ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ

chuẩn mực kế toán quốc tế×chuẩn mực kế toán quốc tế (ias)×chuẩn mực kế toán quốc tế số 27×tài liệu chuẩn mực kế toán quốc tế×hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế ias×chuan muc ke toan quoc te×Từ khóachuẩn mực kế toán quốc tế chuẩn mực kế toán quốc tếchuẩn mực kế toán quốc tế iastài liệu môn chuẩn mực kế toán quốc tếLỜI NÓI ĐẦU ........................................................................................................................... 3MỤC LỤC ................................................................................................................................. 5CHƢƠNG 1 ............................................................................................................................... 9 HỘI ĐỒNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN, CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ QUY TRÌNH BAN HÀNH CHUẨN MỰC ......................................................... 91. SỰ CẦN THIẾT CỦA CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ .......................................................... 9 2. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỘI ĐỒNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ .. 103. CƠ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA IASB .................................................................. 104. QUY TRÌNH BAN HÀNH CHUẨN MỰC ................................................................................ 13CHƢƠNG 2 ............................................................................................................................. 22IASB FRAMEWORK KHUÔN MẪU LÝ THUYẾT CHO VIỆC LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH ........................................................................................................ 221. GIỚI THIỆU ...................................................................................................................... 222. MỤC ĐÍCH CỦA KHUÔN MẪU LÝ THUYẾT ........................................................................ 223. PHẠM VI CỦA KHUÔN MẪU LÝ THUYẾT ........................................................................... 234. ĐỐI TƢỢNG SỬ DỤNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ NHU CẦU THÔNG TIN ................................ 235. MỤC TIÊU CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH ................................................................................ 24 6. CÁC GIẢ ĐỊNH CƠ BẢN .................................................................................................... 256.1. Cơ sở dồn tích (Accrual Basis) .............................................................................. 256.2. Hoạt động liên tục (Going concern) ...................................................................... 267. CÁC ĐẶC ĐIỂM CHẤT LƢỢNG .......................................................................................... 267.1. Tính có thể hiểu được (Understaiidability) ............................................................ 267.2. Tính thích hợp (Relevance) .................................................................................... 267.3. Tính đáng tin cậy (Reliability) ............................................................................... 27 7.4. Tính có thể so sánh được (Comparability) ............................................................. 278. HẠN CHẾ GIỮA TÍNH THÍCH HỢP VÀ TÍNH ĐÁNG TIN CẬY ................................................. 289. CÁC YẾU TỐ CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH ............................................................................ 289.1. Định nghĩa các yếu tố báo cáo tài chính ................................................................ 299.2. Ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính ............................................................ 309.3. Đo lường các yếu tố của báo cáo tài chính ............................................................ 31CHƢƠNG 3 ............................................................................................................................. 34IAS 2 HÀNG TỒN KHO .................................................................................................... 341. GIỚI THIỆU ...................................................................................................................... 342. MỤC TIÊU ....................................................................................................................... 343. PHẠM VI ......................................................................................................................... 344. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................... 354.1. Định nghĩa hàng tồn kho ........................................................................................ 35 4.2. Đo lường hàng tồn kho ........................................................................................... 354.3. Phương pháp tính giá hàng tồn kho ....................................................................... 384.4. Ghi nhận chi phí ..................................................................................................... 384.5. Công bố .................................................................................................................. 396 Mục lụcCÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................................... 39CHƢƠNG 4 ............................................................................................................................ 42IAS 16 BẤT ĐỘNG SẢN, NHÀ XƢỞNG VÀ MÁY MÓC THIẾT BỊ .......................... 421. GIỚI THIỆU ..................................................................................................................... 422. MỤC TIÊU: ...................................................................................................................... 423. PHẠM VI ......................................................................................................................... 424. TÓM TẮT NỘI DUNG IAS 16 ............................................................................................ 424.1. Ghi nhận ban đầu bất động sản, nhà xưởng, và máy móc thiết bị ........................ 424.2. Đo lường giá trị tài sản sau khi ghi nhận ban đầu ................................................ 474.3. Khấu hao tài sản .................................................................................................... 534.4 Xóa sổ tài sản đã được ghi nhận ............................................................................... 584.5 Công bố ...................................................................................................................... 59CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................................... 60CHƢƠNG 5 ............................................................................................................................ 62IAS 38 TÀI SẢN VÔ HÌNH ................................................................................................ 621. GIỚI THIỆU ..................................................................................................................... 622. MỤC TIÊU ....................................................................................................................... 623. PHẠM VI ......................................................................................................................... 624. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................... 634.1. Định nghĩa tài sản vô hình..................................................................................... 634.2. Điều kiện ghi nhận và đo lường giá trị tài sản vô hình ......................................... 644.4 Ghi nhận chi phí ................................................................................................... 704.5 Đo lường giá trị tài sản sau khi ghi nhận ban đầu ................................................ 70 4.6 Thời gian sử dụng hữu ích ..................................................................................... 714.7 Tài sản vô hình có thời gian sử dụng hữu ích giới hạn ......................................... 724.8. Tài sản vô hình có thời gian sử dụng hữu ích không thể xác định ........................ 734.9. Thanh lý tài sản vô hình......................................................................................... 734.10. Công bố .................................................................................................................. 74 CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................................... 75 CHƢƠNG 6 ............................................................................................................................ 78IAS 36 – TỔN THẤT TÀI SẢN ............................................................................................ 781. GIỚI THIỆU ..................................................................................................................... 78 2. MỤC TIÊU...................................................................................................................... 783. PHẠM VI ......................................................................................................................... 784. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................... 784.1. Một số thuật ngữ .................................................................................................... 784.2. Thời điểm thực hiện đánh giá tổn thất tài sản ....................................................... 794.3. Xác định giá trị có thể thu hồi ............................................................................... 804.4. Ghi nhận và đo lường tổn thất tài sản riêng biệt ................................................... 834.5. Ghi nhận và đo lường lỗ từ giảm giá trị của đơn vị tạo ra tiền và lợi thế thương mại 844.6. Hoàn nhập tổn thất tài sản .................................................................................... 884.7. Công bố .................................................................................................................. 90Mục lục 7CHƢƠNG 7 ............................................................................................................................. 94 1. GIỚI THIỆU ......................................................................................................................... 94 2. MỤC TIÊU ...................................................................................................................... 94 3. PHẠM VI ........................................................................................................................ 944. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................... 954.1. Phân loại thuê tài sản ........................................................................................ 954.2. Kế toán thuê tài sản đối với bên đi thuê ................................................................. 984.3. Kế toán thuê tài sản đối với bên cho thuê ............................................................ 1074.4. Nghiệp vụ bán và thuê lại ..................................................................................... 112CÂU HỎI ÔN TẬP .......................................................................................................... 116 CHƢƠNG 8 ........................................................................................................................... 1191. GIỚI THIỆU .................................................................................................................. 1192. MỤC TIÊU ..................................................................................................................... 1193. PHẠM VI ....................................................................................................................... 1194. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................. 1204.1. Các định nghĩa ..................................................................................................... 1204.2. Các tiêu chuẩn ghi nhận các khoản dự phòng phải trả ....................................... 123 4.3 Đánh giá các khoản dự phòng phải trả ..................................................................... 1244.4. Áp dụng việc ghi nhận và các nguyên tắc đánh giá các khoản lỗ của hoạt động kinh doanh trong tương lai, hợp đồng có rủi ro lớn và dự phòng tái cấu trúc ............... 1274.5 Tài sản tiềm tàng .................................................................................................. 1314.6 Công bố ................................................................................................................ 132 CÂU HỎI ÔN TẬP ......................................................................................................... 133 CHƢƠNG 9 ........................................................................................................................... 136IAS 18 DOANH THU ......................................................................................................... 1361. GIỚI THIỆU .................................................................................................................... 1362. MỤC TIÊU ..................................................................................................................... 1363. PHẠM VI ....................................................................................................................... 1364. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................. 1374.1. Định nghĩa doanh thu ........................................................................................... 1374.2. Đo lường doanh thu ............................................................................................. 1374.3. Nhận biết giao dịch .............................................................................................. 1384.4. Doanh thu bán hàng ............................................................................................. 1394.5. Doanh thu cung cấp dịch vụ ................................................................................. 1414.6. Doanh thu từ tiền lãi, tiền bản quyền và cổ tức ................................................... 1424.7. Công bố ................................................................................................................ 143 CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................................. 143 CHƢƠNG 10 ......................................................................................................................... 146IAS 12 – THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ................................................................ 1461. GIỚI THIỆU .................................................................................................................... 1462. MỤC TIÊU ..................................................................................................................... 1463. PHẠM VI ....................................................................................................................... 1464. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC .................................................................................. 1464.1. Các vấn đề chung ................................................................................................. 1468 Mục lục4.2. Ghi nhận thuế thu nhập phải nộp và tài sản thuế thu nhập hiện hành ................ 1514.3 Ghi nhận thuế thu nhập hoãn lại phải trả và tài sản thuế thu nhập hoãn lại...... 1514.4 Ghi nhận chi phí thuế thu nhập ........................................................................... 1554.5 Xác định thuế thu nhập ........................................................................................ 1564.6 Trình bày thuế thu nhập doanh nghiệp ................................................................ 157 CHƢƠNG 11 ........................................................................................................................ 160BÁO CÁO VỀ CÁC DÕNG LƢU CHUYỂN TIỀN TỆ ................................................... 1601. GIỚI THIỆU ................................................................................................................... 160 2. MỤC TIÊU ..................................................................................................................... 1603. PHẠM VI ....................................................................................................................... 1604. TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỤC .................................................................................. 1604.1. Tiền và khoản tương đương tiền .......................................................................... 1604.2. Lãi, cổ tức và thuế ............................................................................................... 1614.3. Hình thức của Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ ....................................... 1624.4. Phương pháp lập Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ .................................. 1634.5. Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ của tập đoàn ......................................... 1694.6. Công bố ................................................................................................................ 170TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................... 175Chƣơng 1: Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế … 9Chƣơng 1 HỘI ĐỒNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN, CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ

Áp dụng chuẩn mực

kế toán quốc tế

NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG

LỜI NÓI ĐẦU

Hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế (International Accounting Stamiards - IAS) và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (International Financial Reporting Standards - IFRS) ngày càng được chấp nhận rộng rãi trên thế giới Sự hiểu biết về các chuẩn

mực quốc tế không chỉ giúp cho công tác kế toán, kiểm toán tại các công ty đa quốc gia áp dụng IAS/IFRS mà còn hữu ích trong việc nghiên cứu hệ thống kế toán Việt Nam, đã được xác định là xây dựng dựa trên hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế Môn học Kế toán quốc tế được đưa vào giảng dạy từ năm 2010 cho sinh viên chuyên ngành Kiếm toán, Khoa Kế toán - Kiểm toán, trường Đại học Kinh tế TP.HCM, với nội dung chủ yếu là giới thiệu về kế toán theo hệ thống chuẩn mực quốc tế về kế toán

Nhằm giúp cho sinh viên có điều kiện nghiên cứu các chuấn mực quốc tế về kế toán,

quyến sách ―Áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế" được biên soạn nhằm trình bày và

diễn giải các nội dung cơ bản của hệ thống IAS/IFRS, cùng với các ví dụ minh họa

Dù sách được biên soạn để phục vụ cho việc nghiên cứu của sinh viên chuyên ngành Kiếm toán, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, nhưng chúng tôi hy vọng nội dung của sách cũng đáp ứng được phần nào yêu cầu tìm hiểu của sinh viên kế toán, cũng như những bạn đọc quan tâm đến những vấn đề cơ bản của các chuẩn mực quốc tế

Thư góp ý xin gửi về địa chỉ:

Bộ môn Kiểm toán

Khoa Kế toán – Kiểm toán

Trường Đại học Kinh tế TP.HCM

279 Nguyễn Tri Phương, Quận 10, TP.HCM

E-mail: l ocktkt@ueh.edu vn

Tập thể tác giả

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 3

MỤC LỤC 5

CHƯƠNG 1 9

HỘIĐỒNGCHUẨNMỰCKẾTOÁNQUỐCTẾ-LỊCHSỬPHÁTTRIỂN,CƠCẤUTỔ CHỨCVÀQUYTRÌNHBANHÀNHCHUẨNMỰC 9

1 SỰ CẦN THIẾT CỦA CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ 9

2 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỘI ĐỒNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ 10

