Một giáo viên với tuổi trẻ có, nhiệt tình có, năng nổ có, lại hết lòng yêu trẻ, bản thân tôi luôn xác định mục tiêu của bản thân, tìm hiểu nghiên cứu kĩ tâm lí học sinh Tiểu học để hiểu được các em cần gì trong một tiết học, các em mong muốn tiếp thu kiến thức theo hình thức nào? Là lứa tuổi mà chưa đủ để làm người lớn mà cũng không nhỏ để làm con nít? Môn học nào khiến các em thích? Môn học nào các em thấy khô khan? Tôi biết, các em nhận thấy thì môn Toán chính là môn quan trọng. Vì nó cung cấp cho các em thật nhiều kiến thức bổ ích và ứng dụng nhiều trong cuộc sống. Tuy nhiên đó lại là môn học yêu cầu cao về tư duy Toán học, tạo ra không khí học tập không được vui vẻ, hào hứng. Hiểu được tâm lí của các em “ học mà chơi, chơi mà học” tôi không thể đứng hàng giờ mà thuyết trình cho các em. Sự linh hoạt trong giảng dạy là khoảng thời gian nghỉ ngơi hợp lí bằng những trò chơi trong tiết học. Vừa giúp các em hứng thú trong tiếp thu kiến thức, vừa giúp các em nhận ra môn Toán cũng rất hấp dẫn. Giúp cho giáo viên và học sinh, học sinh với học sinh luôn thân thiện, gần gũi, tạo ra những tiếng cười vui vẻ, đoàn kết hơn, từ đó mà yêu môn học hơn. Chính vì lí do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Thiết kế và vận dụng trò chơi nhằm phát triển tư duy cho học sinh trong dạy học Toán học lớp 4” với mục đích phát triển toàn diện khả năng tư duy của các em, giúp các em yêu thích môn học.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU:
ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Lí do chọn đề tài:
Được sự quan tâm của Đảng và nhà nước, giáo dục nước nhà ngày càng được đầu tư đúng hướng Trong một thế giới mở như hiện nay, đòi hỏi con người phải nhanh nhạy, năng động, sáng tạo, thích ứng với sự phát triển không ngừng về đời sống vật chất cũng như tinh thần Điều đó đồng nghĩa với việc đào tạo một thế hệ trẻ vừa giỏi giang, vừa khôn ngoan,lại vừa biết cảm thông chia sẻ, đoàn kết yêu thương đồng loại Trách nhiệm đó ai làm? Vâng, trách nhiệm cao cả ấy là do người giáo viên không ngừng phấn đấu và hết lòng dạy bảo vì học sinh, để các em khi được ra trường sẽ trở thành một con người có ích cho xã hội, xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, văn minh
Trong chương trình được quy định giảng dạy cho học sinh Tiểu học, dù
là môn học nào cũng đều giúp cho các em phát triển toàn diện về mọi: mặt kiến thức kĩ năng, thái độ, chân thiện mỹ Với bản thân là một giáo viên giảng dạy các em từ rất nhiều thế hệ, tôi nhân thấy rằng trong chương trình lớp 4 là chương trình kiến thức nhiều nhất, khó nhất khi các em đang vừa học lớp 3, lên đến lớp 4 thì tiếp thu kiến thức trọng tâm của các khối Tiểu học Các em có mệt mỏi không? Xin thưa, có! Các em có sợ học không? Xin thưa, có! Vậy thì làm sao thu hút được sự chú ý của các em vào các môn học, làm sao phát huy được tính chủ động sáng tạo, chủ động chiếm lĩnh kiến thức một cách hiệu quả?
