trong điều kiện của Việt nam, đang thực hiện quá trình chuyển đổi nền kinh tế

từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trờng có sự quản lý, điều tiết củaNhà nớc thì việc định giá doanh nghiệp có một vai trò quan trọng trong quá trình đổimới, cải cách hệ thống doanh nghiệp nhà nớc ở nớc ta, nhất là việc trong việc thựchiện chủ trơng cổ phần hoá một bộ phận doanh nghiệp Nhà nớc Đặc biệt, trong giai

đoạn hiện nay, khi thị trờng chứng khoán Việt nam mới mở cửa hoạt động thì vai trò

của việc định giá doanh nghiệp hay định giá cổ phiếu lại càng quan trọng Điều này

sẽ giúp tạo ra sự công bằng thông qua việc ngời mua và ngời bán đều đánh giá đúnggiá trị của cổ phiếu mà mình mua bán, từ đó có thể đa ra quyết định giao dịch có cơ

sở Đến lợt nó, việc đảm bảo cân bằng quyền lợi cho ngời mua và ngời bán sẽ giúpcho hoạt động của thị trờng chứng khoán ổn định và phát triển bền vững Mặt khác,thông qua việc xác định mức giá thị trờng hợp lý, các nhà quản lý thị trờng có cơ sở

để đa ra các quyết định quản lý đúng đắn nhằm đảm bảo cho thị trờng hoạt động hiệuquả và an toàn

1.3 Vai trò của định giá cổ phiếu

 Xét ở góc độ chủ thể phát hành, vai trò của việc định giá cổ phiếu thểhiện rất rõ nét Thông qua việc xác định giá cổ phiếu, các chủ thể phát hành có thể

định ra đợc mức giá hợp lý nhằm đảm bảo ngời đầu t sẵn sàng chấp nhận mức giá đó;

đồng thời doanh nghiệp cũng không bị thua thiệt do cổ phiếu bị định giá thấp Điềunày bảo đảm sự thành công của đợt phát hành trên thị trờng sơ cấp, đồng thời cũng

đảm bảo tính thanh khoản cho cổ phiếu khi đợc giao dịch trên thị trờng thứ cấp Trênthực tế, hoạt động định giá cổ phiếu hiện nay ở Việt nam còn nhiều bất cập, khungkhổ pháp lý cha hoàn thiện, đặc biệt là chính sách chế độ về tài chính kế toán, các ph-

ơng pháp áp dụng nghèo nàn, thiếu các tổ chức tài chính hoạt động chuyên nghiệp vềlĩnh vực này gây nên những khó khăn nhất định trong việc định giá và chính điềunày là một trong những cản trở trong quá trình cổ phần hoá các DNNN và hạn chếviệc phát hành chứng khoán ra công chúng của các chủ thể phát hành

 Đối với ngời đầu t, cổ phiếu là một phơng tiện có khả năng thu lợi nhuận

cao, nhng cũng có thể gặp rủi ro lớn Để đi đến quyết định đầu t đúng đắn đòi hỏiphải có sự lựa chọn loại cổ phiếu thích hợp về giá cả và có mức độ rủi ro mà ngời đầu

t có thể chấp nhận đợc Nếu rủi ro càng lớn thì yêu cầu lợi suất đầu t càng phải cao và

do đó giá cổ phiếu phải càng thấp Vì lẽ đó ngời đầu t cần phải tiến hành định giá cổphiếu để xác định mức giá và độ rủi ro của cổ phiếu đó có phù hợp với nhau và phù

hợp với sở thích của ngời đầu t Nếu nh ngời đầu t có thể đánh giá đúng cổ phiếu củacông ty thì ngời đó sẽ thu đợc mức lợi suất đầu t mong muốn

 Về phía các cơ quan quản lý nhà nớc đối với thị trờng tài chính và hệthống doanh nghiệp, việc nắm đợc các phơng pháp và kỹ năng định giá cổ phần/ cổphiếu sẽ giúp cho các cơ quan này đánh giá đợc thực trạng giá cả các tài sản tài chínhtrên thị trờng Từ đó sẽ có những chính sách và biện pháp hợp lý để điều chỉnh thị tr-ờng trên cả tầm vĩ mô lẫn vi mô

 Đới với các công ty chứng khoán

Đối với các hoạt động đầu t trên thị trờng chứng khoán, để ra quyết định đầu tthì nhà đầu t luôn phải cân nhắc giữa giá thị trờng và giá trị thực của chứng khoán,quyết định mua khi giá thị trờng thấp hơn giá trị thực và quyết định bán khi giá thị tr-ờng cao hơn giá trị thực Giá trị thực của chứng khoán thờng đợc xác định bằng cách

định giá, không chỉ đợc sử dụng cho việc ra quyết định đầu t mà còn phục vụ cho việcphát hành, bảo lãnh phát hành, t vấn đầu t, t vấn hợp nhất, sát nhập doanh nghiệp Trong bối cảnh thị trờng chứng khoán Việt Nam hiện nay, giao dịch cổ phiếu chiếmtới 89% giá trị giao dịch toàn thị trờng, định giá cổ phiếu đối với công ty chứngkhoán có những lợi ích sau đây:

- Cung cấp thông tin định lợng cần thiết cho nhà đầu t cá nhân, qua đó làm tốtnghiệp vụ t vấn đầu t, thu hút thêm nhiều nhà đầu t cá nhân trong nớc và nớc ngoài,qua đó tăng giá trị giao dịch toàn thị trờng và thúc đẩy thị trờng phát triển sôi động

- Hoàn thiện qua trình ra quyết định đầu t tự doanh và đầu t danh mục, nângcao gia trị giao dịch và hiệu quả đầu t, thu hút thêm nhiều nhà đầu t có tổ choc đểquản lý danh mục đầu t

