SKKN MON LICH SU LOP 5 2014 2015

Vậy làm thế nào để giúp các em hiểu được nội dung, ý nghĩa của từngloại văn bản và phản ánh một cách trung thực, đầy đủ thông qua giọng đọc làmột vấn đề mà chúng ta - những người làm côn

PHÒNG GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO TUY PHƯỚC TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 1 PHƯỚC HÒA

ĐỀ TÀI:

Người viết : TRẦN THỊ HẰNG NGA

Chức vụ : GIAO VIÊN

Năm học: 2017 - 2018 TRƯỜNG TH SỐ 1 PHƯỚC HÒA

I- Lí do chọn đề tài:

Phân môn Tập đọc có một vị trí quan trọng trong môn Tiếng Việt ở Tiểu

học Việc các em học sinh sử dụng Tiếng Việt trong hoạt động giao tiếp có trởthành kĩ năng, kĩ xảo hay không là nhiệm vụ của môn Tiếng Việt ở Tiểu học.Bởi thế, phân môn tập đọc đảm nhiệm một vai trò hết sức quan trọng trong việchình thành 4 kĩ năng nghe-nói-đọc-viết cho các em

Dạy cho học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm là giúp các em phát triển tư duyngôn ngữ, tiếp xúc với kho tàng tri thức của loài người, đây cũng chính là mộtphương tiện giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho các em Vì thế, cần thiết phải nângcao chất lượng đọc cho học sinh Tiểu học

Việc đọc đúng, đọc diễn cảm sẽ giúp các em nghe và cảm nhận văn bản

tốt, viết đúng chính tả Ở mỗi tiết học, không chỉ là tiết tập đọc, người giáo viên

phải chú ý hơn việc rèn cho các em kĩ năng diễn đạt bao gồm kĩ năng nói, kĩ

năng đọc, kĩ năng dùng từ, đặt câu “Đọc cho rõ ràng, rành mạch, đọc có ngữ điệu” là kĩ năng chính cần hình thành và rèn luyện cho các em qua phân môn

này Học sinh học tốt phân môn Tập đọc sẽ có lợi cho việc học tốt các phân môn

khác Chính vì vậy, khi dạy tập đọc cho các em người giáo viên phải tạo ra

những hoạt động mang tính tự giác cao và khơi dậy được niềm ham thích đọcsách; giúp các em biết tự đánh giá năng lực của bản thân Làm được như thế,trước hết giáo viên thực sự phải có kĩ năng đọc, năng lực dạy tập đọc tốt

Với nhiều năm giảng dạy các môn học của lớp 4, tôi thấy trong phân mônTập đọc có nhiều dạng bài, nhiều thể loại văn bản khác nhau Các thể loại vănbản đó rất đa dạng, phong phú nhưng cũng rất gần gũi với các em học sinh thuộclứa tuổi Vậy làm thế nào để giúp các em hiểu được nội dung, ý nghĩa của từngloại văn bản và phản ánh một cách trung thực, đầy đủ thông qua giọng đọc làmột vấn đề mà chúng ta - những người làm công tác giáo dục đã và đang quantâm Chính vì thế với kinh nghiệm của bản thân, năm học này tôi xin được

trình bày đề tài: “ Giúp học sinh lớp 4 đọc diễn cảm tốt ” nhằm nâng cao chất

lượng đọc diễn cảm trong học sinh nói riêng và nâng cao chất lượng môn TiêngViệt nói chung

II Mục đích nghiên cứu:

Góp phần nâng cao hiệu quả tiết dạy Tập đọc, rèn kĩ năng cảm thụ nộidung của bài tập đọc, giúp cho các em đọc hay hơn, diễn cảm tốt hơn

III Đối tượng nghiên cứu:

- Nghiên cứu phương pháp rèn đọc trong phân môn Tập đọc

IV Đối tượng khảo sát thực nghiệm:

- Học sinh lớp 4A1 Trường Tiểu học số 1 Phước Hòa

V Phương pháp nghiên cứu:

1 Nghiên cứu lí luận

2 Điều tra, khảo sát thu thập và xử lí số liệu

3 Thống kê số liệu

4 Tổng kết nghiên cứu

VI Phạm vi và thời gian nghiên cứu:

a Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Tìm hiểu những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài

- Tìm hiểu thực trạng dạy học ở tiểu học

- Những điều chỉnh- đề xuất biện pháp rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm chohọc sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

- Thực nghiệm dạy học

b Thời gian nghiên cứu:

Nghiên cứu kĩ nội dung giảng dạy và đối tượng học sinh của lớp, tôi quyếtđịnh áp dụng đề tài trên vào việc giảng dạy cho 19 em học sinh lớp 4A1-TrườngTiểu học với thời gian trong suốt năm học 2017-2018

I Những nội dung lí luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu:

Môn tập đọc giúp các em có kĩ năng nghe tốt, đọc thông, viết thạo, đọc đúng,giúp các em hiểu được nội dung văn bản Đọc diễn cảm giúp các em cảm thụđược cái hay, cái đẹp của nghệ thuật văn chương Ngoài ra môn tập đọc còn cótác dụng rất to lớn trong việc giáo dục tình cảm cho HS của lứa tuổi Tiểu học.Qua môn Tập đọc các em được tiếp xúc với những áng thơ, áng văn hay đượcchọn lọc dạy trong chương trình Học sinh được tiếp xúc với thế giới muôn hìnhmuôn vẻ ở xung quanh qua nghệ thuật ngôn từ Từ đó làm cho HS cảm nhậnđược vẻ tinh túy của thế giới đó bằng ngôn ngữ Tiếng Việt

Mục đích của đọc thành tiếng là chuyển đổi chính xác và ngày càngnhanh các ký hiệu văn tự thành âm thanh Vì vậy, chất lượng của đọc thànhtiếng trước hết được đo bằng hai phẩm chất: Đọc đúng, đọc nhanh (lưu loát, trôichảy) Đó cũng là hai kĩ năng đầu tiên của đọc Khi đọc diễn cảm mục đích củangười đọc là làm rõ nghĩa các kí tự, làm rõ nội dung và mục đích thông báo của

văn bản và đó cũng là kĩ năng của đọc diễn cảm mà Tập đọc 4 hiện nay đangyêu cầu.

II- Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

Thực tế, trong nhiều năm giảng dạy khối 4 tôi thấy kĩ năng đọc của họcsinh giữa các lớp chưa đồng đều Đa số các em chỉ mới đọc đúng, số học sinhbiết đọc diễn cảm còn rất ít (thậm chí nhiều em chưa biết cách đọc diễn cảmhoặc còn xem nhẹ hoạt động này); số học sinh đọc chưa lưu loát và sai lỗi vẫncòn

Giọng đọc của học sinh còn nhỏ; nhiều em chưa nắm được nội dung củabài đọc nên khi đọc, tôi thấy các em chưa bộc lộ được cảm xúc của bài đọc quagiọng đọc hoặc nếu có thì chỉ mang tính chất bắt chước giáo viên hoặc bạn bè

Một điều đáng nói là phần lớn học sinh khi đọc một tác phẩm còn đọc tuỳtiện theo chủ quan không có thói quen ngắt giọng đúng chỗ, lựa chọn ngữ điệuđọc phù hợp để từ đó biết cách phối hợp tư thế, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ trongkhi đọc

Ngay từ đầu năm học tôi đã theo dõi chất lượng đọc ở lớp 4A1 (lớp do tôi

trực tiếp giảng dạy) Tôi tiến hành khảo sát việc đọc của học sinh Kết quả khảo

sát chất lượng đọc của học sinh, cụ thể như sau:

Lần Sĩ số Đọc ê-a, phát

âm sai

Đọc đúng,chậm

Đọc to, rõ

ràng,hiểu nộidung bài

Đọc diễncảm

Qua kết quả khảo sát trên và tìm hiểu nguyên nhân tôi thấy:

- Nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của môn học chưa đúng, các

em thích học môn Toán hơn môn Tiếng Việt nên nhiều em còn ngại đọc bài vàchưa có ý thức tự rèn đọc diễn cảm mà chỉ mới mang tính chất chiếu lệ, đối phó

- Do vốn từ ngữ của các em còn quá ít ỏi, chưa hiểu hết nghĩa các từ, cụm

từ trong bài đọc nên dẫn đến khi đọc bài, các em ngắt nghỉ không đúng chỗ,chưa chú ý đến các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật như làm chủ ngữ điệu, chỗngừng giọng, cường điệu giọng để biểu đạt ý nghĩa tình cảm của tác giả gửi gắmtrong bài đọc, nên nhiều lúc gây hiểu sai ý nghĩa của câu văn hay bài thơ

- Giọng đọc của học sinh còn nhỏ, nhiều em chưa nắm được nội dung củabài đọc nên khi đọc, tôi thấy các em chưa bộc lộ được cảm xúc của bài đọc quagiọng đọc hoặc nếu có thì chỉ mang tính chất bắt chước giáo viên hoặc bạn bè

- Do ảnh hưởng của tiếng địa phương và cách phát âm của mỗi em khácnhau nên một số học sinh thường phát âm sai lỗi (Đặc biệt, khi đọc, các em sai ở

âm đầu l/n, s/x, ch/tr)

- Học sinh chưa chăm học, chưa có ý thức học bài.

