DSpace at VNU: Hoạt động đào tạo giám định viên Bảo hiểm y tế - Thực trạng và giải pháp (nghiên cứu tại Trường Đào tạo n...
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC
HÀ NỘI, 2015
NGUYỄN HẢI YẾN
HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO GIÁM ĐỊNH VIÊN BẢO HIỂM Y TẾ - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP (NGHIÊN CỨU TẠI
TRƯỜNG ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XÃ HỘI)
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN HẢI YẾN
HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO GIÁM ĐỊNH VIÊN BẢO HIỂM
Y TẾ - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP (NGHIÊN CỨU TẠI TRƯỜNG ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XÃ HỘI)
Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số 60 31 03 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS NGUYỄN THỊ KIM HOA
HÀ NỘI, 2015
Trang 399
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 101
1 Lý do chọn đề tài 102
2 Tổng quan nghiên cứu 104
3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Error! Bookmark not defined.
3.1 Ý nghĩa lý luận Error! Bookmark not defined.
3.2 Ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined.
4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
4.1 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
5 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứuError! Bookmark not defined.
5.1 Đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
5.2 Khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
5.3 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
6 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
7 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
8 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
8.1 Phương pháp phân tích tài liệu Error! Bookmark not defined.
8.2 Phương pháp trưng cầu ý kiến Error! Bookmark not defined.
8.3 Phương pháp phỏng vấn sâu Error! Bookmark not defined.
9 Khung phân tích Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀIError! Bookmark not defined.
1.1 Khái niệm công cụ của đề tài Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm đào tạo Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Khái niệm bảo hiểm y tế Error! Bookmark not defined.
1.1.3 Khái niệm giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined.
1.1.4 Hoạt động đào tạo giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined.
1.2 Lý thuyết áp dụng Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Lý thuyết nhu cầu của Maslow Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Lý thuyết hành động xã hội Error! Bookmark not defined.
1.3 Khái quát về địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
Trang 4100
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠOError! Bookmark not defined.
GIÁM ĐỊNH VIÊN BẢO HIỂM Y TẾ Error! Bookmark not defined.
2.1 Nhu cầu đào tạo giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined.
2.1.1 Cơ cấu giới tính và độ tuổi của giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined 2.1.2 Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined.
2.1.3 Khó khăn của giám định viên bảo hiểm y tế trong hoạt động nghề
nghiệp Error! Bookmark not defined.
2.1.4 Sự cần thiết phải đào tạo giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined.
2.2 Hoạt động đào tạo giám định viên bảo hiểm y tếError! Bookmark not defined.
2.2.1 Tình hình hoạt động đào tạo giám định viên bảo hiểm y tế qua các
năm Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đào tạo giám định viên bảo hiểm
y tế Error! Bookmark not defined.
2.3 Đánh giá Nội dung chương trình đào tạo giám định viên bảo hiểm y
tế Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Nội dung chương trình đào tạo qua các nămError! Bookmark not defined.
2.3.2 Sự phù hợp của nội dung chương trình đào tạoError! Bookmark not defined.
2.3.3 Đánh giá chất lượng Nội dung chương trình đào tạoError! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠOError! Bookmark not defined.
3.1 Hoàn thiện việc xây dựng kế hoạch đào tạo, xác định mục tiêu, đối
tượng đào tạo Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Xây dựng kế hoạch đào tạo Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Xác định mục tiêu, đối tượng đào tạoError! Bookmark not defined.
3.2 Hoàn thiện chương trình đào tạo Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Đổi mới nội dung đào tạo Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Chuẩn hoá giáo trình, tài liệu giảng dạyError! Bookmark not defined.
3.2.3 Đổi mới phương pháp đào tạo Error! Bookmark not defined.
Trang 5101
3.3 Phát triển đội ngũ giảng viên Error! Bookmark not defined.
3.4 Hoàn thiện công tác tổ chức đào tạo Error! Bookmark not defined.
3.4.1 Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và
học Error! Bookmark not defined.
3.4.2 Hoàn thiện quy trình tổ chức thực hiện hoạt động đào tạoError! Bookmark not defined.
3.5 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined.