- Đẩy mạnh nghiệp vụ phát hành mới và bảo lãnh phát hành của công ty chứngkhoán, tăng lợng hàng hoá cho thị trờng, thúc đẩy sự tham giá của các công ty cổphần mới vào thị trờng giao dịch tập trung để huy động vốn, thúc đẩy sự ra đời củacác công ty cổ phần mới để huy động vốn trên thị trờng thứ cấp

Có cơ sở để so sánh các hàng hoá khác nhau, tạo cạnh tranh trên thị trờng, qua

đó thúc đẩy công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc và có sự lựa chọn nhữngdoanh nghiệp kinh doanh hiệu quả vào danh sách cổ phần hoá

Đẩy mạnh việc chuyển đổi các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài thànhcông ty cổ phần và thổi luồng sinh khí mới vào thị trờng chứng khoán Việt Nam khiChính phủ có văn bản cho phép định hớng này

Nói một cách tổng quát, việc định giá đợc quy định trong các trờng hợp khácnhau và với các mục đích khác nhau sẽ gây ảnh hởng tới kết quả thu đợc và việc lựachọn các phơng pháp áp dụng Tuy nhiên, việc định giá thờng đợc tiến hành theo một

số mục đích chính sau đây:

- Hỗ trợ ngời mua trong việc xác định mức độ sẵn sàng chấp nhận mua;

- Hỗ trợ ngời bán trong việc xem xét giá bán;

- Đóng vai trò nh quan toà trong việc giải quyết tranh chấp giữa các bên;

- Hỗ trợ ngời cho vay trong việc định lợng chứng khoán thế chấp đối với mộtkhoản vay;

- Hình thành giá trị liên quan đến các điều khoản trong luật pháp, nh nhằmmục đích tính thuế trớc bạ;

- Định lợng giá trị đa vào các báo cáo kế toán;

- Hỗ trợ nguyên đơn hoặc bị đơn trong các vụ kiện tụng;

- Đánh giá một khiếu nại về hậu quả tổn thất;

- Xác định giá trị theo hợp đồng hoặc các điều khoản trong Điều lệ công ty;

- Xác định nghĩa vụ thuế lãi vốn hoặc tổn thất;

- Thực hiện việc đánh giá độc lập về một công ty đại chúng phục vụ cho việcthâu tóm hoặc cơ cấu lại theo Luật Công ty, hoặc theo các quy định niêm yết của cơquan quản lý thị trờng chứng khoán

Tóm lại, việc định giá cổ phiếu có thể đợc nhìn nhận từ nhiều góc độ khácnhau và có các giá trị tơng ứng khác nhau Song dù nhìn nhận dới góc độ nào, mỗicách xác định giá trị cổ phiếu bao giờ cũng liên quan đến lợi ích của ngời mua, ngờibán trên thị trờng Vì vậy việc xem xét, lựa chọn một cách đánh giá cổ phiếu theo ph-

ơng pháp phù hợp, thoả mãn lợi ích của ngời mua và ngời bán trên thị trờng là mộtthực tế không thể bỏ qua

2 Phơng pháp luận trong việc định giá cổ phiếu

2.1 Các khái niệm về giá trị liên quan đến việc định giá cổ phiếu

Quá trình hoạt động của công ty sẽ sinh ra một luồng thu nhập cho cổ đôngcủa công ty và luồng thu nhập này sẽ quyết định giá trị kinh tế qua đó thể hiện sựthành công hay thất bại của hoạt động sản xuất kinh doanh và đợc phản ánh vào giá

cổ phiếu của công ty Tuy nhiên trên thực tế giá trị đợc xác định bằng nhiều cáchkhác nhau và do đó sẽ có những khái niệm khác nhau về giá trị Chẳng hạn, có nhữnggiá trị đợc hình thành từ sổ sách kế toán, có giá trị đợc hình thành từ luồng thu nhập

nh nêu trên đây hoặc giá trị đợc hình thành từ quy luật cung-cầu của thị trờng Trong từng trờng hợp, giá trị đợc phân tích đánh giá căn cứ vào một số điều kiện cụthể và không nhất thiết chỉ căn cứ vào các chiến lợc và hiệu quả kinh doanh của côngty

Để hiểu rõ các khái niệm về giá trị và vận dụng chúng một cách thích hợp vàomục đích phân tích trong quá trình định giá, ta có thể xem xét một số khái niệm cơbản nhất sau đây:

Giá trị kinh tế

Khái niệm giá trị kinh tế liên quan đến công dụng chủ yếu của một tài sảntrong việc tạo ra luồng thu nhập sau thuế cho ngời nắm giữ tài sản đó Những luồngthu nhập này có đợc từ thu nhập hay các khoản thanh toán theo hợp đồng, hay thanh

lý một phần hoặc toàn bộ vào một thời điểm trong tơng lai Giá trị kinh tế chính làmột khái niệm lựa chọn luồng thu nhập Giá trị của một hàng hoá đợc định nghĩa là

số tiền mà ngời mua sẵn sàng trả theo giá trị hiện tại của nó để có đợc luồng thu nhập

dự tính trong tơng lai Do vậy, giá trị kinh tế là một khái niệm hớng về tơng lai Nó

đ-ợc xác định thông qua việc đánh giá luồng thu nhập tiềm năng trong tơng lai, kể cả sốtiền thu đợc từ lần thanh lý hàng hoá cuối cùng ở đây, các chi phí phát sinh do quyết

định trớc đây là chi phí chìm và do vậy không liên quan đến việc ớc tính luồng thunhập trong tơng lai nếu xét từ góc độ kinh tế

Giá trị kinh tế làm cơ sở cho một khái niệm giá trị thông thờng khác bởi vì nódựa trên logic lựa chọn hoàn toàn tất yếu trong quá trình đầu t tiền bạc Tuy nhiênviệc tính toán giá trị kinh tế trên thực tế sẽ rất phức tạp vì chúng ta cần phải lựa chọn

và áp dụng một tỷ lệ chiết khấu đại diện (lợi nhuận tiêu chuẩn) khi tính giá trị hiện tạicủa luồng thu nhập và luồng thu nhập dơng trong một thời gian nhất định Nhữngluồng thu nhập này còn bao gồm cả giá trị giả định cuối cùng về lợng tiền có khảnăng thu hồi hoặc mọi giá trị hiện thực tại điểm phân tích cuối cùng Quá trình nàythực tế quyết định sự cân bằng của luồng thu nhập trong toàn bộ những khoản thờigian khác nhau

