Phương pháp thuyết minh

Kiến thức: Giúp HS nắm được những kiến thức cơ bản về một số phương pháp thuyết minh thường gặp.. Kỹ năng: Bước đầu vận dụng những kiến thức đã học để viết được những văn bản thuyết minh

Trường THPT Thị xã Quảng Trị Ngày soạn:

Tiết: 67

PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

I Kiến thức: Giúp HS nắm được những kiến thức cơ bản về một số phương

pháp thuyết minh thường gặp

II Kỹ năng: Bước đầu vận dụng những kiến thức đã học để viết được những

văn bản thuyết minh có sức thuyết phục

III Thái độ: Thấy được việc nắm vững phương pháp thuyết minh là cần thiết.

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Nêu vấn đề - thuyết giảng

C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

* Giáo viên: SGK, SGV

* Học sinh: SGK, soạn bài

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

I Ổn định lớp:

II Kiểm tra bài cũ:

III Nội dung bài mới:

1 Đặt vấn đề: Làm bất cứ việc gì cũng cần phải có phương pháp mới có thể

làm tốt được việc viết bài văn thuyết minh cũng như vậy

2 Triển khai bài học:

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm

hiểu tầm quan trọng của phương

pháp thuyết minh

Theo em phương pháp thuyết minh

là gì?

Vai trò của phương pháp thuyết

minh đối với người thuyết minh?

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS ôn tập

một số phương pháp thuyết minh

đã học

VD: Huế là một trung tâm văn hoá

I Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh:

- Phương pháp thuyết minh là một hệ thống cách thức mà người thuyết minh sử dụng dùng để giới thiệu về sự vật, hiện tượng

- Phương pháp thuyết minh giúp người thuyết minh giới thiệu sự vật được rõ ràng, chính xác, khoa học và hấp dẫn

II Một số phương pháp thuyết minh:

1 Ôn tập các phương pháp thuyết minh đã học:

a Phương pháp định nghĩa:

lớn của cả nước.

Hỏi: Em hãy lấy ví dụ về phương

pháp thuyết minh liệt kê, phân tích,

phân loại?

Em hãy cho biết những đoạn văn

trong SGK được thuyết minh theo

phương pháp nào?

Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm

hiểu thêm một số phương pháp

thuyết minh

Hỏi: Vì sao câu "Basô là bút danh"

không phải là thuyết minh bằng

định nghĩa?

Hỏi: So với thuyết minh bằng định

nghĩa, thuyết miinh bằng chú thích

có những ưu điểm và hạn chế nào?

Hỏi: Đoạn văn được viết để nói về

điều gì?

Cấu trúc A là B

B chỉ rõ đặc điểm bản chất của A

b Liệt kê, phân tích, phân loại:

- Giống: Đều chỉ ra các bộ phận của sự vật hiện tượng

- Khác:

+ Liệt kê: chỉ ra các bộ phận nhưng không trình bày về các bộ phận đó

VD: Cơ thể con người bao gồm: mắt, mũi, miệng

+ Phân tích: Chỉ ra các bộ phận rồi trình bày

về các bộ phận đó

VD: cơ thể con người gồm nhiều bộ phận với chức năng khác nhau: mắt để nhìn và biểu lộ tình cảm, mũi để thở và cảm nhận hương vị

+ Phân loại: Chỉ ra các bộ phận, nhóm chúng thành nhóm cùng loại rồi trình bày VD: Quảng trị có nhiều cảnh thơ mộng sông và núi hữu tình Đồng bằng và biển bao la Di tích lịch sử, trường học từ lâu đời

2 Tìm hiểu thêm một số phương pháp thay mặt:

a Thuyết minh bằng chú thích:

A là B: B không nói rõ đặc điểm bản chất của A

- là bút danh không nêu được đặc điểm bản chất của Basô

- Phương pháp chú thích mềm dẻo, dễ sử dụng nhưng độ chính xác không bằng phương pháp định nghĩa

b Thuyết minh bằng giảng giải nguyên nhân kết quả:

- Đoạn văn (SGK) viết để nói về lai lịch của bút danh Basô

Hỏi: các ý của đoạn văn có quan hệ

nhân quả với nhau không?

Hỏi: Người làm văn căn cứ vào đâu

để quyết định lựa chọn phương

pháp thuyết minh

- Các ý của đoạn có mối quan hệ nhân quả với nhau nhân: Basô say mê cây chuối

Quả: Basô lấy bút danh là Basô (cây chuối)

III Yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh:

- Người làm văn bản phải căn cứ vào mục đích thuyết minh để lựa chọn phương pháp thuyết minh

- Phương pháp thuyết minh còn được vận dụng để tạo sự hấp dẫn cho bài thuyết minh

IV Củng cố:

- Những phương pháp thuyết minh thường gặp là định nghĩa, chú tích, phân tích, phân loại, giảng giải nguyên nhân kết quả

- Việc lựa chọn phương pháp thuyết minh cần làm nổi bật bản chất và đặc trưng của sự vật, hiện tượng

V Dặn dò:

- Các em về nhà làm những bài tập SGK

- Soạn bài "Chuyện chức phán sự đền Tản Viên"