- Nhiều phụ huynh chưa biết quan tâm đúng đến việc học tập của con emmình, bản thân họ sử dụng tiếng Việt còn chưa chính xác, phát âm sai lỗi

Nắm rõ được nguyên nhân chủ yếu dẫn đến kết quả đọc diễn cảm chưacao, tôi đã nghiên cứu và đề ra các biện pháp khắc phục giúp nâng cao kĩ năngđọc tiến tới đọc diễn cảm cho học sinh

3 Mô tả, phân tích các giải pháp:

Trong quá trình giảng dạy, nghiên cứu bản thân đã tổ chức thực hiện nhưsau:

Sau khi nhận lớp, tôi đã ổn định chung tổ chức lớp Qua tìm hiểu điều tra

để nắm chắc đối tượng học sinh và lựa chọn, đặc biệt là kĩ năng đọc và phân loạihọc sinh theo ba đối tượng:

1 Học sinh biết đọc diễn cảm

2 Học sinh mới chỉ biết đọc to, rõ, lưu loát

3 Học sinh đọc nhỏ, lí nhí, ấp úng, ngọng,

Dựa vào đó, tôi đã sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh Những em đọc yếungồi cạnh những em đọc khá, đọc tốt để đôi bạn cùng tiến Tôi tiến hành côngviệc tiếp theo là giới thiệu cấu tạo chương trình môn tập đọc để các em nắmđược chủ đề chính trong từng học kì và cả năm học Đồng thời nêu tầm quantrọng, yêu cầu cơ bản về cách tìm hiểu nội dung của bài học Hướng dẫn mỗi em

có một quyển vở để ghi lại những câu trả lời theo từng câu hỏi ở sách giáo khoacũng như nội dung các bài đã học qua

* Sự chuẩn bị của học sinh

Trước khi học bài tập đọc, tôi dặn học sinh đọc nhiều lần ở nhà cho trôichảy và chuẩn bị trước phần câu hỏi cũng như tập tìm hiểu nội dung bài, đề racác yêu cầu phù hợp với từng đối tượng học sinh

Trong các năm qua tôi đã dành nhiều thời gian cho đề tài nghiên cứu này Từviệc tìm hiểu các nguyên nhân cùng với những nhận xét rút ra qua kết quả khảo

sát thực tế, tôi đã tiến hành dần từng biện pháp nhằm khắc phục những tồn tạinêu trên để giúp HS nâng cao chất lượng đọc diễn cảm Cụ thể:

1.1 Trong giờ tập đọc

1.1.1 Yêu cầu học sinh đọc đúng, đọc lưu loát và nắm được nội dung,

ý nghĩa các bài đọc

Muốn đọc diễn cảm một tác phẩm trước hết đòi hỏi các em cần phải biếtđọc đúng, lưu loát và nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm đó Vì khi đọcđúng, các em sẽ phát âm chính xác các từ ngữ, biết ngắt nghỉ giọng đúng chỗtrong từng câu, từng đoạn để giúp người nghe hiểu đúng nghĩa các từ ngữ cũngnhư các câu văn của bài đọc Còn khi các em nắm được nội dung, ý nghĩa bàiđọc sẽ giúp các em biết nhấn giọng các từ ngữ biểu cảm và tự xác định đượcgiọng đọc phù hợp cho từng đoạn hay cả bài đọc đó Hơn nữa, có hiểu thấu đáonội dung và ý nghĩa của bài đọc thì các em mới có những cảm xúc thực đểtruyền đạt được những tâm tư tình cảm hay ý đồ của tác giả được ẩn chứa trongtừng câu, từng chữ của bài đọc đến với người nghe Vì thế, đây là một yếu tố rấtquan trọng, là cơ sở ban đầu của việc rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho các em

+ Việc giúp các em luyện đọc đúng, lưu loát tôi thực hiện chủ yếu ở bướcluyện đọc Trong quá trình đọc, tôi thường gọi các em thuộc đối tượng 1 và 2đọc trước; sau đó yêu cầu các em tiếp tục giúp đỡ, kèm cặp các bạn đọc cònchậm, chưa lưu loát tiến đến đọc đúng và lưu loát hơn

+ Việc giúp các em nắm nội dung, ý nghĩa của bài đọc được tiền hành chủyếu ở bước tìm hiểu bài Sau khi hướng dẫn các em khai thác nội dung các câuhỏi trong SGK tôi đã nêu thêm một vài câu hỏi mở để giúp các em hiểu sâu sắchơn về ý nghĩa của bài học đó

1.1.2 Khai thác giọng đọc của học sinh thông qua việc tìm hiểu nội dung bài.

Muốn đọc diễn cảm một văn bản, phải lựa chọn được giọng điệu, ngữđiệu phù hợp với tình huống miêu tả, thể hiện được tình cảm, thái độ, đặc điểm

của nhân vật hay tình cảm, thái độ của tác giả đối với nhân vật và nội dung, ý

nghĩa bài đọc Tôi yêu cầu học sinh đọc thật tốt một đoạn văn nhằm "thăm dò"

khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng đọc của học sinh Qua kếtquả đọc của học sinh, tôi dẫn dắt, gợi ý để học sinh phát huy những ưu điểm,khắc phục những hạn chế và tìm ra cách đọc hợp lí

Trong mỗi tiết học, giáo viên là người giúp các em nắm vững nội dungbài, những từ ngữ gợi tả bằng cách đặt câu hỏi, gợi mở, dẫn dắt, từ đó các em sẽcảm thụ và rung động trước cái hay, cái đẹp của bài văn Có có thụ sâu sắc nộidung bài mới chuyền được ngữ điệu, cảm xúc của tác phẩm đến người nghe

Đối với các bài văn, bài thơ có thể yêu cầu học sinh tìm các từ ngữ, hìnhảnh có giá trị nghệ thuật trong bài Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh giảinghĩa các từ đó bằng các biện pháp: định nghĩa, bằng trực quan (tranh, ảnh…),bằng ngữ cảnh cụ thể…

VD: Bài “Hoa học trò”, TV4, tập 2 Với từ “đỏ rực” trong hình ảnh

“một góc trời đỏ rực”- để giải nghĩa được từ này, trước hết tôi cho các em quan sát tranh Từ hoạt động quan sát , các em có được nhận xét về màu sắc, đặc điểm, tính chất của hoa phượng nở rộ với số lượng rất nhiều Từ đó, các em dễ dàng giải thích được “đỏ rực” có nghĩa là: đỏ thắm, tươi tắn và tỏa sáng ra xung quanh.

* Bài “Chú Đất Nung”- TV4, tập 1; Với HS vùng Nam Bộ gia đình các em chưa phải dùng đống rấm để giữ lửa, cũng không quen sử dụng từ “cời” Vì vậy tôi phải giải nghĩa từ “đống rấm” dựa vào chú giải sách giáo khoa, song cũng cần nói thêm tác dụng của đống rấm, ông Hòn Rấm; rồi tìm từ đồng nghĩa

“khều” để giải nghĩa từ “cời” (gạt vật vụn: tro, than ra bằng que)

Ngoài việc dạy cho học sinh hiểu rõ nghĩa của từ, chúng ta cần giúp họcsinh hiểu rõ cái hay của việc dùng từ ngữ, hình ảnh nghệ thuật, cảm nhận đượcnhững giá trị nổi bật, những điều tế nhị sâu sắc, đẹp đẽ của từ ngữ, câu văn, câuthơ, đoạn văn, đoạn thơ, câu chuyện…

- Khi hướng dẫn đọc cần lưu ý hướng học sinh tìm những câu văn quan

trọng nêu ý của toàn đoạn hoặc bài Ví dụ câu: “Ôi chao! Chú chuồn chuồn

nước mới đẹp làm sao!” ngay câu đầu của bài đã thể hiện nội dung bao trùm của

bài : Giới thiệu về vẻ đẹp của con chuồn chuồn nước mà những câu sau sẽ diễngiải cho điều đó Trong tìm hiểu nội dung của bài cần chú ý tìm ra, và khai thác

giá trị của những từ “Đắt”, từ “Chìa khoá ” của bài để bật lên nội dung Ví dụ

trong đoạn thơ:

“Bè đi chiều thầm thì Gỗ lượn đàn thong thả Như bầy trâu lim dim Đằm mình trong êm ả”.

( Bè xuôi sông La – TV4)

Các từ láy “ thầm thì”, “ thong thả”, “lim dim”, “êm ả” dùng rất “đắt”,

có giá trị đặc tả một buổi chiều êm ả, thơ mộng thanh bình của dòng sông La

Hay các hình ảnh ẩn dụ: “nụ ngói hồng”, “hoa lúa trổ”, “khói nở xoà như bông” Hiện lên trong cảnh “đạn bom đổ nát” gợi tả cảnh tái thiết đất nước trong

một ngày mai thắng trận Tinh thần lạc quan tin tưởng sáng bừng vần thơ:

“ Trong đạn bom đổ nát Bừng tươi nụ ngói hồng Đồng vàng hoa lúa trổ

Khói nở xoà như bông

( Bè xuôi sông La – TV4).

Ngắt giọng đúng và hay là đích của dạy đọc và cũng là một trong nhữngphương tiện để dạy tiếp nhận, chiếm lĩnh văn bản

Việc phát hiện ra các biện pháp nghệ thuật là một trong những phần quantrọng trong việc cảm thụ bài văn Vì vậy, ngay từ khi tìm hiểu bài giáo viên cần

, nhân hoá và dấu hiệu nhận biết, tác dụng của các biện pháp đó Đồng thời, các

em cần tìm ra sự tinh tế trong cách sử dụng ngôn từ Ta cần đọc kỹ, lắng nghexem bài văn gây cho ta cảm xúc gì? ( cảm xúc về âm thanh, giai điệu? về đườngnét, màu sắc ? về nhịp điệu cuộc sống? về tâm tư, suy nghĩ của tác giả? về conngười cảnh vật được miêu tả? )

Muốn có được những cảm nhận đó, các em cần có một trí tưởng tượngphong phú, một khả năng nhận diện cảm xúc nhậy bén … giáo viên chính làngười phát hiện và bồi dưỡng những khả năng này ở các em

* Hiểu và cảm thụ được vẻ đẹp cái hay của bài thơ ( thể hiện qua nhữnghình ảnh gợi tả, biện pháp tu từ …) các em sẽ có được niềm cảm thông sâu sắcbởi đã hoà mình được vào dòng cảm xúc của tác giả Từ đó các em không chỉđọc đúng mà còn có thể truyền tải được cả tình cảm của tác giả trên cơ sở mìnhcảm nhận được

Tóm lại: Tìm được cái gì đó trong quá trình tìm hiểu bài làm mình cảm

xúc, tức là các em đã cảm thụ được bài văn trên cơ sở hiểu được nội dung củađoạn, của bài Nắm được nội dung chính của bài sẽ giúp các em xác định giọngđọc chung của đoạn, của bài và sẽ thể hiện được nội dung của đoạn, của bàithông qua giọng đọc mà ta gọi là đọc diễn cảm

