Tuần 7. Miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự

I.Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự Câu 1 : Sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật hình tượng vẽ lại sự vật, thiên nhiên một cách cụ thể, sống động.. Sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật biểu hiện

KÍNH CHÀO CÁC THẦY CÔ

Tiết 21 : MIÊU TẢ VÀ BiỂU CẢM TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ

I.Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự

Câu 1 :

Sử dụng ngôn ngữ

nghệ thuật (hình tượng)

vẽ lại sự vật, thiên nhiên

một cách cụ thể, sống

động.

Sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật biểu hiện cảm xúc, tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chính người viết

Câu 2, 3 :

Bình diện Miêu tả trong văn

bản tự sự Biểu cảm trong văn bản tự sự

Mục đích Góp phần làm cho câu chuyện

cụ thể hơn, sinh động hơn nhờ những đoạn miêu tả cảnh vật, con người

Góp phần làm cho câu chuyện gợi cảm, truyền cảm hơn nhờ những đoạn biểu cảm tình cảm, tâm trạng nhân vật hay chính tác giả

Mức độ và

cách thức sử

dụng

_Một bộ phận nhỏ trong bài văn

tự sự, sử dụng xen kẽ, phối hợp với biểu cảm, tự sự…

_Là phương tiện của tự sự

_Một bộ phận nhỏ trong bài văn

tự sự, sử dụng xen kẽ, phối hợp với miêu tả, tự sự…

_Là phương tiện của tự sự

Căn cứ hiệu

quả

Mục đích tự sự thành công đến đâu Mục đích tự sự thành công đến đâu

N hó

m 1

: Th

ốn g kê

Và p

hâ n tíc h

hi ệu

qu ả

củ a

yế u tố

m iê

u tả

Nhóm 3 : Nhận xét cách

sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản trên Tại sao có thể gọi văn bản trên là văn bản tự

sự mà không thể xếp vào văn bản miêu tả hay văn bản biểu cảm?

N hó

m 2

: Th

ốn g

kê v

à

ph ân

ti ch

h iệ

u qu

ả củ

a

yế u

tố b

iể u

cả m

Câu 4 :

Yếu tố miêu tả

 “ Cả một thế giới huyền bí bừng dậy trong cảnh cô quạnh và u tịch, đầm ao nhen lên những đốm lửa nhỏ, […] và văng vẳng trong không gian những tiếng sột soạt, những tiếng rung khe khẽ, tưởng đâu cành cây đang vươn dài và cỏ non đang mọc”.

 “Từ phía mặt đầm lấp lánh dưới kia nổi lên một tiếng kêu dài, não nuột, ngân vang rền rền”.

 “Một vì sao rực rỡ đổi ngôi, lướt trên đầu chúng tôi”

 “Một cái gì mát rượi và mịn màng tựa nhè nhẹ xuống vai tôi Thì ra cái đầu nàng nặng trĩu vì buồn ngủ đã ngã vào tôi với tiếng sột soạt êm ái của dãi đăng-ten và làn tóc mây gợn sóng”.

 “Quanh hai chúng tôi, ngàn sao vẫn tiếp tục cuộc hành trình trầm lặng ngoan

ngoãn như một đàn cừu lớn”

 “Ngôi sao thanh tú nhất, ngời sáng nhất lạc mất đường đi đã đậu xuống vai tôi mà thiêm thiếp ngủ”.

tịch, huyền ảo của đêm sao, của hai người ngắm sao trên núi cao

Yếu tố biểu cảm

• “Không quen thì dễ sợ”

• “Tiểu thư […] mỗi lần nghe thấy một

tiếng động nhỏ là đã run lên và nép

sát vào người tôi”.

• “Nàng khe khẽ hỏi ; nàng cũng làm

theo và cứ ngồi ngửa cổ như thế

một lát, vẻ rất trầm ngâm”.

• “Tôi cảm thấy như có một cái gì”.

