Để đưa nền giáo dục nước nhà phát triển toàn diện thì người giáo viên không những chỉ biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dầ
Trang 1CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH CÒN HẠN CHẾ NỘI DUNG CÁC MÔN HỌC HỌC TẬP TỐT HƠN Ở TRƯỜNG TH PHƯƠNG BÌNH 1
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Vấn đề học sinh yếu hiện nay luôn được xã hội quan tâm và tìm giải pháp để khắc phục tình trạng này Để đưa nền giáo dục nước nhà phát triển toàn diện thì người giáo viên không những chỉ biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dần tỉ lệ học sinh hạn chế Vấn
đề nêu trên cũng là khó khăn với không ít giáo viên Nhưng ngược lại, giải quyết được điều này là góp phần xây dựng trong bản thân mỗi giáo viên một phong cách
và phương pháp dạy học hiện đại, giúp cho học sinh có hướng tư duy mới trong việc lĩnh hội kiến thức
Việc vận dụng sự đổi mới công tác dạy và phụ đạo học sinh không chỉ là trách nhiệm mà còn là bổn phận, nghĩa vụ của người thầy Mặc khác, nếu quan tâm đến việc phụ đạo học sinh thì sẽ làm cho các em tự tin hơn khi đến lớp, công tác duy trì
sĩ số mới được đảm bảo, góp phần làm nên thắng lợi của công tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương Với những lí do trên, ngay đầu năm học, từ giai đoạn ổn định
tổ chức lớp cho đến khi giảng dạy, bản thân luôn chú ý, quan tâm đến việc giúp đỡ học sinh còn hạn chế
Trước thực tế trên đây, tôi xin phân tích một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh còn hạn chế một số nội dung môn học, để từ những nguyên nhân đó tìm ra
hướng khắc phục khó khăn giúp học sinh vươn lên trong học tập thông qua " Một
số biện pháp giúp học sinh còn hạn chế nội dung các môn học Học tập tốt hơn ở Trường Tiểu học Phương Bình 1"
II THỰC TRẠNG:
- Về phía phụ huynh:
Trang 2+ Một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc học tập của con em mà
thường phó mặc cho thầy cô theo kiểu: “ Trăm sự nhờ thầy cô”.
+ Đặc biệt là những gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, bố mẹ đi làm xa nên việc chăm sóc con cái không được chu đáo
+ Mặt bằng dân trí có phần thấp, kém hơn so với một số xã trong địa bàn
huyện Nhận thức của phụ huynh còn hạn chế Sự quan tâm giáo dục của gia đình đối với các em chưa đúng mức, nhiều phụ huynh còn quan niệm việc giảng dạy và giáo dục học sinh là do nhà trường đảm nhiệm Việc này đồng nghĩa với việc khoán trắng trọng trách cho người giáo viên Mặt khác cũng có gia đình quan tâm tới việc học của con em mình nhưng lại không nắm được nội dung giảng dạy cũng như phương pháp dạy dẫn tới hiệu quả không cao Thậm chí có trường hợp dạy sai dẫn tới các em nhận thức lệch hướng của vấn đề Chính những khó khăn này ảnh hưởng trực tiếp đến việc học của các em
- Về phía học sinh:
+ Một số em chưa có ý thức cao trong việc học, còn mải chơi mà lơ là trong việc học Chưa coi việc học là của bản thân mình mà còn trông chờ vào sự thúc giục của bố mẹ và thầy cô giáo
+ Trong lớp vẫn còn nhiều em chưa chăm học bài cũ, hỏng kiến thức cơ bản từ các lớp dưới
+ Nhìn chung học sinh chưa có khả năng tự học, tiếp thu bài còn thụ động + Bên cạnh đó ngoài giờ học các em còn phải tiếp giúp gia đình như: bắt ốc, giăng lưới, hái rau, bắt cá… Làm thuê mướn cùng cha mẹ để tăng thêm thu nhập cho gia đình Vì thế khi tới mùa vụ tỉ lệ nghỉ học của các em tương đối cao
+ Đối tượng học sinh Còn hạn chế có những khác biệt về cách nhận thức, hoàn cảnh gia đình, kinh tế, chưa chăm học hoặc thiếu sự quan tâm của cha mẹ, Những điều này đã ảnh hưởng nhiều đến vấn đề học tập của học sinh, từ đó dẫn đến các em chán nản việc học, và hỏng kiến thức
Trang 3+ Đặc điểm của trường là ở nông thôn, điều kiện đi học của học sinh khó khăn, nhà xa trường, đường vườn, ruộng khó lưu thông, nhiều học sinh phải nghỉ học khi mùa mưa hay lũ
+ Một số học sinh thiếu thốn tình cảm (như chỉ ở với mẹ hoặc bố, cha mẹ làm
ăn xa ở với ông bà, cô, chú bác ) nên các em không được quan tâm, giáo dục toàn diện như các bạn cùng trang lứa, có em còn có những biểu hiện mặc cảm tự ti, không dám hòa mình trong mọi hoạt động chung của lớp
- Về phía giáo viên:
+ Thời lượng một tiết học chỉ 40 phút, kiến thức truyền đạt cho học sinh tương đối nhiều Trong khi đó khả năng tiếp thu của các em không đồng đều
+ Công tác quan hệ với phụ huynh học sinh chưa được thường xuyên
+ Giáo viên chưa nắm vững tâm lý học sinh, thường có thiện cảm với học sinh học tập và hoạt động tốt và nặng nề ngôn ngữ với những học sinh còn vướng mắc, khó khăn trong học tập
+ Hệ thống câu hỏi gợi mở, dẫn dắt chưa logic, chưa phù hợp cho từng đối tượng; học sinh
+ Việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, tranh ảnh, SGK, còn hạn chế, chưa khai thác hết tác dụng của ĐDDH
+ Chưa xử lý hết các tình huống trong tiết dạy, việc tổ chức các hoạt động còn mang tính hình thức chưa phù hợp
+ Còn một số giáo viên chưa thực sự chú ý đúng mức đến đối tượng học sinh Còn hạn chế Chưa theo dõi sát sao và xử lý kịp thời các biểu hiện sa sút của học sinh
+ Tốc độ giảng dạy kiến thức mới và luyện tập còn nhanh khiến cho học sinh yếu kém không theo kịp
+ Chưa động viên tuyên dương kịp thời khi học sinh có một biểu hiện tích cực hay sáng tạo dù là rất nhỏ
Trang 4+ Còn lúng túng, chưa mạnh dạn tìm các giải pháp phù hợp giải quyết vấn đề
để nâng cao chất lượng học tập của học sinh, còn tâm lí trông chờ chỉ đạo của cấp trên
+ Tinh thần trách nhiệm chưa cao, thiếu quyết tâm, bệnh thành tích, không đánh giá đúng thực chất của lớp mình giảng dạy
III CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1 Giải pháp chung
- Xây dựng môi trường học tập thân thiện
+ Giáo viên luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, không trách mắng hoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, đừng để cho học sinh cảm thấy sợ giáo viên mà hãy làm cho học sinh thương yêu và tôn trọng mình
+ Bên cạnh đó, giáo viên nên thay chê bai bằng khen ngợi, giáo viên tìm những việc làm mà em hoàn thành dù là những việc nhỏ để khen ngợi các em Hoặc
có thể dùng các phiếu thưởng có in các lời khen phù hợp với từng việc làm của các
em như: “Biết giúp đỡ người khác”, “ Thái độ nhiệt tình và tích cực”…
- Phân loại đối tượng học sinh
+ Giáo viên Chủ nhiệm cần tìm hiểu hoàn cảnh sống của từng học sinh: Tuổi tác, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức của bố mẹ, gia đình đông con hay ít con, sự quan tâm tới phương pháp giáo dục con cái của bố mẹ, sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình, điều kiện sinh hoạt, vật chất (đầy đủ hay túng thiếu…), điều kiện sinh hoạt tinh thần (các phương tiện sinh hoạt văn hóa, tình cảm gia đình…), quan hệ giữa gia đình học sinh với hàng xóm trong
ấp, xã…
+ Tìm hiểu những đặc điểm về thể chất, sinh lí của từng học sinh: Thể lực (chiều cao, cân nặng…), sức khỏe (khỏe - yếu, vóc dáng bình thường hay khuyết tật…)
+ Tìm hiểu những đặc điểm về tâm lí của từng học sinh: Khả năng nhận thức,
tư duy ở mỗi em (thông minh, nhanh nhẹn,bình thường hay chậm chạp…) Trong
Trang 5học tập, vui chơi, giao tiếp; tác phong, sở thích, nhu cầu; tính tình trong hoạt động
cá nhân và tập thể (cẩn thận, chính chắn hay cẩu thả, bồng bột, hiền lành hay nóng nảy…)
+ Tìm hiểu tính cách và những hành vi đạo đức của từng học sinh: Thể hiện ở tính chăm học hay lười học, mạnh dạn hay nhút nhát, nhân hậu hay ích kỷ, tự lập hay ỷ lại…Đặc biệt cần quan tâm đến thái độ, cách ứng xử với các bạn, với thầy cô, với người thân trong gia đình; sở thích và năng khiếu nổi bật của từng em…
- Giáo dục ý thức học tập cho học sinh:
+ Giáo dục đạo đức cho học sinh: Tổ chức thi đua học tập, rèn luyện trong học sinh, có kiểm tra, đánh giá, tuyên dương, khen thưởng từng cá nhân, nhóm, tổ trong hàng tuần, hàng tháng, học kỳ và năm học; hoạt động theo chủ đề về chính trị
- xã hội (tùy theo từng thời điểm và tình hình của lớp, của trường, của địa phương, đất nước…), hoạt động kết nghĩa, hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn, chào mừng các sự kiện chính trị - xã hội trong nước và trên thế giới…
+ Tổ chức các hoạt động học tập nhằm phát triển nhận thức, trí tuệ của học sinh: Thông qua tập thể lớp, giáo viên chủ nhiệm đề ra những yêu cầu học tập đối với các em, xây dựng suy nghĩ tập thể lành mạnh, giúp các em xác định nghĩa vụ, thái độ, động cơ học tập đúng đắn…Hướng dẫn cán bộ lớp tổ chức các nhóm học tập, ví dụ như: Đôi bạn cùng tiến, Em yêu Toán, Câu lạc bộ Tiếng việt…Phân tích nguyên nhân học sinh học tập chưa đạt kết quả cao để kịp thời giúp đỡ, tổ chức bổ sung kiến thức kỹ năng hàng tuần (2 - 4 buổi/tuần) với các hình thức khác nhau: Theo lớp, nhóm hay từng các nhân…
+ Tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể dục, vui chơi: Thường xuyên tổ chức cho cả lớp các trò chơi, các hoạt động thể dục thể thao, xem phim tập thể…
- Giúp đỡ học sinh hạn chế trong học tập.
+ Tổ chức cho học sinh khá, giỏi thường xuyên giúp đỡ các bạn còn hạn chế về cách học tập, về phương pháp vận dụng kiến thức
Trang 6+ Tổ chức phụ đạo cho các em Trong các buổi này, thầy cô chủ yếu kiểm tra việc lĩnh hội các kiến thức giảng dạy trên lớp, nếu thấy các em chưa nắm chắc kiến thức, thầy cô tiến hành ôn tập củng cố kiến thức để các em nắm vững chắc hơn, trò chuyện cùng các để tìm hiểu thêm những chỗ các em chưa hiểu hoặc chưa nắm chắc
để bổ sung, củng cố Hướng dẫn phương pháp học tập: học bài, làm bài, việc tự học
ở nhà
+ Phối hợp với gia đình tạo điều kiện cho các em học tập, đôn đốc việc học tập
ở trường và ở nhà
2 Giải pháp cụ thể:
- Đối với học sinh.
+ Nhắc nhở HS phaair đi học đều, nghỉ học phải có lí do chính đáng Được đại diện gia đình xin phép
+ Thường xuyên kiểm tra việc học bài và làm bài, chuẩn bị bài trước khi đến lớp
+ Trong giờ học, hướng HS tập trung nghe thầy cô giáo giảng bài, tích cực tham gia xây dựng bài
- Liên kết với các lực lượng Giáo dục trong và ngoài nhà trường để giáo dục học sinh:
* Kết hợp với các lực lượng Giáo dục trong nhà trường:
+ Phối hợp với tổ chức Đội: Để giáo dục học sinh của lớp cần có kế hoạch
kết hợp với tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh để tiến hành các hoạt động giáo dục toàn diện, Giáo viên Chủ nhiệm cần giúp đỡ Chi đội của lớp xây dựng kế hoạch, bồi dưỡng cán bộ Đội…Điều quan trọng là Giáo viên Chủ nhiệm phải giúp đỡ tổ chức Đội chứ không phải là áp đặt
+ Phối hợp với các Giáo viên khác: Thường xuyên trao đổi với các giáo
viên bộ môn, giáo viên dạy cùng tổ, cùng dãy phòng, lớp học, cùng điểm trường…
về tình hình học sinh trong lớp hoặc tìm hiểu các thông tin khác về học sinh học tập
Trang 7tốt, học sinh chưa hoàn thành kiến thức kỹ năng hay học sinh có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt khó khăn để kịp thời phối hợp giúp đỡ
+ Phối hợp với Hiệu trưởng, Hiệu phó: Thường xuyên liên hệ và báo cáo
với BGH để theo dõi và chỉ đạo kịp thời, trao đổi cùng tổ chuyên môn để xây dựng
kế hoạch, đề ra các biện pháp giáo dục học sinh, sự tiến bộ của HS
+ Phối hợp với các lực lượng khác: Cần phối hợp với Bảo vệ, Văn thư, Thư
viện, Y tế nhà trường….để giáo dục học sinh Giáo viên Chủ nhiệm cần đề xuất yêu cầu và đề nghị họ cùng thống nhất các biện pháp tác động sư phạm đối với học sinh khi cần thiết
* Liên kết với các lực lượng Giáo dục ngoài nhà trường:
+Liên kết với gia đình:
Thường xuyên liên hệ với giáo viên chủ nhiệm lớp để nắm được tình hình học tập của con em mình, từ đó giáo viên chủ nhiệm cùng trao đổi với phụ huynh để tìm biện pháp tốt nhất cho con em mình học tập
Hướng dẫn phụ huynh biết cách quản lí thời gian học ở nhà của các em bằng thời gian biểu hằng ngày; quản lí giờ chơi, yêu cầu gia đình tạo mọi điều kiện cho các em tham gia học tập tích cực và tự học; gia đình phải kịp thời động viên, đôn đốc con em đi học chuyên cần Phụ huynh cần có sự kiểm tra việc chuẩn bị bài và dụng cụ học tập cho con em mình trước khi đến trường
Có kế hoạch định kì thông báo cho gia đình học sinh biết kết quả học tập, rèn luyện của con em họ Ngược lại gia đình cũng thông tin kịp thời cho Giáo viên Chủ nhiệm những thay đổi tích cực hoặc không tích cực của học sinh khi học ở nhà, ở cộng đồng…để động viên khuyến khích hay nhắc nhở kịp thời…Giáo viên Chủ nhiệm cùng gia đình phải thường xuyên tự điều chỉnh và hoàn thiện việc liên kết giáo dục học sinh, được thực hiện bằng nhiều cách như: Họp Cha mẹ học sinh; qua Ban đại diện Cha mẹ học sinh hay Cán bộ lớp; thăm hỏi trực tiếp gia đình học sinh; mời cha mẹ học sinh đến trường để trao đổi trực tiếp; hoặc trao đổi qua điện thoại; qua thư tay để tìm hiểu tình hình học tập của các em…
Trang 8+Liên kết với chính quyền địa phương:
Sự liên kết giáo dục giữa nhà trường với xã hội bao để hỗ trợ kịp thời cho các
học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống cũng như trong học tập, tạo điều kiện mọi mặt cho các hoạt động giáo dục của lớp, của trường…
- Đối với giáo viên
+ Trong buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm, GV cần nêu rõ thuận lợi, khó khăn của lớp, thông báo cụ thể kết quả học tập của các em để phụ huynh nắm được, bàn bạc quản lí việc học của HS ở nhà cũng như ở lớp
+ Phải tuyên truyền, giải thích để phụ huynh và học sinh nhận thức rõ vai trò của việc học tập của học sinh
+ Thường xuyên theo dõi, kiểm tra và nhắc nhở cho học sinh, giúp các em có thói quen tự học, tự rèn luyện ở nhà cũng như ở trường
+ Xây dựng tốt phong trào “ Đôi bạn cùng tiến”, phân công bạn khá giỏi giúp
đỡ bạn còn hạn chế
+ Thường xuyên động viên, giúp đỡ các em trong từng tiết học để tạo phấn chấn trong học tập cho các em, tạo cho các em ý thức được vai trò, trách nhiệm của bản thân trong học tập, nâng cao năng lực cá nhân Đồng thời động viên, tuyên dương kịp thời những tiến bộ của học sinh giúp học sinh có thêm động cơ học tập + Kiểm tra, nhận xét, chữa bài cho học sinh thường xuyên, chỉ rõ sự tiến bộ hoặc chưa tiến bộ để học sinh có hướng phấn đấu, rèn luyện
+ Đánh giá, xếp loại học sinh thông qua kết quả học tập thường xuyên và kết quả kiểm tra chất lượng phải có nhận xét đánh giá cụ thể,
+ Lập danh sách học sinh còn hạn chế báo cáo cho Tổ khối hàng tháng để ghi nhận sự tiến bộ của học sinh theo mẫu quy định
+ Chủ động gặp phụ huynh trao đổi về việc học tập của học sinh, cùng với phụ huynh tìm biện pháp khắc phục
+ Tiếp theo giáo viên lập kế hoạch phụ đạo học sinh ngoài giờ học chính khóa
có thể ở trường, ở nhà, học theo nhóm
Trang 9+ Trong tiết dạy, nhất thiết kế hoạch dạy học phải có những nội dung dự kiến dành cho những học sinh còn hạn chế, các nội dung này phải phù hợp với trình độ học sinh đó
Ví dụ: Dạy các phân môn mà học sinh còn gặp khó khăn.
+ Tập đọc: Dù là học sinh lớp 4, 5 nhưng trong khối còn một số em đọc rất
yếu Nguyên nhân đọc yếu ở các em là ngắt nghỉ hơi chưa đúng dấu câu, cụm từ, không phân biệt được các dấu câu, chưa đạt được tốc độ đọc của học sinh lớp 4, 5, với những từ có vần khó thì phải đánh vần thật lâu, tùy tiện lượt bớt hoặc thêm từ vào khi đọc Bên cạnh đó, khả năng đọc trôi chảy, đọc hiểu và cảm thụ một tác phẩm, một văn bản còn hạn chế Đối với những học sinh đọc yếu thì giáo viên cần: Tạo điều kiện cho học sinh được đọc nhiều trong giờ tập đọc như: thường xuyên gọi các em đọc bài, luyện phát âm đúng, sửa sai kịp thời cho các em và cho các em luyện đọc lại từ sai nhiều lần Nếu thời gian của tiết học không đủ thì giáo viên có thể tranh thủ cho các em luyện đọc thêm vào 15 phút đầu giờ, giờ giải lao 5 hoặc 10 phút và cuối tiết học khoảng 15 phút
Giáo viên nên dành thời gian để các em thể hiện giọng đọc của mình, đọc câu chuyện trước lớp cho các bạn nghe, cho các bạn nhận xét, đánh giá về sự tiến bộ của các em sau mỗi tuần Làm được điều này, ta sẽ tạo được niềm tin nơi các em rất nhiều, là động lực thúc đẩy các em say mê rèn đọc
+ Chính tả: Đọc đúng là cơ sở, nền tảng của viết đúng Vì vậy, các em đọc yếu
thường cũng viết yếu Nguyên nhân các em viết yếu là do không hiểu và nắm nghĩa của từ, không nắm vững âm, vần, dấu thanh và cách ghép, một số mắc lỗi do phát
âm chưa đúng
Đối với những học sinh viết yếu thì giáo viên cần: Tổ chức cho các em ôn lại âm, vần đã học Giáo viên yêu cầu học sinh mỗi ngày viết khoảng một vài câu, đoạn, trang vở gồm cả âm, vần, tiếng, từ Sau đó, giáo viên đọc cho học sinh viết một đoạn văn mà sử dụng nhiều các âm, vần vừa viết Cũng có thể cho các em viết vào giờ ra chơi hoặc về nhà viết
Trang 10+ Luyện từ và câu: Vốn từ vựng ít, thường mắc lỗi về ngữ pháp khi viết câu.
Sửa lỗi ngữ pháp trong câu cụ thể, trong giao tiếp hàng ngày Hướng dẫn các em tra
từ điển, tạo cơ hội cho các em được tra nhiều từ nhằm giúp các em hiểu nghĩa gốc của từ, tạo sự ham thích tìm hiểu
+ Tập làm văn: Khả năng đọc, viết hạn chế ảnh hưởng nhiều khi diễn đạt bằng
lời, diễn đạt khi viết Hơn nữa, hoàn cảnh sống làm hạn chế khả năng hiểu biết của các em Vì vậy, các em gặp khó khăn khi cần mở rộng hiểu biết về cuộc sống theo các chủ điểm đã học thông qua các kỹ năng như: phân tích đề, tìm ý, quan sát, viết đoạn Nhận dạng thể loại, sửa phần tìm ý, viết đoạn Giáo viên chỉ ra lỗi cụ thể trên bài làm của học sinh Học sinh tự viết lại Cần tạo điều kiện để các em nhận xét bài của bạn, ghi chép lại ý hay nếu thích Khuyến khích các em trình bày bài viết trước lớp
+ Môn toán: Không nắm được các phép tính cộng, trừ có nhớ, không thuộc
bảng nhân, bảng chia Vì vậy, các em cũng không nắm được các phép tính cộng, trừ, nhân, chia phân số Không nắm được lí thuyết bài (công thức, quy tắt) Không nắm được cấu tạo số tự nhiên (hàng, lớp, cách đặt tính)… Từ chỗ không nắm được cấu tạo số tự nhiên nên các em cũng không nắm được cấu tạo số thập phân Mà đối với học sinh lớp 4, 5, các em phải làm rất nhiều bài tập về số thập phân
Đối với những em không thuộc bảng nhân, chia hoặc đặt tính chưa đúng thì giáo viên gọi lên kiểm tra thường xuyên vào sinh hoạt 15 phút đầu giờ, giáo viên có thể lấy nhiều ví dụ minh họa trong cuộc sống, tạo thành các tình huống liên quan đến các phép tính cộng, trừ, nhân, chia cho học sinh thực hiện
Bên cạnh những học sinh không biết tính thì có những em tính còn yếu Nguyên nhân các em tính yếu có thể là do: Khả năng tính nhẩm kém do cộng, trừ, nhân, chia trong bảng chưa thuần thục dẫn đến tính toán chậm, thiếu chính xác khi thực hiện các phép tính cộng, trừ có nhớ và nhân, chia ngoài bảng
Chưa có kỹ năng làm bài tập dạng trắc nghiệm, lười tính và thường chọn kết quả theo cảm tính hoặc xem bài của bạn Mặt khác, các em chưa biết cách suy luận khi