1.1.3 Hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm.

Trước khi hướng dẫn HS đọc diễn cảm tôi phải xem bài Tập đọc đó là vănbản nghệ thuật hay là phi nghệ thuật Đối với văn bản nghệ thuật thì mới hướngdẫn đọc diễn cảm, còn đối với các văn bản khác thì chỉ hướng dẫn luyện đọc lại.Đồng thời, trong thực tế, không phải giáo viên nào cũng biết đọc diễn cảm nêngiọng đọc mẫu của giáo viên có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hướng dẫn họcsinh đọc diễn cảm, nó không những giúp các em cảm nhận được ngay từ đầu cáihay, cái đẹp của tác phẩm mà còn tạo hứng thú trong suốt giờ học của các em.Chính vì thế, khi dạy, tôi yêu cầu các em xác định bài đọc đó có phải là văn bảnnghệ thuật hay không? Còn khi tiến hành đọc diễn cảm, tôi luôn nhắc các emphải biết thể hiện rõ ngữ điệu, trường độ, cao độ của giọng đọc trong từng bài

Đối với mỗi bài đọc, tôi luôn khuyến khích các em tự trình bày giọng đọc haynhất thông qua ngữ điệu, độ to nhỏ, trầm bổng hay nhanh chậm của âm thanh,câu, từ

Vì thế, sau khi các em tìm hiểu bài xong, tôi đã tiến hành luyện đọc diễncảm cho các em theo quy trình :

+ Đọc nối tiếp từng đoạn trong bài.

+ Giới thiệu đoạn đọc diễn cảm (thường là những đoạn tiêu biểu và khó đọc nhất trong bài đọc)

+ Đọc mẫu (giáo viên hoặc học sinh giỏi)

+ Yêu cầu học sinh nêu giọng đọc phù hợp cho đoạn trên.

+ Luyện đọc diễn cảm theo nhóm.

+ Tổ chức thi đọc diễn cảm trước lớp.

Với quy trình trên, tôi thường giao việc cụ thể cho từng đối tượng HS nhưsau :

- Với các em thuộc đối tượng 1 (những HS đọc hay): Tự đọc để phát hiệncách đọc; nêu giọng đọc phù hợp nhất và tiến hành đọc diễn cảm đoạn đó

- Với các em thuộc đối tượng 2 (những HS đọc đúng): Nêu chỗ ngắt nghỉgiọng cho câu văn (đặc biệt trong câu văn dài) hay nhịp điệu của dòng thơ, câuthơ ; nêu các từ ngữ cần nhấn giọng để bước đầu biết đọc diễn cảm

- Với các em thuộc đối tượng 3 (những HS đọc chưa lưu loát, còn chậm):Đọc đúng các từ ngữ thường phát âm sai, nêu được một số từ ngữ cần nhấngiọng để luyện đọc trôi chảy (trường hợp này chỉ dừng lại ở luyện đọc đúng,không yêu cầu đọc diễn cảm)

Trong quá trình soạn bài, tôi đã phân loại các văn bản nghê thuật trongchương trình Tập đọc lớp 4 thành 3 thể loại cơ bản sau :Văn xuôi; Thơ vàTruyện - kịch Ở mỗi thể loại, tôi hướng dẫn cách đọc diễn cảm khác nhau

Ngoài sắc thái giọng đọc và cách nhấn giọng, tôi thường hướng dẫn các embiết lựa chọn nhịp điệu cho từng dòng thơ, câu thơ trong các khổ thơ Tuỳ theonội dung của từng bài để tôi hướng dẫn các em đọc diễn cảm Ngoài việc chọnmột đoạn tiêu biểu để hướng dẫn các em đọc diễn cảm, tôi còn cho các em tựchọn và luyện đọc đoạn thơ mà các em yêu thích để tạo hứng thú, sự thoải mái

và tránh bị gò ép khi học tập ; đồng thời phát huy tính tích cực, sáng tạo tronghọc sinh

Khi hướng dẫn đọc thơ,hướng dẫn ngắt nhịp phải tính đến nghĩa, chứkhông đọc theo áp lực của nhạc thơ Nếu không lưu ý về nghĩa thì sẽ ngắt nhịptạo ra sự cân đối về mặt âm thanh khi đọc từng câu thơ Với thơ 4 tiếng, thườngngắt nhịp 2/2, với thơ 5 tiếng ngắt nhịp 2/3 hoặc 3/2, thơ 7 tiếng ngắt nhịp 3/4hoặc 4/3, thơ lục bát sẽ được ngắt nhịp chẵn 2/2/2 vì vậy sẽ dẫn đến ngắt nhịpsai do không hiểu nghĩa của từng dòng thơ đối với một số dòng thơ cụ thể Ví dụchọn cách ngắt:

Bè đi/ chiều thầm thì

Gỗ/ lượn đàn thong thả.

( Bè xuôi sông La –TV4)

Mà không ngắt: Bè đi chiều/ thầm thì Để tạo ra 3 cặp chủ – vị làm cho hai

câu thơ sống động hơn với nhiều đối tượng đựơc miêu tả, nhiều hoạt động và

không hạn chế thời gian “Bè đi” vào buổi chiều mà tạo sự kết hợp bất thường

“chiều thầm thì”, cho thời gian cất lên thành lời Cũng như vậy, ta chọn cách ngắt “Sông La/ ơi sông La” để “ơi” được ngân dài tha thiết, mà cách ngắt 3/2

không được hay như thế

Ví dụ: Dạy bài “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” (TV4- tập 2)

Vì bài này độ dài của các đoạn gần bằng nhau nên sau khi tìm hiểu bàixong, tôi hỏi:

+ Bài thơ này có mấy đoạn ? + 2 đoạn

- Gọi HS đọc nối tiếp bài thơ

+ Em thích nhất là đoạn nào ? Vì sao ?

* Dưới lớp bình chọn bạn đọc hay nhất

Cụ thể: " Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi

Em ngủ cho ngoan/ đừng rời lưng mẹ

Mẹ giã gạo/ mẹ nuôi bộ đội

Nhịp chày nghiêng/ giấc ngủ em nghiêng

Mồ hôi mẹ rơi/ má em nóng hổi

Vai mẹ gầy/ nhấp nhô làm gối

Lưng đưa nôi/ và tim hát thành lời."

* Đối với các bài thơ thuộc thể thơ tự do, nhịp thơ không ổn định nên tôiluôn nhắc các em phải dựa vào ý thơ giữa các dòng để ngắt đúng nhịp từng dòngthơ hoặc đọc theo cách vắt dòng (tức là đọc liền mạch với các dòng sau)

* Đối với văn xuôi

Hướng dẫn các em xác định về sắc thái giọng đọc, biết lựa chọn cách ngắtnghỉ giọng và nêu được những chỗ cần nhấn giọng phù hợp trong từng câu củađoạn Tuỳ theo nội dung từng câu hay của cả đoạn để lựa chọn các yếu tố trênsao cho phù hợp, từ đó các em sẽ tự điều chỉnh được giọng đọc của bản thân khi

đọc Ngoài việc khai thác các câu hỏi trong sách giáo khoa, tôi còn cho các emtìm hiểu thêm về giá trị nghệ thuật trong đoạn cần đọc diễn cảm để các em dễdàng tìm đúng giọng đọc cho đoạn đó Khi dạy đọc câu văn dài, cần hiểu rõ nộidung để hướng dẫn ngắt, nghỉ, nhấn giọng, ngừng giọng, hạ giọng, lên giọng,kéo dài giọng thể hiện tình cảm của bài Ví dụ thể hiện sự hồi hộp, căng thẳng:

“ Bỗng/ từ trên cây cao gần đó/ một con sẻ già có bộ ức đen nhánh lao xuống

như hòn đá/ rơi trước mõm con chó.” (Con sẻ – TV4)

Thể hiện giọng ngạc nhiên thán phục: “Ôi chao !/ Chú chuồn chuồn nước/ mới đẹp làm sao !” ( Con chuồn chuồn nước –

TV4

Ví dụ: Khi dạy bài “Hoa học trò” ( Tiếng Việt 4 - tập 2, trang 43)

Ở bước tìm hiểu bài, tôi đặt các câu hỏi:

+ Vẻ đẹp của hoa phượng có gì đặc biệt? (câu hỏi 2 SGK)

+ Màu hoa phượng thay đổi như thế nào theo thời gian? (câu hỏi 3 SGK) Sau đó, tôi mới đặt câu hỏi: Tại sao tác giả lại gọi hoa phượng là “hoa học trò” (câu hỏi 1 SGK) Tiếp đó, tôi nêu thêm một số câu hỏi dành cho HS khá,

giỏi giúp các em tìm hiểu về giá trị nghệ thuật có trong đoạn đầu để thấy hết vẻđẹp đặc biệt của hoa phượng

+ Đoạn đầu, tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì để miêu tả vẻ đẹp của hoa phượng? ( so sánh, điệp ngữ)

+ Hãy nêu những hình ảnh so sánh (So sánh là những tán hoa lớn xoè ra như muôn ngàn con bướm thắm đậu khít nhau)

+ Tác giả sử dụng điệp ngữ nào? (Điệp ngữ: không phải, cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực)

+ Những biện pháp đó có tác dụng gì? (giúp người đọc hình dung và nhấn mạnh rõ hơn vẻ đẹp của cả chùm hoa phượng, cả cây phượng)

+ Để nhấn mạnh được vẻ đẹp ấy, đoạn này, ta cần đọc như thế nào? (giọng nhẹ nhàng, nhấn giọng những từ được dùng một cách ấn tượng để tả vẻ đẹp

của hoa phượng: không phải, cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực, muôn ngàn con bướm thắm)

Tôi chọn đoạn 1 để hướng dẫn các em đọc diễn cảm Tôi tiến hành nhưsau :

- Gọi 3 HS đọc nối tiếp toàn bài văn

- Giới thiệu đoạn đọc diễn cảm (đoạn

1) Treo bảng phụ và gọi HS đọc mẫu

- 3 HS đọc nối tiếp ; Cả lớp đọc thầm

- 1 HS đọc to (HS khá, giỏi); Lớp theo dõi

+ Để đọc hay đoạn này, em cần đọc

với giọng như thế nào ?