3 CƠ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA IASB 10

4 QUY TRÌNH BAN HÀNH CHUẨN MỰC 13

CHƯƠNG 2 22

IASBFRAMEWORK-KHUÔNMẪULÝTHUYẾTCHOVIỆCLẬPVÀTRÌNHBÀY BÁOCÁOTÀICHÍNH 22

1 GIỚI THIỆU 22

2 MỤC ĐÍCH CỦA KHUÔN MẪU LÝ THUYẾT 22

3 PHẠM VI CỦA KHUÔN MẪU LÝ THUYẾT 23

4 ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH VÀ NHU CẦU THÔNG TIN 23

5 MỤC TIÊU CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH 24

6 CÁC GIẢ ĐỊNH CƠ BẢN 25

6.1 Cơ sở dồn tích (Accrual Basis) 25

6.2 Hoạt động liên tục (Going concern) 26

7 CÁC ĐẶC ĐIỂM CHẤT LƯỢNG 26

7.1 Tính có thể hiểu được (Understaiidability) 26

7.2 Tính thích hợp (Relevance) 26

7.3 Tính đáng tin cậy (Reliability) 27

7.4 Tính có thể so sánh được (Comparability) 27

8 HẠN CHẾ GIỮA TÍNH THÍCH HỢP VÀ TÍNH ĐÁNG TIN CẬY 28

9 CÁC YẾU TỐ CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH 28

9.1 Định nghĩa các yếu tố báo cáo tài chính 29

9.2 Ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính 30

9.3 Đo lường các yếu tố của báo cáo tài chính 31

CHƯƠNG 3 34

IAS2-HÀNGTỒNKHO 34

1 GIỚI THIỆU 34

2 MỤC TIÊU 34

3 PHẠM VI 34

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 35

4.1 Định nghĩa hàng tồn kho 35

4.2 Đo lường hàng tồn kho 35

4.3 Phương pháp tính giá hàng tồn kho 38

4.4 Ghi nhận chi phí 38

4.5 Công bố 39

CÂUHỎIÔNTẬP 39

CHƯƠNG 4 42

IAS 16 - BẤT ĐỘNG SẢN, NHÀ XƯỞNG VÀ MÁY MÓC THIẾT BỊ 42

1 GIỚI THIỆU 42

2 MỤC TIÊU: 42

3 PHẠM VI 42

4 TÓM TẮT NỘI DUNG IAS16 42

4.1 Ghi nhận ban đầu bất động sản, nhà xưởng, và máy móc thiết bị 42

4.2 Đo lường giá trị tài sản sau khi ghi nhận ban đầu 47

4.3 Khấu hao tài sản 53

4.4 Xóa sổ tài sản đã được ghi nhận 58

4.5 Công bố 59

CÂUHỎIÔNTẬP 60

CHƯƠNG 5 62

IAS 38 - TÀI SẢN VÔ HÌNH 62

1 GIỚI THIỆU 62

2 MỤC TIÊU 62

3 PHẠM VI 62

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 63

4.1 Định nghĩa tài sản vô hình 63

4.2 Điều kiện ghi nhận và đo lường giá trị tài sản vô hình 64

4.4 Ghi nhận chi phí 70

4.5 Đo lường giá trị tài sản sau khi ghi nhận ban đầu 70

4.6 Thời gian sử dụng hữu ích 71

4.7 Tài sản vô hình có thời gian sử dụng hữu ích giới hạn 72

4.8 Tài sản vô hình có thời gian sử dụng hữu ích không thể xác định 73

4.9 Thanh lý tài sản vô hình 73

4.10 Công bố 74

CÂUHỎIÔNTẬP 75

CHƯƠNG 6 78

IAS 36 – TỔN THẤT TÀI SẢN 78

1 GIỚI THIỆU 78

2 MỤC TIÊU 78

3 PHẠM VI 78

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 78

4.1 Một số thuật ngữ 78

4.2 Thời điểm thực hiện đánh giá tổn thất tài sản 79

4.3 Xác định giá trị có thể thu hồi 80

4.4 Ghi nhận và đo lường tổn thất tài sản riêng biệt 83

4.5 Ghi nhận và đo lường lỗ từ giảm giá trị của đơn vị tạo ra tiền và lợi thế thương mại 84 4.6 Hoàn nhập tổn thất tài sản 88

4.7 Công bố 90

CHƯƠNG 7 94

1.GIỚI THIỆU 94

2 MỤC TIÊU 94

3 PHẠM VI 94

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 95

4.1 Phân loại thuê tài sản 95

4.2 Kế toán thuê tài sản đối với bên đi thuê 98

4.3 Kế toán thuê tài sản đối với bên cho thuê 107

4.4 Nghiệp vụ bán và thuê lại 112

CÂU HỎI ÔN TẬP 116

CHƯƠNG 8 119

1 G IỚI THIỆU 119

2 MỤC TIÊU 119

3 PHẠM VI 119

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 120

4.1 Các định nghĩa 120

4.2 Các tiêu chuẩn ghi nhận các khoản dự phòng phải trả 123

4.3 Đánh giá các khoản dự phòng phải trả 124

4.4 Áp dụng việc ghi nhận và các nguyên tắc đánh giá các khoản lỗ của hoạt động kinh doanh trong tương lai, hợp đồng có rủi ro lớn và dự phòng tái cấu trúc 127

4.5 Tài sản tiềm tàng 131

4.6 Công bố 132

CÂU HỎI ÔN TẬP 133

CHƯƠNG 9 136

IAS 18 - DOANH THU 136

1 GIỚI THIỆU 136

2 MỤC TIÊU 136

3 PHẠM VI 136

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 137

4.1 Định nghĩa doanh thu 137

4.2 Đo lường doanh thu 137

4.3 Nhận biết giao dịch 138

4.4 Doanh thu bán hàng 139

4.5 Doanh thu cung cấp dịch vụ 141

4.6 Doanh thu từ tiền lãi, tiền bản quyền và cổ tức 142

4.7 Công bố 143

CÂUHỎIÔNTẬP 143

CHƯƠNG 10 146

IAS12–THUẾTHUNHẬPDOANHNGHIỆP 146

1 GIỚI THIỆU 146

2 MỤC TIÊU 146

3 PHẠM VI 146

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỰC 146

4.1 Các vấn đề chung 146

4.2 Ghi nhận thuế thu nhập phải nộp và tài sản thuế thu nhập hiện hành 151

4.3 Ghi nhận thuế thu nhập hoãn lại phải trả và tài sản thuế thu nhập hoãn lại 151

4.4 Ghi nhận chi phí thuế thu nhập 155

4.5 Xác định thuế thu nhập 156

4.6 Trình bày thuế thu nhập doanh nghiệp 157

CHƯƠNG 11 160

BÁO CÁO VỀ CÁC DÕNG LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ 160

1 GIỚI THIỆU 160

2 MỤC TIÊU 160

3 PHẠM VI 160

4 TÓM TẮT NỘI DUNG CHUẨN MỤC 160

4.1 Tiền và khoản tương đương tiền 160

4.2 Lãi, cổ tức và thuế 161

4.3 Hình thức của Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ 162

4.4 Phương pháp lập Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ 163

4.5 Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ của tập đoàn 169

4.6 Công bố 170

TÀI LIỆU THAM KHẢO 175

Chương 1

HỘI ĐỒNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ - LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN, CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ QUY TRÌNH BAN HÀNH CHUẨN MỰC

1 Sự cần thiết của chuẩn mực kế toán quốc tế

Trong quá trình hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp cần duy trì mối quan hệ mật thiết với các bên có lợi ích kinh tế liên quan, như nhà đầu tư, ngân hàng, nhà cung cấp, khách hàng , các đối tác này luôn cần những thông tin hữu ích đế đưa ra những quyết định kinh tế Do vậy, thông tin về hoạt động của doanh nghiệp như tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh, dòng tiền được trình bày trên báo cáo tài chính phải bao gồm các thông tin đáp ứng nhu cầu chung của các đối tượng sử dụng Đến những năm đầu của thập niên 1970, nhiều quốc gia đã ban hành hệ thống chuẩn mực kế toán riêng để tạo khung pháp lý chung cho việc lập và trì nh bày báo cáo tài chính trong phạm vi quốc gia Cơ quan soạn thảo và ban hành chuẩn mực kế toán có

sự khác nhau giữa các quốc gia Tại Brasil, Canada, Hồng Kông, Indonesia, New Zealand, Đài Loan trách nhiệm soạn thảo và ban hành chuẩn mực kế toán thuộc về các tổ chức nghề nghiệp Tại các quốc gia khác như Úc, Nam Phi, Trung Quốc, Phần Lan, Hy Lạp, Pháp, Malaysia, trách nhiệm soạn thảo và ban hành chuẩn mực kế toán lại thuộc về chính phủ Tại một số nước khác như Đức, Nhật Bản, Anh, Hoa Kỳ trách nhiệm soạn thảo và ban hành chuẩn mực kế toán lại thuộc về một tổ chức độc lập với các tổ chức nghề nghiệp và chính phủ

Khi quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ trên các lĩnh vực xã hội, khoa học kỹ thuật, kinh tế nói chung và thị trường vốn nói riêng điều cần thiết là thông tin tài chính của các doanh nghiệp ở những quốc gia khác nhau cần được trình bày theo những cách tương tự nhau để người sử dụng ở nhiều nơi trên thế giới có thể sử dụng

để so sánh, đánh giá và đưa ra các quyết định kinh tế phù hợp Tuy nhiên, chuẩn mực

kế toán được các quốc gia ban hành chỉ nhằm mục đích đưa ra khung pháp lý và các quy định chung để hướng dẫn việc lập và trình bày báo cáo tài chính trong phạm vi quốc gia đó Vấn đề đặt ra là cần phải có những chuẩn mực được ban hành để sử dụng chung cho nhiều quốc gia trên thế giới, đó chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự hình thành của hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế

Những lợi ích của chuẩn mực quốc tế mang lại là:

 Dễ dàng hơn cho doanh nghiệp để tiếp cận thị trườngvốn nước ngoài

 Tăng thêm tính đáng tin cậy của thị trường vốn trong nước đối với các nhà đầu tưquốc tế hiện tại và tiềm năng

 Tăng thêm tính đáng tin cậy của báo cáo tài chính của các doanh nghiệp tại nhữngnước đang phát triển đối với các tổ chức cho vay tiềm năng trên phạm vi toàn cầu

 Tạo ra lợi ích cho doanh nghiệp được sử dụng vốn với chi phí thấp nhất

 Tăng tính so sánh được của thông tin tài chính giữa các doanh nghiệp tại các quốcgia khác nhau

 Tăng cường tính minh bạch của thông tin được trình bàỵ

 Tăng thêm tính dễ hiểu của báo cáo tài chính

 Tạo thuận lợi cho nhiều doanh nghiệp hoạt động tại các quốc gia khác nhau trong việc duy trì một hệ thống sổ sách kế toán

 Giảm chi phí biên soạn và ban hành chuẩn mực kế toán ở từng quốc gia khác nhau

 Giảm thiểu các quy định quản lý và bảo vệ thị trường của nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp

 Giảm sự tác động nhạy cảm của chính trị đến chuẩn mực kế toán của từng quốc gia

 Kiến thức và giáo dục quốc tế về kế toán được tiếp thu dễ dàng hơn

2 Lịch sử hình thành và phát triển của Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế

Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Ọuốc tế (International Accounting Standard Board -

IASB) có tiền thân là Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standards Committee - IASC) được thành lập năm 1973 thông qua một thỏa thuận bởi

các tổ chức nghề nghiệp của các nước từ Úc, Canada, Pháp, Đức, Nhật Bản, Mexico,

Hà Lan, Anh, Ireland và Hoa Kỳ Các thành viên khác lần lượt được hội nhập qua các năm tiếp theo, đến năm 1982 ủ y ban này đã có hầu hết các thành viên là thành

viên của Liên đoàn Kế toán Ọuốc tế (International Federation of Accountcmts - IFAC)

Sau 25 năm hoạt động, đến năm 1997, IASC kết luận rằng điều quan trọng và cần thiết là tìm được một phương pháp hữu hiệu để kết nối giữa những chuẩn mực kế toán của từng quốc gia, thực tiễn và những chuẩn mực kế toán quốc tế Để thực hiện được điều đó, IASC nhận thấy việc tái cấu trúc lại tổ chức là cần thiết

Vì thế, đến ngày 01/4/2001, Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Ọuốc tế (International Accounting Standards Board - IASB) được thành lập để thay thế vai trò của IASC trong

việc soạn thảo và ban hành chuẩn mực kế toán quốc tế

3 Cơ chế tổ chức và hoạt động của IASB

IASB là một cơ chế độc lập gồm có các chuyên gia được bổ nhiệm bởi Tổ chức

Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standards Committee Foundation - IASCF) IASCF là tổ chức phi lợi nhuận được thành lập và hoạt động tại

Hoa Kỳ từ ngày 8/3/2001 Quan hệ giữa IASB và IASCF cùng các bộ phận liên quan được trình bày cụ thể trong hình 1.1

