Về kiến thức: Củng cố và nâng cao hiểu biết về các thao tác nghị luận thường gặp như phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, so sánh,.... Về kỹ năng: Nhận diện chính xác cac thao tác đó
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức: Củng cố và nâng cao hiểu biết về các thao tác nghị luận thường
gặp như phân tích, tổng hợp, quy nạp, diễn dịch, so sánh, Vận dụng vào phân tích- tạo lập văn bản nghị luận
2 Về kỹ năng: Nhận diện chính xác cac thao tác đó trên các văn bản nghị luận.
3 Thái độ:
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- Giáo viên: Giáo án, tài liệu liên quan
- Học sinh : Vở ghi, bảng phụ
C PHƯƠNG PHÁP CHỦ YẾU:
- Thuyết trình, phát vấn, thảo luận
D CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra.
3 Bài mới.
HĐ1: Tìm hiểu khái niệm I Khái niệm
H: Thao tác là gì? Thao tháo nghị
luận là gì?
- HS hoạt động độc lập
- GV chuẩn hoá kiến thức
1 Thao tác: Là quá trình thực hiện những động
tác theo một quy trình nhất định và những yêu cầu
kỹ thuật nhất định
2 Thao tác nghị luận: Là một trong những thao
Trang 2tác mà con người thường sử dụng trong cuộc sống nhằm thuyết phục người khác đồng tình, đồng ý, đồng cảm với những vấn đề mà mình đưa ra
II Một số thao tác nghị luận cụ thể HĐ2: Ôn một số thao tác đã học 1 Ôn lại một số thao tác đã học
Hãy đọc phần a- sgk tr131 và điền
vào chỗ trống?
- HS hoạt động độc lập
- GV chuẩn hoá kiến thức
a Điền vào chỗ trống:
- Tổng hợp là kết hợp các phần (bộ phận), các mặt
(phương diện), các nhân tố của vấn đề cần bà luận thành một chỉnh thể thống nhất để xem xét
- Phân tích là chia nhỏ vấn đề cần bàn luận ra
thành hợp các phần (bộ phận), các mặt (phương diện), các nhân tố để có thể xem xét kỹ càng
- Quy nạp là từ cái riêng suy ra cái chung, từ
những sự vật cá biệt suy ra nguyên lý phổ biến
- Diễn dịch là từ những tiền đề chung, có tính phổ
biến suy ra những kết luận về những sự việc, hiện tượng riêng
H: Trong hai ngữ liệu SGK tr132, tác
giả đã dùng những thao tác nghị luận
nào? Phân tích cụ thể?
- HS hoạt động theo nhóm
- GV chuẩn hoá kiến thức
+ Nhóm 1: Đoạn trích trong Tựa
trích diễm thi tập (phần b).
+ Nhóm 2: Đoạn trích trong Hiền tài
b+c Trong các ngữ liệu
Nhóm 1: Đoạn trích trong Tựa trích diễm thi tập,
tác giả dùng thao tác phân tích, chia một nhận định chung thành những mặt riêng biệt để làm rõ các nguyên nhân làm cho thơ văn không được lưu truyền đầy đủ
Nhóm 2: Đoạn trích trong Hiền tài là nguyên khí
của quốc gia, Từ câu 1 đến câu thứ 2, tác giả dùng
thao tác phân tích để xem xét mối quan hệ giữa
Trang 3là nguyên khí của quốc gia (phần b).
+ Nhóm 3: Câu hỏi về Tựa trích diễm
thi tập (phần c)
+ Nhóm 4: Đoạn trích trong Hịch
tướng sỹ (phần c)
hiền tài và đất nước Từ hai câu đầu sang câu thứ
3, tác giả dùng thao tác diễn dịch, từ luận điểm
"Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" suy ra phải
coi trọng hiền tài
Nhóm 3: Tác giả dùng thao tác tổng hợp nhằm
thâu tóm những ý bộ phận vào một kết luận chung, làm cho kết luận ấy bao gồm sức thuyết phục của toàn bộ các luận điểm nhỏ
Nhóm 4: Tác giả dùng thao tác quy nạp, những
dẫn chứng khác nhau đều phục vụ cho một kết luận: "Từ xưa đời nào không có" trở nên đáng tin cậy và thuyết phục
H: Hãy đọc phần d- sgk tr 132 và
thực hiện các yêu cầu?
- HS hoạt động theo nhóm
- GV chuẩn hoá kiến thức
d Các nhận định:
- Nhận định 1: Đúng với điều kiện tiền đề để diễn dịch phải chân thực và các suy luận khi diễn dịch phải chính xác
- Nhận định 2: Chưa chính xác, ví nếu quy nạp chưa đầy đủ các mặt riêng thì mối liên hệ giẵ tiền
đề và kết luận chưa chắc chắn
- Nhận định 3: Đúng, bao giờ cũng phải có quá trình tổng hợp sau khi phân tích
Trang 4H: Đọc các ví dụ và trả lời câu hỏi
trong sách giáo khoa?
- HS hoạt động độc lập
- GV chuẩn hoá kiến thức
2 Thao tác so sánh
- Để thấy được sự giống và khác nhau giữa các sự vật hiện tượng, người ta dùng thao tác so sánh Có hai cách so sánh chính:
+ So sánh nhằm nhận ra sự giống nhau
+ So sánh nhằm nhận ra sự khác nhau
- Để so sánh được tiến hành đúng cách và có hiệu quả, cần chú ý:
+ Những đối tượng được so sánh phải có mối liên quan với nhau về một mặt nào đó
+ Sự so sánh phải dựa trên những tiêu chí cụ thể,
rõ ràng và có ý nghĩa quan trọng đối với sự nhận thức bản chất của vấn đề
+Những kết luận rút ra từ sự so sánh phải chân thực, mới mẻ, bổ ích giúp cho việc nhận thức vấn
đề được sáng tỏ và sâu sắc hơn
Ghi nhớ: SGK.
4 Củng cố
- Nắm chắc các thao tác nghị luận
- Vận dụng vào việc đọc- phân tích, tạo lập các văn bản văn học
5 Dặn dò Học bài, soạn bài mới