Mặt khác, việc đánh giá rủi ro của một công ty đợc dựa trên các đặc điểm tơng

đối của công ty, do vậy giá trị kinh tế không phải là tuyệt đối; nó chỉ là kết quả củaviệc đánh giá rủi ro tơng đối dự tính trong tơng lai Trên thực tế, giá trị kinh tế có mốiquan hệ chặt chẽ với mức độ chấp nhận rủi ro của mỗi cá nhân Do đó, giá trị kinh tế

đóng vai trò chủ chốt trong việc đa ra quyết định đầu t của mỗi ngời

Giá trị thị trờng

Giá trị thị trờng còn đợc gọi là giá trị thị trờng công bằng, đây là giá trị củamột tài sản hay tập hợp tài sản khi giao dịch trên thị trờng có tổ chức hoặc giữa cácbên cá nhân trong một giao dịch tự nguyện Thị trờng có tổ chức sẽ giúp ngời mua vàngời bán định ra giá trị thị trờng phù hợp cho tất cả các loại tài sản hữu hình và vôhình Giá trị thị trờng tất nhiên cũng đợc hình thành thông qua các giao dịch giữa cácbên cá nhân khi không có thị trờng có tổ chức

Một lần nữa, giá trị thị trờng cũng không phải là giá trị tuyệt đối mà là mộtthoả thuận nhất thời giữa hai hay nhiều bên Theo một nghĩa nào đó thì các bên giaodịch sẽ điều chỉnh các đánh giá cá nhân tơng ứng đối với giá trị kinh tế của tài sản đủ

để đi đến sự nhất trí Do vậy, giá trị thị trờng của cổ phiếu vào một thời điểm nhất

định có thể phụ thuộc vào sự a thích và thậm chí là quan điểm của các cá nhân liênquan, xu hớng tâm lý phổ biến trên sở giao dịch có tổ chức, độ gay cấn của cuộcchiến giành quyền thâu tóm, các biến đổi về kinh tế, phát triển công nghiệp, điều kiệnkinh tế chính trị Hơn nữa, khối lợng tài sản và chứng khoán giao dịch hiện tại sẽ

ảnh hởng tới giá trị do ngời mua và ngời bán định ra

Giá trị thị trờng mặc dù có khả năng biến động nhng nói chung vẫn đợc coi làmột tiêu chuẩn hợp lý để đánh giá giá trị hiện tại của từng tài sản có và tài sản nợ ghitrong bảng cân đối kế toán Giá trị thị trờng còn thờng đợc dùng để đánh giá hàng tồnkho và để phân tích vốn đầu t dới dạng các giá trị thu hồi trong tơng lai Việc sápnhập và thâu tóm các công ty đang hoạt động cũng dựa trên giá trị thị trờng do cácbên đặt ra

Cũng giống nh giá trị kinh tế, việc thiết lập giá trị thị trờng cũng gặp phảinhững trở ngại thực tế Một giá trị thị trờng đích thực chỉ có thể xác định đợc khi thực

sự tham gia vào một giao dịch Bởi vậy, trừ khi hàng hoá đợc mua bán trên thực tế,mọi giá trị thị trờng còn lại chỉ mang tính ớc lợng và có thể dễ dàng thay đổi theo

điều kiện và nhận thức của mỗi bên

Nhng ngay cả khi giá trị thị trờng đợc niêm yết sẵn thì vẫn có thể có những

điều chỉnh nhất định Ví dụ các cổ phiếu phổ thông phổ biến tại các sở giao dịch lớn

đợc yết giá công khai trên thị trờng, nhng thờng sẽ phải chịu những biến động giá cảquan trọng thậm chí là trong một ngày giao dịch Do đó, giá trị thị trờng căn cứ vàocác giao dịch cùng loại chỉ có thể biến động trong một giới hạn nhất định gắn với các

điều kiện giao dịch theo ngày, theo tuần hay theo tháng Đối với hàng hoá không đợcgiao dịch thờng xuyên, việc đánh giá giá trị giao dịch thực tế sẽ trở nên khó khănhơn

Giá trị sổ sách

Giá trị sổ sách của một tài sản có hay tài sản nợ là giá trị ghi trong bảng cân

đối kế toán theo nguyên tắc kế toán đợc chấp nhận ở mỗi nớc Giá trị sổ sách chủ yếuphục vụ cho mục đích kế toán chứ không phải là giá trị kinh tế hiện hành Giá trị sổsách là một giá trị có tính lịch sử mà vào một thời điểm nhất định nào đó nó có thể đ-

ợc đánh giá lại để thể hiện giá trị thị trờng Tuy nhiên, vì giá trị thị trờng luôn thay

đổi theo thời gian và những biến động của điều kiện kinh tế, do vậy, giá trị sổ sách vàgiá trị thị trờng sẽ hầu nh không đồng nhất Thực tế này rất đúng đối với cổ phiếu phổthông đợc giao dịch theo giá trị thị trờng và giá trị này thờng khác xa so với giá trịghi sổ Sở dĩ có sự khác biệt trên là vì giá trị sổ sách đợc xác định từ bảng cân đối kếtoán

Bảng cân đối kế toán đợc chuẩn bị vào ngày cụ thể, ghi chép các loại và số ợng các tài sản có đợc sử dụng cho hoạt động kinh doanh (tức là các khoản vốn đãcam kết) và các tài sản nợ đối ứng huy động của ngời cho vay và các chủ sở hữu (tức

l-là các khoản vốn đã huy động đợc) Cũng có thể gọi l-là bản báo cáo điều kiện tàichính hoặc bản báo cáo tình hình tài chính, bản này luôn phải cân đối bởi vì giá trịghi sổ của toàn bộ các tài sản đã đợc đầu t vào hoạt động kinh doanh tại một thời