-Thống nhất giọng đọc cho đoạn này :

đọc với giọng nhẹ nhàng, cảm hứng

ca ngợi và nhấn giọng các từ gợi tả,

gợi cảm (có thể đọc mẫu lại )

- Luyện đọc diễn cảm theo nhóm

- Tổ chức thi đọc diễn cảm trước lớp

Nhận xét, Tuyên dương HS

- Nêu các từ cần nhấn giọng, chỗ ngắt hơi sau các cụm từ (ĐT2 + 3) ; nêu giọng đọc phù hợp nhất cho đoạn (ĐT1)

- Chú ý lắng nghe

- Đọc theo nhóm đôi (2’)

- 3- 4 HS thi đọc ( theo từng cặp cùngnhóm đối tượng đọc);

Dưới lớp nhận xét và bình chọn bạn đọchay nhất

Cụ thể đoạn này đọc như sau :

Phượng không phải một đoá, không phải vài cành; phượng đây là cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực Mỗi hoa chi là một phần tử của cả xã

hội thắm tươi; người ta quên đoá hoa, chỉ nghĩ đến cây, đến hàng, đến n ững

tán hoa lớn xoè ra như muôn ngàn con bướm thắm/ đậu khít nhau

* Đối với truyện- kịch

- Với thể loại này, khi hướng dẫn đọc diễn cảm thì trước hết tôi giúp các

em phân biệt rõ giữa lời kể và lời các nhân vật, giữa lời các nhân vật với nhau;phân biệt nhân vật chính - phụ để các em thể hiện tốt lời nói, ngữ điệu theo từngtuyến nhân vật nhằm tăng giá trị biểu cảm của tác phẩm Đồng thời, tổ chức đọcdiễn cảm theo cách phân vai kết hợp với sự phụ trợ của nét mặt, ánh mắt, điệu

bộ, cử chỉ,…cho từng nhân vật Vì vậy, trong quá trình rèn đọc, tôi yêu cầu các

em nhấn giọng các từ ngữ biểu cảm, nhận biết được tính cách của từng nhân vật,

…để xác định giọng đọc phù hợp với từng nhân vật trong câu chuyện hay đoạnkịch

- Khi tổ chức đọc diễn cảm loại bài này, tôi đã kết hợp gọi cả ba đối tượnghọc sinh cùng tham gia đọc, như:

+ Đối tượng 1 và 2 (những HS đọc đúng, đọc hay) : các em nhập vainhững nhân vật có tính cách mạnh mẽ ; vai người dẫn chuyện hay những vai cólời thoại dài, cần thể hiện nhiều cảm xúc

+ Đối tượng 3 (những HS đọc chưa lưu loát và còn chậm): các em nhậpvai một số nhân vật có tính cách trầm, nhẹ nhàng hoặc những vai có lời thoạingắn, đơn giản nhằm tạo hứng thú học tập cho các em và giúp các em có cơ hộiđược bộc lộ, từ đó các em sẽ cố gắng rèn đọc dần dần ở những bài sau

Ví dụ: Dạy bài “Người ăn xin” (Tiếng Việt 4- tập 1)

* Luyện đọc : Tổ chức cho các em đọc nối tiếp từng đoạn hay toàn bộ đoạn

kịch theo phân vai Khi các em đọc lời đối thoại các nhân vật trong đoạn kịch thìtôi nhắc các em cần phải:

+ Phân biệt tên nhân vật với lời nói của nhân vật và lời chú thích về thái

độ, hành động của nhân vật

+ Thể hiện đúng tình cảm, thái độ của các nhân vật qua lời nói và tìnhhuống truyện

- Yêu cầu các em nêu giọng đọc phù hợp với nội dung từng đoạn (Đoạn kể

và tả hình dáng của ông lão ăn xin đọc với giọng chậm rãi, thương cảm) Nhấngiọng những từ ngữ gợi tả, gợi cảm

- Yêu cầu các em nêu giọng đọc phù hợp với từng nhân vật Cụ thể :

Lời cậu bé: giọng xót thương ông lão

Lời ông lão : xúc động trước tình cảm chân thành của cậu bé

- Hướng dẫn các em cách đọc diễn cảm đoạn kịch theo phân vai

* Đọc diễn cảm :

+ Đọc từng đoạn

+ Đọc diễn cảm đoạn :

"Tôi chẳng biết làm cách nào… nhận

được chút gì cuả ông lão."

Nhận xét; Tuyên dương

- 3 HS đọc nối tiếp đọc 3 đoạn của bài

- HS luyện đọc diễn cảm theo cách

phân vai

( 2 nhóm thực hiện )Lớp nhận xét tuyên dương và bình chọn nhóm thể hiện hay nhất

* Bài: " Khuất phục tên cướp biển"

Trong bài đọc có hai nhân vật chính là bác sĩ Ly - một người nhân hậu,điềm đạm nhưng nghiêm nghị, cương quyết và tên cướp biển - tên chúa tàu hunghãn, dữ tợn Trước khi HS đọc diễn cảm tôi yêu cầu các em tìm hiểu kĩ bài đểthể hiện giọng của nhân vật thông qua tính cách

Trong bài cùng là câu hỏi nhưng trong đoạn đối thoại sau, tính cách củahai nhân vật thể hiện khác nhau hoàn toàn

" Chúa tàu trừng mắt nhìn bác sĩ, quát:

- Có câm mồm không? ( giọng đọc thể hiện sự hung hãn của tên cướp

biển khi đập tay xuống bàn quát bác sĩ Ly)

Bác sĩ điềm tĩnh hỏi:

- Anh bảo tôi phải không? ( giọng tự tin, điềm tĩnh nhưng hết sức nghiêm nghị )

Khi tên chúa tàu cục cằn bảo /phải/, bác sĩ nói:

- Anh cứ uống rượu mãi như thế thì đến phải tống anh đi nơi khác.

Cơn giận của tên cướp thật dữ dội Hắn đứng phắt dậy, rút soạt dao ra, lăm lăm chực đâm Bác sĩ Ly vẫn dõng dạc và quả quyết:

- Nếu anh không cất dao, tôi quyết làm cho anh bị treo cổ trong phiên

tòa sắp tới ( giọng bình tĩnh, cương quyết )

Cũng theo như qui trình của luyện đọc diễn cảm tôi hướng dẫn các emđọc phân vai theo nhóm - mỗi tổ cử 1 nhóm để thể hiện lai câu chuyện - Cuốicùng là HS tự bình chọn tìm ra nhóm thể hiện giọng phù hợp nhất

Như vậy, để rèn cho các em đọc diễn cảm có hiệu quả, trong các giờ Tậpđọc tôi luôn cho các em xác định bài đọc đó thuộc thể loại nào, từ đó các em sẽđịnh dạng cho mình về cách thể hiện cảm xúc đối với bài đọc đó một cách tốtnhất, góp phần nâng cao năng lực cảm thụ văn học cho các em Hơn nữa, vì thờigian luyện đọc diễn cảm trong giờ Tập đọc rất ít nên để đáp ứng cho nhiều đốitượng học sinh được đọc diễn cảm, tôi đã tiến hành tổ chức cho các em luyệnđọc thêm các tiết học buổi chiều

1.1.4 Tổ chức các hình thức rèn đọc diễn cảm cho học sinh.

Trong quá trình lên lớp, để giúp các em luyện đọc diễn cảm có hiệu quả,đảm bảo thời gian và tạo cho tất cả các em đều có cơ hội bộc lộ khả năng củachính mình, tôi đã thường xuyên tổ chức các hình thức đọc diễn cảm khác nhau

Và tuỳ theo từng bài, từng thể loại để tổ chức cho các em đọc diễn cảm mộtđoạn hay cả bài Cụ thể :

* Văn xuôi và thơ :

- Đối với những bài mà giữa các đoạn có độ dài, độ khó tương đươngnhau thì tôi cho các em tự chọn đoạn theo ý thích để luyện đọc diễn cảm Trong

quá trình luyện đọc, tôi thường tổ chức hình thức đọc cá nhân hoặc đọc theonhóm ngẫu nhiên có cùng đoạn đọc.

- Đối với các bài có đoạn dễ - đoạn khó; đoạn ngắn - đoạn dài thì tôi ấnđịnh đoạn cần luyện đọc diễn cảm cho các em (thường là đoạn tiêu biểu nhấttrong bài) Trường hợp này tôi thường tổ chức các hình thức đọc giống như quytrình nêu trên, gồm : cá nhân đọc mẫu, đọc theo nhóm đôi, thi đọc trước lớp.Nếu em học sinh đó đọc mẫu chưa đạt yêu cầu thì tôi sẽ đọc lại đoạn đó để địnhhướng cho tất cả các em có giọng đọc đúng và phù hợp với đoạn trên

* Truyện - Kịch :

Nếu nội dung của câu chuyện, đoạn kịch đó ngắn thì tôi hướng dẫn các

em luyện đọc cả bài Ngược lại câu chuyện, đoạn kịch đó dài thì tôi chọn đoạn

có lời thoại hay, nhiều câu văn dài, khó để hướng dẫn các em đọc diễn cảm và tổchức hình thức đọc theo phân vai

Tuy nhiên không phải bài tập đọc nào cũng tổ chức đọc diễn cảm sau khicác em đã luyện đọc đúng và tìm hiểu bài Có những bài tôi đã định hướng cách

đọc diễn cảm cho các em ngay ở phần luyện đọc đúng như bài “Ga-vrốt ngoài chiến lũy”, Qua các hình thức tổ chức trên nhằm phát huy tính độc lập (đọc cá

nhân), tính hợp tác (đọc theo nhóm, đọc theo phân vai) và tính thi đua (thi đọctrước lớp) trong học sinh ; đồng thời giúp tôi phân loại các đối tượng đọc mộtcách dễ dàng, từ đó tôi tiếp tục có kế hoạch bồi dưỡng, giúp các em học ngàycàng tiến bộ nhằm nâng cao chất lượng đọc diễn cảm nói riêng và chất lượnggiảng dạy nói chung

1.2 Ngoài giờ tập đọc:

1.2.1: Bồi dưỡng năng lực trau dồi hứng thú khi tiếp xúc với thơ văn.