IASCF cung cấp tài chính, bổ nhiệm các thành viên, giám sát kết quả công việc nhưng không can thiệp vào những vấn đề kỹ thuật trong việc ban hành chuẩn mực của IASB

IASCF có 22 ủy viên quản trị (trustee), trong đó có: 6 ủy viên từ Bắc Mỹ, 6 ủy viên

từ Châu Âu, 6 ủy viên từ Châu Á và Châu Đại dương, 4 ủy viên từ bất kỳ khu vực nào nhằm bảo đảm cơ cấu cân bằng về địa lý Do yêu cầu sự đa dạng về chuyên môn của các ủy viên, nên các ủy viên có thể là kiểm toán viên, doanh nhân, đối tượng sử dụng báo cáo tài chính, các nhà nghiên cứu, hoặc là các cá nhân khác phục vụ cho lợi ích của công chúng

Việc phê duyệt thành viên của IASCF do Hội đồng giám sát (Monitoring Board) thực

hiện, đây là một hội đồng cấu thành bởi đại diện của Liên minh Châu Âu, Tố chức

Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (International Organization of Securities Commisskms - IOSCO), ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (Security Exchange Commission - SEC), Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật (Jupan Financial Services Agency) và một quan sát viên từ ủy ban các Ngân hàng Trung Ương; Basel (Basel Committee on Banking Supervision)

Trách nhiệm của ủy viên IASCF theo Hiến chương IASCF có thể tóm tắt một số nội dung chính như sau:

 Chỉ định các thành viên của IASB

 Chỉ định các thành viên của Ủy ban Hướng dẫn và Giải thích Chuẩn mực và Hội đồng cố vấn Chuẩn mực

 Hàng năm xem xét lại chiến lược và hiệu quả hoạt động của IASB

 Phê duyệt ngân sách hàng năm của IASB và xác định các cơ sở cho việc tìm nguồn tài chính

 Xem xét các vấn đề có tính chiến lược ảnh hưởng đến các chuẩ n mực kế toán, thúc đấy IASBF và các nỗ lực của tổ chức này trong việc đạt được mục tiêu áp dụng nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán quốc tế

 Thiết lập và giám sát quy trình hoạt động của IASB, Ủy ban Hướng dẫn và Giải thích Chuẩn mực Kế toán Quốc tế

 Phê chuẩn những sửa đổi và bổ sung sau khi dự thảo của chuẩn mực được lấy ý kiến của công chúng và Hội đồng cố vấn Chuẩn mực

Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standards

Board - IASB)

Trách nhiệm của IASB:

 Biên soạn và ban hành chuẩn mực quốc tế về trình bày báo cáo tài chính và các

và có kỷ luật IASCF phải đảm bảo rằng IASB không bị thống trị bởi khu vực nào trên phạm vi toàn thế giới Theo Hiến chương IASCF, đến năm 2012, IASB sẽ có cơ cấu gồm 4 thành viên từ Bắc Mỹ, 4 thành viên từ Châu Á và Châu Đại dương, 4 thành viên từ Châu Âu, 1 thành viên từ Châu Phi, 1 thành viên từ Nam Mỹ và 2 thành viên từ bất kỳ khu vực nào để bảo đảm sự cân bằng cơ cấu địa lý

IASB có toàn quyền phát triển và thực hiện chương trình làm việc của mình Các ủy viên IASCF sẽ xem xét hàng năm chiến lược, hiệu quả của IASCF và IASB, bao gồm

cả việc tìm hiểu chương trình làm việc của IASB (nhưng không đưa ra chương trình làm việc cho IASB thực hiện)

Việc ban hành chuẩn mực, dự thảo hoặc các hướng dẫn và giải thích phải được sự phê chuẩn của ít nhất 9 thành viên của IASB nếu tổng số thành viên dưới 16 và 10 thành viên nếu tổng số thành viên là 16 Trước đó, từ năm 2001 đến ngày 30/6/20 05, chỉ yêu cầu được sự phê chuẩn của 8/14 thành viên

Chủ tịch của IASB được chỉ định bởi các ủy viên IASCF Hiện nay chủ tịch đầu tiên của IASB là Ông David Tweedie (nhiệm kỳ 2001- 2011) IASB theo cơ cấu mới đã

có cuộc họp chính thức đầu tiên tại London vào tháng 4/2001 Ủy ban họp mỗi tháng một lần (trừ tháng 8) và thường kéo dài khoảng 1 tuần Các cuộc họp th ường diễn ra tại văn phòng của IASB tại London Khoảng hai năm một lần, Ủy ban Chuẩn mực

Kế toán Quốc tế và Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Tài chính của Hoa Kỳ (Financial Accounting Standards Board - FASB) thường tổ chức các cuộc họp chung để thảo luận

những vấn đề được hai bên cùng quan tâm (tháng 4 và tháng 10)

Từ khi thành lập, IASB đã ban hành được 9 chuẩn mực báo cáo tài chính

(International Financial Reporting Standard - IFRS) Ngoài ra, trong giai đoạn trước năm 2001, IASC đã ban hành 41 chuẩn mực kế toán quốc tế (International Accounting Standard - IAS), trong đó có 29 IAS còn hiệu lực (Phụ lục 1-1)

Hội đồng Tư vấn Chuần mực (The Standards Advisory Council - SAC)

Hội đồng Tư vấn Chuẩn mực cung cấp một diễn đàn cho tất cả các tổ chức và cá

nhân có quan tâm đến việc trình bày báo cáo tài chính ở nhiều khu vực khác nhau và ngành nghề khác nhau, với mục đích:

 Tư vấn cho IASB trong việc đưa ra các quyết định về chương trình làm việc, và trong quá trình làm việc của IASB

 Trình bày lại cho IASB về những vấn đề mà các tổ chức và các cá nhân của Hội đồng quan tâm trong việc thực hiện phần lớn các chuẩn mực, và

 Tư vấn cho IASB và các ủy viên IASCF về các vấn đề khác

Theo Hiến chương IASCF, SAC có ít nhất 30 thành viên, các thành viên được chỉ định lại sau một nhiệm kỳ 3 năm Các thành viên phải có kiến thức và kinh nghiệm thuộc các ngành nghề khác nhau

Ủy ban Hướng dẫn và Giải thích Chuẩn mực (The International Financial Reporting Interpretations Committee- IFRIC)

Ủy ban Hướng dẫn và Giải thích Chuẩn mực có 14 thành viên được chỉ định bởi các

ủy viên của IASCF cho nhiệm kỳ 3 năm Các thành viên của IFRIC không nhận lương nhưng các khoản chi phí phát sinh trong quá trình làm việc của họ sẽ được hoàn lại IFRIC tổ chức họp hàng tháng và mở rộng cho giới quan sát Dự thảo hoặc bản cuối cùng của Bản hướng dẫn và giải thích cho chuẩn mực chỉ được thông qua khi có ít nhất 11 thành viên đồng ý Thành viên của IFRIC có thể là thành viên của IASB, có thể là Giám đốc về các hoạt động chuyên môn, hoặc một thành viên chuyên môn cao cấp của 1ASB và không có quyền biểu quyết

Trách nhiệm của IFRIC:

 Hướng dẫn và giải thích các IFRS và phương pháp áp dụng chúng, cung cấp kịp thời các hướng dẫn khác về vấn đề trình bày báo cáo tài chính không được đề cập đến trong IAS hoặc IFRS, theo Khuôn mẫu lý thuyết cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính và theo đề nghị của IASB

 Ban hành dự thảo hướng dẫn và giải thích chuẩn mực để lấy ý kiến công chúng

và giải quyết những vấn đề mà công chúng quan tâm trong thời hạn đã được xác định trước khi đưa ra bản dự thảo cuối cùng

 Trình cho IASB phê duyệt và nhận lại những bản dự thảo cuối cùng của các Bản hướng dẫn và giải thích cho chuẩn mực

Hiện nay IFRIC đã ban hành được 19 bản hướng dẫn và giải thích chuẩn mực (IFRIC), trong đó có 16 IFRIC còn hiệu lực Ngoài ra, trong giai đoạn trước năm

2001, bộ phận tiền thân của IFRIC là Ủy ban Hướng dẫn thường trực (Standing Interpretation Committee – SIC) đã ban hành 33 bản hướng dẫn (viết tắt SIC), trong

đó còn 11 SIC còn hiệu lực (Phụ lục 1-2)

4 Quy trình ban hành chuẩn mực

IASB có trách nhiệm soạn thảo và ban hành chuẩn mực, thông thường một quy trình ban hành chuấn mực, không bắt buộc, gồm có những bước sau đây, trong đó các bước có dấu sao (*) là những bước đòi hỏi có sự tham gia của IASCF:

1 Yêu cầu nhân viên xác định và xem xét những văn bản liên quan và tìm hiểu việc

tuân thủ Khuôn khổ lý thuyết (IAS Framework) liên quan đến việc ban hành chuẩn

mực

2 Tiếp thu những yêu cầu kế toán từ các quốc gia, từ thực tiễn và trao đổi quan điểm với những tổ chức ban hành chuẩn mực tại các quốc gia về các vấn đề đang quan tâm

3 Lấy ý kiến của SAC về những vấn đề cần được IASB quan tâm (*)

4 Thành lập nhóm tư vấn (thường được gọi là ―Nhóm thực hiện‖) để tư vấn cho IASB và nhân viên về dự án đang tiến hành

5 Công bố để lấy ý kiến công chúng về dự thảo và thảo luận những vấ n đề được công chúng quan tâm

6 Công bố những vấn đề được công chúng quan tâm đã được thông qua bởi IAS B (*)

7 Công bố một bản cơ sở cho các kết luận về dự thảo đã được công bố

8 Tìm hiểu mọi ý kiến nhận được trong khoảng thời gian còn hiệu lực lấy ý kiến công chúng

9 Tìm hiểu về những mong đợi của của công chúng và chỉ đạo việc thực hiện

10 Phê chuẩn chuẩn mực, bao gồm cả chuẩn mực đã được đưa ra công chúng và những ý kiến riêng (*), và

11 Công bố một chuẩn mực về cơ sở cho các kết luận, giải thích các b ước được IASB sử dụng để tiếp nhận các ý kiến đóng góp về các dự thảo của chuẩn mực IASB được yêu cầu phải giải thích lý do nếu không tuân thủ bất kỳ bước nào trong những bước sau đây:

 Ban hành một bản thảo luận trước khi phát hành dự thảo

 Lập nhóm thực hiện (working groups)

 Ban hành một bản cơ sở cho những kết luận

 Lấy ý kiến công chúng

 Chỉ đạo thực hiện

Phụ lục I - 1: Danh mục các chuẩn mực kế toán quốc tế (tính đến tháng 12/2009) 1

(Presentation of Financial Statements)

(Inventories)

IAS 3 Báo cáo tài chính hợp nhất

(Consolidated Financial Statements)

Đã được thay thế vào năm 1989 bởi IAS 27 và IAS 28

IAS 4 Kế toán khấu hao (Depreciation Accountlng)

Được loại bỏ vào năm 1999 và các nội dung được thay thế bởi IAS 16, IAS 22 và IAS 38

IAS 5 Thông tin công bố trên báo cáo tài chính

(Infonnation to Be Disclosed in Financỉal Statements)

Đã được thay thế vào năm 1997 bởi IAS 1

1 Các chuẩn mực còn hiệu lực được in đậm

IAS 6 Kế toán các thay đối giá cả

(Accounting Responses to Changing Prices)

Đã được thay thế bởi IAS 15

(Cash FIow Statements)

(Accounting poỉicies,Changes in Accounting Estimates and Errors)

IAS 9 Kế toán hoạt động nghiên cứu và phát triển

(Accounting for Research and Development Activities)

Đã được thay thế vào năm 1999 bởi IAS 38

(Events after the Reporting Period)

(Construction Contrcicts)

(ỉncome Tcixes)

IAS 13 Trình bày tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn

(Presentation of Current Assets and Current Liabilities)

Đã được thav thế vào năm 1997 bởi IAS 1

IAS 14 Báo cáo bộ phận (Segment Reporting)

Đã được thay thể bằng IFRS 8 vào năm 2009 (có hiệu lực ngày 01.01.2009)

IAS15 Thôn g ti n phản ánh s ự tha y đôi gi á cả

(Infomation Reỳìecting the Ejfects of Changing Prices) Được bãi bỏ vào năm 2003

IAS16 Bất động sản, nhà xưởng, máy móc thiết bị

(Property, Plant and Equipment)

(The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates)

IAS22

Hợp nhất kinh doanh

(Business Combinations)

Đã được thay thế vào năm 2003 bởi IFRS 3

(Borrouing Costs)

(Related Party Disclosures)

IAS25 Kê toán các khoán đâu tư

(Accounting for Investments)

Đã được thay thế vào năm 2001 bởi IAS 39 và IAS 40

(Accounting and Reporting by Retirement Benefit Plans)

