Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn NN&PTNT Bình Phước, thời gian qua, trên địa bàn có tới hơn 1.800ha cao su bị chặt bỏ để chuyển sang các loại cây trồng khác, trong đó chủ yếu
Trang 1Bài đọc 5 (Chapter 2 - Microeconomics)
http://laodong.com.vn/lao-dong-doi-song/phat-trien-nong-cay-cao-su-nguoi-dan-thua-thiet-543331.bld
Phát triển nóng cây cao su, người dân thua thiệt
HOÀNG HUY 2:0 PM, 23/04/2016
Cao su là loại cây công nghiệp nhiệt đới điển hình, “sợ” nhất là bão và rét Chỉ cần
gió cấp 10 trở lên là cây ngã đổ, trời rét dưới 16oC cây sẽ chết Điều khá lạ là tại
vùng Tây Bắc và Tây Nguyên, người ta quy hoạch ồ ạt để cuối cùng chính người
nông dân bị thua thiệt
Vỡ quy hoạch, dân khổ
Theo Quyết định 750/ QĐ-CP của Chính phủ, quy hoạch cây cao su đến năm 2015
tầm nhìn 2020 cả nước ổn định 800.000 ha cây cao su Tuy nhiên, cho đến nay,
diện tích của loại cây công nghiệp này đã vượt chỉ tiêu 150.000 ha Số diện tích
vượt này có đến trên 30% là diện tích rừng tự nhiên, 40% là rừng nghèo còn lại là
diện tích khác chuyển sang trồng cao su, rất hiếm diện tích đồi trọc được trồng cây
cao su
Điều đáng nói, khu vực Tây Bắc vốn được xem là vùng có nhiệt độ thấp, không
phù hợp với loại cây nhiệt đới này cũng phát triển rất mạnh Đầu tháng 4.2016,
UBND tỉnh Điện Biên chính thức điều chỉnh quy hoạch diện tích trồng cao su
xuống còn chưa tới 1/3 diện tích quy hoạch trước đây Cụ thể, đến năm 2020 sẽ
giảm từ 72.900 ha xuống còn 43.270 ha, trong đó, diện tích cao su đã trồng 4.256
ha, tập trung tại các huyện Điện Biên, Mường Chà, Tuần Giáo, Mường Nhé,
Mường Ảng và thành phố Điện Biên
Các tỉnh Tây Bắc cũng bắt đầu giảm diện tích loại cây này Nguyên nhân là do cây
phát triển chậm, lượng mủ cao su thu về không nhiều, trong khi giá liên tục hạ
trong hai năm trở lại đây
Trang 2Tây Nguyên và Miền Đông Nam Bộ, nơi được xem là “thủ phủ” của cây cao su,
tình trạng cũng tương tự Quy hoạch diện tích nhiều dẫn đến hệ lụy là giá cao su
giảm mạnh và người trồng lỗ vốn Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
(NN&PTNT) Bình Phước, thời gian qua, trên địa bàn có tới hơn 1.800ha cao su bị
chặt bỏ để chuyển sang các loại cây trồng khác, trong đó chủ yếu là hồ tiêu, điều,
cây ăn trái… và mục đích khác
Còn tại Bình Dương, các doanh nghiệp và hộ dân cũng đã chặt bỏ gần 2.400 ha cao
su do giá mủ xuống thấp Trong khi đó, nhiều hộ dân tại Đắk Nông tỉa cành, chắn
rễ cao su để làm trụ sống trồng tiêu Bình Phước là tỉnh có diện tích cao su lớn nhất
nước với khoảng 230.000 ha cao su Năm 2011-2012, một lượng nhỏ hộ nông dân
trồng cao su có quy mô khá, đang khai thác, phất lên Thấy vậy, nhiều hộ tưởng
cao su “ngon ăn” đã chặt bỏ cây tiêu, điều, hoa màu… để đổ xô sang trồng cây cao
su Sau bao năm đổ công sức tiền của chăm sóc, đến nay, khi vườn cây tới tầm mở
cạo thì giá mủ lại rẻ bèo, thế là họ rơi vào cảnh lao đao, “bỏ thì thương, vương thì