- Ngoài việc rèn đọc diễn cảm trong các giờ Tập đọc, tôi còn chú ý rèn kĩnăng đọc cho học sinh trong các giờ học Lịch sử, Địa lý, Đạo đức, để các embiết cách đọc các loại văn bản nghệ thuật khác nhau

Ví dụ: Những bài Lịch sử kể về chiến công của ông cha ta thì đọc với giọng phấn khởi tự hào Như bài: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng; Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng.

Những bài Lịch sử kể lại diễn biến của các cuộc Khởi nghĩa như bài: Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lợc lần thứ nhất; Quang Trung đại phá quân Thanh, học sinh cần đọc với giọng mạnh mẽ thể hiện khí thế tiến công của quân và dân ta

Môn Địa lí đặc biệt những bài có nhiều số liệu cần đọc to, rõ ràng, nhấn mạnh ở những số liệu quan trọng

- Trong buổi học tôi thường dành một ít thời gian để đọc cho các emnghe một bài thơ, bài văn hay hoặc hướng dẫn cho các em rèn đọc thêm các bàivăn, thơ

- Tôi đã phân loại chất lượng đọc của từng em, dành thời gian giúp đỡ,hướng dẫn các em cách đọc đúmg, đọc diễn cảm

- Tổ chức cho học sinh thi đọc trước lớp để các em tự đánh giá, cùng chọn

ra bạn có sự tiến bộ để động viên, tuyên dương, làm gương cho cả lớp noi theo

Ngoài việc học trên lớp, tôi thường phát động học sinh mỗi tuần phải đọcmột bài thơ hay một câu chuyện ở báo thiếu niên, để đến giờ sinh hoạt có thểđọc thơ hoặc kể chuyện cho cả lớp cùng nghe, tuyên dương những em học sinh

có giọng đọc hay, kể chuyện hấp dẫn

1.2.2: Tích lũy vốn hiểu biết từ cuộc sống và văn học.

- Khi đọc sách không chỉ đọc to, lưu loát mà còn phải diễn cảm một bài

thơ, một đoạn văn, phải chăm chú quan sát, lắng nghe để tìm ra cái âm thanh của

sự vật, cái đẹp của thiên nhiên và cuộc sống quanh ta

- Khi nói - viết phải thành câu, đủ ý, tập dùng từ ngữ đúng và nói hay, làmcho ý,câu rõ và sinh động hơn Đây cũng là yếu tố quan trọng trong cảm thụ vănhọc, chính vì thế trong quá trình dạy các môn Luyện từ - câu, Tập làm văn, các

tiết sinh hoạt tập thể, tôi luôn chú ý sưa sai, nhắc nhở kịp thời khi các em viết,đọc, giao tiếp với mọi ngưới xung quanh.

- Tập cho học sinh diễn đạt thành văn xuôi từ bài thơ, thành bài hát từ bàithơ, ( như bài Nàng tiên ốc; Khúc hát ru, ) đẻ các em bộc lộ cảm xúc của bảnthân qua cảm thụ của chính mình

Ngoài ra để thể hiện tốt một tác phẩm qua giọng đọc khi đọc cần phải cóphương pháp và thái độ đọc đúng đắn - khi đọc cần tập trung tư tưởng cao, luônsuy nghĩ về những diều đang đọc - mới thấy được cái hay cái đẹp trong tác phẩmấy

* Một số vấn đề giáo viên cần lưu ý khi rèn đọc diễn cảm cho học sinh:

- Khi giao tiếp với học sinh người giáo viên Tiểu học luôn có thái độ nâng

đỡ, khích lệ, thông cảm, luôn luôn nhấn mạnh vào thành công của trẻ Có khảnăng biết kiềm chế khả năng đồng cảm với học sinh, khả năng làm việc kiên trì,

tỉ mỉ, có khả năng biết tổ chức quá trình dạy học kết hợp với vui chơi

- Người giáo viên Tiểu học phải nắm được đặc điểm của học sinh, hìnhdung thấy những khó khăn của các em khi học đọc để bình tĩnh trước những saisót của các em khi đọc, không ca thán trước lỗi phát âm, những cách hiểu saitrong khi đọc, những lỗi tưởng như lạ lùng với người lớn nhưng lại là bìnhthường ở trẻ em Giáo viên cần chú ý luyện tập để có ngôn ngữ chuẩn, trongsáng, dễ hiểu, truyền cảm Người thầy phải đọc được bài tập đọc đúng với giọngcần thiết, đúng với ý của văn bản nghĩa là phải tạo được hình mẫu đọc lí tưởngcho học sinh theo

- Khi dạy hiểu văn chương, giáo viên cần tôn trọng những cảm xúc, cảmnhận, suy nghĩ tuy còn thơ ngây, non nớt, nhưng rất riêng của học sinh, không

gò ép các em hiểu theo cách duy nhất hoặc nói theo lời lẽ của giáo viên Tôntrọng cái riêng của học sinh trong giờ học, nên có những bài tập yêu cầu họcsinh nêu những từ ngữ, hình ảnh, tình tiết mà mình thích nhất và cho các em tập

lý giải vì sao mình lại thích những từ ngữ, hình ảnh, tình tiết đó Nên đưa ra các

câu hỏi hay bài tập có tính phản hồi, các câu hỏi “ Vì sao? Tại sao? “ để đánh

giá cũng như kích thích sự suy nghĩ của học sinh

- Giáo viên cần có khả năng tự xác định mục tiêu, nội dung dạy đọc, tựcảm nhận bài đọc, từ đó mới chủ động tiến hành bài dạy để đạt được kết quả tốtcủa giờ học

- Để nâng cao chất lượng giờ dạy tập đọc cần tận dụng không gian lớphọc, sử dụng, các phương tiện dạy học như đồ dùng trực quan, các phiếu họctập, các băng hình, băng tiếng Vận dụng đồng bộ các hình thức tổ chức dạyhọc như dạy học cá nhân, theo nhóm, tổ chức trò chơi,

* Tóm lại: Để học sinh diễn cảm tốt một văn bản thì giáo viên phải thực hiện tốt khâu tìm hiểu nội dung văn bản đó thì việc rèn đọc diễn cảm mới đạt hiệu quả cao.

4- Kết quả thực hiện:

Với quá trình nghiên cứu, vận dụng vào thực tiễn giảng dạy, tôi thấy đây

là một giải pháp có hiệu quả cao trong việc rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4.Kết quả đọc diễn cảm của học sinh bước đầu được nâng cao cả về chất lượng và

số lượng

Khi các em hiểu được nội dung văn bản sẽ phát hiện cái hay, cái đẹp quatừng đoạn, từng bài của nhiều tác phẩm khác nhau, từ đó sẽ tạo cho học sinh thóiquen tự tìm hiểu bài, tự tích lũy vốn kiến thức văn học và có thể trình bày tốtmột bài viết cảm thụ ở một số câu thành ngữ, tục ngữ cũng như một đoạn vănngắn

Qua đó, tôi thấy đây là việc làm thiết thực và hết sức quan trọng để nângcao chất lượng học tập toàn diện cho học sinh

Sau khi nghiên cứu và vận dụng đề tài trên vào việc dạy tập đọc cho họcsinh lớp 4A1 do tôi chủ nhiệm, tôi tiến hành khảo sát học sinh, thống kê kết quả,

so với ban đầu kết quả đạt như sau:

phát âm sai Đọc đúng ràng,hiểu nội

- Đọc diễn cảm tăng từ 1 lên 6 HS- 31,6 %

- Đọc trôi chảy, hiểu nội dung bài tăng từ 4 lên 8 HS- 42,1 %

Tôi thấy mình đã tìm đúng hướng và cách dạy đúng đặc trưng bộ môn.Các em học sinh rất hứng thú trong giờ tập đọc Bước đầu các em tiết đọc diễncảm ở tất cả các bài Tập đọc

Các văn bản nghệ thuật được nhiều em đọc hay, hấp dẫn Các em biếtmạnh dạn hơn, biết tìm giọng đọc đúng ngữ điệu, sắc thái, lời nhân vật Biếtnhận xét bạn để cùng tìm giọng đọc của bài, của đoạn

Các em thêm yêu thơ văn, có kĩ năng đọc diễn cảm bằng lời tương đối tốt,biết dùng từ ngữ, hình ảnh chọn lọc để viết đoạn văn, bài văn hay

Kết quả cho thấy các giải pháp trên rất phù hợp với học sinh, giúp các em

có cảm thụ sâu sắc hơn nội dung bài và có thói quen chuẩn bị bài tốt trước khiđến lớp

1 Những kết luận đánh giá cơ bản nhất về sáng kiến:

- Biết kích thích, khêu gợi tư duy độc lập, phát huy hết năng lực tìm tàngcủa mỗi bản thân học sinh.

- Trong từng tiết dạy người giáo viên phải có khả năng ứng xử sư phạmtốt, luôn tạo không khí sôi nổi thân mật giữa thầy và trò

- Không có con đường nào khác để dẫn đến giờ tập đọc cũng như việcRèn đọc diễn cảm thành công là sự phấn đấu của bản thân, sự rèn luyện đầu tưnghiên cứu để thiết kế bài giảng có chất lượng, phù hợp với đối tượng của lớpmình

- Giáo viên thường xuyên quan tâm, uốn nắn để kĩ năng đọc – nói và trảlời của học sinh Đánh giá, nhận xét và tuyên dương kịp thời để khích lệ việchọc tập Để từ đó, các em có lòng say mê hơn trong học tập

b Ý nghĩa:

Giải pháp mới này không những có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việcgiúp học sinh trung bình, yếu đọc đúng, đọc chính xác văn bản để hiểu nội dungmột cách thấu đáo các bài đọc trong chương trình SGK lớp 4 mà còn giúp chohọc sinh cảm thụ được vẻ đẹp của những tác phẩm trong và ngoài sách Từ đógiúp học sinh phát triển khả năng cảm thụ văn học của bản thân Giúp GV có cáinhìn sâu hơn khi dạy môn tập đọc đặc biệt là tiến trình rèn đọc diễn cảm cho họcsinh

c- Hiệu quả:

Giải pháp thành công sẽ mang lại hiệu quả đáng kể, bồi dưỡng cho học sinh tìnhyêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, vẻ đẹp của Tiếng Việt Góp phần nâng cao chất lượng môn Tập đọc trong lớp nói riêng và chất lượng Tiếng Việt cả tổ 4 nói chung

- Kết quả đọc hiểu của HS bước đầu được nâng cao cả về chất lượng và sốlượng Qua đó, tôi thấy đây là việc làm thiết thực và hết sức quan trọng để nângcao chất lượng học tập toàn diện cho học sinh

- Học sinh được phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong giờ học.Các em có ý thức tự giác trong việc tự phát hiện, tìm tòi nội dung kiến thức mới.Mặt khác, các em còn thi đua đọc hay, đọc đúng và đọc hiểu để từ đó có điềukiện giao tiếp và học giao tiếp.

