Bài 12. Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

Bài 12. Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập l...

Giáo viên: Cao Thu Thủy Học sinh: lớp 7A1 – trường THCS Việt Hùng

Trường THCS Việt Hùng Năm học 2016 - 2017

Nhiệt liệt chào mừng quý thầy cô giáo

về dự tiết học hội giảng 20 - 11 Môn ngữ văn 7

KIỂM TRA BÀI

CŨ

1 Thế nào là văn biểu cảm?

2 Em đã học dạng bài biểu cảm nào?

3 Hãy đọc một số đề văn biểu

cảm mà em đã làm.

Văn biểu cảm





DẠNG 1

Biểu cảm về con

người và sự vật

DẠNG 1

Biểu cảm về con

người và sự vật

DẠNG 1

Biểu cảm về con

người và sự vật

DẠNG 1

Biểu cảm về con

người và sự vật

CẢM NGHĨ VỀ MỘT BÀI CA DAO

Đêm qua ra đứng bờ ao Trông cá cá lặn trông sao sao mờ…

Cảnh minh họa trong bài có bóng một người đầu đội khăn, mặc áo dài, chắp tay sau lưng, quay mặt trông trời lấp lánh sao, bên cái cầu rửa ở bờ ao tối mờ mờ

Có lúc tôi đã nghĩ đây là một người quen thật của tôi, có thể là họ hàng ruột thịt kiếm ăn ở một phương xa đang hướng về cố hương:

Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?

Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng các nghĩa, các ý và so sánh hình tượng Tất cả tâm trí và mắt nhìn của tôi như càng dính vào mạng tơ rung rung trước gió với một con nhện lơ lửng giữa khoảng không đang giơ giơ càng, vừa ra vẻ nghển trông, vừa ra vẻ vờn đón, ngạc nhiên và thất vọng Tiếng gió khuya vu vu Và chính bóng người chỉ thấy đầu đội khăn, tay chắp sau lưng mà không thấy mặt kia, đang nấc lên mà gọi trời, gọi sao, gọi nhện

1

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn…

Thì ra cái vùng sao như cát, như thủy tinh vãi kia ở trong tranh minh họa là dải Ngân Hà? A! Sông Ngân! Sông Ngân! Thế là con sông điển tích mà tôi được biết bấy lâu, hàng năm cứ đến tháng bảy thì có một đôi vợ chồng tên là Ngưu Lang và Chức Nữ được quá giang gặp nhau, và chỉ được gặp nhau có một ngày thôi ấy, lại chính là con sông có một người không có tên nhưng tôi lại thấy quen quen và thân thương, đang ngước mặt lên trông ngắm mà nhớ thương, mà mong đợi Mong đợi và nhớ thương không tả rõ là ai, là đâu, là gì, mà sao vẫn thấy có một người, có một nơi, có một tình, có một cảnh, vừa man mác, vừa bâng khuâng, vừa da diết vô cùng

2

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ

Lại con sông Tào Khê này nữa! Hơn bốn mươi năm sau đấy, tôi đã được tới đứng bên bờ phù sa của nó mà trông trời mây sông nước rồi cả sao khuya Sông Tào Khê vắt qua huyện Quế Võ tỉnh Hà Bắc, thông ra sông Cầu, nhỏ hẹp thôi, nhưng cũng chảy xiết lòng người, khiến những ai kia phải nghẹn ngào:

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

mà nói với sông:

- Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê làm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn chính là lòng chung thủy của ta !

Vì nhớ mà buồn, một bài không phải học kĩ mà cũng thuộc lòng ngay, cả nhiều bạn tôi xưa kia cũng thấy như

thế

3

Nhà văn Nguyên Hồng (1918 - 1982)

CẢM NGHĨ VỀ MỘT BÀI CA DAO

Đêm qua ra đứng bờ ao Trông cá cá lặn trông sao sao mờ…

Cảnh minh họa trong bài có bóng một người đầu đội khăn, mặc áo dài, chắp tay sau lưng, quay mặt trông trời lấp lánh sao, bên cái cầu rửa ở bờ ao tối mờ mờ

Có lúc tôi đã nghĩ đây là một người quen thật của tôi, có thể là họ hàng ruột thịt kiếm ăn ở một phương xa đang hướng về cố hương:

Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?

Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng các nghĩa, các ý và so sánh hình tượng Tất cả tâm trí và mắt nhìn của tôi như càng dính vào mạng tơ rung rung trước gió với một con nhện lơ lửng giữa khoảng không đang giơ giơ càng, vừa ra vẻ nghển trông, vừa ra vẻ vờn đón, ngạc nhiên và thất vọng Tiếng gió khuya vu vu Và chính bóng người chỉ thấy đầu đội khăn, tay chắp sau lưng mà không thấy mặt kia, đang nấc lên mà gọi trời, gọi sao, gọi nhện…

Đêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn trông sao sao mờ Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ? Buồn trông chênh chếch sao mai Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ? Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

Đêm qua ra đứng bờ ao Trông cá cá lặn trông sao sao mờ Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ? Buồn trông chênh chếch sao mai Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ?

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà

Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn

Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

Dải sáng trên bầu trời, gồm nhiều ngôi sao, gợi nhớ câu chuyện của Ngưu Lang - Chức

Nữ…

Sao Tinh Đẩu còn gọi

là sao Bắc Đẩu – một

chòm sao trên trời…

Con sông chảy qua huyện Quế Võ – Bắc Ninh, cũng là tên của một con sông ở Quảng Đông – Trung Quốc đã đi vào thơ văn…

Hình ảnh, chi tiết

của bài ca dao

Hình ảnh, chi tiết

của bài ca dao

Liên tưởng Tưởng tượng

Suy ngẫm Hồi tưởng

Tưởng tượng

(Tạo ra những hình ảnh cụ thể

trong đầu… )

Liên tưởng

(Từ đối tượng này mà nghĩ tới đối tượng

khác có mối liên quan)

(Nhớ lại những điều sảy ra

trong quá khứ)

(Dùng trí óc để nhận biết, đánh giá)

Thảo luận nhóm 2 phút

Hãy chỉ ra các yếu tố: tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về

chi tiết và hình ảnh của bài ca dao có trong bài văn?

Thảo luận nhóm 2 phút

Hãy chỉ ra các yếu tố: tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về

chi tiết và hình ảnh của bài ca dao có trong bài văn?

Cảnh minh họa trong bài học có bóng một người đội khăn, mặc áo

dài, chắp tay sau lưng, quay mặt trông trời lấp lánh sao, bên cái cầu rửa ở

cái bờ ao tối mờ mờ.

 Tưởng tượngĐêm qua ra đứng bờ ao

Trông cá cá lặn trông sao sao mờ…

Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng các nghĩa, các ý và so sánh hình tượng Tất cả tâm trí và mắt nhìn của tôi càng như dính vào mạng tơ rung rung trước gió với một con nhện lơ lửng giữa khoảng không đang giơ giơ càng, vừa ra vẻ nghển trông, vừa ra

vẻ vờn đón, nhạc nhiên và thất vọng …

 Tưởng tượng

Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ?

Tôi chỉ lơ mơ nghe thầy giáo giảng các nghĩa, các ý và so sánh hình tượng Tất cả tâm trí và mắt nhìn của tôi càng như dính vào mạng tơ rung rung trước gió với một con nhện lơ lửng giữa khoảng không đang giơ giơ càng, vừa ra vẻ nghển trông, vừa ra vẻ vờn đón, nhạc nhiên và thất vọng …

 Hồi tưởng

Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ?

Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ?

Có lúc tôi đã nghĩ đây là một người quen thật của tôi, có thể là họ hàng ruột thịt kiếm ăn ở một phương xa đang hướng về cố hương…

 Liên tưởng

…Thế là con sông điển tích mà tôi được biết bấy lâu, hằng năm cứ đến tháng bảy thì có một đôi vợ chồng tên là Ngưu Lang và Chức Nữ được quá giang gặp nhau,

 Suy ngẫm

Đêm qua ra đứng bờ ao Trông cá cá lặn trông sao sao mờ Buồn trông con nhện chăng tơ Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai ? Buồn trông chênh chếch sao mai Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ?

Đêm đêm tưởng dải Ngân Hà Chuôi sao Tinh Đẩu đã ba năm tròn

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

Nội dung của bài ca dao: thể hiện tâm trạng buồn thương, nhớ nhung hướng

về quê hương và những người thân yêu…

Đề 1: Trình bày cảm nhận của em về bài thơ

“Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến

Đề 2: Trình bày cảm nhận của em sau khi học

xong văn bản “Cổng trường mở ra” của Lý Lan

…

GHI NHỚ

• Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn, bài thơ) là trình bày những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm về nội dung và hình thức của tác phẩm đó

• Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học cũng phải có ba phần:

- Mở bài: giới thiệu tác phẩm và hoàn cảm tiếp xúc với tác phẩm

- Thân bài: những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên

- Kết bài: ấn tượng chung về tác phẩm

Chủ đề BIỂU CẢM VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC

Tiết 47:

Cách làm bài văn biểu cảm

về tác phẩm văn học

 Hiểu về tác phẩm.