tội” Điệp khúc “trồng - chặt, chặt - trồng” của nông dân trồng cao su ở Bình
Phước nói riêng, các địa phương khác nói chung, đã khiến họ không thể làm giàu,
thậm chí nghèo đi
Tại Tây Ninh, người trồng cao su “nín thở” chờ giá trong mùa khô hạn này Bởi
cây cao su đã đến hồi thu hoạch, nhưng giá mủ xuống thấp khiến họ không có lãi
Ông Phạm Văn Ry (huyện Dương Minh Châu) trồng 5 ha cao su than vãn: “Giá
mủ hiện nay quá thấp khiến chúng tôi càng thu hoạch càng lỗ vốn” Theo ông Ry,
do năm 2012 giá mủ quá cao, nhiều người ùn ùn trồng cao su nên mới xảy ra tình
trạng như vậy
Lỗi… hệ thống
Trước tình hình này, Sở NN&PTNT Đồng Nai khuyến cáo người dân tiếp tục
chăm sóc, nếu không cần thiết thì không cạo mủ để bảo vệ cây và chờ giá tăng trở
lại Nông dân nên thực hiện các mô hình trồng xen nông lâm kết hợp với cây cao
su để tăng thu nhập Đối với diện tích hết hạn khai thác, sau chặt bỏ, nông dân nên
trồng loại cây khác có hiệu quả hơn, không nên chặt bỏ cây cao su bằng mọi giá
trong lúc này Dĩ nhiên, không thể có đất trống để trồng cao su Hầu hết diện tích
phát triển cây cao su là từ diện tích rừng
Theo Ban chỉ đạo Tây Nguyên, bình quân mỗi năm Tây Nguyên mất gần 26.000 ha
rừng, trong đó mất rừng do chuyển đổi trồng cao su chiếm tới 46,7% Năm 2009,
Trang 3toàn tỉnh Gia Lai có khoảng 70.000 ha cao su Ngoài diện tích này, cuối năm 2009
tỉnh Gia Lai tiếp tục có quy hoạch chuyển thêm 61.000 ha đất rừng qua trồng cao
su, tính đến nay, diện tích cao su toàn tỉnh đã lên tới gần 100.000 ha
Báo cáo của Bộ NN&PTNT cho thấy, 79% diện tích trồng cao su từ đất rừng tự
nhiên Bộ này cũng thừa nhận, không phải toàn bộ diện tích này đều là rừng nghèo
kiệt Ngoài ra, Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai cũng được giao số diện tích rất lớn từ
thượng nguồn của Việt Nam là Lào và Campuchia, một phần diện tích trước đây là
rừng đầu nguồn để trồng cây cao su Một chuyên gia lâm nghiệp cho rằng, cây cao
su không thể giữ nước được, không thể tạo thảm thực vật, chính vì vậy vai trò giữ
đất, giữ nước gần như bằng không
Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn đã nhiều lần cảnh báo, thậm chí ông
còn viết thư phản đổi chủ trương trồng cây cao su ở miền Trung, Tây Bắc với hàng
loạt những hệ lụy của nó Tuy nhiên, cao su vẫn phát triển rầm rộ vượt chỉ tiêu quy
hoạch và được xem là một bước thành công dù những hệ lụy của nó là mất rừng,
mất đất, dân khổ vì mủ liên tiếp giảm giá Hình ảnh cây cao su Việt Nam mờ nhạt
dần trên thị trường thế giới
Cân nhắc thật kỹ khi quyết định trồng hay chặt bỏ cây cao su
Doanh nhân Lê Quốc Phong, Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền
Hiện tượng khô hạn năm nay không chỉ xảy ra tại Việt Nam, mà còn xảy ra tại
nhiều nước có diện tích cao su lớn như Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan Thời tiết này