• “Tôi nhìn nàng ngủ, đáy lòng hơi

xao xuyến nhưng vẫn giữ được mình

vì đêm sao sáng kia bao giờ cũng

đem lại cho tôi những ý nghĩ cao

đẹp”

Các đoạn biểu cảm đã làm rõ

những nét rung động nhẹ nhàng,

thanh khiết, lãng mạn của nhân

vật tôi – chàng mục đồng – bên

tiểu thư xinh đẹp, ngây thơ.

Nhận xét

mà xen kẽ, nối tiếp nhau trong dòng kể chuyện (tự sự) một cách

cảm đơn thuần Bởi lẽ cả hai yếu tố trên đều nhằm phục vụ cho mục đích kể chuyện, cho câu chuyện hai cô cậu rủ nhau ngắm sao đêm trên núi Pro-vang-xơ Mạch kể chuyện vẫn là dòng chảy lưu chuyển, dẫn dắt cảnh vật và cảm xúc của các nhân vật

và biểu cảm thì đoạn văn trên chỉ còn là một bộ xương gầy khẳng khiu, khô khan và ngắn cộc

trọng đến thế nào trong bài văn tự sự

Câu 1 :

a) Liên tưởng : Từ

sự việc, hiện

tượng nào đó mà

nghĩ đến sự việc,

hiện tượng có liên

quan

Ví dụ : từ bức ảnh

nhớ tới con người,

từ con người nhớ

tới kỉ niệm.

b) Quan sát : xem xét để nhìn rõ, biết rõ

c)Tưởng tượng : tạo

ra trong tâm trí hình ảnh của cái không hề

có trước mắt hoặc chưa hề gặp.

Câu 2 :

hiện rõ qua sự lắng nghe, nhìn chăm chú ; tiếng suối reo rõ hơn, đốm lửa nhỏ dưới đầm rõ hơn, tiếng rung, tiếng sột soạt, cành cây đang vươn dài,cỏ non mọc,…

sao gần nhau, đổi chỗ cho nhau – đám cưới sao, ngàn sao hành

trên vai

 Rõ ràng, cần quan sát kĩ, lại càng cần liên tưởng, tưởng tượng để cảnh vật vừa thật vừa huyền ảo.

Những thao tác quan sát, liên tưởng, tưởng tượng được dùng như thế nào trong đoạn trích

Những vì sao ?

Câu 3 :

có tâm trạng, cảm xúc nhưng nó rất mơ hồ, vu vơ, khó gợi được sự đồng cảm ở người đọc, người nghe.

_ Chàng trai quan sát cô gái chăm chú, kĩ càng, thành kính, say mê : cô gái

“nép sát vào người tôi” mỗi khi nghe thấy tiếng động lạ, cô gái ngồi, ngước mắt nhìn lên cao, tay đỡ lấy đầu, vai khoác tấm da cừu như chú mục đồng,…

_Cảm giác, liên tưởng và tưởng tượng khi được cô gái thiu thiu ngủ, tựa đầu vào vai; dường như, tôi tưởng đâu, nhìn nàng ngủ, lòng hơi xao xuyến,…

Đó là sự kết hợp giữa quan sát với liên tưởng, hồi ức, tưởng tượng, từ những xúc động của bản thân người kể hoặc nhân vật.

III Luyện tập

Yếu tố miêu tả hiện lên qua sự quan sát, đặc biệt là sự liên tưởng, tưởng tượng độc đáo : giả thiết : lấy hết đồng vàng tạo nên triệu triệu lá nhân tạo cũng chỉ làm thành phần nhỏ của bộ quần áo mùa thu Lá hoàn diệp liễu rất mong manh, chỉ cần một tiếng chim hót cũng làm chúng run rẩy.

Đó là bức

tranh mùa

thu vàng ở

miền núi

phương

Bắc của

nhà nghệ

sĩ lãng

mạn.

KÍNH CHÀO TẠM BiỆT CÁC THẦY CÔ! Và xin hẹn gặp lại…