Bài 28. Lựa chọn trật tự từ trong câu

Bài 28. Lựa chọn trật tự từ trong câu tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi:

- Lượt lời trong hội thoại là gì ?

- Trong hội thoại để giữ lịch sự ta cần phải làm gì ?

Đáp án:

- Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời

- Trong hội thoại để giữ lịch sự,ta cần tôn trọng lượt lời của

người khác, tránh nói tranh lượt lời, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác

( )“Gõ đầu roi xuống đất, cai

lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái

cũ:”

Gõ đầu roi xuống đất cai lệ

thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ

Anh Dậu uốn vai ngáp dài

một tiếng.Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên.Run rẩy cất bát cháo, anh mới

kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ

thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ:

- Thằng kia ! Ông tưởng mày

chết đêm qua, còn sống đấy à ? Nộp tiền sưu ! Mau !

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ sgk/110, 111

2.Nhận xét

gõ đầu roi xuống đất,

khàn khàn của người hút nhiều xái cũ Cai lệ

cai lệ

cai lệ

gõ đầu roi xuống đất, gõ đầu roi xuống đất.

gõ đầu roi xuống đất.

thét thét.

Thét

bằng giọng

Bằng giọng

bằng giọng

khàn khàn của người hút nhiều khàn khàn của người hút

khàn khàn của người

hút nhiều xái cũ,

nhiều xái cũ,

xái cũ,

Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều

gõ đầu roi xuống đất,

 Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

trong đoạn trích?

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dõy thừng.

Gừ đầu roi xuống đất, cai lệ thột bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ:

- Thằng kia ! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn sống

đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

( Ngô Tất Tố- Tắt đèn)

tên cai lệ và để tạo liên kết câu.

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

đ ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể

oải,chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa

ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp

đ ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể

oải,chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa

ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước

và dõy thừng.

(3) Cai lệ thột bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ, gừ đầu roi xuống đất:

- Thằng kia ! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn

sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

 Chỉ liờn kết với cõu trước

đ ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải,chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ

ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải,

chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng

đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dõy

thừng.

(5)Bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi

cũ, cai lệ gừ đầu roi xuống đất,thột:

- Thằng kia! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn sống đấy à? Nộp tiền sưu! Mau!

→ C hỉ liên kết với câu sau

đ ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể

oải,chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa

ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước

Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ ợc

và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể

oải,chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến

miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dõy thừng.

(7)Gừ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ, cai

lệ thột.

- Thằng kia ! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn

sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

→ Đ ể nhấn mạnh và liên kết với câu sau

Em nhận xét gì về cách sắp xếp trật từ trong câu ? Em rút ra kinh nghiệm gì trong cách đặt câu?

Trong một câu có thể có nhiều cách sắp xếp trật tự

từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng

Người nói (người viết) cần biết lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp

- Cách viết của tác giả nhằm mục

đích: nhấn mạnh sự hung hãn của tên

cai lệ và để tạo liên kết câu.

-Trật tự từ sắp xếp khác nhau tạo ra

những sắc thái nghĩa khác nhau.

* Ghi nhớ sgk/111

Bài tập củng cố phần 1 Thay đổi trật tự từ bằng nhiều cách khác nhau ( Hoạt động nhĩm bàn 2’) NÓ

BẢO

SAO KHÔNG

ĐẾN

Nó bảo không đến sao?

 Nó bảo đến không sao.

 Nó sao bảo không đến?

 Nó sao đến bảo không?

 Nó không đến bảo sao?

 Sao không đến bảo nó?

 Sao không bảo nó đến?

 Sao đến không bảo nó?

 Sao đến, nó bảo không?

 Không đến, sao bảo nó?

 Không bảo, sao nó đến?

 Đến nó bảo: “Không sao”

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ sgk/ 110, 111

2.Nhận xét

- Có 6 cách thay đổi trật tự từ mà không làm

thay đổi nghĩa cơ bản của câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích: nhấn

mạnh sự hung hãn của tên cai lệ và để tạo liên

hạ một người ốm nặng, sợ hoặc xảy ra điều gì, hắn

cứ lóng ngóng ngơ ngác, muốn nói mà không dám nói Đùng đùng,cai lệ giật

phắt cái thừng trong tay anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu.

Chị Dậu xám mặt, vội

vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn ( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ sgk/ 110, 111

2.Nhận xét

- Có 6 cách thay đổi trật tự từ mà không

làm thay đổi nghĩa cơ bản của câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích:

nhấn mạnh sự hung hãn của tên cai lệ

và để tạo liên kết câu.

và dây thừng.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

 cai lÖ cã thø bËc cao h¬n.

- roi song , tay th íc vµ d©y thõng

→ cai lÖ: mang roi song, ®i tr íc

→ ng êi nhµ lÝ tr ëng: mang tay th

íc vµ d©y thõng, ®i sau

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

- Cỏch viết của tỏc giả nhằm mục đớch: nhấn mạnh sự hung hón của tờn cai

lệ và để tạo liờn kết cõu.

- Trật tự từ sắp xếp khỏc nhau tạo ra những sắc thỏi nghĩa khỏc nhau.