3.5.1 Mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đào tạoError! Bookmark not defined 3.5.2 Giải pháp về tài chính Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 108
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 6
102
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Bảo hiểm y tế là một phạm trù tất yếu của một xã hội phát triển, được định nghĩa là một chính sách xã hội do Nhà nước tổ chức thực hiện nhằm huy động sự đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động, các tổ chức, cá nhân để thanh toán chi phí KCB cho những người gặp rủi ro ốm đau, bệnh tật, tạo nguồn tài chính hỗ trợ cho hoạt động y tế, thực hiện công bằng và nhân đạo trong lĩnh vực bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân
Tại phiên họp ngày 15/4/1992, kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa VIII đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩ Việt Nam, BHYT được quy định tại điều 39 của Hiến pháp: “Thực hiện bảo hiểm y tế tạo điều kiện để mọi người dân được chăm sóc sức khỏe” Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai thực hiện chính sách BHYT sau này
Trải qua hơn 20 năm thực hiện chính sách bảo hiểm y tế các lần thay đổi Nghị định, BHYT đã đã tạo nên những thay đổi quan trọng không chỉ về cơ chế, chính sách tài chính y tế mà còn tác động đến nhiều mặt của hoạt động khám bệnh, chữa bệnh cho nhân dân và đã đạt được những kết quả nhất định: hệ thống
tổ chức bộ máy và chính sách BHYT từng bước được hoàn thiện; đối tượng tham gia BHYT ngày càng được mở rộng và tăng dần số lượng; quyền lợi của người tham gia BHYT ngày càng đầy đủ hơn; tổ chức KCB và thanh toán chi phí KCB BHYT ngày càng phù hợp hơn; thu, chi quỹ BHYT tăng dần hàng năm Để đạt được những thành quả như thế, có một bộ phận không thể không nhắc tới đó chính
là vai trò của Giám định viên bảo hiểm y tế
Trong bối cảnh mà ngành Y tế đang thực hiện công tác xã hội hóa y tế, thì công tác xác định Quỹ BHYT chi đúng quy định càng có ý nghĩa to lớn trong việc bảo đảm quyền lợi về KCB cho người có thẻ BHYT và góp phần bảo toàn quỹ BHYT Thực tế hiện nay các quy định về giá thuốc, giá các dịch vụ kỹ thuật lại không giống nhau giữa các cơ sở KCB, thủ tục hưởng BHYT được quy định bởi nhiều văn bản, các bệnh viện đang hoạt động với nhiều nguồn cung ứng tài chính
Trang 7103
khác nhau do vậy công tác giám định BHYT đang gặp nhiều những khó khăn riêng
Trước yêu cầu đổi mới đội ngũ cán bộ viên chức trong xu thế hội nhập kinh
tế quốc tế của đất nước, năng lực và trình độ chuyên môn của cán bộ, viên chức ngành BHXH vẫn còn có một khoảng cách lớn Đặc biệt là cán bộ, viên chức làm nghiệp vụ giám định BHYT Phần lớn CBVC làm nghiệp vụ này được lấy từ nhiều ngành với các hệ đào tạo và loại hình đào tạo khác nhau Số CBVC làm nghiệp vụ giám định BHYT trong ngành chưa được đào tạo về Y, Dược khá nhiều Chính vì vậy, sự am hiểu về chuyên môn, nghiệp vụ giám định BHYT còn hạn chế, gặp nhiều khó khăn trong hoạt động nghiệp vụ, ảnh hưởng đến các hoạt động chung của Ngành Theo quy định của Luật BHYT, giám định viên phải thực hiện nhiều nhiệm vụ: Kiểm tra thủ tục khám, chữa bệnh BHYT; kiểm tra, đánh giá việc chỉ định điều trị, sử dụng thuốc, hóa chất, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật y tế cho người bệnh; kiểm tra, xác định chi phí khám, chữa bệnh BHYT… Bởi vậy việc đào tạo, bồi dưỡng CBVC nâng cao chất lượng hiệu quả công tác, đáp ứng nhu cầu thực tế của Ngành đang là việc làm hữu ích
Xuất phát từ nhu cầu cấp bách về cải thiện chất lượng đội ngũ giám định viên BHYT đòi hỏi phải có nghiên cứu, điều tra, khảo sát nhằm giải quyết vấn đề một
cách có căn cứ khoa học Vì lẽ đó, tác giả lựa chọn đề tài “Hoạt động đào tạo giám
