- Được tặng giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam năm 1986 - Đề cập đến chủ đề: mối quan hệ gia đình truyền thống trước những biến động của xã hội thời chuyển đổi.. - Thông qua câu chuyện
Trang 2NHÀ VĂN: MA VĂN KHÁNG
Trang 3I TIỂU DẪN
1/ Tác giả
- Ma Văn Kháng, tên khai sinh là Đinh Trọng Đoàn, sinh năm 1936
- Quê gốc ở phường Kim Liên, quận Đống Đa, Hà Nội
- Là người có nhiều đóng góp tích cực cho sự vận động và phát triển nhiều mặt của văn học nghệ thuật
- Ông được tặng giải thưởng văn học ASEAN năm 1998 và giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001
- Là một trong số những cây bút có sức sáng tạo dồi dào trong đời sống văn học hiện nay
- Nét đặc sắc trong sáng tác:
+ Vốn sống phong phú, đa dạng
+ Tạo được nhiều hình tượng độc đáo, giàu cá tính
Trang 4- Tác phẩm chính
+ Tiểu thuyết: Đồng bạc trắng hoa xòe (1979), Vùng biên ải (1983), Mùa lá rụng trong vườn (1985), Đám cưới không có giấy giá thu (1989), Ngược dòng nước lu (1999)…
+ Tập truyện ngắn: Ngày đẹp trời
(1986), Trăng soi sân nho (1994),
Một chiều dông gió (1998)…
Trang 6TIỂU THUYẾT: MÙA LÁ RỤNG TRONG VƯỜN
Trang 72/ Tác phẩm “Mùa lá rụng trong vườn”
- Sáng tác: 1985 trong bối cảnh xã hội Việt Nam chuyển sang nền
kinh tế thị trường
- Được tặng giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam năm 1986
- Đề cập đến chủ đề: mối quan hệ gia đình truyền thống trước những biến động của xã hội thời chuyển đổi
- Thông qua câu chuyện xảy ra trong gia đình ông Bằng, một gia đình
nề nếp, luôn giữ gia pháp nay trở nên chao đảo trước những cơn địa chấn tinh thần từ bên ngoài, nhà văn bày tỏ niềm lo lắng sâu sắc cho giá trị truyền thống trước những đổi thay của thời cuộc
Đoạn trích
- Nội dung: Đoạn trích kể về cuộc gặp gỡ, sum họp của gia đình ông Bằng với người con dâu cũ trong không khí thiêng liêng của buổi
chiều cuối năm
- Vị trí : rút từ chương 2 của tác phẩm
Trang 83/ Tóm tắt đoạn trích
Đoạn trích kể lại việc chị Hoài, người con dâu trưởng gia đình ông Bằng,
vợ anh cả Tường liệt sĩ, nay đã có gia đình riêng, nhưng vẫn còn gắn bó sâu sắc với gia đình nhà chồng trước Mặc dù công việc bận rộn quanh năm nhưng chị vẫn lên Hà Nội thăm gia đình ông Bằng đúng chiều ba mươi Tết, cúng tất niên cùng với bố chồng và các em Chín năm, kể từ ngày lên dự đám cưới chú Luận và cô Phượng, nay chị mới lên được
Nhưng tình cảm của chị đối với gia đình ông Bằng thì vẫn như ngày nào, đằm thắm, sâu sắc Và gia đình ông Bằng đối với chị cũng vậy Từ ông Bằng cho đến các em chồng, tất cả đều quý mến, ngạc nhiên và vui
mừng khi thấy chị xuất hiện đột ngột trong ngày cuối năm Chị em vui mừng tíu tít bên nhau Cảnh người bố chồng và người con dâu cũ gặp
nhau làm cho mọi người không nén được xúc động Rồi cảnh cúng gia tiên nghiêm trang, thiêng liêng và sau đó là bữa cơm sum họp gia đình đầm ấm, vui vẻ Tất cả đã nói lên nét đẹp của tình người gắn bó với nhau
và nét đẹp của truyền thống văn hóa dân tộc trong ngày Tết Nguyên đán
Trang 10II ĐỌC HIấ̉U VĂN BẢN
1/ Nhõn vật chị Hoài
- Thời gian xuất hiện: chiều 30 Tờ́t
- Ngoại hình:
+ Người phụ nữ nụng thụn trạc 50.
+ Người thon gọn trong chiờ́c áo bụng trõ̀n hạt lựu
+ Khuôn mặt rộng có cặp mắt đằm thắm và cái
miệng t ơi.
=> Đẹp một cỏch giản dị, tươi tắn
- Hành đụ̣ng:
+ Biờ́t hờ́t mọi việc trong nhà -> võ̃n chia sẻ với gia đỡnh
+ Mang quà quờ: gạo nờ́p và giò thủ do chụ̀ng chị làm
+ Lúc gặp ông bằng: Chị Hoài gần nh không chủ
động,
lao về phía ông Bằng ( ) thốt lên một tiếng nh tiếng nấc
+ Chắp tay tr ớc bàn thờ tổ tiên ngay sau khi ông Bằng lui gót
+ Tíu tít hỏi han khắp l ợt mọi ng ời trong gia đỡnh
=> Quan tõm, săn súc mọi người thõn tỡnh
Trang 11- Chị trở lại khi gia đỡnh ấy đang cú những rạn vỡ trong mối quan hệ
giữa cỏc thành viờn do những biờ́n động của xó hội Sự cú mặt của chị gắn kờ́t mọi người, đỏnh thức tỡnh cảm thiờng liờng về gia tộc, khiờ́n cho
bữa cơm tất niờn “sang trọng và hõn hoan khác thường” trong thời buổi
khú khăn
Vẻ đẹp của ng ời phụ nữ Việt Nam trong truyền
thống gắn với mô hình gia đình nền nếp gia
phong, sống nặng nghĩa tình thuỷ chung son
sắt.
