Tuần 21. Thao tác lập luận bác bỏ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩn...
Trang 1
1 Em hãy kể tên các thao tác lập luận
trong văn nghị luận mà em đã học ở
chương trình Ngữ văn 11 học kì I.
2 2 Cho đề văn sau:
Có người cho rằng: “Có tiền là có tất cả”
Ý kiến của em như thế nào?
Em vận dụng thao tác lập luận nào để làm đề
bài trên?
Kiểm tra bài cũ
- Thao tác lập luận phân tích
- Thao tác lập luận so sánh
Trang 2Tiết 81: Làm văn
Trang 3I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
Ví dụ: Có người cho rằng: “Có tiền là có tất cả”
Em hãy bác bỏ ý kiến trên
1 Khái niệm:
Thao tác lập luận bác bỏ là dùng lí lẽ và chứng
cứ đúng đắn để gạt bỏ những sai lệch, hoặc thiếu
chính xác, thiếu khoa học của một quan điểm, ý
kiến nào đó
- Phủ định những ý kiến chưa chuẩn xác, hướng
tới quan điểm đúng đắn
2 Mục đích:
- Trong văn nghị luận, bác bỏ là thao tác lập luận
quan trọng giúp bài nghị luận thêm sâu sắc, giàu tính thuyết phục
Trang 4I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
1 Khái niệm:
2 Mục đích:
3 Yêu cầu:
- Nắm chắc những ý kiến sai lầm
- Thái độ thẳng thắn, nhưng cẩn trọng, có chừng mực, phù hợp với hoàn cảnh và đối tượng tranh luận
- Đưa ra những lí lẽ và bằng chứng thuyết phục
Trang 5I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
II Cách bác bỏ
1 Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (b) & (c)
- Nội dung nào bị bác bỏ? (luận điểm/
luận cứ/ cách lập luận bị bác bỏ)
- Cách bác bỏ như thế nào?
Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận nhanh, nhóm 1 ngữ liệu b, nhóm 2 ngữ liệu c; thời gian 4 phút
HẾT GIỜ1phút4phút3phút2phút
Trang 6II Cách bác bỏ
1 Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK )
* Ngữ liệu (b)
+ Phê phán trực tiếp (Lời trách cứ này k có căn cứ nào cả) + Phân tích bằng lí lẽ và dẫn chứng, truy tìm nguyên nhân
của luận cứ sai lệch bằng cách đặt những câu hỏi…
Bác bỏ một luận cứ lệch lạc; cách bác bỏ rất
chặt chẽ, thuyết phục.
- Luận cứ bị bác bỏ: “Tiếng nước mình nghèo nàn”
- Cách thức bác bỏ:
Trang 7II Cách bác bỏ
1 Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (c)
+ So sánh tác hại của rượu và tác hại của thuốc lá
+ Phân tích tác hại do những người hút thuốc lá gây ra.
+ Cách diễn đạt: phối hợp câu khẳng định và câu cảm thán…
Bác bỏ một luận điểm không đúng đắn ; nội dung bác bỏ
được xác lập trên cơ sở khoa học… sức thuyết phục cao.
- Quan điểm bị bác bỏ:
- Cách thức bác bỏ:“Tôi hút (thuốc), tôi bị bệnh, mặc tôi”
Trang 8II Cách bác bỏ
1 Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (a)
- Luận điểm nào bị bác bỏ?
- Luận cứ nào bị bác bỏ?
- Cách lập luận nào bị bác bỏ?
- Nhận xét cách bác bỏ của Đinh Gia Trinh?
Trang 9- “Mạn hứng”, “U cư”:
ND mắc bệnh thần kinh.
- “Văn tế thập loại chúng
sinh”,“Lam giang”: ND
trông thấy ma quỷ thực
bộ thần kinh rối loạn.
- Mắc bệnh ≠ bệnh thần kinh (So sánh với Paxcan)
- Khiếu ảo giác, trí tưởng tượng (So sánh với các thi sĩ PhươngTây)
Nghệ thuật minh mẫn ở
“Truyện Kiều”
Ng Du là một con bệnh thần kinh Cách bác bỏ
Căn cứ ?
Lập luận thiếu khoa học,
suy diễn chủ quan, vô căn
cứ.
Dùng lí lẽ, dẫn chứng, PP so sánh; Phối hợp nhiều kiểu câu (tường thuật, cảm thán, câu hỏi
…) để bb bác bỏ thành công.
Trang 10II Cách bác bỏ
1 Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
2 Cách thức bác bỏ:
- Xác định luận điểm, luận cứ hoặc cách lập luận sai
- Dùng lí lẽ và dẫn chứng để bác bỏ…
- Nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân, hoặc phân tích
những khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác, thiếu khoa học của luận điểm, luận cứ, lập luận ấy Từ đó nêu ý kiến đúng để thuyết phục người nghe/ người đọc
- Diễn đạt chặt chẽ, linh hoạt; Thái độ khách quan,
khoa học, đúng mực
Trang 11III Luyện tập * Bài tập 1
a Nguyễn Dữ
- Cứng quá thì gãy ,
ra mềm
- Dùng lí lẽ và dẫn
chứng để trực tiếp
bác bỏ
- Lập luận khúc chiết,
dứt khoát, chắc nịch
b Nguyễn Đình Thi
- Thơ là những lời
đề tài đẹp
- Dùng dẫn chứng bác
bỏ trực tiếp
- Nhẹ nhàng, tế nhị…
Ý kiến bị bác bỏ
Cách bác bỏ
Giọng văn
BÀI HỌC ?
Khi bác bỏ cần chọn mức độ bác bỏ và giọng văn sát hợp
Ghi nhớ (SGK)
Trang 12III Luyện tập
* Bài tập 2
Bác bỏ quan niệm: Không kết bạn với những
* Gợi ý:
- Học yếu có phải là một thói xấu không?
- Những nguyên nhân dẫn đến quan niệm sai lầm ấy?
- Tác hại của quan niệm sai lầm ấy?
- Nêu suy nghĩ và hành động đúng
Trang 13HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
- Nắm vững mục đích, yêu cầu, cách lập luận bác
bỏ Có ý thức vận dụng trong làm văn và trong đời sống
- Bài tập bổ sung: Phải chăng bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu chỉ là sự thể hiện quan điểm sống gấp
bồng bột của tuổi trẻ?
- Soạn bài: Luyện tập thao tác lập luận bác bỏ
Trang 14Bµi häc kÕt thóc, xin chµo c¸c thÇy c«
gi¸o vµ toµn thÓ c¸c em !
À