Bằng 3 ví dụ cụ thể, anh chị hãy phân tích những sai lệch đó đối với sự phát triển xã hội?. Nêu 3 tình huống cụ thể mà anh chị đã thực hiện loại hành động để giải quyết công việc của mìn
Trang 1Một số câu hỏi ôn tập môn nhập môn xã hội học
Câu 1: Theo lý thuyết xã hội học thì quyền lực bao giờ cũng gắn với quyền lợi Bằng những hiểu biết lý thuyết về quyền lực xã hội, anh (chị) hãy giải thích các cá nhân trong xã hội có khuynh hướng muốn đạt tới địa vị xã hội cao?
Câu 2: Hãy liệt kê các loại sai lệch nghiêm trọng trong xã hội Việt Nam hiện nay? Bằng 3 ví dụ
cụ thể, anh (chị) hãy phân tích những sai lệch đó đối với sự phát triển xã hội?
Câu 3: Theo quan điểm của Max Weber, hành động xã hội của con người gồm 4 loại trong công việc của mình, anh (chị) thường nghiêng về thực hiện loại hành động nào? Tại sao? Nêu 3 tình huống
cụ thể mà anh chị đã thực hiện loại hành động để giải quyết công việc của mình (trong cơ quan, gia đình )
Câu 4: "Tham nhũng" đang là vấn nạn đối với nhiều quốc gia trên thế giới Ở Việt Nam hiện nay, tham nhũng đang kéo lùi sự phát triển của xã hội Anh (chị) hiểu thế nào là "tham nhũng"? Hãy thao tác hóa khái niệm "tham nhũng"
Câu 5: Có quan niệm cho rằng sự thành công của cá nhân phần lớn không phải do tài năng của cá nhân quyết định mà là tương tác xã hội và quan hệ xã hội của cá nhân Anh (chị) hãy nêu 3 nhân vật xung quanh mình (tương ứng với 3 sự kiện) để làm rõ quan điểm trên (dự vào lý thuyết tương tác xã hội, quan hệ xã hội.)
Câu 6: Trình bày phương pháp luận nghiên cứu vấn đề xã hội của Auguste Comte Ứng dụng của phương pháp luận của Comte vào xã hội hiện nay như thế nào? Cho 3 ví dụ minh họa
Câu 7: Trình bày đặc điểm của truyền thông đại chúng và phương tiện thông tin đại chúng Vai trò của truyền thông đại chúng đối với cuộc chiến chống lại các tệ nạn xã hội hiện nay ở nước ta Câu 8: Có nhận định cho rằng: "Văn hóa ứng xử ở đô thị thường lạnh lùng và ẩn danh hơn; cái tình người ẩn dưới những ứng xử mang tính khách quan" Dưới góc độ xã hội học đô thị, hãy phân tích nhận định trên
Câu 9: Anh chị hãy trình bày đặc điểm cá nhân và quá trình xã hội hóa cá nhân Tại sao các cá nhân cần phải trải qua quá trình xã hội hóa ?
Câu 10: Trong xã hội VN hiện nay, phân tầng xã hội dựa trên yếu tố nào là nền tảng? Nó là động lực hay là lực cản cho sự phát triển XH?
Câu 11: Thế nào là phân tầng xã hội hợp thức và không hợp thức ?làm thế nào để hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng phân tầng xã hội không hợp thức ở Việt Nam?
Câu 12: Ảnh hưởng của di dân tự do đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường của đô thị nơi nhập cư ( tích cực và tiêu cực)
Câu 13: Thế nào là phân tầng xã hội hợp thức và không hợp thức ?làm thế nào để hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng phân tầng xã hội không hợp thức ở Việt Nam?
Câu 14: Ảnh hưởng của di dân tự do đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và môi trường của đô thị nơi nhập cư ( tích cực và tiêu cực)
Trang 2Câu hỏi ôn tập
NHÓM 1.
Câu 1.Xã hội học là gì? Tại sao nói xã hội học là khoa học luôn đáp ứng những nhu cầu bức xúc của đời sống xã hội?
