đề cương ôn tập tử tưởng hồ chí minh

 Khái niệm TT HCM: TT HCM là 1 hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩ

Câu 1: Trình bày nguồn gốc TT HCM Nêu ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu TT HCM đối với bản thân.

 Khái niệm TT HCM: TT HCM là 1 hệ thống quan điểm toàn

diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lenin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

 Nội dung nguồn gốc TT HCM:

 Tư tưởng văn hóa truyền thống Việt Nam:

- Truyền thống yêu nước, chủ nghĩa yêu nước, ý chí kiên cường trong dựng nước giữ nước là nguồn gốc đầu tiên ảnh hưởng sâu sắc tới TT HCM Truyền thống là dòng chảy xuyên suốt trong lịch

sử Việt Nam Đây là chuẩn mực cao nhất trong bảng giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc

- Truyền thống đoàn kết tương thân tương ái Do đất nước ta có vị trí đặc biệt lại có nhiều tiềm năng nên từ khi lập quốc cho tới ngày nay nước ta luôn bị dòm ngó và hứng chịu nhiều cuộc xâm lăng bên ngoài Vì vậy dân tộc ta sớm hình thành tính cộng đồng rất cao, đoàn kết tạo nên sức mạnh chiến thắng kẻ thù

- Truyền thống lạc quan yêu đời, có niềm tin vào sức mạnh bản thân, tin vào dân tộc, tin vào chính nghĩa Truyền thống này giúp dân tộc ta, nhân dân ta vượt qua muôn vàn thử thách Dân tộc ta luôn động viên nhau “Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”

- Truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh, hiếu học, biết lựa chọn tiếp thu tinh hoa nhân loại, cởi mở hòa thuận, giao lưu với thế giới bên ngoài

 Tinh hoa nhân loại:

Tư tưởng văn hóa phương Đông:

 Tư tưởng nho giáo: Nho giáo được du nhập vào nước ta tương

đối sớm HCM khai thác các yếu tố tích cực như: Triết lý hành động, tu thân dưỡng tính, hiếu học, lễ giáo Tùy từng hoàn cảnh mà Người vận dụng nho giáo cho phù hợp với công tác hàng ngày Tuy nhiên Người cũng bác bỏ những yếu tố duy tâm lạc hậu như: xem thường lao động chân tay, xem thường phụ nữ,…

 Phật giáo: Phật giáo là 1 tôn giáo lớn để lại nhiều dấu ấn trong

đời sống tinh thần của người Việt Nam HCM kế thừa tư tưởng vị tha, từ

bi, bác ái để xây dựng nếp sống trong sạch, giản dị

 Ngoài ra, người cũng đã nghiên cứu tư tưởng dân chủ phương Đông của Tôn Trung Sơn Người cho rằng tư tưởng này phù hợp với hoàn cảnh nước ta

Tư tưởng văn hóa phương Tây:

- Ngay từ khi học ở tiểu học Đông Ba và quốc học Huế, HCM đã làm quen và nghiên cứu tư tưởng văn hóa Pháp: “Tự do-Bình đẳng-Bác ái”, quyết tâm tìm hiểu bản chất thực sự của tư tưởng trên

- Khi đến Pháp, Mỹ, châu Âu, người tiếp xúc trực tiếp với các tác phẩm tiến bộ của nhân loại như Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của nước Pháp…

- Đạo thiên chúa cũng để lại nhiều ảnh hưởng trong tư tưởng HCM

về lòng nhân ái Người hấp thu được tư tưởng dân chủ và hình thành tác phong dân chủ của mình

 Chủ nghĩa Mác-Lenin:

- Chủ nghĩa Mác- Lenin là đỉnh cao của tư tưởng nhân loại Đây là thế giới quan và phương pháp luận của TT HCM

- Nhờ có chủ nghĩa Mác-Lenin, HCM đã tiếp thu và chuyển hóa những nhân tố tích cực, tiến bộ của truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại thành tư tưởng riêng của mình

- Người vận dụng tư tưởng Mác-Lenin 1 cách sáng tạo chứ không rập khuôn sẵn có Người nắm phần cốt lõi, bản chất rồi từ đó tìm

ra 1 con đường đúng đắn để giải phóng cho dân tộc mình

 Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của HCM:

- HCM có tư tưởng độc lập tự chủ sáng tạo, có óc phê phán tinh tường sáng suốt Người không để cái hào nhoáng bên ngoài đánh lừa cái bản chất

- Người luôn khổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức nhân loại Đặc biệt, người có khả năng xử lý, chuyển hóa thành trí tuệ bản thân

- Người là 1 nhà yêu nước nhiệt thành có trái tim thương nhân dân, thương người củng khổ sâu sắc, sẵn sàng hy sinh cao nhất vì hạnh phúc của đồng bào

 Ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu TT HCM đối với bản thân:

- TT HCM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sinh viên Đây là lực lượng tri thức thế hệ trẻ của đất nước Vì vậy, chúng ta cần phải nghiêm túc học tập TT HCM để nâng cao tư duy lý luận, phương pháp tư duy biện chứng, củng cố lập trường quan điểm và

ý chí phấn đấu Từ đó giải quyết tốt các vấn đề đang đặt ra trong cuộc sống hiện nay

- TT HCM giúp sinh viên vận dụng vào việc tu dưỡng, rèn luyện bản thân, sống hợp đạo lý, yêu cái tốt cái thiện, sống có lý tưởng,

có trách nhiệm đối với gia đình và xã hội, hoàn thành tốt nhiệm vụ của bản thân

Câu 2: Phân tích TT HCM về độc lập tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm Chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ chủ quyền độc lập thiêng liêng của tổ quốc.

 Khái niệm TT HCM: TT HCM là 1 hệ thống quan điểm toàn

diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin vào

điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

Khái niệm vấn đề dân tộc: Vấn đề dân tộc trong TT HCM đó

chính là vấn đề dân tộc thuộc địa Mà thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa đó là vấn đề đấu tranh, giải phóng của các dân tộc thuộc địa nhằm thủ tiêu sự thống trị của nước ngoài, nhằm xóa bỏ ách áp bức bóc lột của thực dân, nhằm thực hiện quyền dân tộc tự quyết và nhằm ây dựng nhà nước dân tộc độc lập

 Nội dung độc lập tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm:

- Theo HCM đã gọi là 1 dân tộc thì trước hết phải khẳng định được quyền độc lập của dân tộc

- Tất cả các dân tộc trên thế giới phải được độc lập hoàn toàn, độc lập thực sự, độc lập trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, quân sự, ngoại giao…và phải toàn vẹn lãnh thổ

- Theo HCM, nền độc lập phải gắn với dân tộc tự quyết, không chấp nhận bất cứ sự can thiệp nào từ bên ngoài Nền độc lập phải gắn với ấm no, tự do, hạnh phúc Đặc biệt phải gắn với nền hòa bình chân chính Hòa bình và độc lập không thể tách rời nhau Muốn có hòa bình thực sự thì phải có độc lập thực sự

- Chủ tịch HCM đã cống hiến trọn đời mình cho độc lập tự do của tổ quốc:

 1919, Người gửi đến cung điện Véc – xây bản yêu sách 8 điểm của nhân dân An Nam đòi quyền tự do cho dân tộc Việt Nam

 Trong chính cương vắn tắt năm 1930, Người xác định mục tiêu cơ bản của cách mạng Việt Nam là đánh đổ đế quốc giành độc lập

 8/1945, khi thời cơ xuất hiện, Người khẳng định ý chí giành độc lập

dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được độc lập

 2/9/1945, Người khẳng định nền độc lập đầy đủ chân chính trong bản tuyên ngôn độc lập

 1946, Người ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến “Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm

nô lệ”

 1966, Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, Người khẳng định chân lý của thời đại “Không có gì quý hơn độc lập tự do”

 Để bảo vệ chủ quyền độc lập thiêng liêng của tổ quốc cần:

- Ngày nay, thế giới đang diễn biến theo xu hướng toàn cầu hóa Khái niệm độc lập và chủ quyền của các quốc gia mang nhiều nội dung mới Độc lập là phải gắn liền với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, ổn định về chính trị Độc lập là phải đổi mới, mở cửa, hội nhập tích cực Vì thế sinh viên, thanh niên phải hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập, nghiên cứu về chuyên môn để sẵn sàng đáp ứng đòi hỏi của đất nước đặt ra