Một giáo viên với tuổi trẻ có, nhiệt tình có, năng nổ có, lại hết lòng yêu trẻ, bản thân tôi luôn xác định mục tiêu của bản thân, tìm hiểu nghiên cứu kĩ tâm lí học sinh Tiểu học để hiểu được các em cần gì trong một tiết học, các em mong muốn tiếp thu kiến thức theo hình thức nào? Là lứa tuổi mà chưa đủ để làm người lớn mà cũng không nhỏ để làm con nít? Môn học nào khiến các em thích? Môn học nào các em thấy khô khan? Tôi biết, các em nhận thấy thì môn Toán chính là môn quan trọng Vì nó cung cấp cho các em thật nhiều kiến thức
bổ ích và ứng dụng nhiều trong cuộc sống Tuy nhiên đó lại là môn học yêu cầu cao về tư duy Toán học, tạo ra không khí học tập không được vui vẻ, hào hứng Hiểu được tâm lí của các em - “ học mà chơi, chơi mà học”- tôi không thể đứng hàng giờ mà thuyết trình cho các em Sự linh hoạt trong giảng dạy là
khoảng thời gian nghỉ ngơi hợp lí bằng những trò chơi trong tiết học Vừa
giúp các em hứng thú trong tiếp thu kiến thức, vừa giúp các em nhận ra môn Toán cũng rất hấp dẫn Giúp cho giáo viên và học sinh, học sinh với học sinh luôn thân thiện, gần gũi, tạo ra những tiếng cười vui vẻ, đoàn kết hơn, từ đó
Trang 2mà yêu môn học hơn Chính vì lí do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Thiết kế
và vận dụng trò chơi nhằm phát triển tư duy cho học sinh trong dạy học Toán học lớp 4” với mục đích phát triển toàn diện khả năng tư duy của các
em, giúp các em yêu thích môn học
2 Mục tiêu và nhiệm vụ:
Mục tiêu: nâng cao chất lượng dạy học môn Toán, phát triển khả năng
tư duy Toán học cho học sinh lớp 4
Nhiệm vụ: tìm hiểu trò chơi trong Toán học
Vận dụng phù hợp và có hiệu quả cao trong tiết học cũng như xuyên suốt chương trình Toán học Lớp 4
3 Khách thể nghiên cứu:
Học sinh lớp 4- Trường Tiểu học Thọ Sanh
4 Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp điều tra
Phương pháp vấn đáp
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp thực hành
Phương pháp tổ chức trò chơi
B PHẦN NỘI DUNG:
NHỮNG BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lí luận:
Chương trình Toán tiểu học bao gồm các mạch kiến thức: số học, đại lượng và đo đại lượng, yếu tố hình học và giải toán có lời văn Mỗi mạch kiến thức đều liên quan đến nhau và tạo thành tổng thể kiến thức giúp học sinh hình thành thói quen suy nghĩ, lập luận và cách giải quyết vấn đề thông qua các hoạt động tích cực tự giác, từ đó phát triển tư duy Toán học cho học sinh Vậy
tư duy là gì? Nó có liên quan gì đến các trò chơi toán học không? Tư duy chính là giai đoạn cao nhất của nhận thức Để nhận thức được sản phẩm của tư duy đòi hỏi người học phải có một tâm lí thích học, thích khám phá, yêu thích môn học Từ đó mà rèn luyện cho các em cách động não để chiếm lĩnh tri thức Trò chơi trong dạy học Toán chính là một sản phẩm tư duy đạt hiệu quả cao nhất Qua đó, giúp các em hứng thú khi được học môn Toán, đáp ứng được yêu cầu mà mỗi giáo viên đều mong muốn: nâng cao toàn diện chất lượng học sinh một cách tốt nhất
2 Thực trạng vấn đề:
Trang 3Trường tiểu học Thọ Sanh đóng trên địa bàn 2 thôn: thôn Trường Sanh và thôn Trường Thọ Phụ huynh của các em hầu hết là làm nông, thậm chi các em chỉ sống với ông bà vì ba mẹ phải đi làm xa Một số gia đình khó khăn, đến nỗi các em còn phải vừa đi học, vừa phải chăn bò, chăn dê giúp gia đình Với điều kiên như vậy, việc dạy học các em được phụ huynh “ khoán trắng” cho thầy, cô giáo Mặt khác, chất lượng học của các em còn thấp vì: các em lười suy nghĩ, ngại phát biểu, chưa có thói quen trình bày trước lớp, ngại giao tiếp, ngại học toán Do vậy đòi hỏi người giáo viên tìm ra nhiều hướng khắc phục
để giúp học sinh yêu thích môn học này Trước khi áp dụng đề tài, vào đầu năm học tôi luôn khảo sát chất lượng học của các em như sau:
Năm học Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 5-6 Dưới 5
2014-2015( 20
em)
2015-2016( 20
2016-2017( 21
em)
Với chất lượng như trên, tôi đã tiến hành thiết kế và vận dụng đề tài này vào giảng dạy với hi vọng các em ngày càng tiến bộ, tăng tỉ lệ khá giỏi, giảm
tỉ lệ yếu kém
3 Giải pháp cụ thể:
I Tìm hiểu cấu trúc của trò chơi học tập.
- Tên trò chơi.
Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kĩ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ qui định hành động chơi được thiết
kế trong trò chơi
- Đồ dùng, đồ chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi
học tập
Nêu lên luật chơi: Chỉ rõ qui tắc của hành động chơi qui định đối với người chơi, qui định thắng thua của trò chơi
- Số người tham gia chơi: Cần chỉ rõ số người tham gia chơi
c Cách chơi:
- Thời gian tiến hành thường từ 3-5 phút
- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi :
+ Nêu tên trò chơi
+ Hướng dẫn trò chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ qui định chơi
Trang 4+ Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi
- Chơi thật
- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh
- Thưởng - phạt: phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui như hát một bài, nhảy cò cò, cua bò, múa 1 bài,
II Thiết kế và vận dụng một số trò chơi dạy học Toán 4:
a Thiết kế và vận dụng một số trò chơi nhằm dẫn dắt học sinh tiếp cận tri thức mới trong các tiết bài mới:
Giới thiệu một số trò chơi:
1 Trò chơi: ĐỐ BẠN
Dùng khi dạy: YẾN, TẠ, TẤN (Toán 4/23)
Bài tập 2/ 23: Viết số thích hợp và chỗ chấm:
1 yến= …….kg
10 kg=… yến
5 yến=… kg
8 yến=… kg
1 yến= … kg
5 yến=… kg a) 1 tạ=… yến
10 yến=… tạ
1 tạ=… kg
100kg=… tạ
4 tạ= … yến
2 tạ=… kg
9 tạ=… kg
4 tạ 60 kg=… kg b) 1 tấn =… tạ
10 tạ= …tấn
1 tấn= … kg
1000kg= … tấn
3tấn=… tạ
8 tấn= tạ
4 tấn=… kg
2 tấn85 kg=…kg
a Mục đích: Rèn kĩ năng tư duy nhanh nhạy Phản xạ kịp thời
Nắm vững cách chuyển đổi đơn vị đo giữa tạ, tấn và ki-lô-gam
b Chuẩn bị: Bảng viết sẵn bài tập 2( như trên)
c Cách tổ chức: Giáo viên chia lớp thành 2 đội Đội Hoa Ngọc Lan và đội Quả Bóng Tròn Mỗi đội cử 2 em làm trọng tài Mỗi em tham gia có 5 giây để hoàn thành 1 phép tính Khi giáo viên( sau đây xin được viết tắt là GV) hô hiệu lệnh: “ bắt đầu”, đội Hoa Ngọc Lan sẽ mời 1 bạn bất kì đội Quả Bóng Tròn phép tính thứ nhất: 1 yến= 10kg bạn này có đáp án đúng sẽ được đố đội Hoa Ngọc Lan phép tính tiếp theo 10 kg=1 yến Cứ như vậy cho đến hết Đội nào được nhiều đáp án đúng thì đội đó thắng cuộc và được thưởng 2 bông hoa chăm học Đội thua chỉ được 1 bông hoa chăm học sẽ làm cua và bò một vòng quanh lớp
Hiệu quả sau trò chơi “ ĐỐ BẠN”:
Trang 5- Học sinh hiểu được cách đổi đơn vị đo khối lượng.
- Tinh thần học tập vui vẻ, sảng khoái.
- Biết đoàn kết với bạn bè.
- Biết thi đua và cố gắng là bài thật tốt.
- Giáo viên không cần phải giảng nhiều, nói nhiều mà lại đạt được mục tiêu bài học.
Hình ảnh học sinh trong trò chơi: ĐỐ BẠN
Trò chơi trên còn có thể áp dụng với các bài khác như: BẢNG ĐƠN VỊ
ĐO KHỐI LƯỢNG( Bài 1/24 Toán 4), bài GIÂY THẾ KỈ( Bài 1/25 toán 4) Bài nhân với 10, 100, 1000, chia cho 10, 100, 1000,…( bài 1/59 Toán 4)…
Trang 6Khí thế học sinh trong khi chơi trò chơi ĐỐ BẠN
2 Trò chơi: CHÚ VẸT THÔNG MINH
Dùng khi dạy bài: HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG.( Toán 4/53)
a Mục đích:
- Phát triển khả năng quan sát, phán đoán
- Củng cố khắc sâu kiến thức về hai đường thẳng song song
b Chuẩn bị: Một số hình bằng giấy màu
U
C X D Q L R P
K
Hình 3
c Cách tổ chức: GV chia lớp thành 3 đội Đội Vẹt Đỏ, đội Vẹt Xanh, đội Vẹt Vàng Mỗi đội cử 1 em làm trọng tài Mỗi đội chuẩn bị một bảng nhóm Khi GV lệnh: Hãy tìm các cặp cạnh song trong trong các hình trên trong 2 phút Sau thời gian quy định, chú vẹt đại diện của đội nào trả lời nhanh và chính xác nhất, đội đó sẽ thắng, Đội nào thua sẽ hát và múa minh họa 1 bài theo yêu cầu của đội thắng
Trang 7 Hiệu quả đạt được sau khi chơi trò chơi CHÚ VẸT THÔNG MINH:
Học sinh nắng vững kiến thức về đường thẳng song song
Phát triển kĩ năng nhận biết đường thẳng song song
Tăng cường sự hợp tác cùng bạn bè khi cùng nhau làm nhóm.
