Tuần 23. Phương pháp thuyết minh

Kiểm tra kiến thức cũ1.Để đạt được sự chuẩn xác trong văn bản thuyết minh, cần chú ý những điểm nào?. Câu hỏi : Theo em, đoạn thuyết minh trên thu hút sự chú ý của người nghe nhờ điều g

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

CÙNG CÁC EM HỌC SINH

Kiểm tra kiến thức cũ

1.Để đạt được sự chuẩn xác trong văn bản thuyết minh,

cần chú ý những điểm nào ?

a Tìm hiểu thấu đáo về đối tượng cần thuyết minh.

b Thu thập đầy đủ tài liệu tham khảo.

c Chú ý đến thời điểm xuất bản của các tài liệu.

Tháp Rùa – Hồ Gươm

Cầu Tràng Tiền

Câu hỏi : Theo em, đoạn thuyết minh trên thu hút

sự chú ý của người nghe nhờ điều gì ?

Hãy theo dõi ví dụ sau

Trong đợt Cắm trại xuân của trường, em được

giao nhiệm vụ thuyết minh cho các bộ trang phục trong chương trình Thời trang của thế kỉ XXV , em nghĩ mình

sẽ gặp những khó khăn nào?

a) Khó khăn vì không thể tìm được tư liệu, không hiểu

được hết ý tưởng của nhà thiết kế.

b) Khó khăn trong cách trình bày bài thuyết minh của

mình sao cho thật đầy đủ, chuẩn xác và hấp dẫn.

Câu hỏi: Qua ví dụ trên, em hãy cho biết,

muốn bài văn thuyết minh đạt kết quả, ta

cần có những gì? Em có nhận xét gì về

tầm quan trọng của phương pháp thuyết

minh?

Nhận xét:

- Muốn viết được văn bản thuyết minh cần phải có

nhu cầu và tri thức

- Phương pháp thuyết minh có vai trò quan trọng trong

bài văn thuyết minh

II Một số phương pháp thuyết minh :

1 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

ĐÃ HỌC

- Phương pháp nêu định nghĩa

- Phương pháp liệt kê

Yêu cầu : (1)Xác định đối tượng thuyết minh

 Mục đích thuyết minh

(2) Chỉ ra phương pháp thuyết minh

(3) Nêu tác dụng của từng phương pháp thuyết minh ấy

1 - Ông ( Trần Quốc Tuấn –

NBS) lại khéo tiến cử người

tài giỏi cho đất nước, như Dã

Tượng, Yết Kiêu là gia thần

của ông có dự công dẹp Ô Mã

Nhi, Toa Đô Bọn Phạm Ngũ

Lão, Trần Thì Kiến, Trương

(Theo Ngô Sĩ Liên,

Đại Việt sử kí toàn thư) Tượng Trần Quốc Tuấn

nêu ví dụ, liệt kê

làm rõ, làm nổi bật ý Trần

Quốc Tuấn khéo tiến cử người tài cho đất nước

2 - Ba-sô là một thi sĩ - người hành hương

danh tiếng sống ở Nhật vào thế kỉ XVII

Ba-sô là bút danh Trong thực tế, đây là bút danh thứ ba của ông Dưới những vần thơ đầu tiên, ông kí là Mu-nê-phu-sa

Mười năm sau, ông chọn cái tên Tô-sây, có nghĩa là “Đào xanh”, để tỏ lòng ngưỡng

mộ nhà thơ Trung Hoa đời Đường danh tiếng Lí Bạch (705 – 762) – vì hai chữ “Lí Bạch” vốn có nghĩa là “Mận trắng”.Mãi cho đến năm 36 tuổi, khi đã là một nhà thơ

có uy tín và nhiều người theo học, ông mới đổi bút danh là Ba-sô.

(Theo Hàn Thủy Giang, Thi sĩ Ba-sô

và “Con đường hẹp thiên lí”)

3 - Trung bình, người ta có từ 40.000 đến 60.000 tỉ tế bào,

nghĩa là 10.000 lần nhiều hơn số cư dân sống trên Trái Đất hiện nay Những tế bào này được cấu tạo bởi 6 triệu tỉ tỉ

phân tử, nghĩa là 60 lần nhiều hơn số tinh tú trong vũ trụ Những phân tử lại được tạo thành từ 1 tỉ tỉ nguyên tử Một con số khổng lồ, tương đương với số tinh tú có trong 10.000

vũ trụ như vũ trụ của chúng ta Nếu mỗi nguyên tử dài 1

mm, một tế bào sẽ dài 10 cm, thì một người cao 1,75 m sẽ biến thành người khổng lồ với chiều cao 1.750 km ! May

thay, điều này không xảy ra vì nguyên tử là cực nhỏ.

