Tuần 7. Miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự

Tuần 7. Miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về...

Làm văn:

1 Tìm hiểu ngữ liệu:

*.Đọc đoạn trích “Những vì sao” và trả lời các

câu hỏi sau:

a Đoạn trích có phải là một đoạn trích tự sự

không? Vì sao?

b Tìm những yếu tố miêu tả và biểu cảm trong

đoạn trích “Những vì sao” của A.Đô-đê.Vì sao em cho đó là những yếu tố miêu tả, biểu cảm?

c Em có nhận xét gì về vai trò của miêu tả và

biểu cảm trong đoạn văn trên?

I.Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự:

a Đoạn trích “Những vì sao” là một đoạn trích tự sự

-Suối reo rõ hơn, đầm ao nhen lên những đốm lửa nhỏ …

và văng vẳng trong không gian những tiếng sột soạt, những tiếng rung khe khẽ …

-…từ phía mặt đầm lấp lánh dưới kia nổi lên một tiếng

kêu dài…mang theo một luồng ánh sáng.

-Nàng vẫn ngước mắt lên cao…

…v.v…

b2.Những yếu tố biểu cảm trong đoạn văn:

- Khơng quen thì dễ sợ

-Nhiều sao quá! Đẹp quá kìa!

…cảm thấy như cĩ một cái gì mát rượi và mịn màng tựa nhè nhẹ xuống vai tơi.

…Với tiếng sột soạt êm ái của những dãi đăng ten …

…đáy lòng hơi xao xuyến…những ý nghĩ cao đẹp…v.v…

c Nhận xét về vai trò của miêu tả và biểu cảm

trong đoạn văn tự sự :

Các yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp người

đọc hình dung cảnh đêm sao thơ mộng, u

huyền trên núi ở miền Prô-văng-xơ xa xôi;

cảm nhận được những rung động nhẹ nhàng,

say sưa mà thanh khiết trong tâm hồn chàng

trai chăn cừu bên cô ngây thơ, xinh đẹp.

-> Các yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp cho đoạn văn tự sự trở nên sinh động, hấp dẫn và đầy chất thơ.

1 Khái niệm về miêu tả, biểu

cảm:

- Miêu tả: dùng ngôn ngữ

hoặc một phương tiện

nghệ thuật khác làm cho

người nghe, người đọc,

người xem có thể thấy sự

vật, hiện tượng, con người

như đang diễn ra trước

mắt

-Ví dụ : Miêu tả ngôi đình làng

I.Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự:

2.Sự khác biệt về vai trị của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự và miêu tả, biểu cảm trong văn miêu tả, văn biểu cảm

*Văn bản miêu tả, biểu cảm: :yếu tố miêu tả, biểu cảm là yếu tố chính của tồn bài.

*Văn b n tự sự: ản tự sự: yếu tố miêu tả, biểu cảm là

phương tiện làm cho câu chuyện sinh động,

hấp dẫn, gợi cảm hơn.

3.Căn cứ vào đâu để đánh giá hiệu quả của miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự?

- Xem xét: yếu tố miêu tả và biểu cảm đã phục vụ đắc lực cho mục đích tự sự đến mức độ nào.

II.Quan sát, liên tưởng,

tưởng tượng đối với

việc miêu tả, biểu

cảm trong bài văn

b … là xem xét để nhìn rõ, biết rõ sự vật hay hiện tượng

Ví dụ: Quan sát con chuồn chuồn đang đậu trên

Quan sát

C, … là tạo ra trong tâm trí hình ảnh của cái không hề có trước mắt, hoặc chưa hề gặp.

Ví dụ: Tưởng tưởng đôi tình nhân đang khiêu vũ

Tưởng tượng

2 Vai trò của quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với miêu tả

và biểu cảm trong bài văn tự sự:

*Thảo luận, trả lời câu hỏi:

- Nhóm 1,2 : Có thể cho rằng, để làm tốt việc miêu tả trong văn tự

sự, người viết cần và chỉ cần quan sát đôi tượng một cách kỹ càng

mà không cần liên tưởng, tưởng tượng không? Vì sao? Tìm trong đoạn trích đã dẫn mục I.4 những dẫn chứng để chứng minh cho quan điểm của anh (chị)?

- Nhóm 3,4: Trong văn bản tự sự, những cảm xúc, những rung

động (để biểu cảm) được nảy sinh từ đâu?

a Từ sự quan sát chăm chú, kĩ càng, tinh tế.

b Từ sự vận dụng liên tưởng, tưởng tượng, hồi ức.

c Từ những sự vật, sự việc khách quan đã hoặc đang lay động trái tim người kể.

d Từ (và chỉ từ) bên trong trái tim người kể.

