Cán cân thương mại Việt – Trung, những bất ổn nguy hiểm và đề xuất những chính sách áp dụng Cán cân thương mại là một mục trong tài khoản vãng lai của cán cân thanh toán quốc tế. Cán cân thương mại ghi lại những thay đổi trong xuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định (quý hoặc năm) cũng như mức chênh lệch giữa chúng (xuất khẩu trừ đi nhập khẩu). Theo thống kê của hải quan Trung Quốc, kim ngạch thương mại ViệtTrung đạt 41,8 tỷ USD, tăng 16,6% so với cùng kỳ, trong đó, kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc sang Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 14,8%; kim ngạch nhập khẩu đạt 10,8 tỷ USD, tăng 22,1%. Trung Quốc liên tục trong 11 năm là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Như vậy, TQ là thị trường nhập siêu lớn nhất của VN hiện nay. Điều này cũng nêu lên những hồi chuông cảnh báo cho cán cân thương mại Việt Trung, nếu không đưa ra những biện pháp nhanh chóng kịp thời hiệu quả để khắc phục tình trạng này sẽ gây nên tổn thất rất lớn nếu nhà cung cấp Trung Quốc không xuất khẩu sang cho Việt Nam nữa.
Trang 1Cán cân thương mại Việt – Trung, những bất ổn nguy hiểm và đề xuất những chính sách áp dụng
Bài làm
Cán cân thương mại là một mục trong tài khoản vãng lai của cán cân thanh toán quốc
tế Cán cân thương mại ghi lại những thay đổi trong xuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định (quý hoặc năm) cũng như mức chênh lệch giữa chúng (xuất khẩu trừ đi nhập khẩu)
Theo thống kê của hải quan Trung Quốc, kim ngạch thương mại Việt-Trung đạt 41,8
tỷ USD, tăng 16,6% so với cùng kỳ, trong đó, kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc sang Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 14,8%; kim ngạch nhập khẩu đạt 10,8 tỷ USD, tăng 22,1% Trung Quốc liên tục trong 11 năm là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam
Như vậy, TQ là thị trường nhập siêu lớn nhất của VN hiện nay Điều này cũng nêu
lên những hồi chuông cảnh báo cho cán cân thương mại Việt- Trung, nếu không đưa ra những biện pháp nhanh chóng kịp thời hiệu quả để khắc phục tình trạng này sẽ gây nên tổn thất rất lớn nếu nhà cung cấp Trung Quốc ko xuất khẩu sang cho Việt Nam nữa
Cụ thể tình hình xuất nhập khẩu được thể hiện ở dưới đây
Bảng 1: Cân đối hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc từ năm
2011 đến quý I năm 2016
Đơn vị tính: 1000USD
Xuất siêu Nhập siêu
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, nhìn chung cán cân xuất nhập khẩu từ Trung Quốc tăng đều qua các năm từ năm 2011 – quý I/2016 Bộ Công thương cũng nhận
Trang 2định, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa VN và TQ tăng mạnh qua từng năm với ưu thế nghiêng về hàng hóa TQ và Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng rất lớn nếu Trung Quốc có động thái không tốt khi hạn chế hay giảm nhập siêu một cách đột Tháng 8/2015 xuất khẩu là 11,04 tỷ USD, nhập khẩu là 32,550 tỷ USD, nhập siêu là 21,51 tỷ USD và tháng 9/2015 , xuất khẩu là 12,442 tỷ USD, nhập siêu là 36,719 tỷ USD, nhập siêu là 24,277 tỷ USD, những con số này nói lên rằng chỉ trong 1 tháng mà lượng xuất khẩu sang Trung Quốc của Việt Nam đã tăng lên 1,402 tỷ USD và lượng nhập khẩu từ Trung Quốc sang Việt Nam đã tăng lên 4,169 tỷ USD, lượng nhập siêu tăng lên là 2,767 tỷ USD khẳng Như vậy, Trung Quốc là nước nhập siêu lớn nhất của Việt Nam Theo Cục Trồng trọt (Bộ NNPTNT), Việt Nam có khoảng 700.000 ha trồng lúa lai (chủ yếu ở miền Bắc và Bắc Trung bộ) nhưng nguồn giống lúa lai lại chủ yếu nhập của Trung Quốc (chiếm khoảng 60-70% diện tích) Mỗi năm Việt Nam chi khoảng 40 triệu USD để nhập khẩu 13.000-15.000 tấn lúa giống từ Trung Quốc, tương đương với xuất khẩu 100.000 tấn gạo cao cấp