Câu 2 Trình bày tư tưởng xã hội học của Auguste Comte và Karl Marx
Câu 3 Thiết chế xã hội Chức năng của thiết chế xã hội đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội Câu 4 Hãy so sánh hành động xã hội với hành động vật lý-bản năng Vì sao nói hành động xã hội
bị chi phối bởi hoàn cảnh hoặc môi trường nơi thực hiện hành động? Cho ví dụ minh hoạ
Câu 5 Trình bày tư tưởng xã hội học của Emile Durkheim Vai trò của xã hội học đối với hoạt động thực tiễn?
Câu 6 Hãy phân tích các thành phần của hành động xã hội Vì sao nói hành động xã hội bị chi phối bởi hoàn cảnh hoặc môi trường nơi thực hiện hành động? Cho ví dụ minh hoạ
Câu 7 Phân tầng xã hội Phân tầng xã hội là động lực thúc đẩy xã hội phát triển hay là nguyên nhân cản trở sự phát triển xã hội?
Câu 8 Trình bày đặc điểm của truyền thông đại chúng và phương tiện thông tin đại chúng
Câu 9 Hãy trình bày khái niệm và chức năng của dư luận xã hội Phân tích quá trình hình thành
dư luận xã hội
Câu 10 Gia đình là gì? Hãy trình bày các kiểu, các chức năng của gia đình
Câu 11 Trình bày quá trình đô thị hoá ở Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử
Câu 12 Trình bày điều kiện – tiền đề ra đời của xã hội học Sự ra đời của xã hội học có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt động thực tiễn?
Câu 13 Trình bày đặc điểm cá nhân và quá trình xã hội hoá cá nhân Ý nghĩa của quá trình xã hội hoá cá nhân?
Câu 14 Anh ( chị) hày trình bày nội dung các phạm trù xã hội học và vẽ sơ đồ minh hoạ
Câu 15 Trình bày nội dung các khái niệm xã hội học Theo anh chị những nhân tố nào có ảnh hưởng đến vị trí xã hội của cá nhân?
NHÓM 2.
Câu 1 Tại sao nói “ báo điện tử” là phương tiện truyền thông đại chúng của thế kỷ 21?
Câu 2 Phân tích tầm ảnh hưởng của dư luận xã hội đối với đời sống xã hội của cá nhân
Câu 3 Tại sao nói chức năng của gia đình lại suy giảm trong xã hội công nghiệp hoá - hiện đại hoá?
Câu 4 Hãy giải thích tại sao tỷ lệ ly hôn lại gia tăng trong xã hội công nghiệp hoá – đô thị hoá? Câu 5 Anh hưởng của di dân tự do đối với sự phát triển kinh tế – xã hội và môi trường của đô thị( tích cực và tiêu cực)
Câu 6 Đặc điểm của lối sống đô thị Trình bày và phân tích hệ quả của quá trình đô thị hoá Câu 7 Có quan điểm cho rằng: “ truyền thông đại chúng làm gia tăng tính bạo lực trong xã hội”,
ý kiến của anh chị về quan điểm này?
Câu 8 Quan điểm cho rằng: “ Triệt tiêu bất bình đẳng xã hội sẽ triệt tiêu sự phát triển” Theo anh chị quan điểm này đúng hay sai? Tại sao?
Câu 9 Trình bày đặc trưng của nông thôn Việt Nam và hãy nêu thực trạng của nông thôn Việt Nam hiện nay
Câu 10 Anh hưởng của di dân tự do đến sự phát triển kinh tế-xã hội đối với các vùng nông thôn nơi xuất cư ( tích cực và tiêu cực)
Câu 11 Lệch lạc xã hội là gì? Tại sao lệch lạc xã hội luôn tồn tại trong đời sống xã hội?
Câu 12 Hãy trình bày hiểu biết của anh chị về khái niệm “ con người xã hội” Theo anh chị khi nào con người được gọi là “ cá thể”, “ cá nhân”, “ nhân cách”?
Câu 13 Trình bày những nhân tố ảnh hưởng đến độ bền vững hạnh phúc gia đình Theo anh chị
vì sao tỷ lệ ly hôn lại gia tăng ở những cặp vợ chồng là trí thức?
Câu 14 Đặc trưng cơ cấu – xã hội ở nước ta hiện nay Vị trí, vai trò của các giai tầng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước?
