Bài 3. Tức nước vỡ bờ

Bài 3. Tức nước vỡ bờ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh t...

Trang 1

Giáo viên: Tiến Lê

Trang 2

Nêu vài nét về tác giả Nguyên Hồng, về tác phẩm “Những

ngày thơ ấu”.

- Nguyên Hồng (1918 - 1982), quê ở Nam Định, là nhà văn của những người cùng khổ , có nhiều sáng tác ở các thể loại tiểu thuyết, kí , thơ.

- Văn bản “Trong lòng mẹ” trích từ chương IV của tập hồi kí

“Những ngày thơ ấu”

Tình yêu thương mẹ mãnh liệt của chú bé Hồng được thể

hiện như thế nào?

- Trước những lời lẽ mang ý nghĩa cay độc, thái độ giả dối của người cô, bé Hồng đau đớn, phẩn uất đến cực điểm,

nhưng chú đã biết kìm nén và vẫn kiên định trong tình cảm thương yêu, kính mến mẹ.

- Sự xúc động bàng hoàng, cả sự dỗi hờn, tủi thân trôi theo dòng nước mắt, bé Hồng vui sướng với những cảm giác

tuyệt vời trong lòng mẹ.

Trang 3

Trong thời kì thực dân nửa phong kiến, cuộc sống của

những người nông dân cùng khổ bị đoạ đày đến tận cùng và

họ có những phản kháng bột phát theo kiểu “Tức nước vỡ bờ” Hôm nay, ta sẽ tìm hiểu một kiểu phản ứng ấy qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” trong tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô

Tất Tố

Tiết 9,10:

(Trích “Tắt đèn”, Ngô Tất Tố)

Trang 4

Tiết 9,10 – Văn bản:

I.Tìm hiểu chung:

1-Tác giả, tác phẩm:

- Ngô Tất Tố (1893 - 1954), quê

ở Bắc Ninh Ông có nhiều

công trình khảo cứu về triết

học, văn học cổ có giá trị Ông

còn là một nhà báo, một nhà

văn hiện thực xuất sắc Ông

được truy tặng giải thưởng Hồ

CHí Minh về văn học nghệ

thuật (1996)

- “Tắt đèn” là tác phẩm tiêu

biểu nhất của nhà văn “Tức

nước vỡ bờ” trích từ chương

XVIII của “Tắt đèn”

(Ngô Tất Tố)

Dựa vào phần chú thích của SGK, em giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm.

Trang 5

1.Tác giả, tác phẩm:

2 Đọc văn bản:

3 Chú thích: (SGK/32)

Hướng dẫn đọc: Chú ý thể hiện tính cách nhân vật

trong các câu đối thoại Đọc các từ khó được chú

thích (SGK/ 32)

Trang 6

II Đọc- hiểu văn bản:

1 Nội dung:

a) Nhân vật cai lệ

Văn bản thuộc phương thức biểu đạt nào? Kể theo ngôi

kể nào? Nhân vật chính là ai? Nhân vật phụ là ai?

=>Tự sự; ngôi kể thứ ba; chị Dậu là nhân vật chính; các nhân vật phụ là cai lệ, người nhà lí trưởng, anh Dậu.

Trong các nhân vật phụ, nhân vật nào được nói đến nhiều nhất?

=> cai lệ

Trang 7

Tìm hiểu nhân vật cai lệ

Cai lệ là chức danh gì? Tên cai lệ có mặt ở làng Đông Xá với vai trò gì? Hắn và người nhà lí trưởng xông vào nhà anh Dậu với ý định gì?

=> cai lệ là một tên lính hầu của quan huyện Hắn đến làng Đông Xá để đốc thúc việc thu thuế Hắn và người nhà lí trưởng xông vào nhà anh Dậu với ý định bắt vợ chồng anh Dậu phải nộp thuế sưu cho người

em đã chết

Đối với vợ chồng chị Dậu, tên cai lệ có những lời lẽ, hành động như thế nào?

=>Lời lẽ của hắn thô bạo, hách dịch với các từ ngữ xưng hô xấc

xược: tự xưng “ông” gọi anh Dậu “thằng kia”: “thằng kia! Ông tưởng

mày chết đêm qua, còn sống đấy à? ”; gọi chị Dậu “mày” “Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? ”, “Nếu không có tiền nộp sưu thì ông sẽ dỡ

cả nhà mày đi, ”

=>hành động của hắn hung hăng, tàn ác : sầm sập tiến vào, gõ đầu roi

song xuống đất, thét, trợn ngược hai mắt, quát giọng hầm hè, giật thừng

định trói anh Dậu, đánh tát chị Dậu

Khi đọ sức với chị Dậu, hắn như thế nào?

=> “hắn ngã chỏng quèo miệng vẫn nham nhảm thét ”=> thảm hại

những vẫn không bỏ thói hung hăng

Trang 8

1 Nội dung:

a) Nhân vật cai lệ

Cai lệ xông vào nhà chị Dậu

với những lời lẽ thô bạo, hách

dịch và hành động hung hăng,

tàn ác

* Đây là một tên tay sai

chuyên nghiệp, tính cách

hung bạo dã thú, được khắc

hoạ sống động, có giá trị điển

hình: hắn là hiện thân sinh

động của trật tự thực dân

phong kiến đương thời.

Em có nhận xét gì về tính cách của nhân vật này và sự miêu tả của tác giả?