- Các thế lực thù địch hiện nay tăng cường chống phá nền độc lập của tổ quốc từ bên trong ( Diễn biến hòa bình) Vì vậy, thế hệ trẻ sinh viên chúng ta phải đứng vững trên tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, không để bị dụ dỗ, lôi kéo vào các hành động gây bất ổn cho tình hình an ninh quốc gia

- Bản thân sinh viên luôn nâng cao hiểu biết tình hình thế giới và trong nước, hiểu biết về chủ trương đường lối của Đảng và nhà nước Việt Nam trong việc giải quyết xung đột tranh chấp Chúng

ta luôn tiên phong trong các phong trào bảo vệ tổ quốc: Góp đá xây dựng Trường Sa, tấm lưới nghĩa tình, tuổi trẻ bảo vệ tổ quốc…

Câu 3: Phân tích TT HCM về 1 nhà nước của dân, do dân và vì dân Vận dụng TT HCM trong việc xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh hiện nay.

 Khái niệm TT HCM: TT HCM là 1 hệ thống quan điểm toàn

diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là

kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lenin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

 Căn cứ về nhà nước của dân, do dân và vì dân:

- Chủ nghĩa Mác-Lenin: Theo Lenin nếu vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề giành chính quyền thì vấn đề cơ bản của chính quyền đó thuộc về ai phục vụ cho ai

- 1927 trong tác phẩm Đường cách mệnh Người chỉ rõ: Chúng ta đã

hy sinh để làm cách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao mà cách mệnh thành công rồi thì quyền phải được giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay 1 bọn ít người Thế mới khỏi

hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới được hạnh phúc

 Nội dung TT HCM về nhà nước của dân, do dân và vì dân:

 Nhà nước của dân:

- Điều 1 Hiến pháp nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa 1946 đã ghi nước Việt Nam là 1 nước dân chủ cộng hòa, tất cả các quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp

- Điều 32 có ghi những việc liên quan đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra nhân dân phúc quyết Thực chất đó là chế độ trưng cầu dân

ý, một hình thức dân chủ đề ra khá sớm ở nước ta

- Nhân dân có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội, đại biểu hội đồng nhân dân nếu đại biểu đó tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân Người dân có quyền làm bất cứ điều gì mà phá luật không cấm và có nghĩa vụ tuân theo pháp luật

 Nhà nước do dân:

- Nhà nước do dân là 1 nhà nước phải do nhân dân lựa chọn bầu ra nhựng đại biểu ưu tú của mình Nhà nước do dân ủng hộ, do dân đóng thuế để chi tiêu hoạt động

- Nhà nước do dân là nhà nước do nhân dân xây dựng, phê bình, đóng góp, giúp đỡ, bảo vệ Do đó, Người yêu cầu tất cả các cơ quan nhà nước phải dựa vào dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân

 Nhà nước vì dân:

- Là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân Là 1 nhà nước trong sạch, cần kiệm, liêm chính, chí công vô

tư Việc gì có lợi cho nhân dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho nhân dân phải hết sức tránh

- Nhà nước vì dân là nhà nước từ cán bộ là chủ tịch xuống đến công chức, viên chức bình thường đều là công bộc của dân Người chú ý mối quan hệ giữa người chủ nhà nước là nhân dân với cán bộ nhà nước là công bộc Đây là mối quan hệ phục vụ nhân dân nhưng đồng thời phải hướng dẫn nhân dân, phải có trí tuệ hơn người, nhìn

xa trông rộng, được dân ủy quyền để quản lý đất nước

 Vận dụng TT HCM trong việc xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh hiện nay:

- Xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh; hoạt động có hiệu lực, hiệu quả là sự đòi hỏi cấp bách hiện nay ở nước ta Vì vậy, phải phát huy dân chủ của nhân dân đi đôi với tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, phải đảm bảo thực sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân Đây là con đường tiên quyết để phát huy nội lực của dân tộc

- Xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh là phải nhanh chóng cải cách, kiện toàn bộ máy nhà nước Xây dựng 1 nền hành chính công khai vững mạnh Đây là nhu cầu bức bách mà nhân dân đang đặt ra đối với nhà nước

- Xây dựng nhà nước trong sạch, vững mạnh là phải tăng cường lãnh đạo của Đảng và nhà nước Nhu cầu thực tế hiện nay đang đòi hỏi Đảng ta 1 sự lãnh đạo tập trung hơn nữa, quyết tâm hơn nữa,

kiên quyết đẩy mạnh cuộc đấu tranh ngăn chặn tận gốc nguyên nhân gây ra tham ô, lãng phí, quan liêu

Câu 4: Phân tích những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo TT HCM Liên hệ vào nhận thức và thực tiễn của bản thân sinh viên.

