Tuần 12. Khái quát văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX

Về tên gọi của văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ là văn học phong kiến.. CÁC THÀNH PHẦN CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX Văn học trung đại Việt Nam gồm các thành

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH!

Nhìn tổng quát, văn học Việt Nam phát

triển qua mấy thời kì? Đó là những thời kì nào? Gọi tên từng thời kì?

1 Văn học từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX:

văn học trung đại

2 Văn học từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945: văn học hiện đại

3 Văn học từ sau Cách mạng tháng Tám năm

1945 đến hết thế kỉ XX: văn học hiện đại

Văn học sử:

Về tên gọi của văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ

là văn học phong kiến.

- Nền văn học này chủ yếu do các trí thức phong kiến, các nhà khoa bảng sáng tác

nên còn có tên gọi là văn học bác học.

- Căn cứ vào thời kì lịch sử từ thể kỉ X đến thế kỉ XIX, văn học thời kì này được gọi là

Văn học trung đại (Việt Nam).

I/ Các thành phần văn học của văn học Việt

I CÁC THÀNH PHẦN CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX

Văn học trung đại Việt Nam gồm các thành phần chủ yếu nào?

Văn học chữ Hán Văn học chữ Nôm

I CÁC THÀNH PHẦN CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XIX

1 Văn học chữ Hán

- Chữ Hán.

- Xuất hiện sớm (X), tồn tại

trong suốt quá trình hình

thành và phát triển của văn

học trung đại

- Thể loại: + Chủ yếu tiếp thu

từ văn học trung Quốc (hịch,

cáo, chiếu, biểu, phú…)

+ Gồm cả thơ và

văn xuôi

- Tác phẩm tiêu biểu: Sông núi

nước Nam, Hịch tướng sĩ, Đại

cáo bình Ngô, Hoàng Lê nhất

2 Văn học chữ Nôm

- Chữ Nôm

- Ra đời muộn hơn (XIII), tồn tại

và phát triển hết thời trung đại.

- Thể loại: + Phần lớn thể loại văn

học dân tộc (lục bát, song thất lục bát, truyện thơ, ngâm khúc, hát nói, thơ Nôm đường luật).

+ Chủ yếu là thơ, rất ít văn xuôi

- Tác phẩm tiêu biểu: Quốc âm thi

tập, Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm, Lục Vân Tiên…

Tiêu chí so sánh hai thành phần văn

học chữ Hán và chữ Nôm?

1/ Chữ viết 2/ Sự hình thành và phát triển 3/ Thể loại

4/ Một số thành tựu (Tác phẩm tiêu biểu)

 Chiếu dời đô

 Trích “ Bình Ngô đại cáo”

 Truyền kỳ mạn lục

Một số sáng tác chữ Hán

Hồng đức quốc âm thi tập Thiên nam ngữ lục

Quốc âm thi tập

Một số sáng tác chữ Nôm

Kết luận:

Sự tồn tại của văn học chữ Hán và chữ Nôm cho thấy hiện tượng song

ngữ ở văn học trung đại Việt Nam Hai thành

phần văn học này không đối lập nhau mà bổ sung cho nhau trong quá trình phát triển của văn học

dân tộc.

II CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA VĂN

HỌC TỪ THẾ KỈ X ĐẾN HẾT THẾ KỈ XIX:

Văn học trung đại Việt Nam phát triển qua mấy giai đoạn? Em hãy tóm tắt tình hình phát triển của văn học trung đại Việt Nam ở từng giai đoạn (theo mẫu bên dưới) Giai đoạn nào phát triển rực rỡ nhất? Lí

giải nguyên nhân?

Hoàn cảnh lịch sử Nội dung Nghệ thuật Sự kiện văn học,

tác giả, tác phẩm tiêu biểu

Chia lớp thành 4 nhóm, tìm hiểu về:

Nhóm 1 Giai đoạn 1 Nhóm 2 Giai đoạn 2 Nhóm 3 Giai đoạn 3 Nhóm 4 Giai đoạn 4

THẢO LUẬN

1 Giai đoạn từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV

Hoàn cảnh lịch sử Nội dung Nghệ thuật Sự kiện văn học,

tác giả, tác phẩm

tiêu biểu

 Giai ®o¹n cã nh÷ng b íc ngoÆt lín, më ra sù ph¸t

triÓn toµn diÖn, m¹nh mÏ cña v¨n häc d©n téc.

