Bài 2. Các phương châm hội thoại (tiếp theo)

Bài 2. Các phương châm hội thoại (tiếp theo) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...

Ngữ văn 9

KiỂM TRA BÀI CŨ: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Câu 1: Hãy xác định các phương châm hội thoại sau:

a) Khi giao tiếp , đừng nói những điều

mà mình không tin là đúng

hay không có bằng chứng xác thực.

b) Khi giao tiếp , cần nói cho có nội dung;

nội dung của lời nói phải đáp ứng

đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp,

không thiếu, không thừa

Phương châm về chất

Phương châm về lượng

Câu 2: Lấy ví dụ minh

họa phương châm về

lượng?

Ví dụ: Bồ câu là loài chim có hai cánh

Câu 3: Lấy ví dụ minh

họa phương châm về

chất?

Ví dụ: Ăn đơm nói đặt.

-Ăn ốc nói mò.

-Ăn không nói có.

-Cãi chày cãi cối.

-Khua môi múa mép.

-Nói dơi nói chuột.

-Hứa hươu hứa vượn

KiỂM TRA BÀI CŨ: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Câu 4: Hãy giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết những thành ngữ này có liên quan đến PCHT nào:

Ăn ốc nói mò

Phương châm về chất

Khua môi múa mép

Nói dơi nói chuột

Nói vu vơ, không có

bằng chứng

Ba hoa, khoác lác

Nói lăng nhăng, nhảm nhí

Câu 6 : Các nhân vật trong truyện cười sau đã không tuân thủ

phương châm hội thoại nào?

MẮT TINH, TAI TINH

Có hai anh bạn gặp nhau, một anh nói: 

- Mắt tớ không ai bằng! Kìa! Một con kiến đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía trước mặt, tớ trông rõ mồn một đến cả

từ sợi râu cho đến bước chân của nó.

Anh kia nói:

- Thế cũng chưa tinh bằng tớ, tớ còn nghe thấy sợi râu nó ngoáy trong không khí kêu vù vù và chân nó bước kêu sột soạt.

(Truyện cười dân gian Việt Nam)

TIẾT 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

I Phương châm quan hệ.

a) Ví dụ: sgk- 21

? Trong tiếng Việt, thành ngữ

“ Ông nói gà, bà nói vịt ” dùng để

chỉ tình huống hội thoại như thế

nào?

Ông

vịt

-> Mỗi người nói một đề tài

không khớp nhau, không hiểu

nhau.

(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến thành ngữ nào có nội dung tương tự thành ngữ

ông nói gà, bà nói vịt ?

TIẾT 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

I Phương châm quan hệ.

-> Mỗi người nói một đề tài không

khớp nhau, không hiểu nhau.

? Điều gì sẽ xảy ra nếu xuất hiện

những tình huống hội thoại như

vậy?

-> Con người sẽ không giao tiếp

được với nhau, các hoạt động của

xã hội sẽ trở nên rối loạn.

? Qua ví dụ trên, em thấy khi giao

tiếp cần chú ý điều gì?

- Cần nói đúng đề tài, tránh nói lạc đề.

b) Ghi nhớ: sgk- 21

Truyện Cười : Mất rồi, cháy!

Một người sắp đi chơi xa, dặn con:

    - Ở nhà có ai hỏi thì bảo bố đi vắng nhé !

    Sợ con mải chơi quên mất, lại cẩn thận lấy giấy bút viết vào

tờ giấy rồi bảo:

    - Có ai hỏi thì con cứ đưa ra tờ giấy này !

    Con cầm giấy bỏ vào túi áo Cả ngày chẳng thấy ai hỏi Tối đến, sẵn có ngọn đèn, nó lấy giấy ra xem, vô ý thế nào lại để giấy cháy mất.

    Hôm sau, có người đến chơi hỏi:

    - Bố cháu có nhà không?

    Nó ngẩn ngơ hồi lâu, sực nhớ ra, sờ vào túi không thấy

giấy liền nói:

Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

II.PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC:

1)Tìm hiểu ví dụ 1:

-Thành ngữ: “Dây cà dây muống”

 Nói năng dài dòng, rườm rà.

Người nghe không hiểu hoặc

hiểu sai, bị ức chế, không gây

- C.2:“Tôi đồng ý với những nhận

định về truyện ngắn của ông ấy ”

Tôi đồng ý với những truyện ngắn của ông ấy.

*Bài học: Nói năng phải rõ ràng, tránh cách nói mơ hồ, khó hiểu.

- “Tôi đồng ý với những nhận định

về truyện ngắn của ông ấy”

*Gây ra 2 cách hiểu:

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt

ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:

- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.

Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:

- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.

(Theo Tuốc-ghê-nhép)

TIẾT 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

I Phương châm quan hệ.

III Phương châm lịch sự.

a) Ví dụ: sgk- 22

VB “Người ăn xin”

? Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé

đều cảm thấy như mình đã nhận

được từ người kia một cái gì đó?

Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

với người đối thoại

a) Lời chào cao hơn mâm cỗ b) Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau c) Kim vàng ai nỡ uốn câu,

Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời.

*Một số câu có ý nghĩa tương tự:

- Chó ba quanh mới nằm, người ba năm mới nói.

- Một lời nói quan tiền thúng thóc, Một lời nói dùi đục cẳng tay.

TIẾT 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

I Phương châm quan hệ.

II Phương châm cách thức.

III Phương châm lịch sự.

IV Luyện tập.

Bài 1: sgk-23 Bài 2: sgk- 23 Bài 3: sgk- 23

? Chọn từ ngữ thích hợp để điền vào

chỗ trống?

a)… nói mát b)… nói hớt c)… nói móc d)… nói leo e)… nói ra đầu ra đũa.

?Các cách nói trên liên quan đến

các phương châm hội thoại nào?

Phương châm lịch sự

-> cách thức

Tiết 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

IV.LUYỆN TẬP: Bài 4.

a) nhân tiện đây xin hỏi;

b) cực chẳng đã tôi phải nói ; tôi nói điều này không phải anh bỏ qua cho; biết là làm anh không vui, nhưng…; xin lỗi, có thể anh không hài lòng nhưng tôi

cũng phải thành thực mà nói là…;

c) đừng nói leo; đừng ngắt lời như thế;

đừng nói cái giọng đó với tôi.

a) Khi người nói muốn hỏi

một vấn đề nào đó không thuộc

đề tài đang trao đổi (phương châm quan hệ)

b) Khi người nói muốn ngầm

xin lỗi trước người nghe về

những điều mình sắp nói

(phương châm lịch sự)

c)Khi người nói muốn nhắc nhở

người nghe phải tôn trọng

(Phương châm lịch sự)

TIẾT 8 : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp)

I Phương châm quan hệ.

II Phương châm cách thức.

III Phương châm lịch sự.

IV Luyện tập.

Bài 1: sgk-23 Bài 2: sgk- 23 Bài 3: sgk- 23 Bài 4 : sgk - 24 Bài 5: sgk- 24: Giải thích các thành ngữ

Nói mạnh, trái ý người khác, khó tiếp thu Lịch sự

Lêi nãi ch¼ng mÊt tiÒn mua’

Lùa lêi mµ nãi cho võa lßng nhau

Đố vui Câu này có liên quan đến PCHT nào? Hãy đoán xem đây là câu gì?

PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ

good bye class