Giáo án Ngữ văn 10 tuần 32: Các thao tác nghị luận

III/ Phương pháp: Vấn đáp, kết hợp trao đổi thảo luận, làm bài tập, trả lời các câu hỏi.. Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp: a.. Điền từ: - Tổng hợp là kết hợ

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10

CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN

I/ Mục tiêu bài học: Giúp Hs:

- Nắm được khái niệm thao tác nghị luận

- Nắm được 1 số thao tác nghị luận thường gặp và yêu cầu đối với việc vận dụng các thao tác đó

- Làm các bài luyện tập để nhận diện

II/ Chuẩn bị:

1/ Giáo viên: Nghiên cứu tài liệu + Sọan giáo án.

2/ Học sinh: SGK + Sọan bài trước khi lên lớp.

III/ Phương pháp: Vấn đáp, kết hợp trao đổi thảo luận, làm bài tập, trả lời các câu hỏi IV/ Tiến trình dạy học:

1/ Ổ n định lớp:

2/ Kiểm tra bài cũ: NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC - VBVH

3 Bài mới:

3.1/ Vào bài: Kiểu bài nghị luận là một kiểu bài quan trọng trong chương trình

Ngữ văn THPT Để làm tốt kiểu bài này, các em cần nắm chắc các thao tác nghị luận Bài học hôm nay, chúng ta sẽ ôn lại 1 số thao tác nghị luận đã học đồng thời tìm hiểu về thao tác nghị luận mới- so sánh.

3.2/ Nội dung bài mới:

HĐ1:HD TÌM HIỂU CÁC

KHÁI NIỆM CỦA ND-HT

Học sinh đọc sgk và trả lời:

I KHÁI NIỆM:

1 Thao tác:

CỦA VBVH:

Y/C hs đọc và trả lời theo câu

hỏi sgk

 Thế nào là thao tác

VD: Thao tác khởi động xe

máy, máy vi tính; thao tác nấu

ăn;

 Thao tác nghị luận là gì

VD: Vấn đề tai nạn giao

thông, ô nhiễm môi trường,

thời trang, ứng xử xã hội,

 GV: chốt ý

HS trả lời -sgk và cho ví dụ

Hs ghi nhận

Là quá trình thực hiện những động tác theo trình tự và yêu cầu nhất định

2 Thao tác nghị luận:

- Là thao tác mà con người thường tiến hành trong đời sống nhằm thuyết phục người khác đồng ý, đồng tình, đồng cảm với những vấn đề mà mình đưa ra bàn bạc

- Nó gắn với tư duy và khả năng lập luận của con người  tính chất trừu tượng

HĐ2: HD HS TÌM HIỂU

MỘT SỒ THAO TÁC NGHỊ

LUẬN:

Hs đọc yêu cầu ở phần

1a-sgk, thảo luận, trả lời.

HS đọc sgk, trả lời

và cho ví dụ

II.MỘT SỐ THAO TÁC NGHỊ LUẬN

1 Ôn lại các thao tác: phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp:

a Điền từ:

- Tổng hợp là kết hợp các phần

(bộ phận), các mặt (phương diện), các nhân tố của vấn đề cần bàn luận thành 1 chỉnh thể thống nhất

để xem xét

- Phân tích là chia các vấn đề cần

bàn luận ra thành các bộ phận (các phương diện, các nhân tố) để có thể xem xét 1 cách cặn kẽ và kĩ

Hs đọc yêu cầu ở phần 1b

sgk, thảo luận, trả lời.

HS ghi nhận

càng

- Quy nạp là từ cái riêng suy ra cái

chung, từ những sự vật cá biệt suy

ra nguyên lí phổ biến

- Diễn dịch là từ tiền đề chung, có

tính phổ biến suy ra những kết luận về những sự vật, hiện tượng riêng

b Bài Tựa Trích diễm thi tập của Hoàng Đức Lương:

- Phương pháp lập luận: phân tích

 chia nhận định chung thành các mặt riêng biệt

- Hai câu trong Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất- Thân

Nhân Trung

 phương pháp lập luận: diễn dịch  Thao tác diễn dịch có

khả năng giúp ta rút ra chân lí

mới từ các chân lí đã biết

 Thao tác quy nạp luôn

luôn đưa lại cho ta những kết

 HS đọc sgk và trả lời

c Kết luận được rút ra trong Tựa Trích diễm thi tập do phhương pháp lập luận: tổng

hợp

 khái quát những ý bộ phận vào 1 kết luận chung mang tính khái quát cao hơn

- Đoạn văn của Trần Quốc Tuấn:

phương pháp quy nạp

luận chắc chắn và xác thực.

 Tổng hợp ko chỉ là thao

tác đối lập với phân tích mà

còn là sự tiếp tục và hoàn

thành của quá trình phân tích

 GV: chốt ý

HS ghi nhận

d.Nhận định về phương pháp diễn dịch đúng với điều kiện:

+ Tiền đề diễn dịch phải chân thực

+ Suy luận phải chính xác

 Kết luận rút ra mang tính tất yếu

- Nhận định về phương pháp quy nạp: chưa thật chính xác Vì khi

nào chưa đưa ra được đầy đủ cái riêng, mặt riêng  kết luận rút ra mang tính phiếm diện, chủ quan

- Nhận định về phương pháp tổng hợp: đúng Vì kết quả của

phân tích là tổng hợp Tổng hợp là quá trình tiếp tục và hoàn thành của phân tích

Hs đọc yêu cầu của phần 2 a,

b, thảo luận, trả lời.

 Những cơ sở của lập

luận so sánh

GV: chốt ý

HS trả lời – sgk

Ghi nhận

2 Thao tác so sánh:

a Thao tác: so sánh để thấy sự giống nhau và khác nhau.

- Câu văn của Bác  nhấn mạnh sự giống nhau

b So sánh để thấy sự khác nhau

(hơn- kém).

c Cơ sở (điều kiện) so sánh:

HĐ3: HD LÀM BÀI TẬP –

LUYỆN TẬP: sgk – 130.

Gv chia nhóm thảo luận, làm

bài tập, sau đó hs trình bày

kết quả, Gv nhận xét cho

điểm, sửa chửa.

- Thao tác phân tích: chia luận

điểm chung thành những bộ

phận nhỏ để xem xét luận

điểm chi tiết, kĩ càng, thấu

đáo

- Thao tác quy nạp: từ trường

hợp riêng của Nguyễn Trãi,

tác giả nâng lên thành sứ

mệnh, chức năng cao quý của

VHNT Từ đó, tác giả đã nâng

cao tầm vóc tư tưởng của bài

nghị luận

Yêu cầu hs về nhà làm bài tập

2

GV: chốt ý

 Hs thảo luận nhóm làm bài tập

Và trình bày kết quả, nhóm khác ý kiến bổ sung

Ghi nhận

III LUYỆN TẬP:

1 Bài 1:

- Mục đích: chứng minh thơ Nôm Nguyễn Trãi đã tiếp thu nhiều thành tựu của văn hóa dân gian và văn học dân gian

- Thao tác nghị luận chủ yếu: phân tích Câu cuối đoạn 2: quy nạp

2 Bài 2: Viết 1 đoạn văn bàn về

mục đích học tập của hs hiện nay

V/ Củng cố, vận dụng và dặn dò:

1/ Củng cố -vận dụng: Luyện tập – sgk.

2/ Dặn dò: + Về học bài, làm tiếp các bài tập Soạn bài tiếp theo

VI/ Đánh giá và rút kinh nghiệm tiết dạy sau:

……… …………

………

…