(Consolidated and Separate Financial Statements)

(Accountingfor Investments in Associates)

(Financial Reporting in Hyperinflationary Economies)

1AS30 Nội dung công bố trong báo cáo tài chính của ngân hàng và các tổ chức

tài chính tương tự

(Disclosures in the Financial Statements of Banks and Similar Financial Institutions)

Đã được thay thế bởi IFRS 7

(Financial Reporting of Interests in Joint Ventures)

(Financial Instruments: Presentation) Điều khoản về trình bày đã được thay thế bởi IFRS 7

(Earnings per share)

(Interim Financial Statements)

IAS37 Các kho ản dự phòng, tài s ản và n ợ ti ềm t àng

(Provisions, Contingent Liabilities and Contingent Assets)

IAS38 Tài s ản vô hình

(Intangible Assets)

(Financial Instruments: Recognition and Measurement)

Áp dụng chuẩn m ực báo cáo tài chính quốc tế l ần đầu ti ên

(First-time Adoption of International Financical Repơrting Slandards)

Tài sản dài hạn giữ để bán và ngừng hoạt động

(Non-current Assets Held for Sale and Discontinued Operations)

(Exploration for and evaluation of Mineral Resources)

(Financial Instruments: Disclosures)

Tính nhất quán - Các công thức tính giá gốc hàng tồn kho khác nhau

(Consistency - Different Cost Formulas for Inventories)

Đã được thay thế

S IC 2

Tính nhất quán – Vốn hóa chi phí đi vay

(Consistency - Capitalisation of Borrowing Costs)

Đã được thay thế

SIC 3 Loại bỏ lãi/lỗ chƣa thực hiện trong giao dịch với công ty liên kết

(Elimination of Unrealiscd Profits and Losses on Transactions with Associates)

4 SIC 4 dự định được ban hành với tên gọi ―Phân loại công cụ tài chính – Sự lựa chọn hình thức thanh toán của người phát hành‖

(Classification of Financial Instruments – Issuer’s Settlement Option) để hướng dẫn thêm cho IAS 32 ―Công cụ tài chính – Trình bày và công bố‖ Bản dự thảo được công bố vào năm 1997 dưới tên SIC D4 Tuy nhiên, năm 1999, IASC đã phát hành IAS 39 ―Công cụ tài chính – Ghi nhận và đánh giá‖ nên dự thảo trên đã không trở thành SIC 4

SIC 5 Phân loại công cụ tài chính - Các điều khoản thanh toán chưa xác định

(Classifìcation of Finan ci al Inst rum en ts - Contingent S ettl ement

Provi sions)

Đã được thay thế

SIC 6 Chi phí thay đổi phần mềm đang sử dụng

(Costs of Modifying Existing Software)

Đã được thay thế

(Introduction of the Euro)

SIC 8 Áp dụng lần đầu các chuẩn mực kế toán quốc tế làm cơ sở ban đầu cho

kế toán

(First-Time Application of IASs as the Primary Basis of Accounting)

Đã được thay thế

SIC 9 Hợp nhất kinh doanh - Phân loại mua hay hợp nhất lợi ích

(Business Combinations - Classification either as Acquisitions or Unitings of Interests)

Đã được thay thế

hoạt động kinh doanh

(Government Assistance - No Specific Relation to Operating Activities)

SIC 11 Ngoại hối - Vốn hóa các khoản lỗ do đơn vị tiền tệ bị sụt giá đáng kể

(Foreign Exchange - Capitalisation of Losses Resulting from Severe Currencv Devaluations)

Đã được thay thế

SIC12

Hợp nhất - Các đơn vị thành lập cho mục đích đặc biệt

(Consolidation - Special Purpose Entities)

SIC13 Các cơ sở đồng kiểm soát - Các khoăn đóng góp phi tiền tệ của các

bên tham gia liên doanh

(jointly Controlled Entities - Non-Monetary Contributions by Veniurers)

SIC 14 Bất động sản, nhà xưởng, máy móc thiết bị - Bồi thường mất giá hoặc lỗ

Thuê hoạt động - Các ưu đãi

(Operating Leases — Incentives)

SIC 16 Vốn cổ phần – cổ phiếu quỹ

(Share Capital - Reacquired Own Equity Instruments (Treasury Shares)

Đã được thay thế

SIC 17 Vốn chủ sở hữu - Chi phí của các giao dịch về vốn

(Equity - Costs of an Equitv Transaction)

Đã được thay thế

SIC 18 Tính nhất quán - Các phương pháp thay thế

(Consistency - Alternative Methods)

Đã được thay thế

SIC 19 Đồng tiền báo cáo - Đánh giá và trình bày báo cáo tài chính theo IAS

21 và IAS 29

(Reporting Currency - Measurement and Presentation of Financial Statements under IAS 21 and IAS 29)

Đã được thay thế

SIC20 Phương pháp vốn chủ sở hữu - Ghi nhận các khoản lỗ (Equity Accounting

Method - Recognition of Losses)

Đã được thay thế

SIC21 Thuế thu nhập doanh nghiệp - Hoàn nhập các tài sản không khấu hao

được định giá lại

(Income Taxes — Recovery of Revalued Non-Depreciable Assets)

SIC22 Hợp nhất kinh doanh – Điểu chính sau khi ghi nhận ban đầu cho giá trị

hợp lý và lợi thế thương mại đã ghi nhận ban đầu

(Business Combinations - Subsequent Adjustnient of Fair Values and Good will Initially Reported)

Đã được thay thế

SIC 23 Nhà xưởng, máy móc và thiết bị - Chi phí kiểm tra và đại tu

(Property, Plant and Equipment - Major Inspection or Overhaul Costs)

doanh nghiệp hoặc cổ đông

(Income Taxes - Changes in the Tax Status of an Enterprise or its Shareholders)

SIC 26 Không ban hành5

pháp lý của hợp đồng

(Evaluating the Substance of Transactions in the Legal Form of a Lease)

S IC 28 Hợp nhất kinh doanh - Ngày trao đổi và giá trị hợp lý của doanh nghiệp

(Business Combinations - 'Date of Exchange' and Fair Value of Equity Instruments)

Đã được thay thế

(Disclosure - Service Concession Arrangements)

S IC30 Đơn vị tiền tệ báo cáo - Chuyển đổi từ đơn vị tiền tệ đo lường sang đơn

vị tiền tệ trình bày

(Reporting Currency - Translation from Measurement Currency to Presentation Currencv)

Đã được thay thế

(Revenue - Barter Transactions Involving Advertising Services)

5SIC 26 được dự định ban hành với tên gọi ―Bất động sản, nhà xưởng, máy móc và thiết bị - Các khoản thu nhập phụ‖ (Property, Plant and Equipment – Results of Incidental Operations) nhằm giải thích thêm cho IAS 16 ―Bất động sản, nhà xưởng, máy móc và thiết bị‖ trong các trường hợp doanh nghiệp có được thu nhập phụ trong giai đoạn tài sản cố dịnh đang xây dựng Bản dự thảo SIC D26 được công bố năm

2000 Tuy nhiên, năm 2001 IASB không phê duyệt bản ự thảo trên và quyết định đưa các nội dung hướng dẫn trên vào Dự án hoàn thiện

2001 – 2003, trong đó IAS 16 đã được sửa đổi lại

SIC32 Tài sản vô hình - Giá gốc của website

(Intangible Assets - website Costs)

S IC33 Hợp nhất và phương pháp vốn chủ sở hữu - Quyền bỏ phiếu tiềm năng và

phân bổ lợi ích chủ sở hữu

(Consolidation and Equity Method - Potential Voting Rights and Allocation of Ownership Interests)

Đã được thay thê

phục hồi tài sản cố định và các khoản n ợ tương tự

(Changes in Existing Decommissioning, Restoration and Similar Liabilities)

(Members' Shares in Co-operative Entities and Similar Instruments)

IFRIC3 Quyền phát tán vào môi trường

(Emission Rights)

Đã được bãi bỏ

(Determining Whether an Arrangement Contains a Lease)

IFRI C5 Quyền có lợi ích trong các quỹ về thanh lý, phục hồi và tái tạo

môi trường

(Rights to Interests Arising from Decommissioning, Restoration and Environmental Rehabilitation Funds)

IFRI C6 Nghĩa vụ phát sinh khi tham gia thị tr ường đặc biệt - Thiết bị

điện và điện tử phế thải

(Liabilities Arising from Participating in a Specific Market - Waste Electrical and Electronic Equipment)

- Báo cáo tài chính trong các n ền kinh tế si êu lạm phát

(Applying the Restatement Approach under IAS 29 Financial Reporting in Hyperinflationary Economies)

(Scope of IFRS 2)

Bãi bỏ từ tháng 1.2010

(Reassessment of Embedded Derivatives)

IFRI C10 Báo cáo tài chính giữa niên độ và sự giảm giá

(Interim Financial Reporting and Impairment)

IFRI C11 Hướng d ẫn I FRS 2: Tr ườn g hợp gi ao dịch trong tập đoàn và

giao d ịch c ổ phi ếu q uỹ

(IFRS 2 - Group and Treasury Share Transactions)

Bãi bỏ từ tháng 1.2010

(Service Concession Arrangements)

(Customer Lovalty Programmes)

IFRI C14 Hướng dẫn IAS 19 : Gi ới hạn trên tài sản về phúc l ợi của nhân

viên, yêu cầu tài trợ tối thiểu và mối quan hệ hỗ tương

(IAS 19 - The Limit on a Dejined Benefit Asset, Minimum Funding

Requirements and their Interaction)

(Agreements for the Construction of Real Estate)

I FRI C16 Dự phòn g rủi ro đ ối v ới khoản đ ầu tư thuần vào h oạt động

kinh doanh ở nước ngoài

(Hedges of a Net Investment in a Foreign Operation)

(Discontributions of Non-cash Assets to Owners)

(Transfers of Assets from Customers)

(Extinguishing Financial Liabilities with Equity Instruments)

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Trình bàv và giải thích các nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt về yêu cầu thôn g tin trình bày trên báo cáo tài chính giữa các quốc gia trên thế giới

2 Giới thiệu và mô tả cấu trúc của IASC Giải thích vai trò và mục tiêu của IASC

3 Trình bày lợi ích và thách thức của các quốc gia trong tiến trình hội tụ hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế

4 Trình bày 3 vấn đề lý thuyết kế toán hiện đại đang được nghiên cứu

5 Theo quan điểm của anh (chị), các vụ bê bối về báo cáo tài chính trong thời gian gần đây tác động như thế nào đến sự phát triển của các quy định về kế toán

về đặc điểm xã hội, kinh tế và pháp lý đã dẫn đến việc sử dụng định nghĩa, tiêu chuẩn ghi nhận và cơ sở đo lường giá trị các yếu tố của báo cáo tài chính có sự khác biệt giữa các quốc gia trên thế giới

Nhằm có các báo cáo tài chính cung cấp các thông tin hữu ích cho các đối tượng sử dụng để ra quyết định trong môi trường kinh doanh toàn cầu hóa, Ủy ban Chuẩn mực

Kế toán Quốc tế (IASC) đã nỗ lực phát triển các khái niệm có thể sử dụng để hòa hợp việc lập và trình bày báo cáo tài chính tại các quốc gia Khuôn mẫu lý thuyết

(Framework) và các chuấn mực kế toán quốc tế được xem là một giải pháp của IASC

nhằm cố gắng thu hẹp các khác biệt giữa các quy định kế toán tại các quốc gia thông qua việc tìm các quy định hòa hợp được chấp nhận rộng rãi

Khuôn mẫu lý thuyết cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính ban hành vào tháng 7/1989 bởi Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASC), sau đó được chấp nhận bởi Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) sau quá trình cải tổ vào năm 2001 nhằm thu hẹp các khác biệt giữa các quy định kế toán, các chuẩn mực kế toán trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính giữa các quốc gia trên thế giới

2 Mục đích của khuôn mẫu lý thuyết

Mục đích của khuôn mẫu lý thuyết theo IASC nhằm:

 Trợ giúp IASC trong việc phát triển các chuẩn mực kế toán quốc tế trong tương lai và đánh giá lại các chuẩn mực kế toán quốc tế hiện hành;

 Trợ giúp IASC cho việc xúc tiến hợp nhất các quy định, chuẩn mực kế toán, và các thủ tục có liên quan đến việc trình bày các báo cáo tài chính bằng cá ch cung cấp một cơ sở để giảm bớt số lượng các phương pháp kế toán thay thế mà các chuẩn mực kế toán quốc tế cho phép;

 Trợ giúp các tổ chức biên soạn các chuẩn mực kế toán quốc gia trong việc phát triển các chuẩn mực kế toán quốc gia;