Việt Nam có hơn 100 công ty, đơn vị đăng ký sản xuất lúa lai nhưng phần lớn các đơn
vị này lại làm chức năng thương mại, tức là mua giống lúa từ Trung Quốc về bán cho nông dân Theo Tổng cục Hải quan, mỗi năm, Việt Nam lại nhập khẩu nhiều hơn các loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, trong đó phần lớn từ Trung Quốc
Nhập khẩu phân bón từ Trung Quốc vẫn chiếm khoảng 50% tổng lượng phân bón nhập khẩu của Việt Nam Tương tự, thuốc bảo vệ thực vật nhập từ Trung Quốc cũng chiếm tới 50% tổng lượng nhập của Việt Nam mỗi năm
Sản phẩm Việt Nam xuất sang Trung Quốc thường dưới dạng thô, nguyên liệu và nhập
về sản phẩm hoàn thiện Ví dụ, chúng ta đang xuất khẩu mủ cao su để nhập về vỏ ruột
xe của Trung Quốc; xuất than, khoáng sản và nhập về sắt thép; hay xuất gỗ dăm, gỗ nguyên liệu và nhập về các sản phẩm gỗ ép, giấy làm từ nguyên liệu gỗ
Nhưng điểm tiêu cực hiện nay là hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc đang đe dọa sức khỏe người tiêu dùng và gây ô nhiễm môi trường Chẳng hạn mới đây nhất là gà
Trung Quốc tràn vào Việt Nam là loại gà đẻ thải loại với chất lượng không đảm bảo
vì được tiêm đủ loại kháng sinh, chất tăng trưởng nên ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của chúng ta Hay Cục bảo vệ Thực vật đã công bố nho Trung Quốc chứa hóa chất vượt ngưỡng 3-5 lần, được bày bán tại Việt Nam dưới mác “nho Mỹ” để đánh lừa người tiêu dùng vơi giá 40000 – 60000 đồng nhưng giá gốc trên hóa đơn chỉ có 6000
Trang 3đồng/kg Táo Trung Quốc được trồng bằng công nghệ bộc túi tẩm thuốc sâu độc hại
Lê Trung Quốc chứa thuốc trừ sâu Endosulfan có tính độc cao và có thể phá vỡ hệ nội tiết hoặc gây ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản của con người.
Vì Việt Nam thiếu hàng rào kỹ thuật để kiểm soát hàng kém chất lượng nên thời gian qua nhiều loại hóa chất sử dụng cho nông nghiệp như phân hóa học, thuốc trừ sâu và hóa chất bảo vệ thực vật nhập khẩu Việt Nam bằng nhiều con đường, nhưng chủ yếu qua đường tiểu ngạch và nhập lậu qua biên giới Ngoài ra việc lạm dụng phân bón hóa học liều lượng mạnh nhập từ Trung Quốc trong nông nghiệp cũng sẽ làm cho đất đai
bị thoái hóa nhanh, các động vật có ích như tôm, cua, cá, bị chết, điều đó đã làm mất
đi tính đa dạng sinh học trên đồng ruộng và ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sinh thái
Hơn nữa, gian lận thương mại, buôn lậu xảy ra ngày càng nhiều Hàng loạt các lô
hàng nhập lậu từ Trung Quốc, nhất là thực phẩm (bánh kẹo, thực phẩm chức năng, ) trong thời gian vừa qua khi bị tịch thu, kiểm tra thì đều không đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm đến mức phải tiêu hủy để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng Tuy nhiên, không phải trường hợp nhập lậu nào cũng bị phát hiện và ngăn chặn kịp thời
Nhằm giảm những bất ổn nguy hiểm của cán cân thương mại Việt – Trung, nhóm