Hình ảnh học sinh tham gia trò chơi: CHÚ VẸT THÔNG MINH
Trò chơi trên còn có thể áp dụng vào các bài có yếu tố hình học: HAI ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC( Toán 4/ 50: Tìm những đường thẳng vuông góc trong hình vẽ), NHỌN, GÓC TÙ, GÓC BẸT( Toán 4/49 xác định các góc nhọn, góc tù, góc bẹt trong hình vẽ sẵn trên bảng),…
Trang 8Hình ảnh học sinh đoàn kết trong trò chơi trên.
3 Trò chơi: “ RÙA ƠI ĐỢI THỎ”.
Dùng khi dạy dạy bài PHÉP CỘNG( Toán 4/38).
a Mục đích:
- Học sinh củng cố khắc sâu kiến thức cộng số có 6 chữ số
- Học sinh phát triển tư duy Toán học một cách nhạy bén, thao tác nhanh
gọn
b Chuẩn bị: Một chú thỏ mô hình giấy, Một chú rùa mô hình giấy 2 bộ
thẻ ghi sẵn các phép tính: 6 bông hoa
c Cách chơi: GV chia lớp thành 2 đội, đội Rùa thông minh và đội Thỏ nhanh trí, phát cho mỗi đội 3 bông hoa Mỗi đội chọn 1 em làm trọng tài Khi giáo viên hô bắt đầu, các đội cùng nhau tìm kết quả đúng và ghi vào mỗi bông hoa của mỗi đội với thời gian 2 phút 30 giây Sau đó những chú rùa và chú thỏ thi nhau lên đính bông hoa có kết quả của đội mình Đội nào nhanh nhất và đúng nhất là đội chiến thắng Đội nào về sau sẽ bị phạt: cả đội nắm tay nhau nhảy lò cò, đội thắng vỗ tay theo nhịp cho đội thua nhảy
Hiệu quả đạt được sau khi học sinh tham gia trò chơi
“ RÙA ƠI ĐỢI THỎ”
- Học sinh tiếp thu được kiến thứccộng các số đến 6 chữ số một cách nhuần nhuyễn.
- Có thái độ nhanh nhẹn và thi đua một cách trong sáng.
- Biết quý trọng thành quả lao động.
- Yêu thích học toán
514625+82398 75105+ 70647
609419+85667
Trang 9Trò chơi trên có thể áp dụng tương tự với bài PHÉP TRỪ( Toán 4/39) BIỂU THỨC CÓ CHỨA HAI CHỮ (Toán 4/41 thay ằng các phép tính phù hợp trong bài trong phần củng cố), tương tự CHIA CHO SỐ CÓ HAI CHỮ
SỐ (Toán 4/81)…
4 Trò chơi: “CON SỐ MAY MẮN”
Dùng khi dạy bài: TÌM SỐ TRUNG BÌNH CỘNG ( Toán 4/26)
a Mục đích: rèn kĩ năng tính trung bình cộng
Thích được gọi đúng tên để được trả lời nhằm tăng sự gây cấn và phát triển khả năng mạnh dạn trước đám đông
b Chuẩn bị: 2 bộ phiếu thăm số theo số thứ tự của học sinh trong lớp
Chuẩn bị 4 đề yêu cầu tìm trung bình cộng các số:
c Cách chơi: GV phát cho mỗi em 1 số Còn các phiếu số bỏ vào 1 cái hộp gv gắn các phiếu của đề bài, học sinh cả lớp tự tính toán trong vòng 3 phút Sau 3 phút, GV cho 1 em lên bốc thăm trúng số của ai thì bạn đó được trả lời 1 đáp án trên bảng bạn nào đúng thì được Gv thưởng một cây bút kim
và em đó tiếp tục bốc thăm số may mắn cho bạn tiếp theo trả lời Cứ như vậy cho đến hết
Hiệu quả đạt được khi học sinh tham gia trò chơi CON SỐ MAY
MẮN:
- Nắm vững cách tính trung bình cộng một cách nhanh nhẹn.
- Thi đua với các bạn trong lớp để tính kết quả nhanh nhất.
