GS Khai Du phong benh tim mach o phu nu

GS Khai Du phong benh tim mach o phu nu tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả c...

GS.TS.Phạm Gia Khải Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam

DỰ PHÒNG BỆNH LÝ TIM MẠCH

Ở PHỤ NỮ

Tình hình bệnh tim mạch

trên thế giới

Trên toàn thế giới: bệnh tim mạch đã v-ợt xa các bệnh nhiễm khuẩn nói chung và cũng là nguyên nhân hàng đầu của tử vong:

• 14 triệu ng-ời chết trong năm 1990.

N-íc Nam N÷

BTM BNT BTM BNT C¸c n-íc ph-¬ng T©y 483 42 227 12

 ë c¸c n-íc ph¸t triÓn, chÕt do nguyªn nh©n tim m¹ch vÉn

chiÕm hµng ®Çu: kho¶ng 5 triÖu ng-êi trong n¨m 1990.

ë c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn: bÖnh tim m¹ch t-¬ng ®-¬ng hoÆc nhiÒu h¬n bÖnh nhiÔm trïng.

Nguyên nhân tử vong hàng đầu

tại các n-ớc Đông Nam á

Gần đây: bệnh tim mạch đã chiếm vị trí nhất, nhì.

• T¹i c¸c n-íc ph¸t triÓn, vÝ dô Hoa kú (1991):

 BÖnh THA chiÕm tû lÖ cao: 20% d©n sè, > 30% trong

sè ng-êi  18 tuæi.

Uû ban theo dâi søc khoÎ vµ dinh d-ìng Hoa kú tõ 1976-1994 (National Health and Nutrition

Tình hình bệnh tim mạch ở Việt nam

Phân bố 3 loại nguyên nhân chính tại bệnh viện:

Gần đây: bệnh không lây: chủ yếu là THA gia tăng.

Lối sống thay đổi: ăn d- thừa chất; ăn nhiều chất béo; ăn mặn, mì chính; hút thuốc lá

3 Nhåi m¸u c¬ tim 7.62 1.02

4 Tai biÕn m¹ch n·o 27.54 1.02

5 XuÊt huyÕt n·o 19.30 2.00

Nguyên nhân chính gây tử vong ở

người Châu Á/Thái Bình Dương

Nguồn NCHS/NHLBI Hoa kỳ năm 2010

Tỷ lệ Tăng huyết áp ở phụ nữ cao hơn ở nam giới trong nghiên cứu dịch tễ học tại 8 tỉnh trên cả nước

 Tại Viện Tim mạch Việt Nam, theo dõi từ 1999

-2000 trên 166 BN đ-ợc chụp ĐMV và phát hiện tổn th-ơng hẹp ĐM với các mức độ khác nhau:

- Nam: 124 ng-ời.

- N : 42 ng-ời.

- Tuổi trung binh : 52  10 (44 - 76 tuổi).

 Chẩn đoán bệnh ĐMV ở phụ nữ:

Nghiệm pháp gắng sức: trên 799 bệnh nhân

đ-ợc tiến hành làm NPGS bằng thảm chạy tại Viện Tim mạch mà kết quả đã phân tích đ-ợc , chúng tôi thấy:

Tỷ lệ Nam/Nữ = 1,6/1.

Nh-ng, tỷ lệ NPGS bất th-ờng ở nhóm n so với ở nhóm nam là: 31,7%/23,4%.

Trªn ThÕ giíi

NhËn xÐt: Nam giíi m¾c BTTMCB > nữ.

Trung Quốc: Tỷ lệ bệnh suất ở nữ giới cao hơn nam giới

Tuổi

%

Đặc điểm đối tượng NMCT ở nữ và nam trong nghiên cứu

“Đặc điểm lâm sàng và yếu tố nguy cơ NMCT ở nữ giới”

Đặc điểm NMCT nữ

(n=135)

NMCT nam (n=270)

Các tiền triệu thường gặp ở nữ và nam

Các tiền triệu hay gặp

NMCT nữ (n=135)

NMCT nam (n=270)

p

Đau ngực nhẹ/thoáng qua 88 65,2 91 33,7 <0,01

Các triệu chứng lâm sàng thường gặp khi vào viện

Các triệu chứng hay gặp

NMCT nữ (n=135)

NMCT nam (n=270) P

Tình trạng huyết động khi vào viện

Đặc điểm huyết động NMCT nữ (n=135) NMCT nam (n=270) P

Biến chứng về suy tim, sốc tim khi vào viện

Phân độ Killip

NMCT nữ (n=135)

NMCT nam (n=270) P

Thời gian và kết quả điều trị

Các biến chứng

NMCT nữ (n=135)

NMCT nam (n=270)

Chỉ số tiên lượng nặng của hai giới

Tỷ lệ tử vong và tử vong theo độ tuổi của 2 giới

 ChÈn ®o¸n bÖnh ĐM ngoại vi ë phô nữ:

ABI (Ankle Branchial Index): Chỉ số tiêu chuẩn phát

hiện bệnh động mạch ngoại vi - yếu tố tiên lượng

bệnh lý tim mạch.

BaPWV (Brachial-ankle Pulse Wave Velocity): Chỉ số đánh giá trương lực thành động mạch – yếu tố tiên lượng độc lập

bệnh lý tim mạch

Hẹp van hai lá ở phụ nữ và phụ nữ có thai

• Hẹp van hai lá (HHL): Chiếm 20% tổng

số bệnh nhân nằm điều trị nội trú tại

Viện Tim mạch Việt Nam.