chúng tôi đề xuất những chính sách như sau:
Thứ nhất, để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, Việt Nam cần tham gia vào TPP với
mục đích giảm thuế và những rào cản hàng hóa và dịch vụ Do vây khi tham gia Việt Nam sẽ có cơ hội tăng gia số lượng hàng hóa xuất khẩu đến các quốc gia TPP Các nước TPP sẽ là nguồn cung cấp vốn đầu tư cho Việt Nam, đồng thời vừa là thị trường tiêu thụ sản phẩm của Việt Nam mà không bị Trung Quốc cạnh tranh Khi đó, việc nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc chắc chắn sẽ giảm
Thứ hai, khuyến khích các ngành công nghiệp phụ trợ phát triển Do năng lực sản xuất
hàng tiêu dùng trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu, sức cạnh tranh yếu, hiệu quả đầu
tư và năng suất lao động thấp nên tốc độ nhập siêu từ Trung Quốc gia tăng Muốn giảm cần tập trung vào những ngành Việt Nam có khả năng phát triển như cơ khí chế tạo, điện tử - tin học, sản xuất lắp ráp ô tô, hệt may, da giày công nghiệp phụ trợ cho phát triển công nghiệp công nghệ cao
Trang 4Thứ ba, tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại, tố giác
hoạt động buôn lậu bằng cách chuyển biến nhận thức về tác hại của nạn buôn lậu với
sự phát triển kinh tế, tới an ninh chính trị và trật tự xã hội chấp hành các quy đinh của pháp luật nhằm bảo vệ an ninh biên giới, làm cho bọn buôn lậu bị cô lập không còn chỗ dựa để hoạt động
Cuối cùng điều tiết cán cân vãng lai thông qua các chính sách tỷ giá, chính sách tài
khóa phải phù hợp
Về chính sách tỷ giá, cần duy trì chế độ tỷ giá linh hoạt có sự can thiệp của Nhà nước, điều chỉnh dần theo mức tăng của giá cả, hướng tỷ giá chính thức của Việt Nam sát với giá trị thực của nó Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, không nên thực hiện chính sách phá giá đồng Việt Nam quá nhiều thông qua việc đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc, khuyến khích xuất khẩu hàng hóa chế biến tinh, giá trị gia tăng cao Mặt khác, việc tăng tỷ giá sẽ làm giá các yếu tố nhập khẩu đầu vào tăng lên, điều này làm cho hàng Trung Quốc sẽ tuồn vào nhiều hơn, dẫn đến giá thành sản phẩm tăng, giảm sức cạnh tranh và đến lượt nó là yếu tố cản trở tăng xuất khẩu
Về chính sách tài khóa, Việt Nam có thể tăng các rào cản phi thuế quan đối với hàng nhập khẩu như sử dụng biện pháp cấp phép nhập khẩu, hạn ngạch thuế quan, các loại phí phụ thu… Nhằm giảm những sản phẩm kém chất lượng của Trung Quốc đem vào
Tóm lại, tình trạng nhập siêu từ Trung Quốc kéo dài và ngày càng ảnh hưởng trầm trọng đến cán cân vãng lai Việt Nam, quan trọng nhất là các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu, kết hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô của Chính phủ nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nội tại nền kinh tế Tuy nhiên, các giải pháp này phải đảm bảo tuân thủ theo những cam kết quốc tế song phương và đa phương mà Việt Nam đã ký kết với Trung Quốc
Tài liệu tham khảo
http://www.slideshare.net/PhongOlympia1/quan-h-thng-mi-vittrung-54099079
Trang 5http://dantri.com.vn/kinh-doanh/giat-minh-can-can-thuong-mai-viet-nam-trung-quoc-nhap-sieu-tang-100-lan-trong-10-nam-1403843006.htm
http://vnics.org.vn/Default.aspx?ctl=Article&aID=510
http://banlinhviet.blogspot.com/2015/06/xu-huong-thay-oi-can-can-thuong-mai.html