đề cương tư tưởng hồ chí minh

Quan điểm của Đại hôi đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng - Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam từ cách m

ĐỀ CƯƠNG

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Chương 1: KHÁI NIỆM “TƯ TƯỞNG HCM”

1 Nội dung định nghĩa:

- Định nghĩa về tử tưởng HCM thể hiện bốn nội dung chủ yếu cần nắm vững:

+ Tư tưởng HCM là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng VN, từ cách mạng dân tộc dân chủ đến cách mạng xã hồi chủ nghĩa

+ Tư tưởng HCM là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể của VN

+ Tư tưởng HCM là sự kế thừa và phát huy giá trị truyền thống của dân tộc VN và tinh hóa văn hóa của nhân loài

+ Tư tưởng HCM là ngọn cờ thắng lợi của cách mạng VN trong hơn

70 năm qua, tiếp tục soi sáng con đường cách mạng VN trong thời gian tới

2 Quan điểm của Đại hôi đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa, là kết quả của sự vân dụng và sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta Đồng thời là sự kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc dấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta

3 Ý nghĩa của việc học tập môn tư tưởng HCM đối với HSSV

• Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác:

- TTHCM soi đường cho Đảng và nhân dân VN trên con đường thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”

- Thông qua việc học tập, nghiên cứu TTHCM để bồi dưỡng, củng cố cho sinh viên, thanh niên lập trường, quan điểm CM trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, TTHCM; kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH; tích cực đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ

CN Mác – Lênin và TTHCM

• Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị:

- TTHCM giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất CM cho cán bộ, Đảng viên và toàn dân

- Trang bị cho sinh viên trí tuệ và phương pháp tư duy biện chứng để

họ trở thành những chiến sĩ tiên phong trong sự nghiệp bào vệ, xây dựng đất nước

- Trên cơ sở đã được học, SV vận dụng vào cuộc sống, tu dưỡng, rèn luyện bản thân, hoàn thành tốt chức trách của mình, đóng góp thiết thực và hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng theo con đường mà HCM

và Đảng ta đã lựa chọn

Chương 2 CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HCM

1 Cơ sở khách quan:

• Bối cảnh lịch sử VN cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX:

- Trong nước:

+ VN trở thành thuộc địa của thực dân Pháp

+ Nhà Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của thực dân Pháp, lần lược ký hiệp định đầu hàng, thừa nhận quyền bảo hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi VN

+ Pháp thực hiện các chính sách cai trị dã man đối với nhân dân An Nam như: Bóc lột về kinh tế, áp bức về chính trị và nô dịch về văn hóa

+ Các cuộc khởi nghĩa theo hệ tư tưởng phong kiến điều thất bại + Các cuộc khai thác của thực dân Pháp khiến cho nước ta có sự chuyển biến và phân hóa giai cấp công nhân, tầng lớp tư sản và tiểu tư sản bắt đầu xuất hiện, tạo ra những tiền đề bên trong cho phong trào yêu nước và giải phóng dân tộc VN đầu thế kỷ XX

+ Xã hội VN xuất hiện nhiều mâu thuẫn, tiêu biểu là hai mâu thuẫn lớn là mâu thuẫn giữa dân tộc VN với Thực dân Pháp và mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với địa chủ, phong kiến

+ Các phong trào yêu nước bùng nổ mạnh mẻ, sôi nổi ở khắp tầng lớp, lôi kéo mọi thành phần trong xã hội tham gia nhưng tất cả đều bị thất bại Đều này minh chứng cho sự bế tắc về đường lối đấu tranh Đòi hỏi phải tìm ra con đường mới phù hợp với hoàn cảnh của VN

 Trước bối cảnh đó đã thôi thúc nhà yêu nước Nguyễn Ái Quốc ra

đi tìm đường cứu nước

- Bối cảnh thời đại

+ Chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn cạnh tranh tự do, chuyển sang giai đoạn độc quyền để xác định quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới

+ Chủ nghĩa đế Quốc trở thành kể thù chung của các dân tộc thuộc địa

+ Bên cạnh các giai cấp cơ bản trước kia đã xuất hiện thêm các giai cấp, tầng lớp xã hội mới, trong đó co giai cấp công nhân và giai cấp tư sản

+ Cách mạng tháng 10 Nga thành công đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập chính quyền Xô Viết, mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử loài người

+ Với sự ra đời của Quốc tế Cộng Sản (3-1919) phong trào công nhân trong các nước tư bản chủ nghĩa phương Tây và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa phương Đông có quan hệ mật thiết với nhau hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế Quốc

• Những tiền đề tư tưởng lý luận:

- Những giá trị truyền thống dân tộc:

+ Những giá trị truyền thông hết sức đặc sắc và cao quý của dân tộc

ta, đó là truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất, là tinh thần tương thân tương ái, lòng nhân nghĩa, ý thức cố kết cộng đồng, là ý chí vươn lên vượt lên mọi khó khăn, thử thách, là trí thông minh sáng tạo, quý trọng hiền tài, khiêm tốn tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loài để làm giàu cho văn hóa của dân tộc…

+ Trong những giá trị truyền thống đó, chủ nghĩa yêu nước là tư tưởng, tình cảm cao quý, thiêng liêng nhất, là cội nguồn, là chuẩn mực đạo đức của dân tộc

- Tinh hoa văn hóa của nhân loài: HCM kết hợp giữa nền văn hóa phương Đông và phương Tây:

+ Văn hóa phương Đông:

Về nho giáo: Triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo, giúp đời Ước vọng về một xã hội bình trị, hòa đồng, đề cao văn hóa

lẽ giáo, tạo ra truyền thông hiếu học

Về phật giáo: HCM tiếp thu chịu ảnh hưởng của các tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn… nếp sống có đạo đức, giản dị việc thiện… Người còn tìm hiểu Tam dân của Tôn Trung Sơn vì có những điều kiện thích hợp với nước ta

+ Văn hóa phương Tây:

Người trực tiếp đọc và tiếp thu tư tưởng về tự do, bình đẳng qua các tác phẩm của các nhà khai sáng như vonte, rouso, mongte…

Người tiếp thu các giá trị của bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của đại cách mạng pháp, các giá trị về quyền sống, quyền

tự do, quyền mưu sinh cầu hành phúc của Tuyên ngôn độc lập của Mỹ vào năm 1976

Chủ nghĩa Mác- Lênin: Là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng HCM Nó giúp HCM tổng kết kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn để tìm ra con đường cứu nước

Trước khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, HCM đã có một vốn kiến thức và trình độ học vấn chắc chắn, có tư chất thông minh và năng lực trí tuệ sắc sảo Người đã tổng kết và đánh giá sự thất bại của các phong trào các phong trào yêu nước ở VN cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX Người sớm nhận ra sự không phù hợp trong con đường cứu nước của các bậc sĩ phu tiền bối VN Người cũng đã có vốn hiểu biết về CNTB, về nước Pháp và các đế Quốc châu Âu trong quãng thời gian 10 năm bôn ba ở hải ngoại (1911-1920)

HCM tiếp thu chủ nghĩa Mác- Lênin là tiếp thu cái cốt lõi, cái linh hồn của chủ nghĩa Mác –Lênin, tiếp thu phương pháp biện chứng duy vật, học tập quan điểm, lập trường, thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin với thái độ chủ động, sáng tạo, không phải đi tìm những kết luận có sẳn mà trên cơ sở những kết luận đó để

tự kết luận, tự tìm ra phương hướng giải quyết riêng cho CM VN

Chương 5 TƯ TƯỞNG HCM VỀ XÂY DỰNG ĐCSVN TRONG SẠCH VỮNG MẠNH

1 Nội dung công tác xây dựng Đảng CSVN.

• Xây dựng Đảng về tư tưởng- lý luận:

- HCM chỉ rõ: Để đạt được mục tiêu cách mạng, cần phải dựa vào lý luận cách mạng của chủ nghĩa Mác- Lênin Theo người chủ nghĩa Mác- Lênin trở thành “cốt”, trở thành nền tảng tư tưởng và trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng CSVN

- Để tiếp nhận và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào đều kiện cụ thể của nước ta, theo HCM cần lưu ý những điểm sau: + Việc học tập, nghiên cứu, tuyên truyền chủ nghĩa Mác- Lênin phải phù hợp với đối tượng

+ Việc vận dụng chủ nghĩa Mác- Lênin phải luôn phù hợp với từng hoàn cảnh

+ Trong quá trình hoạt đồng , Đảng ta phải chú ý học tập, kế thừa những kinh nghiệm tốt của các Đảng Cộng Sản khác, đồng thời Đảng

ta phải tổng kết những kinh nghiệm của mình để bổ sung vào chủ nghĩa Mác - Lênin

+ Đảng ta phải tăng cường đấu tranh để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác- Lênin

• Xây dựng Đảng về chính trị bao gồm:

- Xây dựng đường lối chính trị, bảo vệ chính trị, xây dựng và thực hiện nghị quyết, xây dựng và phát triển hệ tư tưởng chính trị, cũng

cố lập trường chính trị, nâng cao bản lĩnh chính trị Trong đó xây dựng Đảng về chính trị là quan trọng nhất

- Đảng muốn xây dựng đường lối chính trị đúng đắn cần phải coi trọng những vấn đề: Đường lối chính trị phải dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác- Lênin, vận dụng phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của

nước ta trong từng thời kỳ, phải học tập kinh nghiệm của các Đảng Cộng Sản anh em

- HCM cũng lưu ý cần phải giáo dục đường lối, chính trị, chính sách của Đảng thông tin thời sự cho cán bộ,Đảng viên Đồng thời Người cũng cảnh báo nguy cơ sai lầm về đường lối chính trị

• Xây dựng Đảng về tổ chức, bộ máy và công tác cán bộ:

- Hệ thống tổ chức của Đảng: Từ Trung ương đến cơ sở phải thật chặt chẽ, có tính kỉ luật cao, mỗi cấp độ tổ chức có chức năng, nhiệm vụ riêng Trong hệ thống tổ chức của Đảng, HCM coi trọng vai trò của tri bộ

• Các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt Đảng:

+ Tập trung dân chủ:

Tập trung có nghĩa là thiểu số phải phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, mọi Đảng viên phải chấp hành vô điều kiện nghị quyết của Đảng

Còn dân chủ, Người đã viết: “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do Tự do là đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ

ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý Đó là một quyền lợi mà cũng là một nghĩa vụ của mọi người

+ Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách:

Một người dù tài giỏi đến mấy cũng không thấy hết mọi mặt của một vấn đề Vì vậy, cần phải có nhiều người cùng tham gia lãnh đạo.Việc gì đã được nhiều người bàn bạc kỹ lưỡng rồi, kế hoạch định

rõ ràng rồi cần giao cho một người phụ trách thì công việc mới chạy + Phê bình và tự phê bình: Đây là nguyên tắc sinh hoạt Đảng, là quy luật phát triển Đảng Con người ai cũng có khuyết điểm Trong Đảng cũng vậy “ không phải người người đều tốt, việc việc đều hay” vì vậy, than thuốc tốt nhất và thuyết thật nhất là “ phê bình và tự phê bình” + Kỷ luật nghiêm minh tự giác: Tất cả mọi tổ chức Đảng, mọi thành viên phải bình đẳng trước đều lệ Đảng, pháp luật, mọi quyết định của Đảng Tự giác là thuộc về mỗi cá nhân, cán bộ đối với Đảng Kỷ luật này do lòng tự giác của họ về nhiệm vụ đối với Đảng

+ Đoàn kết thống nhất trong Đảng: Muốn đoàn kết thống nhất trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng, thường xuyên nghiêm chỉnh, tự phê bình và phê bình, tu dưỡng đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, sống có tình, có nghĩa

- Cán bộ , công tác Đảng: Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy, là mắt khâu trung gian nối liền giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Muôn việc thành công là do cán bộ tốt hay kém Người cán bộ phải

có đủ đức và tài, phẩm chất và năng lực, trong đó đạo đức, phẩm chất là gốc HCM cho rằng công tác cán bộ là gốc của Đảng

• Xây dựng Đảng về đạo đức:

- HCM khẳng định: “Một Đảng chân chính CM phải có đạo đức Đạo đức tạo nên uy tín, sức mạnh của Đảng giúp Đảng đủ tư cách lãnh đạo, hướng dẫn quần chúng nhân dân

+ Đạo đức của Đảng là đạo đức mới, đạo đức cách mạng Đạo đức mang bản chất của giai cấp công nhân, đạo đức Mác- Lênin, đạo đức Cộng Sản chủ nghĩa

+ Giáo dục đạo đức cách mạng là một trong những nội dung quan trọng trong việc tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, Đảng viên

Chương 7 TƯ TƯỞNG HCM VỀ ĐẠO ĐỨC, VĂN HÓA

1 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng.

• Quan điểm về chuẩn mực:

- Trung với nước hiếu với dân:

+ Đây là chuẩn mực đạo đức bao trùm nhất, là phẩm chất cơ bản nhất, nền tảng nhất và có ý nghĩa hàng đầu đối với cách mạng HCM cho rằng trung với nước phải gắn liền hiếu với dân, vì nước

là của dân và dân là chủ nhân của đất nước Trung với nước là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trung thành với con đường đi lên của đất nước suốt thời gian phấn đấu cho Đảng cho CM Hiếu với dân ở chỗ thương dân, tin dân, phục

vụ nhân dân hết lòng, để làm được như vậy phải gần gũi kính trọng dân, dựa vào dân để lấy dân làm gốc

- Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư: Là phẩm chất trung tâm của đời sống xã hội, là phẩm chất chính của mỗi cán bộ, Đảng viên

và không thể thiếu Là những phẩm chất đạo đức cụ thể, sinh động của phẩm chất trung với nước, hiếu với dân HCM đã đua vào những phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư những quan điểm mới

+ Cần: cũng là cần cù siêng năng nhưng có kế hoạch có hiệu quả

và có năng suất với tinh thần tự lực cánh sinh

+ Kiệm: Theo quan điểm truyền thống là tiết kiệm tiền của cho gia đình bản thân Theo quan điểm HCM bổ sung thêm tiết kiệm là tiết kiệm sức lực, thời gian và tài nguyên thien nhiên cho đất nước, không xa xỉ, không hoang phí bừa bãi, phô trương hình thức

+ Liêm: Là tôn trọng của tư và của dân, không than lam địa vị, danh tiếng, tiền của

+ Chính: Đối với người không nịn nọt cấp trên, không kinh dưới thật tha, không dối trá Đối với công việc thì việc thiện dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác dù nhỏ mấy cũng tránh

+ Chí công vô tư: Là công bằng, công tâm lo trước cái lo của thiên

hạ, vui sau cái vui của thiên hạ, chống lại biểu hiện của chủ nghĩa

cá nhân

• Yêu thương con người, sống có tình có nghĩa:

- Yêu thương con người được HCM xác định đó là một tình cảm cao đẹp nhất, Người nói người CM là người giàu tình cảm, có tinh thần cách mạng mới đi làm cách mạng, vì yêu thương con người nên mới chấp nhận gian khổ để đem lại độc lập hạnh phúc cho con người Tình yêu thương phải được xây dựng trên lập trường của giai cấp công nhân, thể hiện từ mối quan hệ hằng ngày với những người xung quanh Tôn trọng quyền của con người, tôn trọng yêu thương lẫn nhau

• Có tinh thần quốc tế trong sáng:

- Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa

- Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng HCM rất rộng lớn và sâu sắc, đó là sựu tôn trọng hiểu nhau, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản toàn thế giới, với tất cả các dân tộc và nhân dân các nước Đoàn kết quốc tế nhằm thực hiện những mục tiêu lớn của thời đại là hòa bình, độc lập dân tộc dân chủ và tiến bộ xã hội, hợp tác hữu nghị theo tinh thần bốn phương vô sản, bốn bể đều là anh em

2 Sinh viên học tập và làm theo tư tưởng,tấm gương đạo đức HCM.

• Xác định đúng vị trí vai trò của đạo đức đối với cá nhân

- Đạo đức là yếu tố cơ bản của nhân cách tạo nên giá trị của con người HCM cho rằng việc tu dưỡng đạo đức của mỗi cá nhân mỗi con người có vai trò vô cùng quan trọng nhất là đối với thế hệ trẻ

vì họ là chủ nhân tương lai của đất nước, là cầu nối giữa các thế

hệ

- Khi nói chuyện với sinh viên, Người khẳng định, thanh niên phải

có đức, có tài Có đức mà không có tài là người vô dụng, có tài mà không có đức là đồ bỏ đi Người chỉ rõ rèn luyện đạo đức còn tạo nên sức mạnh nội sinh giúp họ vượt qua khó khăn, thử thách

- Không phân biết đạo đức cách mạng với đạo đức đời thường, đạo đức cán bộ và đạo đức công nhân Trong xã hội ai giữ được đạo đức cách mạng đều là người cao thượng

• Kiên trì tu dưỡng các phẩm chất đạo đức: HCM cũng như với cán bộ Đảng viên và các tầng lớp nhân dân khác, đối với tấng lớp sinh viên, thanh niên tri thức, HCM đã sớm xác định những phẩm chất đạo đức tối cần thiết để họ có phương châm phấn đấu và rèn luyện là:

- Yêu tổ quốc

- Yêu nhân dân

- Yêu chủ nghĩa xã hội

- Yêu lao động

- Yêu khoa học kỹ thuật

Theo người để có những phẩm chất như vậy sinh viên phải rèn luyện cho mình những đức tính như trung thành, thật thà, tận tụy, chính trực Trong học tập phải biết kết hợp giữa lý luận với thực tiễn chống tư tưởng háo danh ham lợi

• Thực trang của sinh viên ngày nay:

- Tích cực: Cần cù, sáng tạo trong học tập và nghiên cứu, có bản lĩnh, có chí lập thân, lập nghiệp, năng động, nhạy bén, dám đối mặt với những khó khăn, thử thách, không ỷ lai, chai lười, luôn gắn bó