Trang 122/ Nhõn vật ụng Bằng
- Ngoại hình : cao, gầy hơn mọi ngày nh ng trang
trọng và chỉnh tề hơn, g ơng mặt ánh lên cảm xúc của con ng ời tr ớc ng ỡng cửa năm mới
- Tâm trạng khi gặp Hoài: sững lại, thoáng ngơ
ngẩn, mắt chớp liên hồi, môi ông lật bật không thành tiếng, có cái cảm giác ông sắp khóc oà, giọng ông khê
đặc khàn rè, rút khăn tay chấm kẽ mắt
=> Nỗi niềm xúc động r ng r ng
- Tâm trạng khi đứng tr ớc bàn thờ:
+ Quên hết mọi thứ xung quanh kể cả bản thân
+ Trôi ng ợc về quá khứ: tri ân với cha mẹ, tổ tiên;
tâm tình với vợ và con trai cả
+ Trở lại thực tại: mắt cay xè, lòng lại bồn ngộn.
=> Ông là gạch nối giữa qúa khứ và thực tại
của gia đình ấy trong giây phút thiêng này
Trang 13 Ông Bằng là kiểu nhân
vật đặc tr ng cho lớp ng ời
rất phổ biến trong xã hội ta một thời trọng đạo đức gia
đình và các chuẩn mực xã
hội truyền thống nh ng đang phải gánh chịu nỗi đau từ
cơn lốc kinh tế thị tr ờng
tàn phá vào giá trị của gia
đình.
Trang 143/ Diễn biến tâm lí của ông Bằng và chị Hoài trong cảnh gặp lại
- Ông Bằng: “nghe thấy xôn xao tin chị Hoài lên”, "ông sững lại khi
nhìn thấy Hoài, mặt thoáng một chut ngơ ngẩn Rồi mắt ông chớp liên hồi, môi ông bật bật không thành tiếng, có cảm giác ông sắp khó oà”,
“giọng ông bỗng khê đặc, khàn rè: Hoài đấy ư, con? “.
Nỗi vui mừng, xúc động không dấu giếm của ông khi gặp lại
người đã từng là con dâu trưởng mà ông rất mực quí mến
- Chị Hoài: “gần như không chủ động được mình, lao về phía ông
Bằng, quên cả đôi dép, đôi chân to bản kịp hãm lại khi còn cách
ông già hai hàng gạch hoa” Tiếng gọi của chị nghẹn ngào trong tiếng nấc “ông!”
Sự có mặt của chị Hoài khiến nỗi cô đơn của ông Bằng được
giải toả như có thêm niềm tin trong cuộc đấu tranh âm thầm nhằm giành lại những gì tốt đẹp trong truyền thống gia đình mà giờ đây,
trước bao tác động của thời cuộc, đang có nguy cơ bị băng hoại
Cảnh gặp gỡ vui mừng xen lẫn nỗi tiếc thương đau buồn, lo lắng trước những biến động không vui của gia đình.
Trang 154/ Cảm xúc và suy nghĩ về truyền thống văn hóa riêng của dân tộc ta
- Khung cảnh Tết và dòng tâm tư cùng với lời khấn của ông Bằng
trước bàn thờ nêu được ý nghĩa của việc cúng tổ tiên trong ngày tết
- Lễ tục này mở ra những điều quan trọng về văn hóa dân tộc Việt
Nam:
+ Hướng về cội nguồn, bảo vệ các giá trị truyền thống của dân tộc + Phải biết giữ gìn và phát huy bao giá trị tốt đẹp trong quá khứ
Dù cuộc sống hiện đại muôn sự đổi thay cùng sự thay đổi của những cách nghĩ, cách sống nhưng những quan niệm mới, nét đẹp truyền
thống văn hóa ấy vẫn đang và rất cần được gìn giữ, trân trọng
Trang 16III TỔNG KẾT
1/ Giá trị nội dung
- Bộc lộ niềm trăn trở của nhà văn về mối quan hệ
của gia đình truyền thống trước những biến động của xã hội thời chuyển đổi
- Thể hiện niềm tin, thái độ trân trọng, lòng yêu quý đối với những giá trị truyền thống.
2/ Giá trị nghệ thuật
- Xây dựng kết cấu truyện hợp lí
- Thành công trong việc miêu tả tâm lí nhân vật
Trang 18THẢO LUẬN
NHÓM 2
LỚP
Nhân vật chị Hoài được miêu tả ở những phương diện nào?
Nhà văn chú trọng nhất ở nhân vật này điều gì?
Thông qua nhân vật này nhà văn muốn gửi gắm điều gì?
Trang 19CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ THEO DÕI BÀI THUYẾT TRÌNH
CỦA NHÓM EM