 Trợ giúp cho những người lập báo cáo tài chính trong việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế, và trong việc xử lý các vấn đề chưa được quy định bởi một chuẩn mực kế toán quốc tế nào;

 Trợ giúp cho kiểm toán viên trình bày các ý kiến đánh giá xem các báo cáo tài chính có phù hợp với các chuẩn mực kế toán quốc tế hay không;

 Trợ giúp cho người sử dụng báo cáo tài chính trong việc giải thích các thông tin trình bày trong các báo cáo tài chính được lập theo các chuẩn mực kế toán quốc

và công bố

Trong một số trường hợp hạn hữu, có thể có mâu thuẫn giữa khuôn mẫu lý thuyết và chuẩn mực kế toán quốc tế Lúc này, yêu cầu của chuẩn mực kế toán quốc tế cụ thể được xem chiếm ưu thế so với yêu cầu của khuôn mẫu lý thuyết Tuy nhiên, như đã trình bày ở phần mục đích của khuôn mẫu lý thuyết, IASC sẽ sử dụng khuôn mẫu lý thuyết làm cơ sở trong việc phát triển chuẩn mực kế toán tương lai và đánh giá lại các chuẩn mực kế toán hiện tại, nên số trường hợp mâu thuẫn giữa khuôn mẫu lý thuyết và các chuẩn mực kế toán quốc tế sẽ ngày càng được thu hẹp

3 Phạm vi của khuôn mẫu lý thuyết

Khuôn mẫu lý thuyết đưa ra các hướng dẫn liên quan đến các báo cáo tài chính được lập theo mục đích chung Các báo cáo tài chính theo mục đích chung được lập và trình bày cho một thời kỳ, ít nhất là một năm, nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin tài chính cần thiết của nhiều đối tượng sử dụng khác nhau

Các báo cáo tài chính theo mục đích chung được sử dụng tại các đơn vị báo cáo

(reporting entity) thuộc khu vực nhà nước cũng như khu vực tư nhân Một đơn vị báo

cáo là một đơn vị có các đối tượng sử dụng dựa vào báo cáo tài chính như nguồn thông tin tài chính chủ yếu của họ về đơn vị

Các báo cáo tài chính theo mục đích cụ thể như bảng cáo bạch hay báo cáo theo mục đích thuế nằm ngoài phạm vi hướng dẫn của khuôn mẫu lý thuyết

4 Đối tượng sử dụng báo cáo tài chính và nhu cầu thông tin

Đối tượng sử dụng báo cáo tài chính với các nhu cầu cụ thể bao gồm nhiều cá nhân hay tổ chức như:

 Các nhà đầu tư: mối quan tâm chủ yếu của họ là các rủi ro và lợi ích liên quan

đến các khoản đầu tư Họ cần các thông tin hỗ trợ để xác định nên mua hay bán các khoản đầu tư, cũng như các thông tin để đánh giá khả năng thanh toán cổ tức của đơn vị

 Nhân viên: quan tâm đến các thông tin về tính ổn định và khả năng sinh lợi của

đơn vị, cũng như khả năng thanh toán các khoản lương, thưởng

 Người cho vay: cần có thông tin để xác định khả năng của đơn vị trong việc thanh

toán món nợ gốc, tiền lãi khi đến hạn

 Nhà cung cấp, các chủ nợ thương mại khác: Cần có thông tin để xác định khả năng thanh toán các khoản nợ khi đến hạn Các chủ nợ thương mại thường quan tâm đến khả năng thanh toán của đơn vị trong khoảng thời gian ngắn hơn so với người cho vay

 Khách hàng: thường quan tâm đến khả năng hoạt động liên tục của đơn vị, đặc

biệt khi họ có một cam kết dài hạn hay phụ thuộc vào đơn vị

 Các tổ chức chính phủ: thường yêu cầu các thông tin cần thiết về đơn vị nhằm thiết

lập những quy định liên quan đến các hoạt động của đơn vị, xác định các chính sách thuế và làm căn cứ xác định thu nhập quốc dân hay đưa ra các số liệu thố ng

kê

 Công chúng: Các đơn vị chịu ảnh hưởng bởi công chúng theo nhiều cách khác

nhau Ví dụ, các đơn vị có thể tạo ra sự đóng góp đáng kể cho nền kinh tế địa phương theo nhiều cách như tạo việc làm thông qua sổ nhân viên mà họ tuyển dụng, hỗ trợ cho các nhà cung cấp của địa phương Vì vậy, công chúng có thể

có những mối quan tâm về tình hình tài chính của đơn vị liên quan đến lợi ích của họ

Mỗi đối tượng sử dụng thông tin khác nhau có những nhu cầu thông tin khác biệt Báo cáo tài chính không thể đáp ứng nhu cầu thông tin của tất cả đố i tượng sử dụng

mà chỉ đáp ứng nhu cầu thông tin chung của mọi đối tượng sử dụng

Khuôn mẫu lý thuyết lưu ý rằng các nhà đầu tư là những người cung cấp vốn cho đơn vị nên các nội dung của báo cáo tài chính đáp ứng nhu cầu thông tin của các nhà đầu tư cũng sẽ đáp ứng phần lớn nhu cầu thông tin của các đối tượng sử dụng khác

Cần lưu ý, các nhà quản lý đơn vị có trách nhiệm đầu tiên trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính của đơn vị Các nhà quản lý cần quan tâm đến các thông tin trên báo cáo tài chính tuy nhiên họ thường cần có các thông tin tài chính chi tiết hơn để

hỗ trợ họ thực hiện việc lập kế hoạch, kiểm soát và đánh giá hoạt động của đơn

vị Các báo cáo về các thông tin chi tiết đó nằm ngoài phạm vi nội dung của khuôn mẫu lý thuyết

5 Mục tiêu của báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính được lập với các mục tiêu chủ yếu là cung cấp thông tin về:

 Tình hình tài chính của đơn vị

 Kết quả hoạt động của đơn vị

 Sự thay đổi tình hình tài chính

Các thông tin này hữu ích cho các đối tượng sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế

Tình hình tài chính Thông tin về tình hình tài chính của đơn vị chịu ảnh hưởng bởi bốn yếu tố:

 Nguồn lực mà đơn vị kiểm soát: thông tin về các nguồn lực mà đơn vị kiểm soát và

khả năng thay đổi các nguồn lực trong quá khứ là thông tin hữu ích để dự đoán khả năng tạo ra tiền và các khoản tương đương tiền của đơn vị trong tương lai

 Cơ cấu tài chính, thông tin về cơ cấu tài chính là thông tin hữu ích để dự đoán nhu

cầu vay và khả năng tạo vốn trong tương lai, cũng như dự đoán lợi nhuận và dòng tiền sẽ được phân phối như thế nào tại đơn vị

 Khả năng thanh khoản: thông tin về khả năng thanh khoản trong ngắn hạn và dài

hạn là thông tin hữu ích để dự đoán khả năng đáp ứng các cam kết tài chính của đơn vị khi đến hạn

 Khả năng thích ứng: Khả năng của đơn vị thích ứng khi có sự thay đổi trong môi trường hoạt động

Thông tin về tình hình tài chính được cung cấp chủ yếu qua Bảng cân đối kế toán Kết quả hoạt động Thông tin về kết quả hoạt động của đơn vị, cụ thể là khả năng sinh lợi, là các thông tin hỗ trợ cho việc:

 Đánh giá các thay đổi tiềm tàng trong các nguồn lực kinh tế mà đơn vị sẽ kiểm soát trong tương lai

 Dự đoán khả năng tạo ra tiền từ các nguồn lực hiện có

 Xét đoán tính hữu hiệu trong việc sử dụng các nguồn lực bổ sung

Thông tin về kết quả tài chính được cung cấp chủ yếu qua Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Sự thay đổi tình hình tài chính Thông tin về vấn đề này là những thông tin hữu ích giúp

cho người sử dụng đánh giá các hoạt động đầu tư, tài chính, kinh doanh trong kỳ báo cáo, đánh giá khả năng tạo ra tiền và các khoản tương đương tiền, và đánh giá nhu cầu sử dụng các dòng tiền của đơn vị

Thông tin về sự thay đổi tình hình tài chính chủ yếu được cung cấp thông qua Báo cáo về sự thay đổi tình hình tài chính, sau này được thay bằng Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ

Cần lưu ý rằng tất cả các báo cáo tài chính có mối quan hệ chặt chẽ với nhau vì mỗi báo cáo tài chính cung cấp một khía cạnh khác nhau của cùng một giao dịch Ví dụ, khi doanh nghiệp phát hành cổ phần, Bảng cân đối kế toán sẽ cho thấy sự thay đổi của số dư vốn chủ sỡ hữu cuối kỳ so với đầu kỳ, trong khi Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ sẽ giúp người đọc thấy được dòng tiền vào của giao dịch này Do đó, bức tranh toàn cảnh của doanh nghiệp chỉ có thể thấy được khi sử dụng phối hợp thông tin trên tất cả báo cáo tài chính

Ngoài các thông tin mà báo cáo tài chính cung cấp như đã trình bày ở phần trên, nhiều thông tin bổ sung cần thiết cho người đọc được trình bày trong Bản thuyết minh báo cáo tài chính, đó là:

 Các chính sách kế toán được áp dụng trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính

 Các số liệu chi tiết của thông tin trên Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo về các dòng lưu chuyển tiền tệ

 Các nguồn lực hoặc nghĩa vụ chưa được trình bày trên Bảng cân đối kế toán…

Khuôn mẫu lý thuyết đưa ra hai giả định cơ bản của báo cáo tài chính:

6.1 Cơ sở dồn tích (Accrual Basis)

Nhằm cung cấp các thông tin hữu ích cho các đối tượng sử dụng ra quyết định, báo cáo tài chính được lập trên cơ sở dồn tích

Theo cơ sở dồn tích, ảnh hưởng của các nghiệp vụ kinh tế hay sự kiện khác được ghi nhận khi chúng xảy ra (không phải khi tiền và các khoản tương đương tiền được thu hay chi) Một nghiệp vụ kinh tế phải được ghi nhận trong sổ sách kế toán và trình bày trên các báo cáo tài chính vào các thời kỳ mà chúng liên quan

Cơ sở kể toán dồn tích cung cấp cho người sử dụng không chỉ các nghiệp vụ quá khứ liên quan đến các khoản thu và chi tiền, mà còn cung cấp thông tin về trách nhiệm thanh toán và về các nguồn lực sẽ thu được bằng tiền trong tương lai

6.2 Hoạt động liên tục (Going concern)

Báo cáo tài chính thường được lập trên cơ sở giả định rằng doanh nghiệp hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động trong tương lai có thể dự kiến trước Vì vậy người lập giả định rằng doanh nghiệp không có ý định cũng không cần thiết ph ải giải thể hay thu hẹp đáng kể phạm vi hoạt động Nếu ý định hay có nhu cầu này, báo cáo tài chính phải được lập dựa trên một cơ sở khác và trong trường hợp này cơ sở sử dụng

để lập báo cáo tài chính phải được công bố trên thuyết minh báo cáo tài chính

Các đặc điểm chất lượng là các thuộc tính cần thiết để có thông tin hữu ích trình bày trên báo cáo tài chính Khuôn mẫu lý thuyết đưa ra bốn đặc điểm chất lượng chủ yếu, đó là tính có thể hiểu được, tính thích hợp, tính đáng tin cậy và tính có thể so sánh được

7.1 Tính có thể hiểu được (Understaiidability)

Thông tin cung cấp trên báo cáo tài chính phải có thể hiểu được Người lập báo cáo tài chính giả định rằng người sử dụng có một kiến thức nhất định về kinh doanh, các hoạt động kinh tế và kế toán

Tuy nhiên điều này không có nghĩa là các thông tin phức tạp nhưng thích hợp đối với nhu cầu ra quyết định kinh tế của người sử dụng lại có thể không trình bày trên báo cáo tài chính với lý do là chúng quá khó hiểu đối với người sử dụng

7.2 Tính thích hợp (Relevance)

Thông tin cần phải thích hợp đối với nhu cầu ra quyết định của người sử dụng Thông tin thích hợp khi chúng ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng, giúp họ đánh giá các sự kiện quá khứ, hiện tại và tương lai hay xác định hay điều chỉnh các đánh giá quá khứ của họ

Thông tin thích hợp chịu ảnh hưởng bởi bản chất và tính trọng yếu của chúng:

 Về bản chất, trong một vài trường hợp chỉ riêng bản chất cũng đủ để xác định

tính thích hợp của chúng, Ví dụ, báo cáo của một chi nhánh mới có thế ảnh hưởng đến việc đánh giá rủi ro và cơ hội mà đơn vị đang đối mặt không cần xét đến tính trọng yếu của kết quả đạt được của chi nhánh mới trong kỳ báo cáo Trong các trường hợp khác, cả bản chất và mức trọng yếu của thông tin đều quan trọng Ví dụ, giá trị của mỗi loại hàng hóa tồn kho chủ yếu đều quan trọng đối với doanh nghiệp