định viên Bảo hiểm y tế - Thực trạng và giải pháp” (Nghiên cứu tại Trường đào tạo nghiệp vụ Bảo hiểm xã hội) góp phần làm rõ thực trạng hoạt động đào tạo đội
ngũ cán bộ làm công tác giám định BHYT và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giám định viên BHYT, góp phần phát huy tốt chính sách ưu việt và lý tưởng của BHYT với mọi bệnh nhân
Tác giả lựa chọn nghiên cứu tại Trường Đào tạo nghiệp vụ BHXH - là đơn
vị trực thuộc cơ quan BHXH Việt Nam, có chức năng tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về BHXH, BHYT cho CBVC của Ngành Công tác giám định BHYT là một trong những nghiệp vụ khó, phức tạp và rất quan trọng trong
hệ thống BHXH Việt Nam, chính bởi vậy hoạt động đào tạo cho đội ngũ giám
Trang 8104
định viên BHYT luôn được nhà trường quan tâm, chú trọng hàng đầu Đi sâu tìm hiểu và nghiên cứu từ hoạt động đào tạo giám định viên BHYT sẽ góp phần giải quyết được vấn đề và có giải pháp khắc phục
2 Tổng quan nghiên cứu
Yếu tố con người - yếu tố luôn là điều kiện tiên quyết đối với mỗi đất nước, mỗi quốc gia và là vấn đề quan trọng bậc nhất đối với một nền kinh tế tăng trưởng
nhanh Đảng ta đã khẳng định: “Đầu tư cho con người là đầu tư cho phát triển”,
“Nguồn lực con người là quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt đối với nước
ta, khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp”
Tính đến thời điểm hiện nay thì số lượng công trình nghiên cứu khoa học, bài viết về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế có khá nhiều Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu về hoạt động đào tạo giám định viên BHYT thì hầu như không có Do đây là một đề tài mới, nên các bài viết, công trình có liên quan chủ yếu như:
Nhóm công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực:
Trong bài viết của mình có tên “Để có nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm
đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước thế kỷ XXI”, tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn cho
rằng mọi người đều phải có tri thức, kỹ năng nghề nghiệp, phải cố gắng tối đa để tiếp thu được những tri thức khoa học tiến bộ nhằm phục vụ cho công việc mà mình đảm nhiệm Hơn bao giờ hết, việc học tập suốt đời, vừa làm việc vừa liên tục học tập không những là đòi hỏi mà còn là nhu cầu để người lao động phát triển và không bị đào thải Do vậy, mô hình đào tạo truyền thống mang tính khép kín trở nên không còn thích hợp và cần được thay thế bởi mô hình đào tạo mới Mô hình đào tạo mới này tạo điều kiện cho mọi người có thể học tập, tích lũy kiến thức liên tục và suốt đời, có thể học tập mọi nơi, mọi lúc, tại trường lớp chính quy, tại công
sở, xí nghiệp cũng như tại gia đình
“Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều
kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế” (NXB Đại học Quốc gia
Hà Nội, Nguyễn Minh Đường, Phan Văn Kha, đề tại KX – 05 - 10), hai tác giả đã
đề cập đến việc đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, mối quan hệ giữa nguồn nhân
Trang 9105
lực với quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Đề tài cũng làm rõ thực trạng lao động và chính sách sử dụng lao động ở nước ta hiện nay còn nhiều bất cập
và mất cân đối Tác giả quan tâm đến chất lượng của lao động và cho rằng đây là vấn đề rất đáng lo ngại vì nó liên quan đến khả năng cạnh tranh trong tiến trình hội nhập quốc tế và khu vực Đề tài cũng bàn về nguồn nhân lực được đào tạo gây lãng phí về thời gian, tiền của và chất xám, chính sách sử dụng lao động còn nhiều quan liệu từ đó đưa ra kết luận cho rằng cần có những chính sách phù hợp, bao gồm chính sách đào tạo để sử dụng nguồn lao động một cách hiệu quả nhất, tạo điều kiện cho người lao động phát huy hết khả năng của bản thân
Trong bài viết với hướng “Hướng phát triển nguồn nhân lực ở nước ta hiện