(Theo Con người và con số, Tạp chí Kiến thức ngày nay)

Tế bào

- Mục đích thuyết minh : cho biết cấu tạo của tế bào

- Phương pháp thuyết minh : nêu số liệu, so sánh

-Tác dụng : tạo sự hấp dẫn, gây sự chú ý và tăng sức

thuyết phục với người đọc

4 - Nhạc cụ của điệu hát này (hát trống quân – NBS) giản dị

không chỗ nói : đàn kìm, đàn nhị, đàn sến, …hết thảy đều là

đồ bỏ Tất cả nhạc cụ chỉ gồm một cái hố sâu, có cái thùng bằng thiết úp trên, trên thùng có một sợi dây kẽm dài chừng năm sáu thước căng giữa hai cái cọc Cầm mảnh gỗ, gõ khẽ một chút vào đầu dây, cái dây bật vào thùng phát ra một thứ

âm thanh giòn giã nhịp theo tiếng hát thật duyên dáng :

Thình thùng thình Một đàn cò trắng bay tung, Bên nam bên nữ ta cùng cất lên, Cất lên một tiếng linh đình,

Cho loan sánh phượng, cho mình sánh ta …

(Theo Vũ Bằng, Thương nhớ mười hai)

Trống quân

- Mục đích thuyết minh :nhạc cụ của điệu hát trống quân

- Phương pháp thuyết minh : phân tích

-Tác dụng : Nêu rõ cấu tạo và cách thức chơi trống quân

Nhận xét:

hợp sử dụng nhiều phương pháp thuyết minh

để làm cho bài văn thêm sinh động, hấp dẫn.

2 Tìm hiểu thêm một số phương pháp

thuyết minh :

Nêu định nghĩa của tam giác đều Tam giác đều là tam giác có ba cạnh bằng nhau (Theo Từ điển tiếng Việt, Hoàng Phê)

Chỉ ra tam giác nào trong ba tam giác trên

là tam giác đều và nêu định nghĩa về nó.

Tam giác đều (tam giác màu tím) là tam giác

có ba cạnh bằng nhau

Phần chú thích

So sánh cách thuyết minh bằng định nghĩa và

cách thuyết minh bằng chú thích.

vật, hiên tượng, phân biệt nó

với sự vật, hiện tượng khác

cùng loại.Đòi hỏi sự chuẩn

xác

Phương pháp chú thích

- Nêu ra một tên gọi khác hoặc một cách nhận biết khác, có thể chưa phản ánh đầy đủ những thuộc tính cơ bản của đối tượng

- Không đòi hỏi tính chuẩn xác cao bằng phương pháp định

thích – Sgk, tr.50

b) Thuyết minh bằng cách giảng giải

nguyên nhân- kết quả

Câu1: Theo em, trong hai mục đích

mục đích nào là chủ yếu của đoạn văn thuyết minh? Vì sao?

=> Trong hai mục đích đã nêu thì mục

đích (2) là chủ yếu vì đoạn văn làm rõ

lí do để thi sĩ lấy bút danh là Ba-sô.

Học sinh đọc ví dụ trang 50 SGK và trả lời câu hỏi

Câu2: Các ý của đoạn văn có quan hệ nhân quả với nhau không? Nếu có thì đâu là nguyên

nhân, đâu là kết quả?

với nhau vì từ niềm say mê cây chuối (nguyên nhân) mới dẫn đến việc ra đời bút danh Ba-sô (kết quả).

Câu3: Nhận xét về nghệ thuật trình bày các ý?

=> Các ý được trình bày hợp lí, sinh động và bất ngờ thú vị.

Nêu lại những phương pháp thuyết minh đã học III Yêu cầu đối với việc vận dụng

phương pháp thuyết minh :

? Căn cứ vào đâu để ta chọn một phương pháp (cách làm) phù hợp?

- Không xa rời mục đích thuyết minh.

- Làm nổi bật bản chất và đặc trưng

của sự vật, hiện tượng.

- Làm cho người đọc (người nghe) tiếp nhận dễ dàng và hứng thú.

Yêu cầu đối với việc vận dụng phương

pháp thuyết minh

CỦNG CỐ

Học sinh đọc ghi nhớ - Học Sgk,

tr.51

Câu hỏi:

1 Trong đoạn trích, tác giả đã dùng những

phương pháp thuyết minh nào?

=> PP chú thích, PP phân loại, phân tích, PP nêu số liệu, PP

Cảm ơn quý thầy cô cùng các em học sinh !