Tuần 30. Nhìn về vốn văn hoá dân tộc

Tuần 30. Nhìn về vốn văn hoá dân tộc tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

Tiết 88, 89 – Đọc văn

NHÌN VỀ VỐN VĂN HOÁ

DÂN TỘC

Trần Đình Hượu

- Trần Đình Hượu (1926-1995)

- Là nhà nghiên cứu chuyên sâu

về lịch sử tư tưởng và văn hoá Phương Đông

- Có nhiều công trình nghiên cứu

có giá trị (SGK)

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

3 Đoạn trích:

Văn bản “Nhìn về vốn văn hoá dân tộc” ( nhan đề do người biên soạn đặt) trích từ phần II của bài viết “Về vấn đề tìm đặc

sắc văn hoá dân tộc”

“Về vấn đề tìm đặc sắc văn hoá dân tộc” là bài tiểu luận

gồm 3 phần được Trần Đình Hượu viết năm 1986, in trong

công trình “Đến hiện đại từ truyền thống”.

2 Tác phẩm:

a Xuất xứ:

b Bố cục:

- Đoạn 1: Từ đầu…gần gũi với nó

Quan niệm của tác giả về “vốn văn hoá dân tộc” và tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

- Đoạn 2: Tiếp…trong văn học

Những ưu điểm, hạn chế và đặc trưng chung của “vốn văn hoá dân tộc”

- Đoạn 3: Còn lại

- Văn hoá là “tổng thể nói chung những giá trị vật

chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” (Từ điển tiếng Việt)

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

* Khái niệm “văn hoá” và “bản sắc văn hoá dân tộc”

- Bản sắc văn hoá dân tộc là những nét đặc trưng

của nền văn hoá một dân tộc, giúp khu biệt văn hoá của dân tộc này với dân tộc khác.

1 Khái niệm của tác giả về “vốn văn hoá dân tộc” và tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

- Vốn văn hoá dân tộc: “là cái ổn định dần, tồn tại cho đến trước

thời cận – hiện đại”.

Khái niệm vốn văn hoá mà tác giả dùng vừa có mặt rộng hơn, vừa có mặt hẹp hơn khái niệm bản sắc văn hoá dân

+ “không nghĩ đó là đặc sắc văn hoá dân tộc nhưng chắc chắn có

liên quan gần gũi với nó”

Vấn đề đưa ra cần được thẩm định thêm.

Mục đích rõ ràng, đặt ra vấn đề cấp thiết, vừa có tính chất gợi

mở con đường nghiên cứu vừa thể hiện tư duy khoa học và sự khiêm tốn của tác giả.

2 Những ưu điểm, hạn chế và đặc trưng chung của “vốn văn hoá dân tộc”.

- Nhận định:“Chúng ta không thể tự hào là nền văn hoá của

ta đồ sộ, có những cống hiến lớn lao cho nhân loại, hay có

những đặc sắc nổi bật”.

a Những điểm hạn chế của “vốn văn hoá dân tộc”:

+ So sánh với các dân tộc khác “ở một số dân tộc…dân tộc đó” (SGK/159)

- Căn cứ:

Trình bày những điểm hạn chế của “vốn văn hoá dân tộc”

trên các phương diện sau?

- Thần thoại không phong phú

- Âm nhạc, hội hoạ, kiến trúc đều không phát triển đến tuyệt kĩ

- Trọng văn chương nhưng không lấy đó làm sự nghiệp

- Không một ngành văn hoá nào trở thành đài danh dự, thu hút, quy tụ cả nền văn hoá.

- Giải thích nguyên nhân hạn chế:

+ Do khuynh hướng, hứng thú, sự ưa thích.

+ Do hạn chế của trình độ sản xuất, của đời sống xã hội.

+ Do là dân nông nghiệp định cư, không có nhu cầu lưu chuyển,

trao đổi, không có sự kích thích của đô thị.

+ Kết quả của ý thức lâu đời về sự nhỏ yếu

Nhận xét: Cách triển khai lập luận khá đặc biệt

+ Nói về cái “không” trước khi nói cái “có” của vốn văn hoá dân tộc

+ Phân tích, đánh giá một cách khách quan, khoa học, thoát khỏi thái độ ca ngợi (phổ biến) hoặc chê bai khi tiếp cận vấn đề

+ Các vấn đề trình bày chặt chẽ, có hệ thống

b Những bản sắc riêng của văn hoá dân tộc:

Trình bày những ưu điểm của vốn văn hoá dân tộc trên các

phương diện sau?

Tôn

tôn giáo đều có mặt nhưng không có xung đột quyết liệt

- Coi trọng hiện thế trần tục hơn thế giới bên kia

quan - Mong ước thái bình, sống an nhàn, thong thả

- Trọng tình nghĩa, ca tụng sự khôn khéo

Tính dung hoà: các giá trị văn hoá nội sinh, ngoại sinh không loại trừ nhau.

“TINH THẦN CHUNG CỦA VĂN HOÁ VIỆT NAM LÀ THIẾT THỰC,

LINH HOẠT, DUNG HOÀ”

c Đặc trưng chung của văn hoá Việt Nam

* Hạn chế:

Thiếu sáng tạo phi phàm, kì vĩ và những đặc sắc nổi bật.

“không chỉ trông cậy vào sự tạo tác của chính dân tộc đó mà còn trông cậy vào khả năng chiếm lĩnh, khả năng đồng hoá những giá trị văn hoá bên

ngoài.”

- “đồng hoá”: tiếp thu một cách chủ động, có sàng lọc những giá trị văn hoá bên ngoài.

3 Con đường hình thành bản sắc văn hoá Việt Nam

- Từ vốn hiểu biết về văn hoá dân tộc, tác giả đã phân tích rõ một số mặt tích cực và hạn chế của văn hoá truyền thống;

- Khẳng định: Cái gốc của văn hoá Việt Nam là tính nhân bản

và tinh thần chung của văn hoá Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hoà

1 Nội dung:

2 Nghệ thuật:

- Cách trình bày chặt chẽ, biện chứng, logich thể hiện được

tầm bao quát lớn, chỉ ra được những khía cạnh quan trọng về đặc trưng văn hoá dân tộc

- Thái độ nghiên cứu khoa học khách quan, khoa học, khiêm tốn