Qua tìm tòi, nghiên cứu và vận dụng một số giải pháp Rèn đọc diễn cảm

cho học sinh đã nêu trên, tôi thấy chất lượng đọc diễn cảm của các em ngày càng được nâng cao Dạy cho học sinh đọc tốt, hiểu sâu người giáo viên sẽ tiếp

thêm một phương tiện để các em khám phá ra cái hay, cái đẹp của văn chương

và cuộc sống Từ đó vốn tri thức của các em giàu hơn và chính là nền tảng vữngchắc để học tốt môn Tiếng Việt ở các lớp trên

2- Các đề xuất khuyến nghị:

Đối với giáo viên:

- Phải nhận thức đúng vị trí quan trọng và vai trò của phân môn tập đọc

- Cần tích cực rèn đọc hay viết đẹp và tham gia các cuộc thi do nhà trường –phòng Giáo Dục tổ chức

Đối với nhà trường và các cấp quản lý giáo dục:

- Cần tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên có đủ sách tham khảo, các trangthiết bị phục vụ bộ môn

- Tạo điều kiện về cơ sở vật chất để GV và HS có thể học tập, nâng cao kiếnthức trong và ngoài dạy học tạo cho các em những sân chơi để các em có điềukiện thể hiện những hiểu biết về Tiếng Việt khả năng đọc hay ( đọc diễn cảm)

- Tổ chức các cuộc giao lưu (Đọc hay, viết đẹp) các chuyên đề hội thảo vềdạy Tiếng Việt nói chung và phân môn tập đọc nói riêng

Trên đây là một vài kinh nghiệm mà bản thân tôi đã đúc kết được trong suốtquá trình giảng dạy ở chương trình lớp 4 Tôi rất mong được sự góp ý chânthành của quý đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo để tôi có thêm những kinhnghiệm cho chuyên môn cũng như phương pháp sư phạm giúp tôi phục vụ chongành được tốt hơn./

Phước Hòa, ngày 26 tháng 10 năm 2017

Người viết

2.2 Tác dụng:

Giải pháp thành công sẽ mang lại hiệu quả đáng kể, bồi dưỡng cho học sinh tìnhyêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, vẻ đẹp của TiếngViệt Góp phần nâng cao chất lượng môn Tập đọc trong lớp nói riêng và chất

lượng Tiếng Việt cả tổ 4 nói chung

2.3 Khả năng áp dụng ở đơn vị hoặc trong ngành.

Với giải pháp này có thể áp dụng đại trà trong nhà trường tôi đang công tác và

các trường tiểu học khác

I Mục tiêu:

Giúp HS biết đọc, biết tư duy để tạo được sự sinh động, hứng thú, sôi nổi

để lôi cuốn sự chú ý của các em vào cách luyện đọc sao cho có hiệu quả hơn.Khi dạy tập đọc cho học sinh lớp 4 vấn đề không phải chỉ là dạy cho học sinhđọc to, rõ ràng mà còn phải dạy cho học sinh đọc đúng, lưu loát, ngắt, nghỉ, hạgiọng, cao giọng, đọc nhớ, đọc nhanh, ngoài ra còn giúp các em hiểu và cảm thụtốt bài học đó thì học sinh mới đọc hay, đọc diễn cảm được bài đọc đó, phải hiểuđược bài đọc đó nói lên cái gì? và các em học được gì qua mỗi bài học đó

Các em có đọc diễn cảm hay một đoạn thơ, một đoạn văn các em mới cảmnhận được cái hay, cái đẹp của bài thơ, bài văn đó và qua đó các em mới ápdụng vốn kiến thức của mình để viết văn hay Làm bài tập luyện từ và câu tốt,học tốt các phân môn Tập đọc, Luyện từ và câu, Tập làm văn chính là gópphần nâng cao chất lượng của bộ môn Tiếng Việt

3 Lợi ích kinh tế - xã hội

3.1 Lợi ích đến quá trình giáo dục, công tác

Khi thực hiện các giải pháp này góp phần vào việc nâng cao chất lượnghọc tập của học sinh về môn Tiếng Việt, ở phần kiểm tra kết quả giúp học sinhkhẳng định thêm sự tin tưởng của mình vào bài làm Việc vận dụng nó một cáchthường xuyên đã rèn luyện cho học sinh óc tưởng tượng, phán đoán, ghinhớ, Trẻ có khả năng sử dụng, tiếp thu các nguồn thông tin một cách nhanhchóng để cùng giao tiếp và học tập Giải pháp này tác động mạnh mẽ tronggiáo dục mĩ cảm, học sinh yêu cái đẹp, rung cảm trước cái đẹp trong thiên nhiên,cái đẹp trong xã hội, cái đẹp trong văn chương, gây hứng thú trong việc họcnhất là đối với các em khá giỏi và nhạy bén

3.2 Chất lượng, hiệu quả giáo dục :

SỞ GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO BÌNH ĐỊNH PHÒNG GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO TUY PHƯỚC TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 1 PHƯỚC HÒA

TÊN CÂU CHUYỆN:

Người viết : TRẦN THỊ HẰNG NGA

Chức vụ : GIAO VIÊN

Năm học: 2016 - 2017 TRƯỜNG TH SỐ 1 PHƯỚC HÒA

Tôi là một giáo viên hơn 20 năm vào ngành Với khoảng thời gian ấy, tôi córất nhiều kỉ niệm với nhiều cung bậc của cảm xúc khác nhau Có những lúc như

vỡ òa trong hạnh phúc khi những học trò của mình đạt được các thành tích caotrong các cuộc giao lưu cấp trường, cấp Huyện và cấp tỉnh Có lúc lại phiền lòng

vì học trò của mình chưa ngoan Nhưng việc làm để lại ấn tượng sâu sắc nhấttrong hoạt động chủ nhiệm là trong năm học 2016 – 2017 này, ấn tượng đó tronglớp tôi xin được kể qua câu chuyện : Chuyện lớp tôi

Năm nay, tôi được phân công giảng dạy lớp 2A2 Trước khi nhận lớp, tôi đãđược biết đôi chút về tình hình của lớp thông qua lời gửi gắm của thầy Hiệutrưởng trong cuộc họp hội đồng sư phạm: “Đây là một lớp cần rất nhiều tìnhthương của người giáo viên” Trong những ngày đầu dạy lớp, tôi thấy rằng cónhiều em khả năng tiếp thu còn chậm, có nhiều lỗ hổng trong kiến thức và hayquậy phá Trong đó Minh Sỹ là cậu học trò tôi chú ý nhiều nhất Bởi đằng saukhuôn mặt hiền lành là những trò quậy phá hết sức tinh nghịch của em Hôm thìlấy bút chì đâm vào tay bạn, hôm thì đưa chân ra chặn các bạn làm các bạn suýt

té, hôm thì xô các bạn vào cạnh bàn… Thầy Hiệu phó trường tôi sắp về hưu đãtặng lưu niệm hai chiếc xích đu cho các em chơi, em giành cả không cho cácbạn trong lớp chơi….Trong hầu hết các tiết học, em đều không tập trung chú ývào bài giảng

Có một lần trong giờ học Toán, tôi mời em đứng dậy để trả lời kiến thức cũ

Em đã không trả lời được lại còn nhún nhảy, lắc hông, đánh tay khi tôi vừaquay lưng lên bảng Vốn đã nhiều lần nhắc nhở nhưng chưa có sự cải thiện,lần này, tôi nghiêm giọng hỏi:

-Minh Sỹ, em còn muốn học nữa không?

Đáp lại câu hỏi của tôi là một sự im lặng Phải để tôi lặp lại câu hỏi đến lầnthứ ba em mới lí nhí trả lời có Nghe vậy, tôi nhắc lại bài cho em rồi tiếp tục bàigiảng Công việc giảng dạy của tôi cứ thế trôi qua cho đến khi tôi dạy tiết Tập

làm văn bài Kể về người thân Tôi yêu cầu và gợi ý cả lớp: “Các em nên viết về

mẹ, bởi đó là người em yêu thương nhất, em sẽ có nhiều cảm xúc khi viết” Hôm

ấy, tất cả học sinh đều tập trung làm bài Đến khi thu bài để chấm, tôi thảng thốtkhi bài viết của em Ngụy Nguyễn Minh Sỹ chỉ vỏn vẹn một câu: “ Thưa cô, emkhông có mẹ nên em không biết viết.” và dưới dòng chữ đó em vẽ thêm mộtkhuôn mặt buồn với biểu tượng hai hàng nước mắt Tôi giật mình vì chưa baogiờ gặp tình huống này Mắt tôi nhòe đi, dòng cảm xúc đang dâng trào trongmình

Giờ ra chơi hôm đó, tôi ở lại lớp cùng em Tôi hỏi han em về hoàn cảnh giađình Em kể về gia đình mình với ánh mắt đượm buồn: “Em đang ở cùng bà nội

và anh Em chưa một lần nhìn thấy mẹ, chỉ nghe ông bà và các cô bảo rằng mẹ

bỏ bố và em từ lúc em chưa biết đi.” Mắt tôi lại nhòe đi, cổ họng nghẹn cứng.Ngẫm lại, tôi thấy mình vô tình quá! Có đôi lần em đến lớp muộn, học hỏngkiến thức, hay quậy phá… Nước mắt chảy dài, tôi đã ôm em vào lòng Hôm ấy,

tôi rời trường với nhiều cảm xúc, thương em thật nhiều Từ đó tôi hiểu thêm: vềhoàn cảnh thật đáng thương của em.

Cuối tuần, tôi sắp xếp thời gian đến thăm gia đình em Ngôi nhà nằm trongxóm nhỏ giữa cánh đồng Vào gặp bà em Sỹ, tôi giới thiệu mình là giáo viên chủnhiệm đến thăm gia đình và trao đổi việc học của em Qua câu chuyện, tôi biếtgia đình em là tuy không được xếp vào hộ nghèo nhưng cũng có hoàn cảnh khókhăn Mẹ em đã khuất, ba cả ngày đi làm xưởng gỗ nuôi Sỹ và một anh Quânhọc lớp 5 Từ nhỏ, em đã rất nghịch: lấy ná cao su bắn vào mắt trâu, xô béHùng ngã xuống bờ ao , … Tuy biết, nhưng gia đình lại không có điều kiệnchăm lo đến em Nghe câu chuyện, tôi mới hiểu ra vì sao em lại có những tròquậy phá trên lớp và hỏng kiến thức như thế Tôi quyết định xin gia đình cho

em đến nhà tôi học vào các buổi chiều không học ở trường để giúp em lấy lạinhững kiến thức cơ bản trước khi tiếp thu kiến thức mới Và cái bắt tay thật chặt,những lời nói cảm ơn của bà Sỹ đã tiếp thêm cho tôi năng lượng

Từ ngày đi thăm gia đình em về tôi thầm tự trách mình Là GVCN mà chưahiểu hết hoàn cảnh của các em Tôi tự hỏi:

- Tại sao hoàn cảnh của một em học sinh khó khăn đến bây giờ mình mới

Em đã có tiến bộ, đã chăm chỉ học hành hơn tuy đôi lần vẫn chưa hoàn thànhbài tập Em cũng đã tích cực phát biểu hơn dù chỉ đúng được đôi lần.Giờ ra chơi

em không tranh giành chiếc ghế xích đu nữa Nhìn vào đôi mắt biết cười ngàyhôm nay, thay cho những giọt nước mắt ngày hôm qua, tôi tin rằng với sự hướngdẫn, sự cố gắng nỗ lực của chính bản thân, em sẽ trở thành một học trò ngoan.Tôi nhận thấy rằng không có học sinh nào là yếu, là chưa tốt Có chăng là chúng

ta có hiểu, có thời gian quan tâm dành em cho em hay không mà thôi

Câu chuyện tuy không có gì đặc biệt nhưng với tôi đó là nguồn động lực

phấn đấu vươn lên trong sự nghiệp trồng người Bởi lẽ “Khi ta trao yêu thương

sẽ nhận lại yêu thương “ mang đến cho các em tình yêu thương, niềm vui, niềm

tin vào cuộc sống thì chính tôi cũng được nhận gấp bội phần Đó chính là tìnhyêu thương mà các em dành tặng tôi

I.ĐẶT VẤN ĐỀ:

1) Thực trạng của vấn đề:

Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học có một vai trò vô cùng quan trọngtrong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu, nền móng đầu tiên cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩnăng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học lên các lớp trên.

Ở đầu mỗi năm học, ở cùng một trường học, cùng một khối lớp, chất lượnghọc tập của học sinh cũng tương đương nhau Nhưng tại sao đến cuối năm, chấtlượng học tập và hạnh kiểm của học sinh lớp này lại vượt trội hẳn so với các lớpkhác Tất cả những điểm khác biệt đó đều do giáo viên chủ nhiệm lớp tạo ra.Giáo viên chủ nhiệm nào có tinh thần trách nhiệm cao, tận tâm với học sinh củamình thì chắc chắn sẽ tìm ra được các biện pháp để thu hút học sinh đến lớp,làm cho học sinh trở nên chăm ngoan, thích đi học và luôn cảm thấy “mỗi ngàyđến trường là một niềm vui”

Mặt khác, tuy giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học dạy được tất cả các lớp(từ lớp 1 đến lớp 5) nhưng trong thực tế, không phải giáo viên nào cũng theohọc sinh của mình từ lớp này lên lớp khác Vì vậy, mỗi năm lên lớp, các em lạiđược học với một thầy (cô) khác nhau Nếu giáo viên lớp dưới làm tốt công tácchủ nhiệm, xây dựng tốt nề nếp lớp học, rèn luyện cho học sinh phương pháp tựhọc và nhiều kĩ năng sống cơ bản khác; nhưng lên lớp trên, giáo viên chủ nhiệmlớp không duy trì, không phát huy thì rồi nề nếp lớp học và chất lượng học tậpcủa học sinh sẽ ra sao? Do vậy, công tác chủ nhiệm lớp phải được thực hiệnđồng bộ từ lớp Một đến lớp Năm Nề nếp lớp học, phương pháp học tập, giáodục đạo đức, nhân cách và các kĩ năng sống của học sinh phải được giáo viênchủ nhiệm chú ý xây dựng, rèn giũa ngay từ lớp 1 và phải được duy trì, phát huyxuyên suốt ở các lớp trên

2/ Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:

Là một giáo viên chủ nhiệm, năm nay tôi được nhà trường phân công dạylớp 2 Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm lớp ởtiểu học phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu vất vả Phải là người

có trình độ, năng lực phẩm chất tốt, tâm huyết với nghề, yêu thương tận tụy vớihọc sinh Ngoài việc cung cấp kiến thức cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm còndạy về nề nếp lớp học, hướng dẫn học sinh cách xếp hàng, biết nói lời cảm ơn,xin lỗi, cách trình bày trong vở, cách làm vệ sinh lớp, đề ra các nội qui của lớp,

…và phải thường xuyên nhắc nhở, uốn nắn những sai sót của học sinh nên cólúc rất căng thẳng, mệt mỏi Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác của giáo viênchủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, là nhân tố số một quyết định chấtlượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Đó là lí do tôi chọn để viết sáng kiến kinh nghiệm năm học này : “Kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp” Tôi mong được chia sẻ và nhận đượcnhững đóng góp chân tình từ các thầy giáo, cô giáo

II- PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH:

1/ Cơ sở lí luận:

Giáo viên không chỉ có nhiệm vụ truyền đạt tri thức cho học sinh mà còn

có chức năng tác động tích cực đến sự hình thành và phát triển nhân cách chocác em Công tác chủ nhiệm lớp là một nội dung về chuyên môn nghiệp vụ củagiáo viên tiểu học Công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học củagiáo viên và học sinh Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đãhoàn thành tốt việc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạođức cho học sinh Đặc biệt trong nhà trường tiểu học, vai trò của người giáo viênchủ nhiệm hết sức quan trọng Giáo viên chủ nhiệm là người quản lý, điều hànhlớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh; làcầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội

Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dàycông của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội đang phát triển,bởi tình hình cuộc sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi

sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục concái cho nhà trường Chính vì vậy, người giáo viên phải có kiến thức sư phạmcao Đặc biệt phải có “ Kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp ” mới có thểnắm bắt hết đặc điểm tâm lý trình độ từng học sinh để có hướng giảng dạy vàgiáo dục đạt kết quả tốt

2 / Các biện pháp tiến hành:

Về việc nghiên cứu thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp thống kê, phân loại, so sánh – đối chứng

khác Tất cả những điểm khác biệt đó đều do giáo viên chủ nhiệm lớp tạo ra.Giáo viên chủ nhiệm nào có tinh thần trách nhiệm cao, tận tâm với học sinh củamình thì chắc chắn sẽ tìm ra được các biện pháp để thu hút học sinh đến lớp,làm cho học sinh trở nên chăm ngoan, thích đi học và luôn cảm thấy “mỗi ngàyđến trường là một niềm vui”.

Mặt khác, tuy giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học dạy được tất cả các lớp(từ lớp 1 đến lớp 5) nhưng trong thực tế, không phải giáo viên nào cũng theohọc sinh của mình từ lớp này lên lớp khác Vì vậy, mỗi năm lên lớp, các em lạiđược học với một thầy (cô) khác nhau Nếu giáo viên lớp dưới làm tốt công tácchủ nhiệm, xây dựng tốt nề nếp lớp học, rèn luyện cho học sinh phương pháp tựhọc và nhiều kĩ năng sống cơ bản khác; nhưng lên lớp trên, giáo viên chủ nhiệmlớp không duy trì, không phát huy thì rồi nề nếp lớp học và chất lượng học tậpcủa học sinh sẽ ra sao? Do vậy, công tác chủ nhiệm lớp phải được thực hiệnđồng bộ từ lớp Một đến lớp Năm Nề nếp lớp học, phương pháp học tập, giáodục đạo đức, nhân cách và các kĩ năng sống của học sinh phải được giáo viênchủ nhiệm chú ý xây dựng, rèn giũa ngay từ lớp 1 và phải được duy trì, phát huyxuyên suốt ở các lớp trên

2/ Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:

Là một giáo viên chủ nhiệm, năm nay tôi được nhà trường phân công dạylớp 2 Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm lớp ởtiểu học phải trải qua biết bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu vất vả Phải là người

có trình độ, năng lực phẩm chất tốt, tâm huyết với nghề, yêu thương tận tụy vớihọc sinh Ngoài việc cung cấp kiến thức cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm còndạy về nề nếp lớp học, hướng dẫn học sinh cách xếp hàng, biết nói lời cảm ơn,xin lỗi, cách trình bày trong vở, cách làm vệ sinh lớp, đề ra các nội qui của lớp,

…và phải thường xuyên nhắc nhở, uốn nắn những sai sót của học sinh nên cólúc rất căng thẳng, mệt mỏi Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác của giáo viênchủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, là nhân tố số một quyết định chấtlượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Đó là lí do tôi chọn để viết sáng kiến kinh nghiệm năm học này : “Kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp2” Tôi mong được chia sẻ và nhận đượcnhững đóng góp chân tình từ các thầy giáo, cô giáo

II- PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH:

1/ Cơ sở lí luận:

Giáo viên không chỉ có nhiệm vụ truyền đạt tri thức cho học sinh mà còn

có chức năng tác động tích cực đến sự hình thành và phát triển nhân cách cho

các em Công tác chủ nhiệm lớp là một nội dung về chuyên môn nghiệp vụ củagiáo viên tiểu học Công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học củagiáo viên và học sinh Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đãhoàn thành tốt việc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạođức cho học sinh Đặc biệt trong nhà trường tiểu học, vai trò của người giáo viênchủ nhiệm hết sức quan trọng Giáo viên chủ nhiệm là người quản lý, điều hànhlớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh; làcầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội.

Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dàycông của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội đang phát triển,bởi tình hình cuộc sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi

sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục concái cho nhà trường Chính vì vậy, người giáo viên phải có kiến thức sư phạmcao Đặc biệt phải có “ Kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp ” mới có thểnắm bắt hết đặc điểm tâm lý trình độ từng học sinh để có hướng giảng dạy vàgiáo dục đạt kết quả tốt

2 / Các biện pháp tiến hành:

Về việc nghiên cứu thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp thống kê, phân loại, so sánh – đối chứng

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp giáo dục cá nhân

- Phương pháp thực nghiệm

Đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi chỉ hướng vào công tác chủ nhiệm lớp

với 3 nội dung cơ bản sau đây:

I- MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:

Ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, để chọn lọc và đúc kếtthành kinh nghiệm của bản thân

Chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tácchủ nhiệm lớp

II- MÔ TẢ GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:

Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp là vô vàn khó khăn, không thể thống

kê hết được Trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chỉ đi sâu vào 3 nội dungchính sau đây:

a) Nắm thông tin về học sinh ghi vào Sổ theo dõi chất lượng giáo dục.

Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn

đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáoviên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từnghọc sinh Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác điều

tra thông qua phiếu sau đây Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra và yêu cầu

các em điền đầy đủ thông tin trong phiếu:

ĐIỀU TRA THÔNG TIN CÁ NHÂN HỌC SINH

11 Gia đình có mấy con:

cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong

công tác giảng dạy và giáo dục học sinh

b) Tổ chức bầu Ban Cán sự lớp:

Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Ban Cán sự lớp là một công việc rấtquan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khinhận lớp mới Năm học trước, Ban Cán sự lớp có thể là do giáo viên chọn lựa vàchỉ định học sinh làm hoặc giáo viên theo dõi các em trong quá trình học tập đểđưa ra quyết định chọn ban cán sự lớp Nhưng lên lớp 2, tôi muốn tạo dựng vàrèn luyện cho các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối vớitập thể, nên tôi tổ chức cho các em tự ứng cử mình Tiến trình bầu chọn Ban Cán

sự lớp được diễn ra như sau:

- Trước hết, tôi phân tích để các em hiểu rõ về vai trò và trách nhiệm củangười lớp trưởng, lớp phó

- Tôi khuyến khích các em xung phong ứng cử Sau đó chọn 3 học sinh tiêubiểu, nhanh nhẹn làm lớp trưởng, lớp phó học tập, và lớp phó lao động Trongquá trình học tập, tôi thường xuyên theo dõi xem em nào có đủ tố chất, đủ yêucầu có thể làm ban cán sự lớp tôi sẽ lựa chọn em đó

Các em có tinh thần xung phong ứng cử mình làm ban cán sự lớp sẽ có tinh

thần trách nhiệm hơn, luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ mà cô giao

c) Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban Cán sự lớp:

Sau khi đã bầu chọn được Ban Cán sự của lớp, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho

từng em như sau:

* Nhiệm vụ của lớp trưởng:

- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp

- Điểm danh và ghi sĩ số của lớp vào góc trên (bên phải bảng) ngay sau khixếp hàng vào lớp

- Báo cáo sĩ số

- Hướng dẫn các bạn truy bài

- Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếphàng tập thể dục.

- Giữ trật tự lớp khi giáo viên chấm bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏilớp và khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần

- Nhắc nhở các bạn tổ trưởng kiểm tra bài tập về nhà, đồ dùng học tập trong

tổ hàng ngày

* Nhiệm vụ của lớp phó học tập, lớp phó lao động:

- Cùng lớp trưởng tổ chức lớp truy bài 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạnhọc bài, làm bài

- Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt hoặc nghỉ học

- Phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ trực nhật

- Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó học tập giữ trật tự lớp

- Nhắc nhở các bạn giữ gìn vệ sinh trong lớp, trường

Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình Ngoài ra, lớp trưởng và 2lớp phó phải đoàn kết và hợp tác chặt chẽ với nhau trong công việc chung Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, lớp trưởng, lớp phó báocáo các mặt hoạt động của lớp Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm đượckhả năng quản lí lớp của từng em

2) Xây dựng nội quy lớp học

Mỗi lớp học để đảm bảo nề nếp cần có nội quy riêng mà giáo viên chủnhiệm đề ra và yêu cầu học sinh thực hiện Bên cạnh đưa ra nội quy lớp họcriêng, tôi sẽ khuyến khích, tạo môi trường cho các con học tập tốt nhất, đặc biệttôi không tạo những áp lực cho các em.Thay vào đó tôi sẽ xây dựng phong trào

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ giáo dục và Đào tạophát động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đặc biệt là giáo dục đạođức, nhân cách và kĩ năng sống cho học sinh Qua nhiều năm thực hiện, phongtrào đã có sức lan tỏa mạnh mẽ cả chiều sâu lẫn chiều rộng, mang lại hiệu quảthiết thực cho ngành giáo dục và cho xã hội Muốn phong trào “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” ở mỗi trường đạt hiệu quả thì mỗi giáoviên chủ nhiệm phải tích cực “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực”

Có nhiều “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” thì mới có “trường học thânthiện, học sinh tích cực”

“Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, antoàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến trường làmột niềm vui” Để xây dựng được “lớp học thân thiện” thì sẽ có “học sinh tíchcực” Tôi đã xây dựng được nội quy lớp học mang tính lớp học thân thiện, họcsinh tích cực, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Công việc xây dựng nội quy lớp học được tôi tiến hành từng bước như sau:

a)Trang trí lớp học sạch- đẹp

Lớp học thân thiện phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảmbảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy, tôi hướng dẫn và cùng với họcsinh thực hiện các công việc sau đây:

- Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Phầntrang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho học sinh, mỗi bạn sẽ vẽ bức tranh theo chủ đề

tự chọn Bức tranh nào đẹp sẽ được tuyên dương và dán vào góc học tập cuốibảng lớp

2 Duy trì nếp chào hỏi, lễ phép với người lớn, thầy cô

3 Không mang tiền, đồ chơi, trang sức đến trường

4 Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn,không có học sinh xả rác bừa bãi

5 Không đùa nghịch, chạy nhảy đá bóng trong lớp, trên hành lang và trên

cầu thang

6 Mặc đồng phục theo đúng quy định của nhà trường

B Học tập:

1 Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, sách vở trước khi đến lớp

2 Có ý thức tự giác, trung thực trong học tập

3 Giữ trật tự trong giờ học, sinh hoạt tập thể

4 Làm bài đầy đủ theo đúng yêu cầu thầy cô giáo

C Lao động, vệ sinh:

1 Giữ vệ sinh chung, vứt rác đúng nơi quy định

2 Đi vệ sinh đúng nơi quy định, nhớ xả nước sạch sẽ

3 Xếp gọn ngăn bàn, nhặt rác trước khi ra về

Hằng ngày, tôi nhắc nhở các em thực hiện đúng nội quy của lớp Nhưngbên cạnh đó tôi theo dõi quá trình thực hiện nội quy của các em như thế nào.Nhờ vậy, các em mới tự giác thực hiện, số lượng học sinh vi phạm nội qui củanhà trường, của lớp ngày càng giảm dần

- Trong mỗi tiết học, học sinh phải thể hiện tinh thần “tự quản” - tự theo

dõi lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ sạch lớp trong suốt buổi học và không nói

chuyện riêng trong lớp Cuối giờ tôi đi kiểm tra tổ nào sạch nhất sẽ được tặngbông hoa thi đua cho tổ mình.

- Vào giờ truy bài 15 phút, các bạn tổ trưởng, lớp trưởng, lớp phó kiểm tra bàitập về nhà, đi học đúng giờ, đồ dùng học tập của các thành viên trong tổ, tronglớp Bên cạnh đó, giáo viên thường xuyên kiểm tra đột xuất nề nếp của học sinh

để có sự tuyên dương, khen thưởng kịp thời

- Giáo viên chủ nhiệm đưa ra phương hướng phấn đấu cho các em, tổ nàongoan, có ý thức, không vi phạm lỗi nào sẽ được tặng bông hoa thi đua cho tổmình Cuối tuần giáo viên dựa vào kết quả thi đua đó để có sự khen thưởng,động viên, nhắc nhở kịp thời

* Nề nếp xếp hàng ra vào lớp:

- Được tiến hành thường xuyên đầu buổi học và cuối buổi học hay các tiết Thểdục, Thư viện Điều này mang tính trật tự, kỉ luật cần được duy trì thườngxuyên và liên tục trong suốt năm học Để làm tốt công tác này tôi đã tiến hànhtừng bước như sau:

- Các em đi theo một hàng, bạn lớp trưởng đứng đầu, lớp phó đứng giữa hàng vàcuối hàng theo dõi thành viên trong lớp

- Các em được xếp từ thấp đến cao, thời gian đầu giáo viên chủ nhiệm và cán bộlớp sắp xếp các con đúng vị trí Sau một vài lần xếp chỗ các con nhớ vị trí củamình và sắp xếp theo hàng

- Mỗi khi xếp hàng và đi theo hàng các bạn cán bộ lớp theo dõi và nhắc nhở cácbạn đi trật tự, không chen lấn, xô đẩy, đùa giỡn gây ảnh hưởng thi đua của lớp