Bài 28. Lựa chọn trật tự từ trong câu

Bài 28. Lựa chọn trật tự từ trong câu tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

KI M TRA BÀI CŨ ỂM TRA BÀI CŨ

chống tay xuống phản, anh vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ

và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với

những roi song, tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn

khàn của người hút nhiều xái cũ:

- Thằng kia! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn

sống đấy à? Nộp tiền sưu! Mau!

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn )

Cho biết ai tham gia trong cuộc thoại ? Người đó

có bao nhiêu lượt lời ?

Em hi u th nào là l ểu thế nào là lượt lời ế nào là lượt lời ượt lời ời t l i trong h i tho i? Em sẽ làm ội thoại? Em sẽ làm ại? Em sẽ làm

gì đ đ m b o l ch s khi ểu thế nào là lượt lời ảm bảo lịch sự khi ảm bảo lịch sự khi ịch sự khi ự khi tham gia h i tho i? ội thoại? Em sẽ làm ại? Em sẽ làm

TIẾNG VIỆT 8

TIẾT 116

LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng Uể oải, chống tay

xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.

Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn

của người hút nhiều xái cũ:

- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau !

xái cũ , gõ đầu roi xuống đất (2 – 3 – 4 – 1)

3 Thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ ,

hút nhiều xài cũ , cai lệ thét: (1 – 4 – 2 – 3 )

Lần l ượt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp được và t thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ ợc và

nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy

1 Cai leọ goừ ủaàu roi xuoỏng ủaỏt,

theựt baống gioùng khaứn khaứn cuỷa

ngửụứi huựt nhieàu xaựi cuừ. Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng Uể oải,chống tay xuống phản,anh vừa

rờn vừa ngỏng đầu lờn Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dõy thừng.

Thằng kia ! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!

=> Liờn kết với cõu trước, nhấn mạnh nhõn vật và làm mờ hành động thị uy

hung hăng của Cai lệ

2 Cai leọ theựt baống gioùng khaứn khaứn

cuỷa ngửụứi huựt nhieàu xaựi cuừ , goừ ủaàu

roi xuoỏng ủaỏt

=> Khụng thể hiện rừ liờn kết với cõu sau

và giảm đi hành động thị uy thể hiện tớnh

cỏch của nhõn vật.

3 Theựt baống gioùng khaứn khaứn cuỷa

ngửụứi huựt nhieàu xaựi cuừ , cai leọ goừ ủaàu

roi xuoỏng ủaỏt

=> Thị uy bằng giọng khàn khàn sẽ kộm hiệu quả, đồng thời liờn kết với cõu sau hơi mờ nhạt.

4 Baống gioùng khaứn khaứn cuỷa một

ngửụứi huựt nhieàu xaựi cuừ, cai leọ goừ ủaàu

roi xuoỏng ủaỏt, theựt:

=> Liờn kết với phần trờn mờ nhạt, mạch lạc của cõu lỏng lẻo, khụng làm bật tớnh cỏch nhõn vật.

5 Baống gioùng khaứn khaứn cuỷa ngửụứi

huựt nhieàu xaựi cuừ, goừ ủaàu roi xuoỏng ủaỏt,

cai leọ theựt:

=> Liờn kết với phần trờn mờ nhạt, mạch lạc của cõu lỏng lẻo, khụng làm bật tớnh cỏch nhõn vật.

6 Goừ ủaàu roi xuoỏng ủaỏt, bằng gioùng

khaứn khaứn cuỷa ngửụứi huựt nhieàu xaựi

cuừ , cai leọ theựt

=> Để liờn kết với cõu trước,nhấn mạnh tớnh cỏch hung hăng của nhõn vật và liờn kết với cõu sau.

Gừ đầu roi xuống đất, cai lệ thột bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ:

Trỡnh tự liờn kết với cõu

trước và cõu sau đú , đồng

thời thể hiện trật tự trước

sau của hành động Qua

đú tỏc giả nhấn mạnh sự

hung hăng, thị uy của cai

lệ, một đặc điểm nổi bật

của nhõn vật

Hiệu quả diễn đạt của các cách sắp xếp trật tự từ trong câu có giống nhau không?

Từ đây em rút ra nhận xét

gì trong việc đặt câu?

Ghi nh 1: ớ 1:

Trong một câu có thể có nhiều cách sắp xếp trật

tự từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng

Người nói (Người viết) cần biết lựa chọn trật tự

từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp.

Đọc các đoạn trích và cho biết trật tự từ ở những câu in đậm thể hiện điều gì?

Tr t t t trong nh ng b ph n câu in đ m d ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ững bộ phận câu in đậm dưới đây thể ộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ướ 1: i đây th ể

hi n đi u gì? ện điều gì? ều gì?