Theo anh (chị), các ý nêu trên, ý nào không chính xác? Vì sao?

* Kết luận :

- Để làm tốt việc miêu tả trong văn tự sự, người viết không chỉ quan sát đôi tượng một cách kỹ càng mà còn cần liên tưởng, tưởng tượng

Vì nếu miêu tả mà chỉ cần và chỉ cần quan sát đôi tượng một cách kỹ càng, không cần liên tưởng,

tưởng tượng thì không tạo được ấn tượng, ý nghĩa phong phú, mới mẻ, bất ngờ.

- Câu d không chính xác vì :

Muốn biểu cảm thì nhất thiết phải có đối tượng để miêu tả

và thông qua miêu tả mới biểu cảm được.

Nếu chỉ từ bên trong trái tim người nói (viết) thì cũng có thể

có những tâm trạng, cảm xúc; nhưng đó là những tâm trạng, cảm xúc mơ hồ, vu vơ, khó gợi sự đồng cảm ở người đọc người nghe.

- Những cảm xúc, những rung động được nảy sinh từ:

a.Từ sự qun sát chăn chú, kĩ càng, tinh tế.

b.Từ sự vận dụng liên tưởng, tưởng tượng, hồi ức.

c.Từ những sự vật, sự việc khách quan

d.Từ bên trong trái tim người kể.

III.Ghi nhớ: sgk/76

IV.Luyện tập

Bài tập 1:Tìm các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong đoạn văn sau và nhận xét về vai trò của nó?

Đoạn văn:

“…Một hôm vua đi chơi, ra khỏi hòang cung Thấy có quán

nước bên đướng sạch sẽ liền ghé vào Bà lão đem trầu nước

dâng lên vua Thấy trầu têm cánh phượng, vua sực nhớ trầu vợ mình têm ngày trước cũng y như vậy, liền phán hỏi:

- Trầu này ai têm?

- Trầu này con gái già têm Bà lão đáp.

- Con gái bà đâu, gọi ra đây cho ta xem mặt.

Bà lão gọi Tấm ra, Tấm vừa xuất hiện, vua nhận ra ngay vợ

mình ngày trước, có phần trẻ đẹp hơn xưa Vua mừng quá,

bảo bà hàng nước kể lại sự tình, rồi truyền cho quân hầu đưa kiệu rước Tấm về cung”

Tự sự Miêu tả Biểu cảm

…Một hôm vua đi chơi, ra

khỏi hòang cung Thấy có

quán nước bên đướng … ghé

vào Bà lão đem trầu nước

dâng lên vua

…vua sực nhớ trầu vợ mình

têm ngày trước cũng y như

vậy, liền phán hỏi…

- vua nhận ra ngay vợ mình …

bảo bà hàng nước kể lại sự

tình, rồi truyền cho quân hầu

đưa kiệu rước Tấm về cung

…quán nước bên đướng sạch sẽ

… có phần trẻ đẹp hơn xưa.

Vua mừng quá…

Nhận xét:

Các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong đoạn trích

góp phần làm sinh động hóa văn bản, diễn tả tâm trạng của nhân vật, nó giống như chất keo tạo nên

sự gắn bó giữa các sự việc trong câu chuyện

Bài tập củng cố:

Câu 1:Nhận xét dưới đây đúng hay sai?

Miêu tả trong văn bản tự sự không hoàn toàn

giống với miêu tả trong văn bản miêu tả Trong văn bản tự sự, yết tố miêu tả chỉ nhằm giúp cho việc tự sự thêm sinh động, hấp dẫn hơn chứ

không nhằm miêu tả đầy đủ sự việc, con người

và phong cảnh

a Đúng b Sai.a Đúng.

Câu 2.

Văn bản tự sự dùng yếu tố biêu cảm chủ yếu

nhằm mục đích gì?

a Biểu đạt cảm xúc, tình cảm của người viết về thế

giới xung quanh

b Biểu đạt sự đánh giá của người viết đối với thế

giới xung quanh

c Khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc

d Giúp việc tự sự thêm sinh động, hấp dẫn, có sức

truyền cảm mạnh mẽ

Bài tập củng cố:

d

Muốn miêu tả và biểu cảm thành công, người viết

cần phải làm gì?

a Quan tâm tìm hiểu cuộc sống, con người, bản thân

b Chú ý quan sát, liên tưởng, tưởng tượng

c Lắng nghe những lay động mà sự vật, sự việc

khách quan gieo vào trong tâm trí của mình

d Cả 3 ý trên

Bài tập củng cố:

d

CHÂN THÀNH CẢM ƠN!