Tuần 19. Nghĩa của câu

Tuần 19. Nghĩa của câu tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

Tiết 78: TIẾNG VIỆT

III NGHĨA TÌNH THÁI:

Đọc các ví dụ trên, chú ý

phần in đậm và cho biết

nghĩa tình thái là gì?

Nghĩa tình thái thể hiện thái độ, sự việc đánh giá

Của người nói đối với sự việc hoặc đối với

Người nghe.

2.Các trường hợp biểu hiện nghĩa tình thái:

Những trường hợp nào biểu hiện nghĩa tình thái?

Tình cảm, thái độ của người nói đối với người

2.1 sự nhìn nhận, đánh giá và thái độ của người nói đối với sự việc được đề cập đến trong câu:

a Khẳng định tính chân thực của sự việc:

VÍ DỤ:

- Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay

Nhật chứ không phải từ tay Pháp.

( HCM, TNĐL)

- Bá Kiến quả có ý muốn dàn xếp vụ này

( Nam Cao, Chí Phèo)

b Phỏng đoán sự việc với độ tin cậy cao hoặc thấp:

VÍ DỤ:

- Hình như Lan thích chiếc nơ kia thì phải.

- “Khi Chí Phèo mở mắt ra thì trời đã sáng lâu.

Mặt trời chắc đã lên cao, và nắng bên ngoài

chắc là rực rỡ”

c Đánh giá về mức độ hay số lượng đối với một phương diện nào đó của sự việc:

VÍ DỤ:

- Cái áo này một trăm ngàn là cùng !

- “ Giá thử hôm qua không có thị thì hắn chết”

d Đánh giá sự việc có thực hay không có thực, đã xảy ra hay chưa xảy ra:

e Khẳng định tính tất yếu sự cần thiết hay khả năng của sự

việc:

VÍ DỤ:

- Học kỳ này nhất định tôi phải đạt học sinh giỏi.

- Tôi không thể nói dối mãi được.

VÍ DỤ:

- Hắn nhặt một hòn gạch vỡ, toan đập đầu.

- Chả lẽ giá cả lại cứ tăng mãi.

- “Giá thử đêm qua không có thị thì hắn chết”.

2.2 Tình cảm, thái độ của người nói đối với người

nghe:

Người nói thể hiện rõ thái độ, tình cảm đối với người nghe thông qua các từ ngữ xưng hô, từ cảm thán, từ tình thái ở cuối câu.

a Tình cảm thân mật gần gũi:

VÍ DỤ:

- Lan ơi đi chơi Hồ Núi Cốc nhé!

- Thầy Hà nghiêm khắc quá My nhỉ!

c Thái độ kính cẩn:

VÍ DỤ:

- Bạn mệt à?

- “ Người loong toong đáp:

Bẩm chỉ mới có hai ông ở Hà Nội và Hải Phòng về

A Đêm nay ,trời đầy sao.

B Một số ca sỹ trẻ thường mắc bệnh ngôi sao.

C Một đội bóng toàn sao vẫn có thể thua trận như thường.

D Buồn làm sao khi người ta không tự biết mình là ai?

D

2. Trong các câu sau từ “ Mà ” trong câu nào là tình thái từ?

A Anh đã hứa với em rồi mà

B Mùa đông ếch ngủ vùi trong mà

C Trời đã tối mà đường lại khó đi.

D Câu ghép có dùng quan hệ từ mà

Ghi nhớ

Nghĩa tình thái thể hiện thái độ, sự đánh giá của người

nói đối

với sự việc hoặc đối với người nghe.

Nó có thể được bộc lộ riêng qua các từ ngữ tình thái.

A

IV Luyện tập:

Bài 3( Tr 9)

Chọn những từ thích hợp nhất có thể điền vào chỗ trống

để câu sau thể hiện đúng hai thành phần: Nghĩa sự việc

Và nghĩa tình thái

“ Một kẻ biết kính mến khí phách, một kẻ biết tiếc biết trọng ng ời có tài, / / không phải là kẻ xấu hay là vô tình”

Bài 1( Tr

20)

Phân tích nghĩa sự việc và nghĩa tình

thái trong các câu sau:

a) Ngoài này nắng đỏ cành cau

Chắc trong ấy xanh lam ngọn dừa

(Tố Hữu,Tiếng hát sông Hương) b) Tấm ảnh chụp hai mẹ con kia rõ ràng là mợ Du và thằng Dũng

giật và doạ nạt.(1) Nếu không có sức mà

giật c ớp, doạ nạt nữa thì sao ? Đã đành, hắn chỉ mạnh vì liều.(3)

ĐÁP ÁN:

Câu a) Nghĩa sự việc: Nắng

Nghĩa tình thái: Phỏng đoán với độ tin cậy cao

(chắc) Câu b) Nghĩa sự việc: Ảnh của mợ Du và thằng Dũng

Nghĩa tình thái: Khẳng định sự việc ( rõ ràng

là).

Câu c) Nghĩa sự việc : Cái gông

Nghĩa tình thái: Tỏ thái độ mỉa mai (thật là)

Câu d) Nghĩa sự việc: Giật cướp (câu 1); mạnh vì liều

(câu 3) Nghĩa tình thái: Chỉ (câu 1); đã định (câu 3).

Xác định những từ ngữ thể hiện nghĩa tình thái trong các câu sau:

a) Nói của đáng tội, thằng bé hay ăn chóng lớn lắm.

b) Cuộc đấu tranh chống lại kẻ thù có thể còn gay go, quyết liệt hơn nữa.

c) Nó mua chiếc áo này những hai trăm ngàn đồng cơ đấy.

d) Anh đã hện đến dự sinh nhật kia mà!

Bài 3

Chọn từ ngữ tình thái ở cột B điền vào chỗ trống của câu ở cột A để tạo nên câu có nghĩa tình thái phù hợp với nghĩa sự việc.

A B

a) Chí Phèo/ / đã trông trước thấy tuổi già

của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái

này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau.

( Theo Nam Cao, Chí Phèo)

c) Bóng bác mênh mông ngả xuống đất một

vùng và kéo dài đến/ / hàng rào hai bên

ngõ ( Theo Thạch Lam, Hai đứa trẻ) hình như

Bài 4

Đặt câu với mỗi từ ngữ tình thái sau đây: Chưa biết chừng, là cùng, ít

ra, nghe nói, chả lẽ, hoá ra, sự thật là, cơ mà, đặc biệt là, đấy mà.

VÍ DỤ MẪU:

 Nó không đến cũng chưa biết chừng!

 Cái áo này một trăm ngàn là cùng!

 Nghe nói lại sắp có bão.

 Chả lẽ giá cả cứ tăng mãi?

 Nói thế hoá ra tôi lừa anh à?

 Sự thật là cô ấy đã nói dối.

 Anh ấy là giám đốc cơ mà!

 Tôi rất thích hoa lan Đặc biệt là cái mùi thơm quyến rũ của nó.

 Họ nói thách đấy mà!

thái tình cám của người nói.

D Có tác dụng tạo nên những đường viền ý nghĩa

mơ hồ xung quanh các thự từ như danh từ động

từ, tính từ.

Trong những câu sau câu nào sử dụng tình thái từ:

A Anh nói đến bộ phim nào thế?

B Tôi thật khó trả lời!

C Xin lỗi, ở đây không hút thuốc lá!

D Có ai không, giúp tôi với!

BÀI 2

D

Chính xác

•Trong nh÷ng c©u sau c©u nµo

kh«ng dïng t×nh th¸i tõ?

B Nµo, ®i kÎo anh em ph¶i

Soạn bài

“ Vội vàng” của Xuân