sẽ làm giảm đáng kể sản lượng cao su thiên nhiên trên thế giới
Tuy nhiên, giá cao su trong giai đoạn hiện nay chưa có dấu hiệu tăng trở lại một
cách tích cực dù sản phẩm làm từ cao su thiên nhiên không giảm một cách tương
xứng Điều này cũng đã gây thiệt hại rất lớn cho người trồng cao su Ở Việt Nam,
sự thiệt hại này lên đến hàng ngàn tỉ đồng khi mà nông dân phải đốn bỏ cây cao su
để chuyển đổi sang cây trồng khác và vườn cây cao su bị đổ ngã do mưa bão trước
Trang 4đây Từ thực tế thời gian qua nổi lên một điều là việc canh tác nông nghiệp ở nước
ta luôn chạy theo thị trường và lợi nhuận trước mắt mà không nghĩ đến chuyện lâu
dài, ví như cây cao su phải tính tới 25 năm sau chứ không thể tính từ lúc trồng cho
tới lúc lấy mủ được, chưa kể đến việc bà con nông dân còn không cân nhắc đến
việc thổ nhưỡng và thời tiết có thích hợp với cây cao su hay không? Phong trào
trồng cây cao su ở nước ta nở rộ vào những năm giá cao su cao ngất ngưỡng, nhiều
người ví cao su là vàng trắng và một số địa phương dù thời tiết không thuận tiện
vẫn khuyến khích người dân trồng cao su, coi đó là cứu cánh cho xóa đói giảm
nghèo và khi cơn bão kéo qua, cây cao su đổ ngã, người trồng cao su hứng chịu hết
mọi hậu quả
Từ thực tế này, để giảm thiệt hại cho người trồng cao su, một số kiến nghị được đặt
ra là: Các nhà quy hoạch cố gắng bám sát hơn nữa với thực tế, lắng nghe ý kiến
của các nhà khoa học để có quy hoạch và định hướng mang tính lâu dài để giảm
bớt thiệt hại cho người dân; Về phía nông dân, không nên chạy theo phong trào
trước mắt để rồi phải gánh lấy hậu quả, trong hiện tại nếu muốn chặt bỏ cây cao su
thì nên chặt những vườn cây nhiều tuổi hoặc những vườn cây không phù hợp với
điều kiện thổ nhưỡng, thời tiết và cho năng suất thấp Còn những vườn cây đang
phát triển tốt nên giữ lại để chờ giá tăng trở lại
Theo phán đoán của các nhà nghiên cứu thị trường thì họ đang mong chờ giá cao
su sẽ “quay đầu” trở lại từ quý 3.2016 khi mà sản lượng cao su tồn kho thế giới
không còn nhiều và công nghiệp xe hơi Trung Quốc dự báo sẽ phát triển sau một
thời gian chựng lại Tuy nhiên đó cũng chỉ là dự báo, do đó bà con mình nên cân
nhắc thật kỹ trước khi quyết định Lê Quốc Phong
http://www.sggp.org.vn/kinhte/2014/11/366240/
Điệp khúc được mùa rớt giá: Nông dân lúng túng tìm lối ra
Thứ năm, 06/11/2014, 23:53 (GMT+7)
Cuối tháng 10 vừa qua, tỉnh Lâm Đồng đã phải cầu cứu các siêu thị ở TPHCM
hợp tác để tiêu thụ cà chua cho nông dân Sau 1 tuần, hệ thống siêu thị Co.opMart,
BigC vào cuộc và mở chiến dịch vận động người dân TPHCM “Ăn cà chua giúp
nông dân Lâm Đồng”, giá cà chua từ mức 10.000 đồng/3kg đã kéo lên được
15.000 đồng/2kg tại các chợ truyền thống Trước đó là vụ vải thiều Bắc Giang,
hành tây… Điệp khúc được mùa, rớt giá luôn lặp lại! Liệu có cách nào giúp nông
dân hạn chế mức thấp nhất thiệt hại từ việc trồng trọt theo cảm tính, số đông?