- Phát triển khả năng trình bày trước tập thể, mạnh dạn tự tin trong giao tiếp
101;202;303;404 33;44;55;66
20;24;26;28 13;15;17;
Trang 10Trò chơi Con số may mắn có thể áp dụng được vào rất nhiều bài học:
NHÂN VỚI SỐ CÓ 1 CHỮ SỐ (Toán 4/57, phần củng cố: thay các thẻ bằng các phép tính tương tự trong bài), chia một tích cho 1 số( toán 4/78)
b Thiết kế và vận dụng một số trò chơi nhằm khắc sâu kiến thức trong các bài dạng luyện tập, luyện tập chung, ôn tập,…
1. Trò chơi: NHANH LÊN BẠN ƠI
Dùng khi dạy bài: LUYỆN TẬP CHUNG (Toán 4/56)
a Mục đích:
- Sử dụng vào phần củng cố giúp học sinh khắc sâu kiến thức về phép cộng và phép trừ với số 6 chữ số
- Giúp học sinh thành thạo khi sử dụng các phép tính trên
- Tăng cường tính đồng đội, phát triển tư duy toán học một cách hiệu
quả
b Chuẩn bị: 6 bông hoa có kết quả của các phép tính Các thăm số ghi
sẵn các phép tính
c Cách chơi: Giáo viên chia lớp thành 3 đội đội Thỏ Trắng, đội Thỏ Xanh, đội Thỏ Nâu Mỗi đội cử ra một trọng tài Sau khi Gv hô bắt đầu, 1
Học sinh tham gia trò
chơi
249610 24809
4
56124
106381+143229
Trang 11trọng tài bốc 1 thăm và đính phép tính lên bảngtrong thời gian nhanh nhất, đội nào tính nhanh nhất sẽ chạy lên đập tay lên bông hoa có kết quả đúng Trọng tài tiếp tục bốc thăm tiếp theo và làm tương tự cho đến hết đội tháng sẽ được thưởng 1 ngôi sao chăm học, đội thua sẽ nắm tay nhau 2 người 3 chân đi một vòng quanh lớp
Hiệu quả khi học sinh tham gia trò chơi NHANH LÊN BẠN ƠI
- Học sinh thích thú khi hệ thống kiến thức
- Trò chơi thể hiện tác phong nhanh nhẹn.
- Các nhóm đoàn kết với nhau, thân thiện và cười vui thật thoải mái
- Yêu thích môn toán và thích được đến tiết toán để được học, được chơi
Hình ảnh học sinh khi tham gia trò chơi Nhanh lên bạn ơi
Trong trò chơi này, có thể áp dụng được rất nhiều bài, chỉ cần thay đổi số và phép tính phù hợp là có thể sử dụng được Bài Luyện tập( Toán 4/68: Áp dụng vào củng cố) bài luyện tập chung( Toán 4/90: sử dụng trò chơi vào củng
cố bài)
2. Trò chơi: “BẮT ĐẦU BẰNG CÁI ĐUÔI”
Dùng khi dạy bài:ÔN TẬP CÁC PHÉP TÍNH VỚI SỐ TỰ NHIÊN( tiếp theo) ( Toán 4/164)
a Mục đích: hệ thống lại các phép tính đã học
- Tham gia nhóm vui vẻ, nhiệt tìn
Trang 12- Nắm được kiến thức một cách bài bản.
- Thư giãn hợp lí, vừa học vừa chơi
b Chuẩn bị: 4 băng giấy viết kết quả vào ô cuối:
c Cách chơi: GV chia lớp thành 4 nhóm Nhóm Hoa Đồng Tiền, Nhóm Hoa Địa Lan, nhóm Hoa Học Trò, nhóm hoa Hồng Nhung Phát mỗi nhóm 1 băng giấy Mỗi nhóm cử 1 bạn lên làm trọng tài Giáo viên phổ biến luật chơi: Viết phép tính phù hợp với kết quả cuối cùng sau đó tính ngược từ cuối làm các phép tính tiếp Cứ tiếp tục cho đến hết Nhóm nào tính nhanh nhất, lên bảng trình bày kết quả Nhóm nào thua sẽ làm mèo kêu meo meo
Hiệu quả khi tham gia trò chơi::
- Phát triển tư duy toán học một cách logic.
- Tham gia trò chơi mang lại niềm vui trong học tập.
- Bạn bè luôn thân thiện, đoàn kết
- Kiến thức được tiếp nhận một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất.
Hình ảnh khi học sinh tham gia trò chơi BẮT ĐẦU BẰNG CÁI ĐUÔI
: … X…
7
+…
-…