 Khái niệm TT HCM: TT HCM là 1 hệ thống quan điểm toàn

diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lenin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

 Vị trí, vai trò của đạo đức cách mạng:

- Theo HCM, đạo đức là nền tảng của cách mạng cũng như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”

- Đạo đức cách mạng còn là thước đo lòng cao thượng của con người Trong xã hội, mỗi người có vị trí, địa vị, vai trò khác nhau Người làm việc to, người làm việc nhỏ nhưng ai giữ được đạo đức thì họ đều là những người cao thượng

 Những phẩm chất đạo đức cơ bản:

- Trung với nước, hiếu với dân

- Cần kiệm, liêm chính, chí công, vô tư

- Thương yêu con người, sống có tình nghĩa

- Có tinh thần quốc tế trong sáng

 Nội dung nguyên tắc xây dựng đạo đức mới:

- Nói đi đôi với làm, phải nêu tấm gương về đạo đức Theo HCM, nói và làm luôn đi đôi với nhau Nói được là phải làm được và phải đem lại hiệu quả thiết thực cho chính mình và cho người

khác Nói mà không làm, nói 1 đường làm 1 nẻo là đạo đức giả Bên cạnh đó, Người cũng lưu ý vấn đề nêu gương sáng Quần chúng chỉ khâm phục, kính trọng chúng ta thông qua hoạt động thực tiễn Chúng ta phải lấy những gương người tốt việc tốt để nhân rộng ra cho quần chúng noi theo

- Xây đi đôi với chống Theo Người, xây dựng đạo đức mới là phải giáo dục cho nhân dân những phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới của con người Việt Nam trong thời đại mới như trung với nước, hiếu với dân; cần kiệm liêm chính, chí công vô tư; yêu thương con người; tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung Theo HCM, việc xây dựng đạo đức phải bắt đầu từ gia đình, nhà trường, xã hội; phải khơi dậy ý thức lao động lành mạnh ở mỗi con người Bên cạnh đó, phải không ngừng chống lại cái xấu, cái sai, cái vô đạo đức để xây và chống có kết quả; phải tạo thành 1 phong trào rộng rãi; phải chống lại chủ nghĩa cá nhân

- Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời Theo Người, mỗi người chúng ta phải thường xuyên chăm lo, tu dưỡng đạo đức Đó là công việc kiên trì, bền bỉ không thể chủ quan tự mãn Phải đánh thức những

gì tốt đẹp trong mỗi con người Việc tu dưỡng đạo đức phải được thực hiện trong thực tiễn hoạt động hàng ngày, trong sinh hoạt, trong học tập, trong lao động sản xuất…có như thế việc tu dưỡng mới có kết quả Người nói: “Việc tu dưỡng đạo đức phải như rửa mặt hàng ngày”

 Vận dụng:

- Chúng ta phải nghiêm túc học tập, nghiên cứu TT HCM Từ đó, vận dụng sáng tạo TT HCM vào nhận thức và hoạt động thực tiễn của bản thân Từ đó chúng ta được bồi dưỡng, củng cố bản lãnh ý chí lập thân, sống có tình có nghĩa, yêu thương con người, sống trong sạch lành mạnh, khiêm tốn, luôn gắn bó với nhân dân, đồng hành cùng dân tộc

- Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, những mặt trái của nó đã ảnh hưởng không nhỏ đến ý chí phấn đấu và phẩm chất đạo đức của 1 bộ phận nhân dân, trong đó có sinh viên, thanh niên Vì thế chúng ta cần nhận thức rõ mặt trái của kinh tế thị trường để bản thân tránh xa cám dỗ, tránh xa lối sống thực dụng, sống thờ ơ với gia đình và xã hội Tấm gương sáng đạo đức HCM sẽ giúp chúng

ta hoàn thiện bản thân quyết tâm phấn đấu đạt được những mục tiêu của bản thân, của xã hội đặt ra