Trang 5Khi “cung” lệch “cầu”
Tháng 10 vừa qua, cà chua thương lái thu gom tại một số huyện của tỉnh Lâm
Đồng (Đơn Dương, Đức Trọng) rớt giá thảm hại, chỉ 500 - 1.000 đồng/kg Trong
khi đó, giá bán cà chua tại các chợ truyền thống vào cùng thời điểm khoảng 5.000 -
6.000 đồng/kg Trước thực trạng này, không ít hộ dân phải đổ bỏ hoặc cho bò ăn
Từng đống cà chua đỏ tươi, trông ngon mắt bị vứt bên vệ đường không ai thèm
nhặt
Không chỉ cà chua, một số hộ dân trồng đậu que tại xã Ninh Loan, huyện Đức
Trọng (Lâm Đồng) cũng cho biết, giá bán mỗi ký đậu tại vườn vào đầu tháng 10
chỉ khoảng 2.000 đồng/kg Đậu rộ mùa, phải thu nhanh Tính ra, nếu trừ tiền phân
bón, công chăm sóc, thuê người hái thì người trồng lỗ đậm Do vậy, nhà vườn
không thu hoạch, để mặc cho đậu già, héo dây rồi vứt bỏ
Bà Nguyễn Thị Mây, ngụ tại xã Quảng Lập, huyện Đơn Dương (Lâm Đồng), chia
sẻ, cùng thời điểm này năm 2013, thời tiết không thuận lợi, nhiều nhà vườn thất
thu rau quả nhưng vô tình đẩy giá bán lên cao Năm nay nông dân đầu tư công sức,
chăm bón cây trồng với hy vọng sẽ thu lời cao; không ngờ lại rơi vào cảnh được
mùa mất giá
“Nhẩm tính, mỗi gốc cà chua cho khoảng 2kg quả, chúng tôi phải đầu tư 6.000 -
7.000 đồng Bán cho thương lái với giá 1.000 đồng/kg, thà đổ bỏ còn hơn Rõ ràng,
vòng luẩn quẩn này không ai muốn, nhưng người dân chúng tôi vẫn phải gánh
chịu” - bà Nguyễn Thị Mây buồn rầu nói
Luôn ở thế bị động
Ông Nguyễn Văn Long, nông dân trồng rau ngụ tại xã Ninh Loan, huyện Đức
Trọng (Lâm Đồng), chia sẻ, phần lớn nông dân đều bị động trước việc trồng trọt
hoa màu Bản thân ông Long cũng rơi vào cảnh mất mùa đậu que vào đầu tháng
10 Do thời điểm đó rộ mùa, lượng sản phẩm thu hoạch nhiều, nhưng không thể
đẩy đi tiêu thụ tại các tỉnh thành khác, trong khi địa phương nào trồng đậu, rau các
loại… Thực trạng cung vượt cầu đẩy nông dân rơi vào bí bách
“Quá nhiều yếu tố ngoại cảnh tác động trực tiếp tới nông dân Ví dụ thời tiết, mùa
vụ, thị trường, tâm lý người tiêu dùng… Hầu như nông dân phải tự mày mò, rút tỉa
kinh nghiệm từ những lần thất bại trước đó để định hướng trồng trọt cho mùa sau
Nếu như địa phương sâu sát, gần dân, đưa ra định hướng cụ thể hơn cho việc phát
triển trồng rau quả, chắc chúng tôi sẽ hạn chế bớt phần nào rủi ro” - ông Nguyễn
Văn Long nói
Trang 6Ông Lê Quý Công, Trưởng phòng Dịch vụ xúc tiến thương mại chợ Bình Điền,
TPHCM, cho rằng, tình trạng một số loại rau củ được mùa, rớt giá là thực trạng
đau xót trong thời gian dài, kiểu đến hẹn lại lên Bởi lẽ, nông dân vẫn chưa thể chủ
động trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm, mà tất cả đều phụ thuộc diễn biến thị
trường, chấp nhận sự áp giá thông qua thương lái…
Còn bà Nguyễn Thị Ánh Ngọc, Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Thỏ Việt, nhận định,
được mùa mất giá là nghịch lý của nhà nông “Không chỉ bà con ở Lâm Đồng gánh