điểm nào đó phải cân đối một cách chính xác với các khoản nợ đã vào sổ và cáckhoản vốn cổ phần của các chủ sở hữu là nguồn gốc của các tài sản này Các khoản

nợ này là các nghĩa vụ cụ thể thể hiện các trái quyền đối với tài sản của doanhnghiệp, đợc xếp hạng cao hơn các cổ đông trong thứ tự u tiên thanh toán Vốn cổphần của các cổ đông đã đợc ghi sổ thể hiện quyền của cổ đông đối với phần tài sảncòn lại sau khi đã trừ đi tất cả các khoản nợ Một bảng cân đối kế toán tổng quát nhất

Tài sản cố định Nợ dài hạn

Các loại tài sản có chủ yếu hoặc các khoản vốn đã cam kết gồm:

- Các tài sản lu động (các khoản mục này quay vòng trong trờng hợp kinh doanh bìnhthờng trong một khoản thời gian tơng đối ngắn nh tiền mặt, các chứng khoán dễchuyển đổi sang tiền mặt, các khoản phải thu và hàng tồn kho)

- Tài sản cố định (gồm có đất đai, các nguồn khoáng sản, nhà cửa, thiết bị, máy móc

và các phơng tiện vận chuyển)

- Các tài sản khác nh các khoản tiền gửi, các bằng sáng chế và các tài sản vô hìnhkhác, kể cả giá trị lợi thế phát sinh khi thâu tóm công ty

Các nguồn vốn nợ và tài sản ròng chủ yếu bao gồm:

- Các khoản nợ ngắn hạn là nghĩa vụ đối với nhà cung cấp, cơ quan thuế vụ, ngời lao

động và ngời cho vay trong vòng một năm

- Các khoản nợ dài hạn bao gồm các công cụ nợ có thời hạn hoàn trả trên một năm

nh trái phiếu, các khoản cho vay và các khoản thế chấp

- Vốn cổ phần của chủ sở hữu bao gồm số vốn ròng do các loại chủ sở hữu đóng gópcũng nh các khoản thu nhập tích luỹ đợc giữ lại trong doanh nghiệp sau khi chi trả cổtức

Bảng cân đối kế toán là các hình ảnh sao chụp dạng tĩnh phản ánh các điềukiện tại thời điểm lập bảng Các số liệu này cũng mang tính chất tích luỹ vì nó trìnhbày các kết quả của tất cả các quyết định và các giao dịch đợc thực hiện kết từ khidoanh nghiệp bắt đầu hoạt động và đợc tính toán cho đến thời điểm chuẩn bị báo cáo

Nh chúng ta đã thấy trên đây, các quy định kế toán tài chính quy định rằng tấtcả các giao dịch phải đợc hạch toán theo chi phí và giá trị tại thời điểm hiện thời, vànhững điều chỉnh về sau giá trị ghi sổ chỉ đợc thực hiện trong những trờng hợp hạn

hữu Do vậy, bảng cân đối kế toán (số liệu đợc tính luỹ) diễn giải các tài sản và cáckhoản nợ đã mua hoặc phải thực hiện trong những thời gian khác nhau Do các giá trịkinh tế hiện thời của các tài sản có thể thay đổi, đặc biệt trong trờng hợp nhữngkhoản mục dài hạn (nh nhà cửa, máy móc) hoặc các nguồn vốn (nh đất đai, khoángsản), các chi phí đợc phản ánh trong bảng cân đối kế toán có thể không phản ánh cácgiá trị kinh tế thực sự Hơn nữa, những thay đổi về giá trị của tiền tệ dùng để hạchtoán các giao dịch có thể bóp méo bảng cân đối kết toán theo thời gian.

Cuối cùng, vì giá trị sổ sách của vốn cổ phần là phần chênh lệch giữa tổng tàisản có và vốn nợ nên giá trị này cũng chỉ thể hiện giá trị kế toán chứ không phải làgiá trị kinh tế hiện thời Thờng có sự khác nhau hoàn toàn giữa giá trị còn lại này vớigiá trị kinh tế hiện thời của doanh nghiệp đợc phản ánh trên giá cổ phiếu hoặc trongviệc định giá khi mua bán doanh nghiệp Thực tế, cổ phần của các công ty hoạt động

có hiệu quả đợc mua bán theo các mức giá cao hơn nhiều so với giá trị ghi sổ của nó

Từ thực tế trên cho thấy giá trị sổ sách trong nhiều trờng hợp chỉ nên dùng đểtham khảo chứ không có giá trị phân tích kinh tế để xác định giá trị thị trờng củacông ty

Giá trị tái sinh

Đây là chi phí bắt buộc để thay thế một tài sản cố định hiện tại cùng loại Nóicách khác, đây chính là chi phí thay thế máy móc, thiết bị hoặc các tài sản cùng loạikhác Trên thực tế, giá trị tái sinh là một trong những thớc đo dùng để điều chỉnh giátrị tài sản của một doanh nghiệp đang hoạt động Xác định giá trị tái sinh là một ớctính chủ yếu dựa trên những thay đổi về mặt kỹ thuật

Giá trị tái sinh liên quan đến việc liệu tài sản cố định có thể đợc tái sinh hoàntoàn giống nh ban đầu hay không Cùng với hao mòn vật chất, phần lớn mọi tài sảnhữu hình sản xuất theo công nghệ theo thời gian đều trở nên lỗi thời Đồng thời còn

có vấn đề đánh giá các chi phí thực tế phục vụ cho việc tái sinh tài sản cùng loại Còntrong phân tích, giá trị tái sinh thờng là tiêu chuẩn để đánh giá giá trị thị trờng của tàisản của một doanh nghiệp đang hoạt động

