Tuần 23. Phương pháp thuyết minh

Häc tËp, nghiªn cøuHäc tËp, tra cøu tµi liÖu Tham quan , xem xét Quan s¸t, häc tËp, tÝch lòy kiÕn thøc hết sức cần thiết giúp cho người viết nắm được bản chất đặc trưng sự vật để làm tốt

KIỂM TRA BÀI CŨ

Khoanh tròn vào đáp án em cho là đúng?

1 Dòng nào nêu đúng về văn bản thuyết minh?

A Là văn bản tái hiện lại đối tượng một cách sinh động.

B Là văn bản cung cấp những tri thức cần thiết, hữu ích về đối tượng nào đó.

C Là văn bản tình bày những cảm xúc, suy nghĩ của cá nhân về đối tượng nào đó.

D Là văn bản nhằm xác định một tư tưởng quan điểm cho người đọc

KIỂM TRA BÀI CŨ

Khoanh tròn vào đáp án em cho là đúng?

2 Tính chất nào là của văn bản thuyết minh?

A Tính chất thời sự, cập nhật.

B Chủ quan, giàu cảm xúc.

C Tri thức xác thực.

D Tri thức khách quan, hữu ích.

3 Kể tên văn bản thuyết minh được học ở lớp 8 ?

Bài 12 – Tiết 47

Ph ¬ng ph¸p thuyÕt minh

Häc tËp, nghiªn cøu

Häc tËp, tra cøu tµi liÖu

Tham quan , xem xét

Quan s¸t, häc tËp, tÝch lòy kiÕn thøc hết sức cần thiết giúp cho người viết nắm được bản chất đặc trưng sự vật để làm tốt bài văn thuyết minh tránh sa vào trình bày các biểu hiện

- Kĩ thuật: Cặp đụi chia sẻ

- Thời gian: 1 phỳt

- Nội dung:

Có ý kiến cho rằng: Bằng t ởng t ợng, suy luận

có thể có tri thức để làm bài văn thuyết minh? Theo em ý kiến đó đúng hay sai? Tại sao?

Không thể t ởng t ợng, suy luận để có tri thức

khách quan làm bài văn thuyết minh

1, Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh.

Muốn có tri thức để làm tốt bài thuyết minh,

ng ời viết phải:

- Quan sát, tìm hiểu sự vật, hiện t ợng cần

thuyết minh

- Nắm bắt đ ợc bản chất, đặc tr ng của chúng,

để tránh sa vào trình bày các biểu hiện

không tiêu biểu, không quan trọng.

2, Ph ơng pháp thuyết minh.

a, Ph ơng pháp nêu định nghĩa, giải

thích

N«ng V¨n V©n lµ tï tr ëng d©n téc Tµy, gi÷ chøc tri ch©u B¶o L¹c ( Cao B»ng).

(Khëi nghÜa N«ng V¨n V©n)

- Vị trí: thường ở đầu đoạn.

- Vai trò: giữ vai trò giới thiệu, giải thích.

Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích là chỉ ra các đặc

điểm riêng nổi bật của đối tượng thuyết minh bằng lời văn rõ

ràng, ngắn gọn, chính xác.

Lá làm tranh

Cọng lá chẻ nhỏ làm vách

Gốc dừa giả làm chõ

đồ xôi

N ớc dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm n ớc mắm

Ví dụ:

2, Theo các nhà khoa học, bao bì ni lông lẫn

vào đất làm cản trở quá trình sinh tr ởng của

các loài thực vật bị nó bao quanh, cản trở sự

phát triển của cỏ dẫn đến hiện t ợng xói mòn ở các vùng đồi núi Bao bì ni lông bị vứt xuống

cống làm tắc các đ ờng dẫn n ớc thải, làm tăng khả năng ngập lụt của các đô thị về mùa m a

Sự tắc nghẽn hệ thống cống rãnh làm cho muỗi phát sinh, lây truyền dịch bệnh Bao bì ni

lông trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải

(Thông tin về Ngày trái đất năm 2000)

Ph ơng pháp liệt kê là kể ra các thuộc

tính, biểu hiện cùng loại của đối t ợng cần thuyết minh.

hiện của đối t ợng thuyết ninh.

c Ph ơng pháp nêu ví dụ, dùng số liệu

(con số). Ví dụ:

Ngày nay, đi các n ớc phát triển, đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc lá Ng ời ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng

những ng ời vi phạm ? ( ở Bỉ Từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đôla, tái phạm phạt 500 đôla).

(Ôn dịch, thuốc lá)

- Thuyết phục ng ời đọc, làm ng

ời đọc tin vào những điều ng ời viết đã cung cấp.