chịu thiệt thòi mà nhiều nhà nông chuyên sản xuất rau quả tại các tỉnh thành khác
cũng chịu chung nỗi lo này Theo tôi, thời tiết năm nay tốt hơn mọi năm, do vậy có
thể nhiều nông dân tăng thêm sản lượng để bù trừ hư hao, đón đầu nhu cầu tăng giá
đột ngột như từng xảy ra vào các năm trước Nhưng diễn biến thực tế không như
dự liệu, giá một số loại rau quả rớt thê thảm, khiến nông dân điêu đứng” - bà Ánh
Ngọc cho biết
Ông Tô Công Tích, Phó phòng Thương mại Trung tâm Xúc tiến Đầu tư - Thương
mại - Du lịch tỉnh Tiền Giang, khuyến nghị, để tránh tình trạng cung vượt cầu,
nông sản được mùa mất giá như hiện nay, nông dân nên chủ động hợp tác với các
nhà cung ứng, phân phối Bên cạnh đó, địa phương cũng cần có những chính sách
quan tâm cụ thể, sâu sát hơn đối với những hộ nông dân chuyên canh rau quả,
nhằm giảm đến mức thấp nhất thiệt hại cho người dân
Câu chuyện nông sản được mùa mất giá không phải mới, nhưng vẫn thường xuyên
xảy ra, kéo dài từ mùa này sang mùa khác Dù rằng, các địa phương cho biết vẫn
triển khai chính sách cụ thể, thiết thực cho bà con nông dân Nhưng phải chăng, địa
phương đang cung cấp cho nông dân những thông tin mà họ có, nhưng chưa cung
cấp những gì người nông dân cần? Nghịch lý này sẽ còn tái diễn, nếu như nông dân
vẫn tự ý trồng trọt theo cảm tính, trong khi các phòng nông nghiệp địa phương
chưa có sự hướng dẫn, tư vấn sâu sát về thị trường cho bà con
GIA HÂN
Rộ thông tin rau củ quả rẻ là hàng Trung Quốc
Tại các chợ truyền thống, khi cà chua dội hàng với hàng loạt xe đẩy chào
mời: 10.000 đồng/3kg, nhiều người dân TPHCM truyền miệng nhau thông
tin rẻ như vậy coi chừng là cà chua Trung Quốc (TQ), dùng thuốc kích
thích để cho nhiều trái, nên giá rẻ Vì vậy, nhiều bà nội trợ không dám
mua Hệ thống siêu thị BigC đã phải mở cuộc vận động “Ăn cà chua giúp
nông dân Lâm Đồng”, thông tin này mới được giải tỏa
Tương tự, 3 tháng qua tại các chợ, mướp, bí, bầu đổ đống cắm bảng
10.000 đồng 3 trái (hoặc 10.000 đồng 4 quả), cũng bị “đổ” là giống TQ,
Trang 7có người gọi là “bí, bầu đá”, nhiều bà nội trợ không dám ăn Qua tìm hiểu
tại các nhà vườn Hóc Môn, quận 12, Củ Chi…, chúng tôi được biết, đó là
giống bí, bầu, mướp bón bằng phân bò tươi Nguyên nhân, do gần đây
phong trào nuôi bò sữa phát triển, phân bò lại không nơi tiêu thụ, chưa có
nhà máy chế biến nên đổ đống ngoài đồng Nhiều nông dân đã rải loại
phân chưa hoai này lên ruộng để trồng bí, bầu… không cần giàn, cũng
không mất công chăm sóc Chỉ sau 2 tháng đã cho thu hoạch, nhưng do
trồng từ phân tươi, bà con trong vùng gọi là rau củ không sạch, nên bán
cho thương lái giá rất rẻ
Trên thực tế, các loại rau củ nhập từ TQ gần đây rất ít, thậm chí không
đáng kể Thông tin từ các chợ đầu mối nông sản trên địa bàn TPHCM,
lượng rau củ quả đổ về các chợ chủ yếu là hàng nội địa Chẳng hạn, chợ
đầu mối Bình Điền, lượng rau củ nhập về dao động 730 - 750 tấn mỗi
đêm, trong số này, hàng TQ chỉ chiếm khoảng 1%
MINH THUẬN