Giá trị đảm bảo

Đây là giá trị của một tài sản dùng để đảm bảo cho một khoản vay hay các loạitín dụng khác Giá trị đảm bảo nói chung đợc coi nh mức giá trị tín dụng lớn nhấtdùng để đánh giá tài sản cầm cố Khi có vật đảm bảo trong tay, các chủ nợ thờng địnhgiá giá trị đảm bảo thấp hơn giá trị thị trờng của tài sản đó Nh vậy sẽ tạo ra sự antoàn trong trờng hợp mất khả năng thanh toán còn mức rủi ro đối với chủ nợ sẽ quyết

định mức độ điều chỉnh giảm bớt tuỳ ý Khi giá trị thị trờng cha đợc hình thành, giátrị đảm bảo đợc xác định hoàn toàn trên cơ sở đánh giá, thì chủ nợ sẽ cho phép duy trìmột biên độ an toàn đủ lớn phù hợp trong từng trờng hợp cụ thể

Giá trị sau khấu hao

Nói chung, các nguyên tắc và thông lệ kế toán đợc chấp nhận quy định rằnggiá trị của một tài sản hao mòn phải đợc giảm dần một cách hệ thống và bằng giá trịthực ròng sau quãng đời hoạt động của nó Giá trị giảm này đợc gọi là mức khấu haohoặc giảm giá, thờng đợc quy định phải tính theo lợi nhuận trong suốt những giai

đoạn kế toán sử dụng tài sản Giá trị sau khấu hao bằng giá trị sổ sách của một tài sảntrừ đi tổng mức khấu hao hoặc giảm giá đã đợc xác định Vì là giá trị sổ sách nênphản ánh giá thị trờng khi bán tài sản hoặc mức chi phí bỏ ra để thay thế tài sản

Giá trị thẩm định

Giá trị thẩm định đợc xác định và sử dụng một cách chủ quan khi tài sản liênquan không có giá trị thị trờng rõ ràng Ngời ta thờng lấy giá giao dịch phù hợp để sosánh với tài sản đợc thẩm định Giá trị thẩm định thờng đợc dùng trong các giao dịch

có quy mô đáng kể, đặc biệt là đối với bất động sản có tính chất thơng mại hay đất

đai, giá trị thẩm định đợc xác định bởi một giám định viên công bằng đợc hai bêntham gia chấp thuận, đó là ngời có kiến thức về giám định các loại tài sản liên quangiúp ngời mua và ngời bán tìm ra đợc mức giá hợp lý, hay ít nhất là đề ra mức độ mặccả Chất lợng đánh giá phụ thuộc vào khả năng giám định và so sánh với các trờnghợp trớc đó Một lần nữa, khả năng và đánh giá của cá nhân góp phần làm cân bằnggiá trị Hiếm khi những lần thẩm định khác nhau lại có cùng kết quả

Giá trị hoạt động liên tục

Giá trị hoạt động liên tục là giá trị của một doanh nghiệp đang hoạt động hoặcgiá trị của tài sản “đang sử dụng” Khái niệm giá trị hoạt động liên tục thờng gặp khi

định giá nhà xởng và thiết bị và thờng kết hợp với một yếu tố thu nhập vốn hoá Ví

dụ, trong thời kỳ lạm phát cao, giá trị hoạt động liên tục của nhà xởng và thiết bị cóthể vợt quá giá trị sổ sách của chúng rất nhiều Giá trị hoạt động liên tục nói chungthờng cao hơn giá trị có thể thực hiện nếu bán tài sản thông qua đấu giá công khai

Giá trị cổ phần

Nh đã trình bày ở trên, giá trị cổ phần đợc hình thành khi lợi nhuận từ các hoạt

động kinh doanh hiện tại và trong tơng lai vợt quá chi tiêu về tài sản của công ty Đó

là toàn bộ mức tăng về giá trị kinh tế của doanh nghiệp phản ánh trong tổng cổ tứctăng định kỳ đợc tính bằng tổng cổ tức cộng với lãi hay lỗ Giá trị cổ phần liên quanchặt chẽ với các luồng thu nhập và lợi nhuận dự tính làm cơ sở cho giá trị kinh tế

Giá trị thanh lý

Trong trờng hợp một doanh nghiệp giải thể hoạt động, thờng có ít thời gian đểbán tài sản Nhu cầu bán tài sản trong một khoảng thời gian ngắn thờng dẫn tới việckhông thu hồi đợc toàn bộ giá trị tài sản so với trờng hợp nếu doanh nghiệp có nhiềuthời gian để bán tài sản hơn Giá trị thấp này đợc coi là giá trị thanh lý hoặc giải thể

và gần bằng giá trị có thể thu đợc nếu bán tài sản thông qua đấu giá công khai

Giá trị đặc biệt

Giá trị đặc biệt là giá trị phụ thêm mà một ngời mua sẵn sàng trả, phản ánh cácnhân tố nh quy mô kinh tế, tiềm năng phát triển, khả năng cạnh tranh, đảm bảo mộtnguồn cung hoặc tiêu thụ cho sản phẩm, và giá trị phụ này là đánh giá của riêng ngờimua đó Việc tồn tại giá trị đặc biệt này có nghĩa là ngời mua đó sẵn sàng trả thêmmột khoản đáng kể cao hơn giá trị mà những ngời mua khác sẵn sàng trả

2.2 Những nguyên tắc cơ bản trong định giá cổ phiếu

2.2.1 Cơ sở định giá cổ phiếu

Giá trị của một công ty đợc xác định bằng nguồn lợi nhuận mà công ty đem lạihàng năm cho tất cả những ngời chủ sở hữu công ty Hay nói cách khác, cổ phiếu phổthông mang lại cho ngời sở hữu một nguồn thu nhập tại các thời điểm khác nhautrong tơng lai nh: cổ tức (đợc chia định kỳ hoặc không cố định); giá trị cổ phiếu khingời sở hữu bán cổ phiếu đó đi Nói tóm lại, cổ phiếu đem lại cho ngời sở hữu mộtdòng thu nhập trong tơng lai.

Do tiền có giá trị về mặt thời gian, cho nên mỗi đồng tiền ở mỗi thời điểm khácnhau sẽ đem lại một giá trị khác nhau Vì vậy, để xác định giá trị cổ phiếu tại mộtthời điểm nào đó, ngời ta phải xác định đợc giá trị luồng thu nhập mà cổ phiếu đó(hoặc công ty đó) đem lại ở các thời điểm khác nhau và quy chúng về cùng thời điểmcần định giá Việc quy đổi này luôn tuân theo nguyên tắc chung là một đồng củangày hôm nay luôn có giá trị hơn một đồng của ngày mai do tính chất sinh lợi của

đợc dựa trên nguyên tắc xác định giá trị đồng tiền theo thời gian nh sau:

• Xác định giá trị tơng lai của một khoản tiền hiện tại

Đồng tiền có giá trị theo thời gian Một khoản đầu t có thể tăng sau một thờigian do có lãi suất Nếu đầu t một khoản PV trong n năm, lãi suất các năm tơng ứng

là r1, r2, và FV(n; r1, r2 rn) là giá trị cuối kỳ thì:

FV(n; r1, r2 rn) = PV(1+r1)(1+r2) (1+rn)Nếu lãi suất không đổi qua các năm: r1=r2= =rn thì :

FV(n;r) = PV(1+r)n

Trong đó:

FV(n;r) : giá trị cuối kỳ

n: Số năm (hay số thời kỳ)

r : lãi suất năm (%) (hay thời kỳ)

PV: Giá trị ban đầu

- Nếu tính theo tháng thì công thức biến đổi nh sau:

PV: Giá trị ban đầu

- Nếu tính theo ngày thì công thức biến đổi nh sau:

PV: Giá trị ban đầu

- Lãi suất nhiều kỳ trong năm:

m: Số kỳ gộp lãi mỗi năm (tháng, quý, ngày)

- Giá trị tại một thời điểm thời gian trong tơng lai của một dòng thu nhập đều

đặn trớc đó

FV(n, r1 r2 rn) = PV(1+rn)0 + PV(1+rn-1)1 + + PV(1+r1)n-1

Nếu lãi suất nh nhau:

FV(n, r) = PV{(1+r)0 + PV(1+r)1 + + PV(1+r)n-1}FVA(n,r) = PV (

r

1 r) (1 + n − )

• Xác định giá trị hiện tại của một khoản tiền trong tơng lai:

PV= (1 r)(1FV(n,r) (1r) r )

n 2

+Với lãi suất cố định:

PV= (1 r) n

r) FV(n,

+Thời gian tính theo tháng:

PV = (1 r) n/12

r) FV(n,

+Thời gian tính theo ngày:

PV = (1 r) n/365

r) FV(n,

FV

2

2 ) r (1

FV

+ + + n

n

n ) r (1

FV

+

Trong đó:

PV: Giá trị hiện tại

FV1: Giá trị thu nhập của năm 1

FV2: Giá trị thu nhập của năm 2

FVn: Giá trị thu nhập của năm n

Po = ∑∞

= 1 +

i ) r (1 FV

2.2.1 Nguyên tắc ngang giá

Trong điều kiện thị trờng hoạt động trôi chảy và không có những yếu tố làm nóméo mó giá cả, nguyên tắc giá trị hiện tại và lợi suất tơng ứng với rủi ro đa đến hệquả là giá cả của nó Tại những thời điểm nhất định, do sự mất cân đối về thông tinhay thông tin không đầy đủ thì có thể phát sing sự chêch lệch giữa giá cả và hiện giácủa một tài sản nhng trên thị trờng lập tức sẽ đẩy giá thị trờng về sát với hiện giá của

nó Đây chính là hoạt động có tác dụng điều chỉnh thờng xuyên trên các TTCK pháttriển Mặt khác, cơ chế trên còn đa một nguyên lý nữa là giá cả của các tài sản cócùng dòng tiền thu nhập và cùng độ rủi ro thì phải bằng nhau nếu giả định rằng chiphí giao dịch là bằng không và thị trờng hoạt động hiệu quả

2.2.2 Lợi suất tơng ứng với rủi ro

Lãi suất r nêu trên chính là tỷ suet để qui các luồng tiền thu nhập trong twonglai của tài sản tài chính về giá trị hiện tại hay còn gọi là tỷ lệ chiết khấu Với chocnăng đó, tỷ lệ chiết khấu phải tơng xứng với mức độ rủi ro của tài sản tài chính và còn

đợc gọi là lợi suất mong đợi điều chỉnh theo rủi ro bởi vì xét từ góc độ nhà đầu t nó làlợi tức đợc thể hiện theo giá trị tơng đối (phần trăm) mà họ mong muốn thu đợc quaviệc đầu t vào một tài sản có mức độ rủi ro nhất định Rủi ro này bao gồm rủi ro hệthống (rủi ro không thể tránh khỏi) và rui ro phi hệ thống (rủi ro có thể loại trừ bằngcách đa dạng hoá) Do vậy, r phải bao hàm hai yếu tố: lợi suất phi rủi ro và phí bù

đắp rủi ro Lợi suất phi rủi ro đem lại lợi tức thực, cps tính lợi đến lạm phát cho nhà

đầu t (mà điển hình là lãi suất của Tín phiếu Kho bạc); còn phí bù đắp rủi ro bao

gồm: rủi ro vỡ nợ, rủi ro kỳ hạn, rủi ro về tính thanh khoản, rủi ro tỷ giá hối

đoái gắn với từng loại tài sản

Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM)

Một phát triển của lý thuyết thị trờng vốn là mô hình định giá tài sản vốn(CAPM), đợc áp dụng phổ biến trong bối cảnh tài chính hiện tại Về cơ bản, CAPMchỉ ra rằng lợi suất mong đợi (hay yêu cầu) của tài sản tài chính bằng với lợi suất củachứng khoán phi rủi ro cộng với chi phí bù đắp rủi ro, theo công thức sau:

re = rf + [ E(rm ) - rf ] β e

Trong đó:

rf = lợi suất phi rủi roE(rm) = lợi suất dự tính của danh mục thị trờngE(rm) - rf = mức bù đắp rủi ro thị trờng

e

β = rủi ro hệ thống của tài sản

re = lợi suất yêu cầu

%

E(r)rr

r = r + [ E(r) - r]

E(r) - r= hệ số góc

Bêta 1,0

Bêta

Lợi suất yêu cầu, re là một hàm số của rủi ro hệ thống (β) Rủi ro beta củadanh mục thị trờng bằng 1,0 Hệ số β của chứng khoán càng lớn thì mức rủi ro càngcao, và do vậy lợi suất yêu cầu (re ) phái càng lớn

Để áp dụng phơng pháp CAPM, chúng ta cần phải xác định ba nhân tố: lợi suấtphi rủi ro, mức bù đắp rủi ro thị trờng, và rủi ro hệ thống (β)

Xác định lợi suất phi rủi ro

Lợi suất phi rủi ro là thu nhập từ một chứng khoán hoặc một danh mục đầu tchứng khoán không có rủi ro và hoàn toàn không chịu tác động của các biến đôngkkinh tế Ngời ta thờng áp dụng lãi suất tín phiếu kho bạc là phù hợp nhất Nguyênnhân chủ yếu là do tín phiếu kho bạc có kỳ hạn ngắn, do vậy hầu nh không chịu rủi robiến động lãi suất trên thị trờng

Xác định mức bù đắp rủi ro thị trờng

Bù đắp rủi ro thị trờng (giá của rủi ro) là phần chênh lệch giữa lợi suất dự tính

từ danh mục thị trờng và lợi suất phi rủi ro, E(rm ) - rf Mô hình CAPM lập luận rằngchứng khoán càng rủi ro thì mức lãi suất yêu cầu khi đầu t vào chứng khoán đó càngphải lớn, tức là chi phí của công ty phát hành ra chứng khoán đó phải càng lớn Lý do

ở chỗ rủi ro càng cao thì mức bù đắp rủi ro phải càng lớn Vì danh mục thị trờng có

hệ số β bằng 1 nên mức bù đắp rủi ro thị trờng E(rm ) - rf đợc coi là giá của một

đơn vị rủi ro Vì vậy, đối với một chứng khoán nào đó có β e> 1 thì mức bù đắp rủi

ro cho chứng khoán đó phải cao hơn mức bù đắp rủi ro thị trờng, β e[ E(rm) - rf ].Trờng hợp ngợc lại thì mức bù đắp rủi ro của chứng khoán sẽ thấp hơn mức bù đắp thịtrờng

Xác định rủi ro hệ thống (β e):

Xác định hệ số β ephụ thuộc vào việc liệu cổ phần của công ty có đợc niêm yếthay không

Nếu công ty thực hiện chào bán ra công chúng thì nhà đầu t có thể sử dụng các

hệ số β đợc công bố rộng rãi làm thớc đo Các hệ số β này đợc cập nhật theo định

kỳ (quý hoặc năm, ) Việc xác định rủi ro hệ thống này đợc căn cứ vào các hệ số tàichính của từng công ty Chúng thay đổi khi các hệ số tài chính này thay đổi, và phản

ánh sự đánh giá gần nhất của thị trờng vfề rủi ro vốn cổ phần một cách chính xáchơn

Một phơng pháp xác định β một cách phổ biến là dùng thống kê toán học.Tuy nhiên, phơng pháp này chỉ có thể hực hiện đợc khi thị trờng chứn khoán đã hoạt

động đợc một thời gian dài Để xác định β của một công ty, ngời ta thu thập số liệuquá khứ (ít nhất là 5 năm) về mức chi phí vốn cổ phần (re ) của công ty đó và gắn kếtchúng trong mối quan hệ với mức bù đắp rủi ro thị trờng thep mô hình CAPM nh sau:

re = α 0 + β e( rm - rf )

Đới với những công ty không niêm yết thì thông thờng trên thị trờng khôngcông bố beta của một công ty đó Trong trờng hợp này, có thể sử dụng hệ số β củamột công ty tơng tự đợc niêm yết hoặc có thể dùng hệ số β bình quân ngành làm tr-

ớc đó

- Nếu vốn của công ty bao gồm cả vốn cổ phần và vốn nợ thì r e cần đợc xác

định theo phơng pháp chi phí vốn bình quân gia quyền (WACC):

ra = re x

E D

E

+ + rd

D E

D

+ (1-t)Trong đó:

ra là lợi suất thu nhập ớc tính trên tài sản của công ty hay chính là chi phí vốnbình quân gia quyền của một công ty

re là lợi suất phải trả cho vốn cổ phần (chính là lợi suất yêu cầu của nhà đầu t)

và rd là lãi suất vay nợ

E và D là khối lợng vốn cổ phần và vốn vay tơng ứng

t là thuế suất thuế thu nhập của công ty

Từ công thức trên ta có thể suy ra công thức tính lợi suất yêu cầu đới với cổphiếu:

re = ra + (D/E) [ ra - rd (1-t)]

Mô hình CAPM đựoc sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực tài chính để xác định lợisuất yêu cầu đối với một tài sản tài chính Tuy nhiên, mô hình này có các nhợc điểmsau:

- Không phản ánh đợc cả rủi ro hệ thống lẫn rủi ro phi hệ thống của chứngkhoán

- Do thông tin không cân xứng nên khó dự đoán đợc hệ số beta, lợi nhận bù

đắp rủi ro của thị trờng

3 Phân tích những thông tin cơ bản phục vụ quá trình định giá cổ phiếu phổ thông

3.1 Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp

Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp đi sau xem xét tình hình tài chínhnhững năm đã qua của công ty có cổ phiếu định giá và so sánh với những công tyhoạt động cùng ngành nhằm thu đợc những đặc thù hoạt động riêng của công ty,những xu hớng biến động riêng của công ty làm cơ sở dự báo hoặc tìm kiếm công tytơng đơng