 Nắm chắc các bước làm bài.

Trau dồi hứng thú với thơ văn.

LƯU Ý

“Trong thơ văn hay, chữ nghĩa…còn có vốn sống

của cuộc đời nghìn năm bồi đắp lại Nếu không

“làm thân” với văn thơ thì không nghe được tiếng

lòng chân thật của nó Muốn “làm thân” với văn thơ

chính ta cũng phải có tấm lòng chân thật, có tình

cảm thiết tha yêu quý văn thơ.”

(Giáo sư văn học Lê Trí Viễn)

LUYỆN TẬP

Bài tập: Đọc bài văn (trong phiếu học tập) và chỉ ra:

a. Đối tượng biểu cảm của bài văn là gì?

b. Các thao tác tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm đã được sử dụng trong những dòng văn nào?

c. Bố cục của bài văn

LUYỆN TẬP

a. ĐTBC: bài ca dao “Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng…”

b. - Tưởng tượng: “Trước mắt ta là một cánh đồng quê có sóng lúa dập dờn, trải dài tít tắp đến tận chân trời… Hai câu ca dao còn khiến ta hình dung ra bóng dáng của một người đi thăm đồng, đang say sưa nhìn ngắm cánh đồng quê hương Dù đứng ở chỗ nào, ngó từ phía nào cũng thấy cánh đồng quê mình thật rộng lớn Say sưa nhìn ngắm mà trong lòng thì vui sướng và tự hào biết bao! Hóa ra mặt trời chính là gốc rễ, là thân cây còn những tia sáng của nó chiếu xuống nhân gian lại chính là muôn vạn những cành, những ngọn!”

- Liên tưởng: “Ta bỗng nhớ về cánh đồng lúa trên quê hương mình, sao mà giống đến vậy! ”

- Suy ngẫm: “Con người nhỏ bé ấy xuất hiện giữa không gian rộng lớn mà không hề bị che khuất, trái lại còn hiện lên nổi bật hơn, thu hút mọi tầm nhìn, trở thành linh hồn của bức tranh cảnh vật Cũng đúng thôi bởi cánh đồng quê làm sao có thể tươi đẹp, mênh mông, trù phú được nếu thiếu đi những con người lao động như thế Chính bàn tay và khối óc của họ mới làm nên những cánh đồng bát ngát khắp nơi nơi… “

LUYỆN TẬP

c Bố cục bài văn: 3 phần

-Mở bài: đoạn 1 – giới thiệu, nêu ấn tượng chung về bài ca dao.

-Thân bài: tiếp đó… “Và bao trùm toàn bộ tác phẩm là âm hưởng lạc quan, yêu đời” – trình bày cảm xúc cụ thể về

nội dung, nghệ thuật của bài ca dao (có 3 ý)

-Kết bài: đoạn còn lại – khẳng định giá trị, sức sống của bài ca dao.

TRÒ CHƠI

-Lớp chia làm 2 đội.

-Các đội lần lượt mở các ô số để tìm ra tác phẩm văn học đằng sau đó rồi trả lời câu hỏi kèm theo.

-Đội nào không trả lời được thì quyền thuộc về đội còn lại.

-Đội nào giành được nhiều điểm hơn thì thắng cuộc.

-Lớp chia làm 2 đội.

-Các đội lần lượt mở các ô số để tìm ra tác phẩm văn học đằng sau đó rồi trả lời câu hỏi kèm theo.

-Đội nào không trả lời được thì quyền thuộc về đội còn lại.

-Đội nào giành được nhiều điểm hơn thì thắng cuộc.

1 2 3

1

Những bố mẹ đứng bên bờ chia cắt Phút giây thôi hãy nghe tiếng con mình !

Đèo Ngang

Hướng dẫn về nhà

- Học ghi nhớ, hoàn thiện bài tập vào vở

- Chuẩn bị bài “Luyện nói: phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học”: viết bài văn trình bày cảm nghĩ về bài thơ “Bạn đến chơi nhà”, tự luyện nói