Văn bản Thông tin trái đất

năm 2000

Văn bản

Ôn dịch thuốc lá

Ngày 22 tháng 4 hàng năm đ ợc gọi là ngày trái

đất do một tổ chức bảo

vệ môi tr ờng ở Mỹ khởi x ớng năm 1970 Từ đó

đến nay đã có 141 n ớc trên thế giới tham gia Ta đến bệnh viện K sẽ thấy rõ: Bác sỹ viện tr ởng cho biết 80% ung

th vòm họng và ung th phổi là do thuốc lá

Phương phỏp nờu vớ dụ, dựng số liệu: nờu vớ dụ, dẫn ra cỏc con

số cụ thể để thuyết minh, làm cho văn bản thờm tin cậy.

B,C: Các đối t ợng đối chiếu.

Phương phỏp so sỏnh : đối chiếu hai hoặc hơn hai sự

vật để làm nổi bật tớnh chất của đối tượng thuyết minh.

HUế Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam Huế là một thành phố đẹp Huế đẹp của thiên nhiên Việt Nam Huế đẹp thơ Huế đẹp của những con đ ờng sáng tạo, anh dũng.

Huế là sự kết hợp hài hoà của núi, sông và biển Chúng ta có thể lên núi Bạch Mã để đón gió biển Từ đèo Hải Vân mây phủ, chúng ta nghe tiếng sóng biển rì rào.Từ đây, buổi sáng

chúng ta có thể lên Tr ờng Sơn, buổi chiều tắm biển Thuận An

và ban đêm ngủ thuyền trên sông H ơng.

Huế đẹp với cảnh sắc sông núi Sông H ơng đẹp nh một dải lụa xanh bay l ợn trong tay nghệ sĩ múa Núi Ngự Bình nh cỏi yên ngựa nổi bật trên nền trời trong xanh của Huế Chiều đến, những chiếc thuyền nhỏ nhẹ nhàng l ớt trên dòng n ớc hiền dịu của sông H ơng Những mái chèo thong thả buông, những giọng

hò Huế ngọt ngào bay l ợn trên mặt sóng, trên những ngọn cây thanh trà, ph ợng vĩ.

Huế có những công trình kiến trúc nổi tiếng đ ợc Liên hợp quốc xếp vào hạng di sản văn hoá thế giới Huế nổi tiếng với các lăng tẩm của các vua Nguyễn, với chựa Thiên Mụ, Chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh, điện Hòn Chén, Chợ Đông Ba

Huế đ ợc yêu vì những sản phẩm đặc biệt của mình Huế là thành phố của những mảnh v ờn xinh đẹp Những hoa, cây

cảnh, những v ờn chè, v ờn cây ăn quả của sông H ơng xanh m ớt

nh những viên ngọc Những chiếc nón Huế làm cho các cô gái Huế đẹp hơn, duyên dáng hơn.

Huế còn nổi tiếng với những món ăn mà chỉ riêng Huế mới có Huế còn là thành phố đấu tranh kiên c ờng Tháng Tám năm

1945, Huế đã đứng lên cùng cả n ớc, chế độ phong kiến ngàn

năm sụp đổ d ới chân thành Huế.

Huế đẹp và thơ đã đi vào lịch sử của những thành phố anh hùng.

(Dẫn theo

Tiếng Việt thực hành)

Huế đẹp bởi các mặt:

* Nhiều công trình kiến trúc: có những công trình kiến trúc nổi tiếng

* Đặc sắc :- Những sản phẩm đặc biệt :v ờn, nón, cô gái Huế

- Những món ăn.

Huế đẹp bởi các

mặt:

Huế đẹp bởi các mặt:

* Lịch sử đấu tranh và con ng ời: Thành phố đấu tranh kiên c ờng.

+ Đặc sắc :

- Những sản phẩm đặc biệt :v ờn ,nón ,cô gái Huế

- Những món ăn

+ Lịch sử đấu tranh và con ng ời :

Thành phố đấu tranh kiên c ờng

Phương phỏp phõn loại phõn tớch : chia đối tượng ra từng loại, từng mặt

để thuyết minh làm cho đối tượng trở nờn cụ thể, rừ ràng hơn.

ế

Phương phỏp nờu định nghĩa

Huế là một trong những trung tâm văn hoá nghệ thuật lớn của

Việt Nam

Ph ơng pháp

so sánh

Sông H ơng đẹp nh một dải lụa xanh bay l ợn trong tay nghệ sĩ múa Núi Ngự Bình

nh cái yên ngựa nổi bật trên nền trời trong xanh của Huế.

Ph ơng pháp liệt kê.

Huế nổi tiếng với các lăng tẩm của các vua Nguyễn, với chùa Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh,

điện Hòn Chén, Chợ Đông Ba

Ph ơng pháp phân loại, phân tích

*Đẹp với cảnh sắc sông ,núi

* Những công trình kiến trúc nổi tiếng

*Những sản phẩm đặc biệt :v

ờn ,nón ,cô gái Huế, những món ăn …

* Truyền thống lịch sử…

2 Bài học:

Để bài văn thuyết minh có sức thuyết phục, dễ hiểu, sáng rõ, ng ời ta có thể sử dụng phối hợp nhiều ph ơng pháp thuyết minh nh :

Nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu ví

dụ, dùng số liệu so sánh, phân tích, phân

loại

Bài tập: Nối nội dung ở cột A với nội dung ở cột

B để có nội dung của ph ơng pháp thuyết minh.