nay cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa” [32], tác giả Trần Bạch Đằng đã đưa ra
được cái nhìn khái quát và khá đầy đủ về vấn đề công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trên
cơ sở đó để xây dựng và phát triển nguồn nhân lực phù hợp, tránh phân tán, lãng phí và kém hiệu quả Dưới tác động mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại, kinh tế thế giới đang chứng kiến sự chuyển mình qua nền kinh tế tri thức Trần Bạch Đằng cho rằng thực trạng nguồn nhân lực nước ta hiện nay là chất lượng còn chưa đáp ứng yêu cầu và đi lý giải bởi nhiều nguyên nhân: từ khi tiến hành đổi mới chuyển sang kinh tế thị trường đến nay, do sự bức bách về nhu cầu lao động cho phát triển kinh tế nên công tác đào tạo nhân lực được mở rộng nhưng rơi vào tình trạng tự phát, dẫn đến mất cân đối và lãng phí nhân lực, lãng phí chất xám
Nhóm công trình nghiên cứu về vấn đề đào tạo:
Đề tài “Đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức - qua thực tiễn Viện Khoa
học và Công nghệ Việt Nam” của tác giả Vũ Đức Anh đi sâu nghiên cứu một cách
chuyên biệt về về đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức trong lĩnh vực khoa học, công nghệ Tác giả nêu ra một số đặc thù của đội ngũ công chức, viên chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ; phân tích làm rõ một số cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức ở nước ta Nghiên cứu kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức của một số nước và rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích đối với nước ta Đồng thời đi sâu phân tích thực trạng đào tạo,
Trang 10106
bồi dưỡng công chức, viên chức ở Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nêu lên những kết quả đã đạt được, chỉ ra những hạn chế, yếu kém trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng; rút ra nguyên nhân của những kết quả đạt được cũng như những tồn tại, hạn chế; về những bất cập, hạn chế của hoạt động đào tạo, bồi dưỡng từ thực tiễn
Từ đó đưa ra một số các biện pháp cụ thể nhằm đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức ở Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức là công việc phức tạp liên quan đến nhiều người, nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều vấn đề, nên đòi hỏi sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động của các cấp ủy Đảng, các cấp chính quyền, các ngành
và các cá nhân Đồng thời, cần có cơ chế, chính sách, cơ sở vật chất, tài chính và đặc biệt là đội ngũ giảng viên ngang tầm để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng công chức trong tình hình mới
Nghiên cứu “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo nguồn nhân lực
BHXH Việt Nam” của tác giả Bùi Văn Hồng – BHXH Việt Nam, năm 2005 đã làm
rõ những vấn đề lý luận chung về công tác đào tạo nguồn nhân lực của BHXH Việt Nam; đánh giá thực trạng công tác đào tạo nguồn nhân lực tại BHXH Việt Nam và
đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo nguồn nhân lực ngành BHXH từ năm 2005 – 2010
Cũng bàn về công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, tác giả Lương
Thị Thu Hiền, đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đào tạo công chức, viên chức ngành
Bảo hiểm xã hội của Trường Đào tạo nghiệp vụ Bảo hiểm xã hội” nhằm đánh giá
thực trạng đào tạo CCVC ngành BHXH nhằm chỉ ra các kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, đồng thời đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác đào tạo CCVC ngành BHXH tại Trường Đào tạo nghiệp vụ BHXH đến năm 2020
Tác giả Trần Thị Liên Hương đã tiến hành nghiên cứu“Thực trạng công tác
đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý cấp phòng, cấp huyện của BHXH Việt Nam” Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác đào tạo, bồi dưỡng