 Dân tộc giành được

âm hưởng hào hùng (yêu

nước mang hào khí Đông A)

 Thành công rực rỡ nhất là văn chính luận, thơ phú

 Văn học viết ra đời thế kỉ X

 Văn học chữ Nôm xuất hiện cuối thế kỉ XIII

 Tác phẩm: Vận nước (Pháp Thuận), Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), Bạch Đằng giang phú (Trương Hán Siêu)…

Một số tác giả giai đoạn 1

Trần Quốc Tuấn Phạm Ngũ Lão

2 Giai đoạn từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII

Hoàn cảnh lịch sử Nội dung Nghệ thuật Sự kiện văn học,

xã hội phong kiến

 Thành tựu

về văn chính luận, văn xuôi

tự sự

 Việt hóa thể loại tiếp thu từ Trung Quốc và sáng tạo những thể loại văn học dân tộc

 Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)

 Truyền kì mạn lục (Nguyễn Dữ)

 Thơ văn Nguyễn Bỉnh Khiêm

-….

Nguyễn Trãi Một số tác giả, tác phẩm giai đoạn 2

Truyền kỳ mạn lục- Nguyễn Dữ Lê Thánh Tông

3 Giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX

Hoàn cảnh lịch sử Nội dung Nghệ thuật Sự kiện văn học,

tác giả, tác phẩm

tiêu biểu

 Giai ®oạn ph¸t triÓn rùc rì nhÊt

 Nội chiến phong

kiến, chế độ phong

kiến đi từ khủng

hoảng đến suy thoái

 Khởi nghĩa Tây

Sơn lật đỗ các tập

đoàn phong kiến,

đánh tan quân xâm

lược Xiêm, Thanh

 Tiếng nói đòi quyền sống, đòi hạnh phúc

và đấu tranh giải phóng con người, trong đó có con người cá nhân, nhất

là phụ nữ.

 Các thể loại: thơ Nôm đường luật, ngâm khúc viết theo thể song thất lục bát… được khẳng định và đạt tới đỉnh cao.

 Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn)

 Thơ Hồ Xuân Hương

 Truyện Kiều (Nguyễn Du)

Cung oán ngâm khúc

Thơ Hồ Xuân Hương Chinh phụ ngâm

Truyện Kiều

Một số tác phẩm giai đoạn 3

4 Giai đoạn nửa cuối thế kỉ XIX

tác giả, tác phẩm

tiêu biểu

 Pháp xâm lược Việt

Nam

 Xã hội phong kiến

chuyển sang xã hội thực

dân nửa phong kiến

 Nhân dân và sĩ phu

yêu nước kiên cường

chống giặc

 Yêu nước mang âm hưởng bi tráng; trữ tình – trào phúng

 Đạt được thành tựu đặc sắc với thơ Nguyễn Khuyến, Tú Xương

 Văn học chữ Quốc ngữ xuất hiện

 Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (Nguyễn Đình Chiểu)…

 Nguyễn Khuyến  Trần Tế Xương  Nguyễn Đình Chiểu

Một số tác giả tiêu biểu của giai đoạn 4

Bài tập củng cố

1 Xác định các thể loại văn học Việt nam tiếp thu từ các thể loại văn học Trung Quốc và thể loại văn học dân tộc bằng cách điền kí hiệu: TQ (thể loại văn học tiếp thu từ văn học Trung Quốc) hoặc DT (thể loại văn học dân tộc) vào chỗ trống ở cuối mỗi thể loại

TQ

TQ TQ

TQ

TQ

TQ

DT DT DT

Bài tập củng cố

2 Điền các giai đoạn văn học Việt nam từ thể kỉ X đến hết thế kỉ XIX vào chỗ trống cho phù hợp với một số nội dung chủ yếu của các giai đoạn

đó

Nội dung Giai đoạn văn học

bi tráng, tư tưởng canh tân đất nước

B Nội dung yêu nước với âm hưởng

hào hùng, mang hào khí Đông A.

C Đi từ nội dung yêu nước mang âm

hưởng ngợi ca đến nội dung phản ánh,

phê phán hiện thực xã hội phong kiến

D Trào lưu nhân đạo chủ nghĩa với

tiếng nói đòi quyền sống, quyền hạnh

phúc, đấu tranh giải phóng con người.

4 Giai đoạn văn học nửa sau thế kỉ XIX

1 Giai đoạn văn học từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV

2 Giai đoạn văn học từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII

XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX

Xin chân thành

cảm ơn!