II.Một số tỏc dụng của sự sắp xếp trật tự từ

1.Vớ dụ /sgk 111, 112

2.Nhận xột

Vớ dụ 1

a Trật tự từ thể hiện thứ tự trước sau của cỏc hoạt động.

b Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của cỏc nhõn vật và thứ tự xuất

hiện của cỏc nhõn vật.

t

b)Tre giữ mái nhà tranh, giữ

đồng lúa chín, giữ làng, giữ n ớc.

c)Tre giữ làng, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ

n ớc.

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

a.Gậy tre, chụng tre chống lại sắt thộp

của quõn thự Tre xung phong vào xe tăng, đại bỏc Tre giữ làng, giữ nước, giữ mỏi nhà tranh, giữ đồng lỳa chớn. Tre hi sinh

để bảo về con người ( Thộp Mới, Cõy tre Việt Nam )

b Gậy tre, chụng tre chống lại sắt

thộp của quõn thự Tre xung phong vào xe tăng, đại bỏc Tre giữ mỏi nhà tranh,giữ đồng lỳa chớn, giữ làng, giữ nước Tre hi sinh để bảo về con người

c Gậy tre, chụng tre chống lại sắt

thộp của quõn thự Tre xung phong vào xe tăng, đại bỏc Tre giữ làng, giữ mỏi nhà tranh, giữ đồng lỳa chớn, giữ nước Tre hi sinh để bảo về con người

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ /sgk 110,111

2.Nhận xét

- Cách viết của tác giả nhằm mục

đích: nhấn mạnh sự hung hãn của cai lệ

và để tạo liên kết câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích:

nhấn mạnh sự hung hãn của tên cai lệ và

để tạo liên kết câu.

*Ghi nhớ : SGK/112

Trật tự từ trong câu có thể :

- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hoạt động,

đặc điểm (nh thứ bậc quan trọng của sự vật, thứ tự

- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện t ợng.

- Liên kết câu với những câu khác trong văn bản

- Đảm bảo sự hài hoà về ngữ âm của lời nói.

Những tỏc dụng của việc sắp xếp trật tự từ

trong cõu

I.Nhận xét chung

1.Ví dụ /sgk 110,111

2.Nhận xét

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích: nhấn

mạnh sự hung hãn của cai lệ và để tạo liên

kết câu.

- Cách viết của tác giả nhằm mục đích: nhấn

mạnh sự hung hãn của tên cai lệ và để tạo

b Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của các

nhân vật và thứ tự xuất hiện của các nhân vật

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

* Ví dụ 2 :

-Cách a (cách viết của tác giả) có hiệu quả diễn đạt cao hơn, vì có sự hài hòa về ngữ âm

*Ghi nhớ : SGK/112

a.( ) Chỳng ta cú quyền tự hào vỡ

những lịch sử vẻ vang thời đại Bà Tr

c.- Âý cũng may cho cô, vơ vẩn mãi

ở ngoài phố thế này mà gặp mật thám hay đội con gái thì khốn:

- Mật thám tôi cũng chả sợ, đội con gái tôi cũng chả cần

( Nguyễn Cụng Hoan, Ngựa người, người ngựa )

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

b Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của

cỏc nhõn vật và thứ tự xuất hiện của cỏc nhõn

vật

* Vớ dụ 2 :

- Cỏch a (cỏch viết của tỏc giả) cú hiệu

quả diễn đạt cao hơn, vỡ cú sự hài hũa về

ngữ õm.

*Ghi nhớ : SGK/112

III Luyện tập sgk/112

Bài tập củng cố phần

Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao chắc nịch

Trời rải mây trắng bạc, biển mơ màng dịu hơi sương Trời âm u màng mưa, biển xám xịt nặng nề Trời ầm ầm giông gió, biển đục ngầu, giận dữ

(Vũ Tú Nam)

Việc sắp xếp vị trí từ ngữ trong đoạn trích trên có tác dụng

gì ?

- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng…

- Nhấn mạnh sự vật được nói đến

- Liên kết câu trong đoạn văn

I- Nhận xột chung

1.Vớ dụ sgk/ 110,111

2.Nhận xột :

- Cỏch viết của tỏc giả nhằm mục đớch nhấn

mạnh sự hung hón của cai lệ và để tạo liờn

kết cõu.

- Cỏch viết của tỏc giả nhằm mục đớch: nhấn

mạnh sự hung hón của tờn cai lệ và để tạo

b.Trật tự từ thể hiện thứ bậc cao thấp của các

nhân vật và thứ tự xuất hiện của các nhân

vật

Tiết 114 LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

* Vớ dụ 2:

- Cách a(cách viết của tác giả) có hiệu quả

diễn đạt cao hơn vi có sự hài hoà về ngữ âm

*Ghi nhớ : SGK/112

III- Luyện tập

a Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo thứ tự xuất hiện trong lịch sử

b Nhấn mạnh vẻ đẹp của Tổ quốc Tạo ra sự hài hoà về ngữ âm cho khổ thơ

c Lặp lại từ và cụm từ “mật thám”và “đội con gái” để tạo liên kết với câu đứng tr ớc

2/ Soạn bài : Lựa chọn trật tự từ trong câu (Luyện tập)

-Xem kĩ yêu cầu các bài tập SGK/ 122 – 124.

-Làm trước BT1, 2.

Xin chân thành cảm ơn