 Về tính trọng yếu, thông tin được xem là trọng yếu nếu thi ếu hay sai lệch thông

tin có thể ảnh hưởng đến người sử dụng khi họ dựa trên báo cáo tài chính để ra quyết định kinh tế Tính trọng yếu phụ thuộc vào độ lớn của khoản mục, hay sai sót được đánh giá trong từng trường hợp cụ thể Vì thế, tính trọng yếu cung cấp một ngưỡng hay điểm xác định hơn là một đặc điểm chất lượng mà thông tin hữu ích cần có

7.3 Tính đáng tin cậy (Reliability)

Để hữu ích, thông tin phải đáng tin cậy Thông tin đạt chất lượng đáng tin cậy khi chúng không có các sai sót hay thiên lệch trọng yếu và được trình bày trung thực

Để đạt chất lượng đáng tin cậy, thông tin cần:

Trình bày trung thực (Faithful representation)

Thông tin phải trình bày trung thực các nghiệp vụ hay sự kiện theo đúng nội dung xảy ra hay dự đoán hợp lý Cần lưu ý, phần lớn các thông tin tài chính có thế trình bày thiếu trung thực không phải vì thiên lệch mà do khó khăn trong việc xác định nghiệp vụ hay sự kiện cũng như đo lường giá trị của nghiệp vụ

Tôn trọng nội dung hơn hình thức (Substance over form)

Các nghiệp vụ hay sự kiện phải được tính toán và trình bày theo nội dung và tính chất kinh tế chứ không phải đơn thuần theo hình thức pháp lý Nội dung và hình thức pháp lý không phải lúc nào cũng nhất quán

Ví dụ, một đơn vị nhượng bán một tài sản với hợp đồng nhượng bán chuyển giao quyền sở hữu từ bên bán sang bên mua, nhưng hai bên lại thỏa thuận bên bán sẽ tiếp tục hưởng lợi ích kinh tế tương lai từ tài sản này Trong trường hợp này, nếu nghiệp

vụ bán tài sản được ghi nhận vào sổ sách của bên bán như một khoản thu nhập sẽ không trình bày trung thực bản chất của nghiệp vụ phát sinh

Khách quan (Neutrality)

Thông tin trình bày trên báo cáo tài chính phải khách quan, không bị xuyên tạc Thông tin không được trình bày nhằm đạt được một kết quả đã được xác định trước

Thận trọng (Prudence)

Người lập báo cáo tài chính phải đối mặt với các trường hợp không chắc chắn, ví dụ:

 Khả năng thu hồi các khoản phải thu khó đòi

 Khả năng sử dụng bất động sản, nhà xưởng và máy móc, thiết bị

 Dự phòng các khoản bảo hành có thể xảy ra

Thận trọng là việc cân nhắc trong các điều kiện không chắc chắn Nguyên tắc thận trọng không cho phép khai khống tài sản và thu nhập hay không khai thiếu nợ phải trả và chi phí

Đầy đủ (Completeness)

Thông tin trình bày trên báo cáo tài chính phải đầy đủ trong giới hạn của tính trọng yếu và chi phí Việc thiếu thông tin có thể dẫn đến thông tin sai lệch hay chệch hướng và thông tin có thể trở nên không đáng tin cậy hay không thích hợp

7.4 Tính có thể so sánh được (Comparability)

Người sử dụng báo cáo tài chính phải có thế so sánh các báo cáo tài chính của:

 Một đơn vị trong một khoảng thời gian nhằm xác định xu hướng về tình hình tài

so sánh được của thông tin

8 Hạn chế giữa tính thích hợp và tính đáng tin cậy

Tính thích hợp và tính đáng tin cậy của thông tin bị ảnh hưởng bởi tính kịp thời của thông tin, chi phí bỏ ra để có thông tin và lợi ích thông tin mang lại, và việc duy trì

sự cân đối giữa các đặc điểm chất lượng

 Tính kịp thời: do cần cung cấp thông tin kịp thời nên có thế xảy ra tình huống là

thực tế của một nghiệp vụ hay sự kiện vẫn chưa xác định trong tiến trình lập báo cáo và vì vậy thông tin sẽ trở nên không đáng tin cậy

Nếu việc lập báo cáo bị trì hoãn cho đến khi mọi khía cạnh của thông tin đều được xác định, lúc này tuy thông tin đáng tin cậy nhưng hầu như không còn thích hợp Mối quan tâm chủ yếu là đạt được sự cân đối giữa tính thích hợp và tính đáng tin cậy như thế nào để thỏa mãn nhu cầu ra quyết định kinh tế của các đối tượng sử dụng

 Chi phí và lợi ích, sự đánh giá lợi ích và chi phí về cơ bản là một tiến trình xét

đoán Mặt khác, chi phí không nhất thiết do người sử dụng gánh chịu mặc dù họ luôn là người hưởng lợi ích từ thông tin

Vì các lý do trên, rất khó khăn trong việc áp dụng nguyên tắc chi phí - lợi ích trong từng trường hợp cụ thể Tuy nhiên, các nhà thiết lập chuẩn mực cũng như người lập

và người sử dụng báo cáo tài chính cũng cần nhận thức được hạn chế này

 Cân đối giữa các đặc điểm chất lượng: nhằm đạt được sự cân đối thích hợp giữa

các đặc điếm chất lượng để đáp ứng các mục tiêu của báo cáo tài chính, sự cân bằng giữa các đặc điểm là cần thiết Tầm quan trọng của các đặc điểm trong mối tương quan với nhau là một vấn đề xét đoán nghề nghiệp

Báo cáo tài chính thường được mô tả là trình bày trung thực và hợp lý hay trình bày hợp lý tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và các thay đổi trong tình hình tài chính của đơn vị Mặc dù khuôn mẫu lý thuyết không đề cập trực tiếp đến khái niệm này, nhưng việc áp dụng các đặc điểm chất lượng chủ yếu và các chuẩn mực kế toán thích hợp sẽ được hiểu là báo cáo tài chính chứa đựng các thông tin trình bày trung thực và hợp lý hay trình bày hợp lý

9 Các yếu tố của báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính trình bày ảnh hưởng tài chính của các nghiệp vụ hay sự kiện bằng cách tổng hợp theo các yếu tố của báo cáo tài chính

Nhóm yếu tố đầu tiên của báo cáo tài chính bao gồm các yêu tố liên quan đến tình hình tài chính trên Bảng cân đối kế toán, bao gồm Tài sản, Nợ phải trả và Vốn chủ

sở hữu

Mối tương quan của các yếu tố này được trình bày trong Bảng cân đối kế toán theo phương trình kế toán:

TÀI SẢN = NỢ PHẢI TRẢ + VỐN CHỦ SỞ HỮU

Nhóm yếu tố của báo cáo tài chính thứ hai bao gồm các yếu tố liên quan đến kết quả tài chính, bao gồm Thu nhập và Chi phí Mối tương quan của các yếu tố này đuợc trình bày trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo phương trình:

KẾT QUẢ = THU NHẬP - CHI PHÍ

Tài sản

Tài sản là nguồn lực do đơn vị kiểm soát, là kết quả của các sự kiện quá khứ và đơn vị dự tính thu được lợi ích kinh tế tương lai từ tài sản

Lợi ích kinh tế tương lai của tài sản có thế thu được theo nhiều cách Một tài sản có thế được

sử dụng trong việc sản xuất sản phấm, cung cấp dịch vụ, trao đổi tài sản khác, thanh toán các khoản nợ phải trả, hay phân phối cho các chủ sở hữu doanh nghiệp

Nợ phải trả

Một khoản nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của đơn vị, phát sinh từ các sự kiện quá khứ, và đơn vị sẽ phải sử dụng các nguồn lực để thanh toán các khoản nợ này

 Nghĩa vụ hiện tại: là bổn phận hay trách nhiệm phải thực hiện theo một cách thức cụ thể

nào đó Nghĩa vụ có thể phát sinh từ trách nhiệm pháp lý, là kết quả của một ràng buộc theo hợp đồng hay yêu cầu của luật pháp, hay cũng có thể là một phần của công việc kinh doanh thông thường như đơn vị mong muốn duy trì mối quan hệ kinh doanh tốt với khách hàng, cần phân biệt nghĩa vụ hiện tại và cam kết tương lai, ví dụ một dự tính mua tài sản trong tương lai sẽ không làm phát sinh một nghĩa vụ hiện tại

 Phát sinh từ các sự kiện quá khứ: Nợ phải trả phát sinh từ các nghiệp vụ hay sự kiện quá

khứ Ví dụ, nghiệp vụ mua hàng hóa hay sử dụng dịch vụ làm phát sinh các khoản phải trả thương mại (trừ trường hợp thanh toán trước hay thanh toán ngay khi nhận hàng) Doanh nghiệp có thể ghi nhận một khoản phải trả về số tiền giảm giá cho khách hàng được ước lượng từ giá trị bán hàng trong kỳ căn cứ vào kinh nghiệm quá khứ Trong trường hợp này, khoản phải trả nêu trên phát sinh từ sự kiện bán hàng trong quá khứ

 Việc thanh toán các khoản nợ dự tính sẽ làm giảm lợi ích kinh tế: Việc thanh toán một nghĩa vụ có thể bao gồm:

 Thanh toán bằng tiền,

cân đối kế toán nhằm cung cẩp thông tin thích hợp cho người sử dụng

Ví dụ, trong một công ty cổ phần, vốn chủ sở hữu có thể trình bày tách biệt:

Định nghĩa thu nhập bao gồm doanh thu và thu nhập khác Doanh thu phát sinh từ quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của đơn vị và thường bao gồm doanh thu, phí dịch vụ, tiền lãi, cổ tức, tiền bản quyền, và tiền thuê Thu nhập khác thể hiện các khoản đáp ứng định nghĩa thu nhập và có thể phát sinh hay không phát sinh từ quá trình hoạt động kinh doanh bình thường của đơn vị Thu nhập khác bao gồm các khoản nhượng bán tài sản cố định, đánh giá lại các loại chứng khoán hay các tài sản dài hạn

Chi phí

Chi phí là sự sụt giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức giảm tài sản hay tăng nợ phải trả làm giảm vốn chủ sở hữu, nhưng không bao gồm các khoản phân phối vốn cho các người tham gia góp vốn

Định nghĩa chi phí bao gồm các khoản chi phí phát sinh từ quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của đơn vị và các chi phí khác Chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh bình thường bao gồm giá vốn hàng bán, tiền lương, chi phí khấu hao Các chi phí khác phát sinh từ các trường hợp bão lụt, hỏa hoạn cũng như các khoản lỗ từ khoản nhượng bán, thanh lý tài sản cố định Định nghĩa chi phí cũng bao gồm các khoản lỗ chưa thực hiện, hay các khoản giảm giá trị còn lại của tài sản

cố định do tổn thất

9.2 Ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính

Ghi nhận là một tiến trình đưa vào báo cáo tài chính một khoản mục thỏa mãn định nghĩa và điều kiện ghi nhận được xác lập Một khoản mục đáp ứng định nghĩa của một yếu tố báo cáo tài chính (tài sản, nợ phải trả, thu nhập, hay chi phí) cần được ghi nhận nếu thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:

 Khả năng chắc chắn về các khoản lợi ích kinh tế liên quan đến khoản mục sẽ thu được hay sử dụng bởi đơn vị;

 Khoản mục có giá gốc hay giá trị có thể xác định đáng tin cậy

Mối quan hệ giữa các yếu tố của báo cáo tài chính sẽ dẫn đến việc ghi nhận một khoản thu nhập sẽ xảy ra đồng thời với việc ghi nhận tăng tài sản hay giảm nợ phải trả, hoặc việc ghi nhận một khoản chi phí sẽ xảy ra đồng thời với việc ghi nhận giảm tài sản hay tăng nợ phải trả Đi vào hai điều kiện ghi nhận nói trên, khả năng

chắc chắn liên quan đến mức độ chắc chắn của lợi ích kinh tế tương lai sẽ thu được hay sử dụng Việc đánh giá khả năng chắc chắn căn cứ vào thông tin sẵn có khi lập báo cáo tài chính Ví dụ trong trường hợp thiếu bằng chứng về khả năng chắc chắn một khoản phải thu sẽ được thu hồi, một khoản dự phòng cho các khoản nợ khó đòi nên được ghi nhận