Khi phân tích các chỉ số tài chính cần lu ý rằng: Nếu nh bảng cân đối kế toán(BCĐKT) phản ánh những tài sản thuộc quyền quản lý và sử dụng của công ty tịa mộtthời điểm, thì báo cáo kết quả kinh doanh (BCKQKD) phản ánh kết quả kinh doanhcủa công ty trong một thời kỳ nhất định Vì vậy khi phân tích các chỉ số tài chính mà

có một chỉ tiên thuộc BCĐKT, một chỉ tiêu thuộc BCKQKD thì có hai quan điểmkhác nhau về việc lựa chọn số liệu phục vụ phân tích: Thứ nhất, có thế tính toán theo

số d cuối kỳ, quan điểm thứ hai lại dùng số d trung bình của kỳ Nhng trong báo cáonày, em sẽ phân tích các chỉ số tài chính dựa trên số d trung bình của kỳ, do số dtrung bình của kỳ cho phép phản ánh hợp lý những thay đổi trong kết quả kinh doanh

mà có kiên quan đến việc thay đổi các khoản mục tài sản trong kỳ tài chính Phần nàybao gồm:

 Phân tích các tỷ số tài chính

Các hệ số tài chính đợc sử dụng rộng rãi khi xem xét tình hình và đặc điểmhoạt động của một doanh nghiệp do chúng phản ánh đợc mối quan hệ của những con

số tuyệt đối trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp Do các hệ số này là chỉ tiêu

t-ơng đối, phản ánh quan hệ giữa các đại lợng, nên việc phân tích chỉ có ý nghĩa khi sosánh tơng quan; thông thờng ngời ta thờng so sánh hệ số của một doanh nghiệp xemxét với:

- Hệ số của nền kinh tế;

- Hệ số trung bình ngành hoạt động của doanh nghiệp;

- Hệ số của các đối thủ cạnh tranh chính trong ngành ;

- Hệ số thực hiện trong quá khứ

Do các hệ số tài chính đợc tính toán từ số liệu tuyệt đối trên báo cáo tài chính,

để đảm bảo tính so sánh đợc của các hệ số thì việc lập và trình bày báo cáo tài chínhcủa các doanh ngiệp phải nhất quán; điều này đòi hỏi phải có sự hiện diện của nhữngnguyên tắc kế toán đợc thừa nhận chung hoặc các chuẩn mực kế toán cung nh sự tuânthủ của các doanh nghiệp Tại những nớc có nền kinh tế phát triển, sự thống nhất vềchẩn mực kế toán cho phép việc tính toán hệ số tài chính đợc thực hiện bởi các công

ty chuyên nghiệp Đới với những quốc gia cha đạt đến sự đồng nhất trong việc lập vàtrình bày báo cáo tài chính, tuỳ thuộc quan hệ tài chính cần tìm hiểu, ngời phân tích

có sự linh hoạt độc lập khi lựa chọn hệ số phân tích và việc đa các số liệu từ báo cáotài chính vào công thức tính toán

 Các tỷ số về khả năng thanh toán

Khả năng thanh toán hiện hành = Tài sản lu động

Nợ ngắn hạn

Tài sản lu động thờng bao gồm tiền, chứng khoán ngắn hạn dễ chuyển nhợng,các khoản phải thu và dự trữ (tồn kho); còn nợ ngắn hạn thờng bao gồm các khoảnvay ngắn hạn ngân hàng thơng mại và các tổ chức tín dụng khác, các khoản phải trảnhà cung cấp, các khoản phải trả nàh cung cấp, các khoản phải trả, phải nộp khác Cảtài sản l động và nợ ngắn hạn đều có thời hạn nhất định - tới một năm Tỷ số khảnăng thanh toán hiện hành là thớc đo khả năng thanh toán ngắn hạn của doanhnghiệp, nó cho biết mức độ các khoản nợ của các chủ nợ ngắn hạn đợc trang trải bằngcác tài sản có thể chuyển thành tiền trong một giai đoạn tơng đơng với thời hạn củacác khoản nợ đó.

Để đánh giá khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn khi đến hạn, các nhàphân tích còn quan tâm tới chỉ tiêu vốn lu động ròng hay vốn lu động thờng xuyêncủa doanh nghiệp Nó đợc xác định là phần chênh lệch giữa tài sản lu động và tổng

nợ ngắn hạn, hoặc là phần chênh lệch giữa vốn thờng xuyên ổn định với tài sản ròng.Khả năng đáp ứng nghĩa vụ thanh toán, mở rộng qui mô sản xuất king doanh và khảnăng nắm bắt thời cơ thuận lợi của nhiều doanh nghiệp phụ thuộc phần lớn vào vốn lu

động ròng Do vậy, sự phát triển của không ít doanh nghiệp còn đợc thể hiện ở sựtăng trởng vốn lu động ròng

- Tỷ số khả năng thanh toán nhanh: là tỷ số giữa các tài sản quay vòng nhanh

với nợ ngắn hạn Tài sản quay vòng nhanh là những tài sản có thể nhanh chóngchuyển đổi thành tiền, gồm: tiền, chứng khoán ngắn hạn, các khoản phải thu Tài sản

dự trữ là tài sản khó chuyển đổi thanh tiền hơn trong tổng tài sản lu động và dễ bị lỗnhất nếu đợc đem bán Do vậy, tỷ số khả năng thanh toán nhanh cho biết khả nănghàon trả các khoản nợ ngắn hạn không phụ thuộc vào việc bán tài sản dự trữ và đợcxác định bằng cách lấy tài sản lu động trừ phần dự trữ chia cho nợ ngắn hạn

 Các tỷ số về khả năng cân đối vốn

Tỷ số này dùng để đo lờng phần vốn góp của các chủ sở hữu doanh nghiệp sovới phần tài trợ của các chủ nợ đối với doanh nghiệp và có ý nghĩa quan trọng trong