Trang 3Câu 15 Dựa trên quan điểm của Emile Durkheim về tự tử, hãy giải thích tại sao tỷ lệ tự tử lại gia tăng trong xã hội công nghiệp hoá, đô thị hoá? Cho ví dụ để minh hoạ
Hướng dẫn
Nhóm 1 :
1 xem đối tượng XHH : nghiên cứu XHH giúp giải quyết nhiều vđề :đáp ứng ptriển đô thị ,di dân ,soạn thảo luật,
2 A.Comte : tách XHH ra khỏi triết học ,tam đoạn luận ,3 gđoạn
K.Marx: gquyết bất bình đẳng trong XH ,lý thuyết gcấp và đấu tranh gc
3 Nêu các đđiểm ,các loại ,định nghĩa:đáp ứng nhu cầu cơ bản của các nhóm ,td: luật pháp Phân biệt : Thiết chế có tính bền vữngtd: giáo dục, ktế,gia đình ,…
Tổ chức XH: là các nhóm , tồn tại tgian nhất định ,td: đoàn thể ,đảng phái,…
4 Qđiểm Weber ,ptích theo 4 kiểu HđXH :
- Hđ theo cảm xúc : đây là phần lớn ,mang tính bản năng nhiều , tuỳ theo cảm xúc ,khó đo lường
- Hđ theo truyền thống : tôn trọng các thói quen,chuẩn mực cộg đồng,rất khác nhau trong các nền vhoá khác nhau
- Hđ hợp lý theo giá trị : hđ theo cái mà họ cho là có tính định hướng gtrị ,ngược với trthống.Td: khi hđ ngta xét xem hđ đó có phù hợp với địa vị Xh của mình hay kg?
- Hđ hợp lý theo mục đích: quyết định chọn mđích ,ptiện nào ,khi mđích đc đề cao ,kg còn quan tâm đến gtrị đvới ứng xử của con gnười.Td: qđiểm các nhà sx tư bản “bán cái mà khách hàng cần” Phân biệt với hành vi (kthích-phản ứng ,chủ yếu dạng sinh học) Td: chế tạo quạt điện ,là hành động XH ,để thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của con người
Lý do: con người là sphẩm của tự nhiên, ảnh hưởng lớn từ mtrường XH Td : nếu xung quanh ai cũng ham học hỏi ,thì cá nhân cũng phải cố gắng : “gần đèn thì sáng”
5 XH càng ptriển ,phân công ,chuyên môn hoá càng cao
Sự kết hợp càng lớn : cơ giới ,hữu cơ (trong XH công nghiệp buộc phải liên kết sx)
Vai trò : thực tiễn cần cho ng cứu hành động ,mối tương quan mà XHH gquyết ,nắm bắt được
6 theo Weber (câu 4)
7 Phân hóa lớn gây ra xung đột XH ,gây phương hại (tệ nạn XH, ) nhưng vẫn có tác dụng thúc đẩy,kthích ptriển.Vai trò NN hạn chế tiêu cực ,bằng định hướng hợp lý,bảo vệ qlợi hợp pháp cho người
có khả năng ,tránh bình quân
Vừa là động lực ptriển,vừa là kềm hãm
8 Nêu vtrò ttđc trong đsống XH
Đđiểm TTĐC (sách,báo,phát thanh,truyền hình,quảng cáo)
Hạn chế :khó ksoát Tich cực : nhanh,tức thời,giảm chi phí
11 Thời Pháp thuộc phục vụ cho khai thác thuộc địa
Thời Chiến trach chống Mỹ
Thời Sau 1975
12 Về chtrị, ktế, vhóa ,XH
Về lý luận : nêu tóm lược quan điểm các nhà XHH
13 Ý nghĩa : tạo ý thức k/s XH ngoại tại dẫn đến nội tại (tự ksoát)
14 nêu khái niệm ,phạm trù XHH Xem thêm câu 15
15 Nhân tố ảnh hưởng :
Vật chất : họ có cơ hội để thay đổi địa vị hay kg? Theo Weber :yếu tố kinh tế là tiên quyết ,ảnh hưởng đến vị trí cá nhân trong XH
Tinh thần : để cải thiện yếu tố ktế ,đòi hỏi mỗi cá nhân ,mỗi nhóm phải tận dụng ,phát huy cơ hội khi đến với họ Cần trang bị kiến thức nền ( khoa học, ) mới có thể vận dụng được Td : để làm việc với Cty nngoài, cần trang bị ngoại ngữ