đọc hiểu đầy đủ, toàn diện về đối t ợng.

b Là ph ơng pháp đ a ví dụ cụ thể,

những số liệu chính xác rõ ràng theo thứ

tự Thuyết phục ng ời đọc tin vào những

điều mà ng ời viết cung cấp.

c Là ph ơng pháp thuyết minh đem cái

ch a biết đối chiếu so sánh với cái đã biết

để làm nổi bật cái ch a biết.

d Là ph ơng pháp kể ra lần l ợt, rõ ràng,

chính xác nhiều thuộc tính, biểu hiện của đối t ợng cần thuyết minh

e Là ph ơng pháp thuyết minh nêu đặc

điểm riêng nổi bật của đối t ợng một cách ngắn gọn, chính xác.

1 e 2 d 3 b 4 c 5 a

Bài tập 1

Tác giả bài “ Ôn

dịch thuốc lá đã

nghiên cứu, tìm

hiểu rất nhiều” để

nêu lên yêu cầu

Kiến thức của ng ời quan sát đời sống xã hội.

Kiến thức của một

ng ời có tâm huyết với những vấn đề xã hội bức xúc.

+ Thanh niên Việt Nam bằng thanh niên Mĩ.

Ph ơng pháp phân loại, phân tích.

+ Tác hại đối với ng ời hút.

+ Tác hại đối với ng ời bên cạnh.

Bài tập 3: Đọc văn bản sau

NGã BA đồng lộc Ngã ba Đồng Lộc là giao điểm giữa hai đ ờng tỉnh lộ 8

và 15 thuộc vùng đất đồi Hà Tĩnh Trên một đoạn đ

ờng khoảng 20km mà có những 44 trọng điểm đánh

phá của giặc Mỹ và đã phải chịu đựng hơn 2057 trận bom ở đây có một tập thể kiên c ờng gồm 10 cô gái

tuổi đời từ 17 đến 20 làm nhiệm vụ san lấp hố bom, làm đ ờng, đào hầm trú ẩn, bảo đảm an toàn cho xe

và ng ời qua lại Ngày 24-7-1968, sau 18 lần giặc Mỹ

cho máy bay đánh phá vào khu vực này, cả 10 chị em vẫn trụ lại kiên c ờng , bất khuất, giữ vững mạch đ ờng

đến hơi thở cuối cùng.

Cũng trên mảnh đất anh hùng này đã sinh ra những

ng ời anh hùng trẻ tuổi La Thị Tám, một cô gái đầy nhiệt tình cách mạng, gan dạ, m u trí Liên tục 116 ngày đêm làm nhiệm vụ, chị đã quan sát, đánh dấu những quả

bom ch a nổ ở các trọng điểm địch bắn phá ác liệt Ba lần bị bom nổ vùi lấp, chị vẫn kiên c ờng bám sát trận

địa, đánh dấu đủ, rõ các hút bom, phục vụ đắc lực

cho việc phá bom, đảm bảo giao thông thông suốt.

Ngày nay Ngã ba Đồng Lộc trở thành một nơi t ởng

niệm những tấm g ơng oanh liệt của các cô gái thanh

niên xung phong trong thời kháng chiến chống Mỹ

- Kĩ thuật: Cặp đôi chia sẻ

Bài tập 3

Kiến

thức

Địa lý: Ngã ba Đồng Lộc là giao điểm

giữa hai đ ờng tỉnh lộ 8 và 15 thuộc vùng đất đồi Hà Tĩnh.

Lịch sử Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu

n ớc; những cô gái thanh niên

xung phong.

Khoa học quân sự

Về các loại máy bay, bom.

Đời sống xã

hội

Về đời sống, cuộc sống của các nữ thanh niên xung phong thời kỳ

chống Mỹ cứu n ớc.

Bài tập 3

Ph ơng pháp

Nêu định nghĩa, giải thớch Dùng phân loại, phân tích Dùng số liệu, con số.

Nêu ví dụ

Bài tập

1 Để có tri thức về đối tượng thuyết minh ta cần làm gì?

A Quan sát trực tiếp và ghi chép.

B Tự tưởng tượng để kể lại.

C Đọc tài liệu, bài viết về đối tượng đó.

D Tất cả những phương án trên.

2 Sử dụng các phương pháp thuyết minh như thế nào để đạt hiệu quả cao?

A Sử dụng tất cả các phương pháp thuyết minh.

B Chỉ sử dụng một phương pháp duy nhất trong bài viết.

C Sử dụng phối hợp các phương pháp một cách linh hoạt, phù hợp.

Hướng dẫn tự học ở nhà :

+ Học bài.

Sưu tầm, đọc thêm các văn bản thuyết minh sử dụng phong phú các phương pháp để học tập Đọc kĩ một số đoạn văn thuyết minh.

+ Soạn bài :