• Tỷ lệ HHL ở nữ chiếm tới 70%.

• 70% ở lứa tuổi sinh đẻ.

• > 70% Phụ nữ mang thai có bệnh tim

có liên quan tới thấp tim và bệnh van tim do thấp.

Số liệu của VTM 2009

MỘT SỐ BIẾN ĐỔI Ở PHỤ NỮ GIAI

ĐOẠN MÃN KINH

Cholesterol toàn phần sau mãn kinh

Mãn kinh

8 8 9 9 9 10 10 10 10 10 10

HDL Cholesterol sau mãn kinh

Mãn kinh

8 8 9 9 9 10 10 10 10 10 10

Maturitas 12(1990)321-331.

LDL Cholesterol sau mãn kinh

Tháng

90 100 110

Mãn kinh

8 8 9 9 9 10 10 10 10 10 10

Maturitas 12(1990)321-331.

Triglyceride sau mãn kinh

Mãn kinh

8 8 9 9 9 10 10 10 10 10 10

Maturitas 12(1990)321-331.

Aûnh hưởng của mãn kinh trên các yếu tố nguy cơ tim mạch

Viêm mạch

Cho tới 01/09/2009:

 Dân số Việt Nam: 85.864.997 người.

 Nam giới: 42.413.143 người (49,4%)

 Quan tâm tới ½ dân số này là quan tâm tới người giữ gìn sự ổn định cho đơn vị gia đình, tới người giữ ngọn lửa ấm cúng cho từng đơn vị, từng tế bào của xã hội, là điều cần làm.

Tuổi thanh thiếu niên

thấp

Thời kỳ thai nghén

 Vệ sinh thai nghén.

 Kiểm tra sức khoẻ định kỳ.

 Nếu có THA, hoặc bệnh lý tim mạch  kịp thời

điều trị.

 THA: Đề phòng nhiễm độc thai nghén.

 Bệnh van tim do thấp: Uống kháng sinh phòng

thấp.

 HHL khít: Xét nong van hai lá bằng bóng qua da, nếu có chỉ định.

 Theo dõi điều trị suy tim, rối loạn nhịp tim.

 Không dùng các biện pháp, thuốc, phương tiện có hại cho thai nhi.

Devon, et al Amer J Critical Care 2008:17(1): 14-24

Nhồi máu cơ tim: Đau ngực có ở cả hai giới nam và nữ

tuy nhiên ở nữ hay có mệt, khó thở, cảm giác suy sụp nhiều hơn

Biến đổi nồng độ Estrogen, Progesterone theo tuổi

Estrogen Progesterone

Triệu chứng tiền mãn kinh: bốc hoả, mất ngủ, thay đổi tính tình

Sinh lý mãn kinh: loãng xương, biến đổi mỏng dần niêm mạc âm đạo

LỢI HẠI

mãn kinh

nguy cơ gãy xương

• Cải thiện tình trạng rối

loạn Lipid máu

niệu

Lợi và Hại của liệu pháp bổ sung Estrogen

Nghiên cứu Women’s Health Initiative

Giả dược

Thời gian theo dõi trung bình 5,6 năm

Điêu trị hormon thay thế liên quan với:

•Tăng nguy cơ tim mạch (29% ↑)

•Tăng đột quỵ (41% ↑)

•Tăng thuyên tắc mạch

•Tăng nguy cơ ung thư vú (26% ↑ )

•Giảm ung thư đại tràng

•Giảm gãy xương

Kết luận: Không nên điều trị thay thế hormon ở phụ nữ sau mãn kinh

khỏe mạnh

Women’s Health Initiative:

Nghiên cứu riêng về Estrogen

•33% tăng huyết khối

•Không khác biệt về biến cố ung thư

•39% giảm gãy xương đùi

Kết luận: ở phụ nữ vừa sau mãn kinh và đã có tiền sử phẫu thuật cắt tử cung trước đó, điều trị thay thế Estrogen đơn độc có thể hữu ích!

Nhóm tuổi Nguy cơ bệnh mạch vành Nguy cơ đột quỵ

50-59 Giảm 37% Giảm 11%60-69 Giảm 6% Tăng 62%70-69 Tăng 13% Tăng 21%Overall Tăng 9% Tăng 39%

Nguồn: JAMA 2007;297:1477

Women’s Health Initiative:

Nghiên cứu riêng về Estrogen

Liệu pháp thay thế Estrogen

• Liệu pháp thay thế Estrogen có thể giúp giảm các triệu chứng sau mãn kinh nếu được bắt đầu sớm sau mãn kinh và dần ngưng lại sau vài năm

• Estrogen dùng đường dưới da có thể giảm nguy

cơ huyết khối, tắc mạch

• Estrogen không giúp làm giảm nguy cơ tim mạch

và không khuyến cáo sử dụng với mục đích này!

• Nhiều phụ nữ thon thả, tập luyện thể dục

thường xuyên vẫn mắc bệnh tim mạch

• Béo phì và lối sống tĩnh tại chỉ là hai trong số rất nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch, và không phải là những yếu tố quan trọng bậc nhất

• Tập thể dục thường xuyên là tốt nhưng chưa đủ!

Luyện tập thể dục – thể thao

Không thể điều chỉnh Có thể điều chỉnh

Yếu tố nguy cơ tim mạch

Tất cả các yếu tố nguy cơ tim mạch đều cần được

điều chỉnh một cách tổng hoà

Kết luận

nhưng thực tế không phải như vậy

những phụ nữ mãn kinh sớm nhưng nên ngưng lại trước tuổi 50-55

thường xuyên lắm!