Theo Weber : uy tín, thu nhập ,quyền lực
Nêu 10 ndung kniệm XHH
Nhóm 2 :
Trang 41 Báo đtử ,đại diện cho nền kinh tế tri thức(với hàm lượng chất xám ngày càng cao ,td: chiếc CD trắng ít gtrị nhưng khi chứa phần mềm thì gtrị rất lớn)) ,đang chiếm ưu thế do : tính phổ biến tức thời ,rộng khắp ,giảm khoảng cách kgian ,tgian trên phạm vi toàn thế giới Hạn chế :lan toả cao kể các phi đđức
2 Tương tc XH rất cần thiết cho XH , ảnh hưởng tồn tại c nhn 4.Cuộc sống đthị cách biệt làng xóm,sự hỗ trợ kém nên dễ dàng lấy nhau ,ly hôn
Lý do qtrọng :mở rộng tương tác XH ,nếu kg suy nghĩ chín chắn ,làm tổn hại vhoá,đđức ,truyền thống
5 Xét 3 mặt :ktế, XH ,môi trường
Anh hưởng di dân đvới đô thị ,vùng ktế
6 Ssánh với nông thôn
Hệ quả tích cực : nhanh hội nhập ,phát triển cao
Tiêu cực: quá thựcdụng ,đề cao cá nhân
Lối sống đô thị : là lối sống khép kín,quan hệ XH kg bền vững
7 Tính tiêu cực : tha hoá ,lệch lạc do sự kdoanh sản xuất chạy theo lợi nhuận
8 trong lúc chưa đáp ứng đc thì phải chấp nhận sự bình đẳng trong phvi cho phép (Weber)
Phân tích BDĐ trong XH :
- hợp lý,hợp pháp : td: cho phép nhà đầu tư nước ngoài hđộng kdoanh ,trả lương thấp
- Bất hlý, bất hpháp
Quan niệm cơ bản về BĐ XH :
Bình đẳng thực sự : Tạo cơ hội ban đầu bằng nhau và Cơ hội phải phù hợp Td : tuyển lao động phổ thông kg thể đòi hỏi biết vi tính
9 Xét về chtrị ,ktế ,vhoá
Đặc trưng :đoàn kết cơ giới (theo công việc ,theo Durkheim)
Thực trạng: vhoá thấp ,kg yêu thích công việc nông ,dẫn đến trẻ ra đthị ,thiếu nhân lực ,phân hoá trong nông nghiệp (kẻ tích tụ ,kẻ bán ruộng làm thuê
10 Di động chiều ngang bao gồm:
Di động cơ học : td: di chuyển chỗ ở
Xã hội : vị thế ,tương quan với người khác
Thường địa vị kg cải thiện do trình độ,văn hoá hạn chế ,kg có cơ hội thuận lợi ptriển Td: có người ra nước ngoài nhiều năm ,khi trở về cũng kg cải thiện hơn
Chỉ một vài cá nhân rèn luyện,cố gắng mới thay đổi đc vị thế ,địa vị của mình
Di động theo chiều dọc nhanh hội nhập hơn Td : tình trang di dân tự do của người Nùng ,Cao Bằng vào Khánh Hoà ,từ thói quen du canh đã đc chính quyền khảo sát ,quan tâm đã tạo đkiện nhanh chóng ổn định
11 Là những hvi lệch chuẩn Do XH luôn có mặt tiêu cực và tích cực
NN cần quản lý ,điều chỉnh do không thể xoá bỏ hẳn (td: mại dâm ,cá cược)
12.Con người XH phải phù hợp với chuẩn mực chung Thể hiện 2 tiêu chí : ý thức XH và trách nhiệm XH
Trải qua 3 gđoạn : gia đình ,nhà trường ,xã hội
Phân biệt : Cá thể : phân biệt về giống loại
Cá nhân : là con nguời có ý thức ,sống thành XH
Nhân cách : bước cao hơn của con ngừơi ,hđộng theo giá trị đđức ,văn hoá ,thẩm mỹ với cách sống phù hợp XH đang sống
13 Độ bền vững hôn nhân : sự thấu hiểu , sự phân công về nghĩa vụ & trách nhiệm, kg còn tư tưởng trọng nam khinh nữ ,cần bình đẳng ở mức độ nhất định Td : “cơm sôi bớt lửa”
14 Lý do : thất nghiệp,chịu áp lực cuộc sống ,việc làm (stress) ,lối sống gấp