- Đoạn a: Thể hiện thứ tự trước sau của hành động.

- Đoạn b:

+ Cụm trước: thể hiện thứ bậc cao thấp hoặc trình tự xuất hiện của các nhân vật + Cụm sau: công cụ tương ứng với cụm trước (cai lệ: roi song; người nhà lí

trưởng: tay thước, dây thừng)

a Ng ười nhà lí trưởng hình i nhà lí tr ưởng hình ng hình

gi t ph t cái th ng trong ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ắt cái thừng trong ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

tay anh này và ch y s m s p ạy sầm sập ầm sập ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

đ n ch anh D u ết 116: ỗ anh Dậu ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

Ch D u ị Dậu ậu xám m t, v i ặt, vội ộ phận câu in đậm dưới đây thể

vàng đ t con xu ng đ t, ặt, vội ống đất, ất,

ch y đ n đ l y tay h n ạy sầm sập ết 116: ỡ lấy tay hắn ất, ắt cái thừng trong

(Ngô T t T - T t đèn) ất Tố - Tắt đèn) ốm nặng, sợ hoặc xảy ắn cứ lóng ngóng

b Anh D u u n vai ngáp dài ậu ốm nặng, sợ hoặc xảy

m t ti ng U o i, ch ng tay ột ếng Uể oải, chống tay ể oải, chống tay ảy ốm nặng, sợ hoặc xảy

xu ng ph n, anh v a rên v a ốm nặng, sợ hoặc xảy ảy ừa rên vừa ừa rên vừa

ng ng đ u lên Run r y c t bát ỏng đầu lên Run rẩy cất bát ầu lên Run rẩy cất bát ẩy cất bát ất Tố - Tắt đèn)

cháo, anh m i k vào đ n ới kề vào đến ề vào đến ếng Uể oải, chống tay

mi ng, ệ cai l và ng ện điều gì? ười nhà lí i nhà lí

tr ưởng ng đã s m s p ti n vào ầu lên Run rẩy cất bát ậu ếng Uể oải, chống tay

v i nh ng ới kề vào đến ững roi song, tay th ướ 1: c

và dây th ng ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

(Ngô T t T ất Tố - Tắt đèn) ốm nặng, sợ hoặc xảy

- T t đèn) ắn cứ lóng ngóng

- Đoạn a: Thể hiện thứ tự trước sau của hành động.

- Đoạn b:

+ Cụm trước: thể hiện thứ bậc cao thấp hoặc trình tự

xuất hiện của các nhân vật

+ Cụm sau: công cụ tương ứng với cụm trước (cai lệ: roi song; người nhà lí trưởng: tay thước, dây thừng)

So sánh tác d ng c a nh ng cách s p x p tr t t ụng của những cách sắp xếp trật tự ủa những cách sắp xếp trật tự ững bộ phận câu in đậm dưới đây thể ắt cái thừng trong ết 116: ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

t trong các b ph n câu in đ m d ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ướ 1: i đây:

a G y tre, chông tre ch ng l i s t thép c a ậu ốm nặng, sợ hoặc xảy ạ một ắn cứ lóng ngóng ủa

quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đ i bác ạ một

Tre gi làng, gi n ững ững ưới kề vào đến c, gi mái nhà tranh, gi ững ững

đ ng lúa chín ồng lúa chín Tre hy sinh đ b o v con ng ể oải, chống tay ảy ệ ười nhà lí trưởng hình i.

(Thép M i - Cây tre Vi t Nam) ới kề vào đến ệ

b G y tre, chông tre ch ng l i s t thép c a ậu ốm nặng, sợ hoặc xảy ạ một ắn cứ lóng ngóng ủa

quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đ i bác ạ một

Tre gi mái nhà tranh, gi đ ng lúa chín, gi ững ững ồng lúa chín ững

làng, gi n ững ưới kề vào đến c Tre hy sinh đ b o v con ể oải, chống tay ảy ệ

ng ười nhà lí trưởng hình i.

c G y tre, chông tre ch ng l i s t thép c a ậu ốm nặng, sợ hoặc xảy ạ một ắn cứ lóng ngóng ủa

quân thù Tre xung phong vào xe tăng, đ i ạ một

bác.Tre gi làng, gi mái nhà tranh, gi đ ng ững ững ững ồng lúa chín

lúa chín, gi n ững ưới kề vào đến c Tre hy sinh đ b o v con ể oải, chống tay ảy ệ

gi n ững ưới kề vào đến c

⇒ Cách s p x p tr t t ắp xếp trật tự ế nào là lượt lời ật tự ự khi

t trong đo n văn c a ừ trong đoạn văn của ại? Em sẽ làm ủa Thép M i cân x ng, nh p ới cân xứng, nhịp ứng, nhịp ịch sự khi nhàng t o s hài hòa v ại? Em sẽ làm ự khi ề

ng âm ữ âm.

-- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng.

-- Liên kết câu với những câu khác trong văn bản.

-- Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói.



BÀI T P ẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

Gi i thích lý do s p x p tr t t t trong nh ng b ph n câu và câu in đ m d ắt cái thừng trong ết 116: ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ững bộ phận câu in đậm dưới đây thể ộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ướ 1: i đây.

a Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần

dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng

(Tinh thần yêu nước của nhân dân ta- Hồ Chí Minh)

=> Kể tên các vị anh hùng theo thứ tự xuất hiện của các vị ấy trong lịch sử dân tộc.

b Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi! (1)

Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt

Nắng chói sông Lô , hò ô tiếng hát (2)

Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca

(Ta đi tới – Tố Hữu)

=> (1) Nhấn mạnh cái đẹp của Tổ quốc Việt Nam mới giải phóng đang trên đà xây dựng, phát triển và cảm xúc của nhà thơ.

=>(2) Gieo vần (ô và át), tạo sự hài hòa về ngữ âm trong câu thơ và gợi sự mênh mang của sông nước.

c.- y cũng may cho cô, v v n mãi ngoài ph th này mà g p m t Ấy cũng may cho cô, vơ vẩn mãi ở ngoài phố thế này mà gặp mật ơ ngác, muốn nói mà không ẩy cất bát ởng hình ốm nặng, sợ hoặc xảy ếng Uể oải, chống tay ặng, sợ hoặc xảy ậu thám hay đ i con gái thì kh n ột ốm nặng, sợ hoặc xảy

- M t thám tôi cũng ch s , đ i con gái tôi cũng ch c n ậu ảy ợ hoặc xảy ột ảy ầu lên Run rẩy cất bát

(Ng a ng ự gì, hắn cứ lóng ngóng ười nhà lí trưởng hình i, ng ười nhà lí trưởng hình i ng a – Nguy n Công Hoan) ự gì, hắn cứ lóng ngóng ễn Công Hoan)

=> L p t đ u các v câu t o s liên k t ch t chẽ v i câu tr ặt, vội ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ởng ầm sập ết 116: ạy sầm sập ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ết 116: ặt, vội ớ 1: ướ 1: c

đó và th hi n rõ thái đ b t c n c a cô gái ể ện điều gì? ộ phận câu in đậm dưới đây thể ất, ầm sập ủa những cách sắp xếp trật tự

TÔI ĐI HỌC

mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay

đường này tôi đã quen đi

lại lắm lần, nhưng lần này

BÀI T P C NG C ẬT TỰ TỪ TRONG CÂU ỦNG CỐ Ố

Ý nào sau đây không nói lên đ ược tác dụng của sự sắp xếp trật c tác d ng c a s s p x p tr t ụng của những cách sắp xếp trật tự ủa những cách sắp xếp trật tự ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ắt cái thừng trong ết 116: ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

t t trong câu? ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ừ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể

a Th hi n th t nh t đ nh; nh n m nh hình nh, đ c đi m ể ện điều gì? ứ tự nhất định; nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ất, ịnh; nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm ất, ạy sầm sập ặt, vội ể

c a s v t, hi n t ủa những cách sắp xếp trật tự ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ật tự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ện điều gì? ược tác dụng của sự sắp xếp trật ng.

b Làm cho s vi c đ ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ện điều gì? ược tác dụng của sự sắp xếp trật c nói đ n trong câu tr nên d hi u ết 116: ởng ễ hiểu ể

h n ơn.

c Liên k t câu v i nh ng câu khác trong văn b n ết 116: ớ 1: ững bộ phận câu in đậm dưới đây thể

d Đ m b o s hài hoà v m t ng âm trong l i nói ự từ trong những bộ phận câu in đậm dưới đây thể ều gì? ặt, vội ững bộ phận câu in đậm dưới đây thể ời nhà lí

Có nhiều cách

sắp xếp trật tự từ,

mỗi cách đem lại

hiệu quả diễn đạt

riêng Cần lựa

chọn trật tự từ

thích hợp với yêu

cầu giao tiếp.

LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU

Nhận xét chung Tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ

Thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng, hoạt động, đặc điểm

Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng

Liên kết câu với những câu khác trong văn bản

Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói

- Học bài, nắm được tác dụng của sự sắp xếp trật

tự từ trong câu; biết lựa chọn trật tự từ thích

hợp trong giao tiếp hay tạo lập văn bản.

Ôn tập kiểu bài nghị luận chuẩn bị viết bài số 7

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ

Quý thầy cô và các con học sinh

Xin chân thành cảm ơn