Trong khi đó, giá gốc hay giá trị có thể xác định đáng tin cậy là một điều kiện không thể bỏ qua Trong nhiều trường hợp giá gốc hay giá trị của một khoản mục cần phải ước tính Việc sử dụng các ước tính hợp lý là phần thiết yếu của tiến trình lập báo cáo tài chính và không làm giảm tính đáng tin cậy của báo cáo tài chính Tuy nhiên, khi không thể ước tính hợp lý thì một khoản mục không được ghi nhận trên báo cáo tài chính

Cần lưu ý rằng, một khoản mục không đáp ứng được điều kiện ghi nhận tại một thời điểm cụ thể này lại có thể đủ tiêu chuẩn ghi nhận tại một thời điểm sau đó khi có bằng chứng cụ thể

9.3 Đo lường các yếu tố của báo cáo tài chính

Đo lường là tiến trình xác định giá trị tiền tệ mà một yếu tố được ghi nhận và trình bày trên báo cáo tài chính Việc đo lường liên quan đến sự chọn lựa một cơ sở đo lường cụ thể Các cơ sở đo lường được sử dụng bao gồm:

 Giá gốc: Tài sản được ghi nhận theo số tiền hay các khoản tương đương tiền đã

trả, hoặc giá trị hợp lý được xem xét để có tài sản tại thời điểm ghi nhận Nợ phải trả được ghi nhận theo số tiền đã nhận để đổi lấy nghĩa vụ Trong một vài trường hợp, ví dụ thuế thu nhập doanh nghiệp, nợ phải trả được ghi nhận theo số tiền hay các khoản tương đương tiền dự tính thanh toán để đáp ứng quá trình hoạt động kinh doanh bình thường

 Giá trị hiện tại: Tài sản được ghi nhận theo số tiền hay các khoản tương đương

tiền phải trả để có được tài sản tương tự tại thời điểm hiện tại Nợ phải trả được ghi nhận theo số tiền hoặc các khoản tương đương tiền cần có để thanh toán các nghĩa vụ vào thời điểm hiên tại

 Giá trị có thể thực hiện: Tài sản được ghi nhận theo số tiền hay các khoản tương

đương tiền phải trả có thể thu được nếu bán tài sản tại thời điểm hiện tại Nợ phải trả được ghi nhận theo giá trị thanh toán hay số tiền hoặc các khoản tương đương tiền để thanh toán các khoản nợ phải trả tại thời điểm hiện tại

 Hiện giá: Tài sản được ghi nhận theo giá trị hiện tại chiết khấu theo dòng tiền

thuần tương lai mà một khoản mục dự tính thu được trong quá trình hoạt động kinh doanh bình thường Nợ phải trả được ghi nhận theo giá trị hiện tại chiết khấu theo dòng tiền thuần tương lai dự tính cần có để thanh toán các khoản nợ trong quá trình hoạt động kinh doanh bình thường

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Trình bày mục tiêu của khuôn mẫu lý thuyết cho việc lập và trình bày báo cáo tài chính của IASB

2 Diễn giải mục tiêu của báo cáo tài chính

3 Trình bày hai giả định cơ bản và bốn đặc điểm chất lượng trong khuôn mẫu lý

thuyết của IASB

4 Định nghĩa các yếu tố của báo cáo tài chính

5 Giải thích các cơ sở đo lường được trình bàv trong khuôn mẫu lý thuyết của IASB

BT 2.1

Công ty Xeror chuyên sản xuất máy vi tính, có tình hình kinh doanh không khả quan trọng 5 năm qua với khoản lỗ tích lũy đã vượt quá vốn điều lệ Đến tháng 3 năm 20X1 công ty vẫn chưa nhận bất kỳ đơn đặt hàng nào, nhiều công nhân đã nộp đơn xin nghỉ việc vì đã không nhận lương từ đầu năm 20X1 cho đến nay

BT 2.2

Kế toán Steven Wells của tập đoàn dược phẩm Novest đang lập dự phòng giảm giá cho các mặt hàng dược phẩm tồn kho Trong các năm qua, giá trị lập khoản dự phòng này trung bình là 100.000 USD/năm Theo ước tính của Steven, khoản giảm giá hàng tồn kho vào cuối năm nay khoảng từ 50.000 USD đến 1 50.000 USD

Do trong năm, công ty đã có các khoản lỗ lớn, nên Steven quyết định chọn giá trị lập

dự phòng ở mức thấp nhất nhằm giảm các khoản lỗ của tập đoàn

Ngoài ra, do tác động của lạm phát trong năm nên giá một số dược liệu để sản xuất

đã gia tăng đáng kể, Steven đã đệ trình và Ban giám đốc đã chấp thuận phương án thay đổi phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho từ bình quân gia quyền sang FIFO đế giảm chi phí nguyên vật liệu tính trong giá thành dược phẩm, và tăng lợi nhuận

Yêu cầu:

Hãy cho biết đặc điểm chất lượng nào đã bị vi phạm theo quyết định của tập đoàn dược phẩm Novest? Biết rằng tất cả các thông tin về phương pháp lập dự phòng và thay đổi phương pháp tính giá hàng tồn kho đều đã được công bố trên thuyết minh báo cáo tài chính

BT 2.3

Chuỗi nhà hàng CFK được thành lập cách đây 10 năm tại Pháp Công ty đang mở rộng quy mô và dự kiến sẽ mở một chi nhánh mới tại Việt Nam trong vòng một tháng tới Công ty đã mua thuê một cửa hàng với giá 20.000 USD/tháng, hợp đồng không hủy ngang và kéo dài trong 10 năm Khoản chi để trang trí và nội thất là 50.000 USD

Yêu cầu:

Chi phí nghiên cứu phát triển vắc-xin H5N1 của công ty GSK có đƣợc phép vốn hóa

là tài sản vô hình hay không? Giải thích

BT 2.5

Vào đầu niên độ kế toán, công ty ABC có số dƣ của tiền là 1 triệu USD và vốn chủ

sở hữu 1 triệu USD Giả sử, trong năm công ty chỉ có một nghiệp vụ là mua m ột số hàng hóa trị giá 1 triệu USD và bán toàn bộ số hàng hóa này với giá 1,25 triệu USD

Yêu cầu:

a Tính lợi nhuận trong kỳ theo giá trị tiền tệ danh nghĩa

b Nếu mức giá chung (GPI) là 100 tại ngày đầu niên độ và là 110 vào ngày cuối niên độ, tính lợi nhuận trong kỳ theo bảo toàn vốn tài chính

c Nếu giá hiện hành của hàng hóa vào cuối niên độ là 1,3 triệu USD, tính lợi nhuận trong kỳ sau khi bảo toàn năng lực hoạt động vật chất

2 Mục tiêu

Mục tiêu cua IAS 2 nhằm diễn giải các xử lý kế toán liên quan đến hàng tồn kho IAS 12 đưa ra các hướng dẫn về:

 Sự phân biệt hàng tồn kho và các tài sản khác

 Việc xác định giá gốc hàng tồn kho; các chi phí được tính vào giá gốc của hàng tồn kho trong các trường hợp cụ thế

 Việc ghi nhận hàng tồn kho là chi phí

 Các trường hợp dự phòng giảm giá hàng tồn kho

 Các nội dung về hàng tồn kho cần công bố trên thuyết minh báo cáo tài chính

3 Phạm vi

IAS 2 được áp dụng cho tất cả các loại hàng tồn kho, ngoại trừ:

 Sản phẩm dở dang phát sinh trong hợp đồng xây dựng bao gồm các hợp đồng dịch vụ có liên quan trực tiếp Nội dung này được trình bày trong IAS 11 ―Hợp đồng xây dựng‖

 Các công cụ tài chính Nội dung này được trình bày trong IFRS 7 ―Công bố về công cụ tài chính‖, IFRS 9 ―Công cụ tài chính‖, IAS 32 ―Trình bày về Công cụ tài chính‖ và IAS 39 ―Công cụ tài chính – Ghi nhận và đánh giá‖

 Tài sản sinh học liên quan đến hoạt động nông nghiệp và sản xuất nông nghiệp tại thời điểm thu hoạch Nội dung này được trình bày trong IAS 41 ―Nông nghiệp‖

Chuẩn mực này không áp dụng để đo lường hàng tồn kho được giữ bởi:

 Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm nông và lâm nghiệp, sản phẩm nông nghiệp sau thu hoạch, và sản phẩm khoáng sản, trong phạm vi chúng được đo lường theo giá trị thuần có thể thực hiện tuân thủ theo các hướng dẫn thực hành thích hợp trong các ngành này Khi các loại hàng tồn kho này được đo lường theo giá trị thuần c ó thể thực hiện, sự thay đổi giá trị thuần có thể thực hiện được ghi nhận là khoản lãi, lỗ trong kỳ có sự thay đổi

 Các doanh nghiệp môi giới thương mại (mua và bán hàng hóa của các doanh nghiệp khác hay giao dịch riêng của doanh nghiệp) Hàng tồn kho tại các doanh nghiệp này được mua với mục đích bán ra trong tương lai gần và thu lợi nhuận từ

sự biến động giá hay hoa hồng môi giới, chúng được đo lường theo giá trị hợp lý trừ chi phí ban hành, sự thay đổi của giá trị hợp lý đã trừ chi phí bán hàng được ghi nhận là khoản lãi, lỗ trong kỳ có sự thay đổi

4 Tóm tắt nội dung chuẩn mực

4.1 Định nghĩa hàng tồn kho

Theo IAS 2, đoạn 6, ―Hàng tồn kho gồm các loại tài sản:

a) Giữ để bán trong quá trình hoạt động kinh doanh bình thường

b) Trong quá trình sản xuất để bán; và

c) Nguyên vật liệu hay công cụ để sứ dụng trong quá trình sản xuất hay cung cấp dịch vụ.‖

Hàng tồn kho bao gồm:

 Nguyên vật liệu, công cụ: sử dụng cho quá trình sản xuất

 Sản phẩm dở dang: sản phẩm chưa hoàn thành tiến trình sản xuất

 Thành phẩm: sản phẩm hoàn thành và sẵn sàng để bán

 Hàng hóa: hàng mua và giữ để bán

Ví dụ, hàng hóa của các doanh nghiệp bán lẻ mua về để bán hay bất động sản của các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản giữ để bán

4.2 Đo lường hàng tồn kho

IAS 2 đoạn 9 trình bày : ―Hàng tồn kho được tính theo giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị

thuần có thể thực hiện được

Giá gốc (historical cost)

Chi phí được vốn hóa trong giá gốc hàng tồn kho bao gồm mọi chi phí phát sinh trực tiếp hay gián tiếp cần thiết để đưa hàng tồn kho vào điều kiện và vị trí sẵn sàng của chúng

Các yếu tố chi phí bao gồm trong giá gốc hàng tồn kho:

 Chi phí mua,

 Chi phí chế biến,

 Các chi phí khác

Chi phí mua: bao gồm tất cả các chi phí phát sinh trong quá trình mua hàng như giá

mua, chi phí vận chuyến, và các khoản thuế, phí nhập khẩu Các khoản giảm giá hàng mua, chiết khấu thương mại hay các khoản tương tự phải loại trừ khỏi chi phí mua

Chi phí chế biến: bao gồm các chi phí liên quan trực tiếp đến sản phâm sản xuất cũng

như các chi phí sản xuất chung biến đổi hay chi phí sản xuất chung cố định phát sinh trong quá trình chuyển đổi nguyên vật liệu thành thành phẩm Chi phí sản xuất chung

cố định như chi phí khấu hao, chi phí thuê nhà, chi phí bảo trì, bảo hiểm thường không thay đổi theo mức độ hoạt động sản xuất; trong khi chi phí sản xuất chung biển đổi như các chi phí tiện ích sử dụng trong quá trình sản xuất như chi phí điện, nước hay các chi phí sản xuất gián tiếp như các chi phí nguyên vật liệu gián tiếp, chi phí nhân công gián tiếp thường thay đổi theo mức độ sản xuất

Tiến trình sản xuất có thế liên quan đến nhiều sản phẩm đồng thời Khi chi phí chế

biến cho mỗi sản phẩm không thể xác định tách biệt, chúng có thể được phân bổ cho các sản phẩm căn cứ theo một cơ sở hợp lý và nhất quán, như doanh số bán hàng của sản phẩm hay căn cứ vào tỷ lệ chi phí tại giai đoạn mà tiến trình sản xuất có thể xác định tách biệt

Chi phí khác: được tính trong giá sốc hàng tồn kho nếu chúng đáp ứng được điều kiện

đưa hàng tồn kho vào vị trí và điều kiện sẵn sàng, như chi phí vận chuyển sản phẩm

từ phân xưởng sản xuất đến địa điểm bán lẻ

Ví dụ 1

Doanh nghiệp ABC chuyên sản xuất giày thể thao có các khoản chi của lô hàng cao

su nhập khẩu bao gồm:

 Chi phí vận chuyển từ cảng đến kho hàng: 300 USD

Giá gốc của lô hàng này là:

có thể được tính trong giá gốc của hàng tồn kho theo IAS 23 - Chi phí đi vay

Trong trường hợp cung cấp dịch vụ, giá gốc hàng tồn kho chủ yếu bao gồm chi phí nhân công và chi phí khác liên quan đến dịch vụ cung cấp như lương chuyên gia tư vấn, và các chi phí khác của nhân viên có thể tính trực tiếp cho quá trình cung cấp dịch vụ Chi phí hàng tồn kho của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ không bao gồm lãi gộp hay chi phí chung không thế tính trực tiếp cho dịch vụ cung cấp

Theo IAS 2 đoạn 21 và 22, ngoài giá gốc, việc đo lường giá trị hàng tồn kho cũng có thể thực hiện theo phương pháp giá định mức hay phương pháp giá bán lẻ nếu các phương pháp này cho kết quả tương tự giá gốc

Theo phương pháp giá định mức, giá trị hàng tồn kho được xác định theo giá trị nguyên vật liệu, công cụ, nhân công ở mức độ hoạt động bình thường Phương pháp này đòi hỏi thường xuyên xem xét, điều chỉnh lại điều kiện xác định mức độ

hoạt động bình thường của doanh nghiệp

Theo phương pháp giá bán lẻ, giá gốc của hàng tồn kho được xác định theo tỷ lệ phần trăm trên giá bán lẻ căn cứ trên tỷ lệ lãi gộp hợp lý Tỷ lệ lãi gộp bình quân thường được sử dụng cho mỗi ngành hàng bán lẻ khác nhau Phương pháp này thích hợp với các doanh nghiệp trong ngành bán lẻ có số lượng lớn chủng loại hàng tồn kho

Giá trị thuần có thể thực hiện được (Net Rcalisable Value - NRV)

IAS 2 định nghĩa giá trị thuần có thể thực hiện được là giá bán ước tính trong điều kiện hoạt động bình thường của doanh nghiệp trừ chi phí ước tính để hoàn thành sản phẩm và chi phí ước tính cho việc bán hàng

Vấn đề ghi nhận giảm giá hàng tồn kho theo NRV là phù hợp với quan điểm tài sản không được nhi nhận vượt quá giá trị ước tính có thể thu hồi từ việc bán hay

Việc xác định NRV được thực hiện vào cuối kỳ nhằm xác định sẽ lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho hay hoàn nhập dự phòng

Có ba trường hợp khác biệt liên quan đến NRV

• Tính không thể thu hồi: trong trường hợp giá trị của hàng tồn kho không thể thu

hồi (hàng tồn kho bị hư hỏng hay lỗi thời), việc ghi giảm giá trị hàng tồn kho theo NRV được ghi nhận là một khoản chi phí

Trong trường hợp này, NRV là (950 - 100) = 850 USD, vì vậy Msoft cần phải lập

dự phòng giảm giá hàng tồn kho (900 - 850) = 50 USD, và khoản dự phòng này được ghi là một khoản chi phí

 Hoàn nhập: Trong trường hợp nếu sự giảm giá của hàng tồn kho không còn hiện hữu hay có sự thay đổi về giá trị hàng tồn kho thì khoản dự phòng của kỳ trước cần phải được hoàn nhập

Ví dụ 3

Tiếp theo ví dụ 2, nếu tại thời điểm cuối kỳ sau, giá bán (ước tính) của phần mềm tăng lên 1.200 USD và chi phí bán hàng không đổi, lúc này NRV sẽ là (1.200 - 100) = 1.000 USD Trong trường hợp này, doanh nghiệp cần phải hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho là

Trong trường hợp này, NRV của màn hình LCD thấp hơn giá gốc của chi tiết này nhưng giá bán của thành phẩm Aker (bao gồm cả màn hình LCD) lại cao hơn chi phí bỏ ra để sản xuất nên không cần thiết phải lập dự phòng giảm giá cho màn hình LCD

4.3 Phương pháp tính giá hàng tồn kho

Phương pháp tính giá hàng tồn kho cần áp dụng nhất quán đối với tất cả loại hàng tồn kho có cùng bản chất và tính hữu dụng

IAS 2 tách biệt hai (2) nhóm hàng tồn kho với ba (3) phương pháp tính giá khác nhau:

❖ Chi phí hàng tồn kho của các loại hàng không thể thay thế và các hàng hóa (dịch vụ) sản xuất đặc thù cho những đơn đặt hàng cụ thể cần sử dụng phương pháp thực tế đích danh

Phương pháp thực tế đích danh: các chi phí cụ thể được tính vào các loại hàng tồn kho có thể

nhận diện được Phương pháp này được sử dụng cho các loại hàng tồn kho đơn nhất, nghĩa là loại hàng tồn kho thường không sản xuất hàng loạt hay không thể thay thế như trang sức hay các thiết bị đặc thù

❖ Chi phí hàng tồn kho của các mặt hàng khác được xác định theo phương pháp nhập trước - xuất trước hoặc bình quân gia quyền

Phương pháp bình quân gia quyền: sử dụng giá bình quân cho các đơn vị hàng tồn kho trong

kỳ Theo phương pháp này, giá gốc của mỗi loại hàng tồn kho được xác định theo giá bình

quân của giá các loại hàng tưương tự vào thời điểm đầu kỳ và giá các loại hàng tương tự được mua trong kỳ Giá bình quân có thể được tính căn cứ vào cơ sở định kỳ hay từng lần sau khi mỗi nghiệp vụ xuất hàng phát sinh Phương pháp này được sử dụng cho các loại hàng tồn kho thông thường, có thể thay thế như hàng may mặc

Phương pháp nhập trước - xuất trước: phương pháp này giả định hàng tồn kho mua vào trước

sẽ được bán ra trước Giá trị hàng tồn kho tại thời điểm cuối kỳ là giá mua gần nhất

4.4 Ghi nhận chi phí

Khi hàng tồn kho được bán ra, giá trị ghi sổ của hàng tồn kho được ghi nhận là chi phí trong

kỳ mà doanh thu có liên quan được ghi nhận

Việc trình bày chi phí liên quan đến hàng tồn kho trên Bảng kết qua kinh doanh phụ thuộc vào bản chất của chi phí hay chức năng của chi phí trong doanh nghiệp

Một số loại hàng tồn kho có thể được phân bổ vào các tài khoản tài sản khác như hàng tồn kho được sử dụng như một yếu tố của bất động sản, nhà xưởng hay máy móc thiết bị tự xây

dựng Trong trường hợp này, chi phí hàng tồn kho phân bổ vào giá trị tài sản khác sẽ được ghi nhận là chi phí theo thời gian hữu dụng ước tính của tài sản

4.5 Công bố

IAS 2, đoạn 36 yêu cầu ―Báo cáo tài chính phải công bố:

 Các chính sách kế toán áp dụng trong việc đo lường hàng tồn kho, gồm cả phương pháp tính giá trị hàng tồn kho;

 Giá gốc của tổng số hàng tồn kho và giá gốc của từng loại hàng tồn kho được phân loại phù hợp với doanh nghiệp;

 Giá trị ghi sổ hàng tồn kho theo giá trị hợp lý trừ chi phí bán hàng;

 Giá trị hàng tồn kho đã ghi nhận là chi phí trong kỳ;

 Giá trị dự phòng giảm giá hàng tồn kho ghi nhận là chi phí trong kỳ;

 Giá trị các khoản hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho ghi nhận là chi phí trong kỳ;

 Những trường hợp hay sự kiện dẫn đến việc hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho;

 Giá trị ghi sổ của hàng tồn kho đã dùng để thế chấp để đảm bảo cho các khoản

nợ phải trả‖

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Định nghĩa ―Hàng tồn kho‖ theo IAS 2

2 Liệt kê các loại chi phí được tính trong giá gốc hàng tồn kho và các chi phí không được tính trong giá gốc hàng tồn kho

3 Giải thích thuật ngữ ―giá trị thuần có thể thực hiện được‖ của hàng tồn kho

4 Trình bày các phương pháp tính giá hàng tồn kho

5 Trình bày các nội dung cần công bố trên thuyết minh báo cáo tài chính về hàng tồn kho

BT 3.1

Công ty thương mại BLT mua xe ô tô từ các nước khác và xuất khẩu chúng đến Châu Âu Những khoản chi đã phát sinh sau đây của Công ty thương mại BLT trong năm 20X0 là:

a Giá mua (dựa trên hóa đơn của người bán)

b Các khoản chiết khấ u thanh toán

c Thuế nhập khẩu

d Chi phí vận chu yển và bả o hiểm

e Các phí bốc dở khác liên quan đến việc nhập khẩu

f Thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu

g Hoa hồng cho các đại lý nhận ủy thác

h Hoa hồng cho các đại lý bán hàng

i Các phí bảo hành

Yêu cầu:

Hãy xác định các khoản chi, theo IAS 2, sẽ được tính trong giá trị hàn g tồn kho

BT 3.2

Công ty MK là công ty thương mại chuyên bán lẻ điện thoại di động nhãn hiệu Motobila và

có 5 dòng sản phẩm chính đang kinh doanh là: X-4, X-5, X-6, G-l, G-2 Ngày 31/12/20X0,

số lượng tồn kho, giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được trên một đơn vị sản phẩm như sau:

BT 3.3

Vào tháng 3 năm 20X7, hàng tồn kho của công ty Xitrum bị thiêu hủy bởi một vụ hỏa hoạn Tại thời điểm hỏa hoạn, các dữ liệu của công ty Xitrum như sau:

- Chi phí mua hàng : 500 USD

- Doanh thu đã thực hiện: 30.000 USD

Số lượng tồn kho

Giá gốc/đơn vị (USD)

Giá trị thuần có thể thực hiện được/đơn vị (USD)

- Hàng tồn kho đầu kỳ 12.000 USD 10.000 USD

- Hàng mua trong kỳ 20.000 USD 40.000 USD

Đơn vị tính : USD

Giá mua

Chi phí tân trang

đã phát sinh trong năm

Chi phí tân trang ƣớc tính phát sinh thêm ở năm sau

Giá bán ƣớc tính

Yêu cầu:

Hãy đề xuất cách xử lý khoản chi phí sản xuất chung cố định phân bổ vƣợt mức theo IAS 2

Chương 4

IAS 16 - BẤT ĐỘNG SẢN, NHÀ XƯỞNG

VÀ MÁY MÓC THIẾT BỊ

1 Giới thiệu

Chuẩn mực kế toán quốc tế số 16 - Bất động sản, Nhà xưởng, và máy móc thiết bị (IAS 16

- Property, Plant and Equipment) phiên bản đầu tiên được ban hành vào năm 1982 IAS

16 đã trải qua nhiều lần bổ sung và hiệu đính:

 Năm 1993: hiệu đính theo chương trình ―Tăng cường khả năng so sánh của báo cáo tài

chính‖ (Comparability of Financial Statements)

 Năm 1998: bổ sung một số nội dung liên quan đến giảm giá trị tài sản quy định bởi

IAS 36 ―Tổn thất tài sản‖ (Impairment of Assets) mới được ban hành

 Năm 2003: bản hiệu đính được ban hành bởi IASB có hiệu lực từ ngày 01/01/2005

 Năm 2008: được bổ sung theo chương trình ―Hoàn thiện hàng năm đối với Chuẩn mực

quốc tế về báo cáo tài chính 2007‖ (Annual Improvement to IFRSs 2007)

 Thay đổi giá trị tài sản sau khi ghi nhận ban đầu

 Xóa sổ tài sản đã được ghi nhận

3 Phạm vi

IAS 16 không áp dụng cho:

 Tài sản dài hạn giữ để bán: áp dụng theo IFRS 5 - Tài sản dài hạn giữ để bán và ngừng hoạt động

 Tài sản sinh học liên quan đến nông nghiệp: áp dụng theo IAS 41 - Nông nghiệp

 Quyền khai thác khoáng sản và tài nguyên không tái tạo

 Tài sản được xây dựng hoặc triển khai cho mục đích đầu tư: áp dụng theo IAS 40 - Bất động sản đầu tư

Tuy nhiên, IAS 16 vẫn có thế áp dụng cho bất động sản, nhà xưởng, và máy móc thiết bị dùng

để xây dựng và phát triển những tài sản sinh học và quyền khai thác khoáng sản cũng như các nguồn tài nguyên không tái tạo trên

4 Tóm tắt nội dung IAS 16

4.1 Ghi nhận ban đầu bất động sản, nhà xưởng, và máy móc thiết bị

Theo đoạn 7 IAS 16, hai điều kiện để ghi nhận một khoản chi phí là tài sản (thường gọi là được vốn hoá) khi và chỉ khi: