CTH Bai7D SinhThai ThucAn

Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn tới côn trùng b Tốc độ phát triển: Theo Eidmann 1953/57 sâu non sâu róm Porthetria dispar L.. Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn tới côn trùng c Tính chất quần

Trang 1

1

Thức ăn cần thiết

 Tăng kích thước cơ thể,

 Phát triển các sản phẩm sinh dục

 Bù đắp lại năng lượng bị mất

 Thức ăn có ảnh hưởng tới:

• Quá trình trao đổi chất

• Khả năng sinh sản,

• Tốc độ phát triển, hoạt tính, đình dục, tốc độ chết và tỷ lệ chết, mật độ,

phân bố, cấu tạo cơ thể…

5.2.6 Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn tới côn trùng

Khả năng đẻ của 1 cá thể:

• Bướm Laphygnia exigua Hb ăn mật hoa cây có hoa mùa xuân đẻ

1200-1700 trứng, ăn mật hoa cây mùa hè đẻ 300-600 trứng

• Số lượng và chất lượng thức ăn ảnh hưởng tới sự phát triển của buồng trứng, nhất là những loài có hiện tượng ăn bổ sung

b) Tốc độ phát triển: Theo Eidmann (1953/57) sâu non sâu róm Porthetria

dispar L ăn lá cây khác nhau có thời gian phát triển khác nhau:

Chi thực vật Thời gian phát triển

Quercus (Sồi, Dẻ) 37,0 ngày

Populus (Dương) 38,2 ngày

Betula (Bạch dương) 43,4 ngày

b) Tốc độ phát triển:

Nhịp điệu của sự phát triển phụ thuộc vào tuổi sâu non

Tuổi 1, 2 ăn lá Quercus phát triển nhanh hơn lá Carprinus + Malus, Đến tuổi 4 nuôi bằng lá Malus lại phát triển nhanh hơn

Trang 2

• Rệp Phylloxera vastatrix P phát triển chậm lại khi thức ăn chứa

ít nước, thiếu nước thêm nữa chúng sẽ chết

• Nhiều loài côn trùng khi nuôi bằng thức ăn dính quá nhiều

nước bên ngoài, như lá dính nước mưa, rất dễ bị chết do mắc

bệnh đường ruột

• Thiếu thức ăn làm chậm sự phát triển của rệp giường, bọ chét ,

bọ da nhưng có khi lại rút ngắn thời gian phát triển của bướm

• Thiếu thức ăn làm kích thước cơ thể nhỏ đi, kích thích sự phát

triển các đĩa mầm cánh của rệp trưởng thành, qua đó rệp có thể bay đi chỗ khác để có lượng thức ăn phù hợp hơn

• Thức ăn phong phú tạo điều kiện để sâu hại phát dịch

c) Tính chất quần thể:

• Tỷ lệ giới tính ở Ong, Rệp, Kiến, Mối có liên quan rõ rệt với số

lượng và chất lượng thức ăn

• Tỷ lệ rệp đực tăng khi thiếu thức ăn,

• Cánh kiến đỏ Laccifer lacca khi đủ thức ăn tỷ lệ con đực giảm

đi

•Mật độ quần thể, khả năng sinh sản tỷ lệ thuận với thức ăn

•Phân bố của sâu hại gắn liền với phân bố của nguồn thức ăn

Trang 3

3

•Mỗi loài cây thường có một tập hợp loài sâu hại nhất định,

•Thông nhựa hoặc Thông mã vĩ Sâu róm thông (Dendrolimus spp.) và Ong ăn lá

(Gilpinia spp.)

•Keo tai tượng: Sâu nâu (Anomis fulvida), Sâu vạch xám (Speiredonia (Spirama)

retorta), Sâu túi nhỏ (Acanthopsyche sp.)

•Các pha khác nhau có thể sử dụng các loại thức ăn khác nhau

•Bọ hung nâu nhỏ (Maladera spp.), Bọ hung nâu lớn (Holotrichia sauteri) sâu

non hại rễ, trưởng thành ăn lá

•Sâu xám trưởng thành thích các chất chua ngọt, sâu non hại cây con ở vườn

ươm

d) Phân nhóm sâu hại theo tính chất thức ăn:

1.Nhóm đơn thực (Monophaga): Côn trùng đơn thực như Rệp nho, mọt gỗ…

chỉ ăn một loài cây nào đó

2.Nhóm đa thực (Polyphaga): Châu chấu, sâu xám, côn trùng ăn thịt… thường

ăn nhiều loại thức ăn thuộc nhiều họ thực vật hoặc động vật khác nhau

3.Các loài ăn tạp (pantophaga) ăn nhiều loại thức ăn có nguồn gốc thực vật và

động vật

4.Nhóm hẹp thực (Oligophaga): Chỉ ăn loại thực vật hoặc động vật có cùng chi

hoặc cùng họ, ví dụ Rệp cải, Sâu róm thông

pantophaga

Căn cứ vào loại hoặc nguồn thức ăn có các nhóm côn trùng sau:

1 Phytophaga: Côn trùng ăn thực vật, ví dụ châu chấu

2 Zoophaga: Côn trùng ăn động vật, gồm các loài bắt mồi ăn

thịt, côn trùng ký sinh

3 Saprophaga: Côn trùng hoại sinh ăn xác động thực vật đang

phân hủy

4 Necrophaga: Côn trùng ăn xác chết động vật

5 Coprophaga: Côn trùng ăn phân…

Trang 4

1.Phytophaga: Côn trùng ăn thực vật, ví dụ châu chấu (Acrididae), bọ cánh

cứng ăn lá (Chrysomelidae), xén tóc (Cerambycidae), vòi voi (Curculionidae)…

2.Zoophaga: Côn trùng ăn động vật: Bọ ngựa (Mantodea), bọ chân chạy

(Carabidae), hổ trùng (Cicindellidae), bọ xít ăn sâu (Reduviidae), bọ rùa (Coccinellidae)… Côn trùng ký sinh ăn thịt bao gồm ong ký sinh và ruồi sinh

trứng, sâu non, nhộng

3.Saprophaga: Côn trùng hoại sinh

4.Necrophaga: Côn trùng ăn xác chết động vật

5.Coprophaga: Côn trùng ăn phân

6.Mycophaga: Côn trùng ăn nấm

3.Saprophaga: Côn trùng hoại sinh 4.Necrophaga: Côn trùng ăn xác chết động vật

Trang 5

5

3.Saprophaga: Côn trùng hoại sinh

4.Necrophaga: Côn trùng ăn xác chết động vật

1.Sâu hại lá 2.Sâu hại hoa quả, 3.sâu hại chồi, 4.sâu hại thân cành, 5.sâu hại vỏ, 6.sâu chích hút dịch hoặc sâu chích hút nhựa cây, 7.sâu hại rễ,

8.sâu hại gây mụn cây

Sâu hại lá – Phân nhóm theo hình thức hại

•sâu ăn lá,

•sâu xén lá,

•sâu cuốn lá,

•sâu gấp mép lá,

•sâu đục lá,

•sâu vẽ bùa,

•Sâu hút dịch

Sâu hại lá – Phân nhóm theo sinh học của sâu

sâu kèn, sâu đo, bọ nẹt, sâu róm…, sâu có miệng chích hút như rệp

muội, rệp sáp… khi gây hại trên lá, làm lá biến dạng hoặc các loài sâu

gây ra u mấu trên lá (sâu gây mụn cây) cũng thuộc vào nhóm sâu hại lá

Sâu hại lá – Phân nhóm theo hình thức hại

•sâu ăn lá,

•sâu xén lá,

•sâu cuốn lá,

•sâu gấp mép lá,

•sâu đục lá,

•sâu vẽ bùa,

•Sâu hút dịch 5.2.6 Ảnh hưởng của yếu tố thức ăn tới côn trùng

Trang 6

Các giai đoạn khác nhau của thực vật ảnh hưởng đến sự phát triển

khác nhau của côn trùng

Cấu tạo của miệng thể hiện sự chuyên hóa thức ăn: miệng gặm

nhai, miệng hút, miệng chích hút

Hệ cơ hàm phát triển ở côn trùng ăn loại thức ăn thô cứng (mối,

mọt), cơ hầu phát triển ở loại thức ăn lỏng (ve, bọ xít)

Ruột của loài côn trùng ăn thực vật dài hơn ở loài côn trùng ăn

thịt, côn trùng ăn thức ăn thô cứng có dạ dầy trước và màng bao

thức ăn phát triển

Thức ăn khiến côn trùng có các bộ phận đặc biệt như cơ quan cảm

giác râu đầu, râu miệng, mắt phát triển, chân bắt mồi (bọ ngựa),

chân lấy phấn (Ong mật), mặt nạ bắt mồi (ấu trùng chuồn

chuồn)

e) Quan hệ sinh thái của côn trùng với thực vật :

 Thực vật có thể là:

 nguồn dinh dưỡng của côn trùng (lá, hoa quả )

 nơi ở, nơi trốn tránh kẻ thù (kẽ nứt vỏ cây, hang…)

 vật phát tán côn trùng

 sinh vật hợp tác qua quan hệ cộng sinh (thực vật có mật hoa) Đặc điểm thích nghi của thực vật:

− Hình thành đặc điểm giải phẫu đặc biệt (tăng độ dày biểu bì);

− Tái sinh chồi, tái sinh lá

− Tăng cao nhiệt lượng hô hấp bằng nâng cao cường độ quang hợp,

− Kéo dài thời gian sống của phần lá còn lại

− Chín nhanh khi bị sâu hại tấn công

− Hình thành chất độc

− Thay đổi áp suất thẩm thấu dịch tế bào chống sâu miệng chích hút

− Thích nghi với côn trùng thụ phấn qua cấu tạo, màu, mùi của hoa là những đặc điểm nổi bật nhất của mối quan hệ cộng sinh

e) Quan hệ sinh thái của côn trùng với thực vật :

 Côn trùng là:

 Kẻ phá hại nghiêm trọng (sâu hại)

 Vật truyền bệnh cho cây (rệp muội)

 Thụ phấn cho thực vật (ong, bướm)

 Nguồn thức ăn của cây ăn côn trùng (cây nắp ấm)

Thích nghi của sâu hại:

• Chọn cây có khả năng bảo vệ kém để tấn công (mọt)

• Một số loài có cơ quan chuyên hóa giải độc ví dụ sâu non

họ Bướm phượng (Papilionidae) không bị hại bởi tinh dầu và

ancaloit, sâu non họ Bướm đốm (Danaidae) ăn được cây có

nhựa mủ nên có khả năng tự vệ tốt vì trong cơ thể chúng có

tích lũy chất độc đối với loài ăn thịt

f) Thức ăn với dịch sâu hại:

1 Dịch sâu hại xảy ra khi nguồn thức ăn thích hợp tập trung với số lượng lớn như khu vực rừng trồng thuần loài, diện tích trồng cây nông nghiệp dạng độc canh như ruộng lúa, ruộng ngô, ruộng rau, vườn cây ăn quả

2 Ở rừng tự nhiên hầu như không có dịch sâu hại do sự đa dạng rất cao của

hệ sinh thái này

3 Trong các diện tích độc canh như rừng thuần loài, vườn cây ăn quả mức

độ dịch hại cũng khác nhau Yếu tố ảnh hưởng ở đây là nguồn giống và tuổi cây

4 Để ngăn chặn dịch sâu hại cần chú ý tới công tác chọn giống chống chịu với sâu bệnh và bố trí hệ thống rừng trồng, vườn cây sao cho thích hợp

5 Rừng thuần loài khác tuổi có khả năng bị nhiễm dịch hại ít hơn so với rừng thuần loài đều tuổi

6 Những nơi có nguy cơ dịch hại cao cần có các biện pháp hạn chế dịch như làm tốt công tác điều tra theo dõi, dự tính dự báo, áp dụng các biện pháp chia cắt nguồn thức ăn của sâu hại như trồng theo băng với tuổi cây khác nhau, thiết kế các băng xanh bằng các loài cây khác ít bị dịch hơn

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	1,46 MB