Trang 9

1 Nội dung:

b) Nhân vật chị Dậu

Trang 10

Tìm hiểu nhân vật chị Dậu

Tình cảnh của chị Dậu trong đoạn trích này như thế nào?

=>Chồng ốm, con nhỏ, một mình chị phải lo toan mọi việc Trước khi bọn tay sai đến, chị Dậu có cử chỉ thái độ đối với chồng như thế nào?

=> “quạt cháo chóng nguội”, “rón rén bứng một bát lớn đến chỗ chồng nằm”; “chờ xem chồng chị ăn có ngon miệng hay không”

Qua các chi tiết đó thể hiện tính cách gì của chị?

 Chị dịu dàng, đằm thắm, hết lòng yêu chồng con.

Trang 11

1 Nội dung:

- Chị Dậu dịu dàng, đằm thắm,

hết lòng yêu thương chồng

con.

Trang 12

Tìm hiểu nhân vật chị Dậu

Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, tình thế của chị như thế nào?

=> Khi bọn tay sai xông vào nhà, chi Dậu lâm vào tình thế nguy ngập, chị buộc phải đối phó để bảo vệ chồng

Phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu

=>Diễn biến tâm lí của chị Dậu :

- Ban đầu, chị hạ mình van xin tha thiết, cố khơi gợi sự từ

tâm của “ông cai”, chị gọi hắn là ông và xưng là “cháu”.

- Khi bị đánh, tức quá chị “liều mạng cự lại” ,chị đặt mình ngang hàng để đấu lí với tên cai lệ “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!”

Không đấu lí được, chị ra tay đấu lực “Mày trói ngay chồng

bà đi, bà cho mày xem!”

Sự thay đổi thái độ của chị Dậu có chân thực, hợp lí không?

=> Sự thay đổi thái độ của chị rất chân thực và hợp lí, phù hợp với từng tình huống khi phải đối mặt với bọn tay sai để bảo vệ chồng

Trang 13

1 Nội dung:

- Khi bọn tay sai xông vào

nhà, chị đã đối phó để bảo vệ

chồng:

+ Ban đầu, chị hạ mình van xin

+ Khi bị đánh, tức quá chị

“liều mạng cự lại”, đấu lí với

tên cai lệ.

+ Không đấu lí được, bị dồn

ép đến bước đường cùng, chị

ra tay quật ngã tên cai lệ

Theo em, sự thay đổi thái độ của chị Dậu có chân thực, hợp lí không?

=> Sự thay đổi thái độ của chị rất chân thực và hợp lí, phù hợp với từng tình huống khi phải đối mặt với bọn tay sai để bảo vệ chồng

Trang 14

1 Nội dung:

* Chị Dậu thể hiện vẻ đẹp tâm

hồn của người phụ nữ nông

dân, vừa giàu tình yêu

thương, vừa có sức sống tiềm

tàng mạnh mẽ.

Em có nhận xét gì về tính cách của chị?

Trang 15

Tìm hiểu ý nghĩa nhan đề đoạn trích

Em hiểu thế nào về nhan đề Tức nước vỡ bờ đặt cho đoạn trích? Đặt tên như vậy có thoả đáng không? Vì sao?

=>Sức chịu đựng của con người có hạn Khi bị đàn áp quá mức, người ta không còn chịu nhịn nhục được nữa, họ sẽ phản kháng Đặt tên cho đoạn trích như vậy là hoàn toàn thỏa đáng, vì nó thể hiện được nội dung của đoạn trích

Trang 16

Tìm hiểu giá trị nội dung tác phẩm

Nhà văn Nguyễn Tuân đã nói rằng, với Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã

“xui người nông dân nổi loạn” Em hiểu như thế nào về nhận xét đó? Qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” hãy làm sáng tỏ ý

kiến của Nguyễn Tuân.

=>Tác phẩm “Tắt đèn”, đặc biệt là nội dung đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” đã khẳng định một hiện thực có áp bức có đấu

tranh, khẳng định chân lí : Con đường sống của quần chúng

bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh để tự giải phóng, không có con đường nào khác Khi đưa ra chân lí này, chẳng khác nào Ngô Tất Tố đã chỉ cho những người nông dân bị áp bức bóc lột nặng nề dưới thời thực dân phong kiến một con đường duy nhất để tự giải phóng, đó là con đường vùng dậy đấu tranh chống lại sự tàn bạo của bọn thống trị

Trang 17

1 Nội dung:

2 Nghệ thuật:

- Hình ảnh nhân vật được

khắc họa rõ nét (ngoại hình ,

ngôn ngữ, hành động, tâm

lí )

- Diễn biến các sự việc dồn

dập mà vẫn rõ nét, không rối

Tạo tình huống kịch tính “Tức

nước vỡ bờ”

- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu

tả, đối thoại đặc sắc.

Hãy chứng minh nhận xét của nhà nghiên cứu phê bình văn học Vũ Ngọc Phan :

“Cái đoạn chị Dậu đánh với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo”.

Trang 18

1 Nội dung:

2 Nghệ thuật:

3 Ý nghĩa:

- Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất

nhân của xã hội thực dân

phong kiến đương thời, phản

ánh tình cảnh khốn cùng của

người nông dân trong xã hội

ấy.

- Thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của

người phụ nữ nông dân vừa

giàu tình yêu thương vừa có

sức sống tiềm tàng mạnh mẽ.

Nêu ý nghĩa văn bản

Trang 19

III Tổng kết: (SGK/33)

Đọc ghi nhớ

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	6,1 MB