phân tích tác phẩm lãng mạn của pushkin (nga) và mickiewicz (ba lan)

Nhìn chung những sáng tác của Mickiewicz và Pushkin hướng về tình cảm con người, đặc biệt là về tình yêu với cảm xúc dạt dào, chân thực, mãnh liệt.. Với những đóng góp của mình, cả Micki

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA VĂN HỌC VÀ NGÔN NGỮ

PHÂN TÍCH TÁC PHẨM LÃNG MẠN

CỦA PUSHKIN (NGA) VÀ MICKIEWICZ (BA

LAN)

MÔN: VĂN HỌC NGA SLAV

GV: PGS.TS TRẦN THỊ PHƯƠNG PHƯƠNG

TH.S TRẦN TỊNH VY

K

TP.HCM, ngày 17 tháng 4 năm 2015

DANH SÁCH NHÓM

1 Nguyễn Thị Thùy Linh 1256010083

2 Hoàng Thị Phượng 1256010140

3 Trần Thị Trang 1256010186

4 Nguyễn Thị Kim Thoa 1256010162

5 Lê Minh Hoàng Anh 1156010004

6 Nguyễn Thị Thúy Vi 1256010211

7 Thủy Thị Trúc Vân 1256010208

8 Đặng Thị Mai Sương 1156110108

9 Nguyễn Thị Toàn 1256010175

Adam Bernard Mickiewicz và Aleksandr Sergeyevich Pushkin là hai nhà thơ mở đầu cho chủ nghĩa lãng mạn ở Ba Lan và Nga Nhìn chung những sáng tác của Mickiewicz và Pushkin hướng về tình cảm con người, đặc biệt là về tình yêu với cảm xúc dạt dào, chân thực, mãnh liệt Với những đóng góp của mình, cả Mickiewicz và Pushkin đã gặt hái được nhiều thành công và có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến chủ nghĩa lãng mạn ở Ba Lan

và Nga nói riêng, chủ nghĩa lãng mạn thế giới nói chung

I ADAM BERNARD MICKIEWICZ

1 Tác giả , tác phẩm

Adam Bernard Mickiewicz (1798 –1855) là nhà thơ dân tộc Ba Lan Ông được coi là một trong ba những nhà thơ vĩ đại nhất Ba Lan (cùng với Juliusz Slowacki và Zygmunt Krasunski)

Adam Mickiewicz sinh ở Zaosie gần Navahrudak, Đế quốc Nga (nay là Belarus), là con trai của Mikołaj Mickiewicz một luật sư nghèo Học Đại học Vilnius từ năm 1815 Tham gia vào việc thành lập nhóm thanh niên yêu nước và làm thơ cổ vũ cho phong trào này Sau khi tốt nghiệp Đại học, làm giáo viên dạy học

Năm 1823 bị bắt vào tù vì tham gia hoạt động chính trị, năm 1824 được trả tự do Từ năm

1824 đi đến nhiều thành phố như Sankt-Peterburg, Odessa, Moskva, Cremia…làm quen với nhiều nhà cách mạng Tháng Chạp ở Nga Từ năm 1829 đi ra nước ngoài, sống ở Đức, Thuỵ Sĩ, Ý Năm 1832 sang Paris, cộng tác với các nhà chính trị sống lưu vong của Ba Lan và Litva

Năm 1840 được phong giáo sư các ngôn ngữ Slavic của trường College de France Năm

1855, Adam Mickiewicz đến Constantinople với ý định thành lập đội quân người Ba Lan giúp Anh, Pháp chống lại Nga hoàng nhưng ý định đang dở dang thì bị bệnh dịch tả và mất ngày 26 /11/1855

Với những đóng góp của mình, người ta đã lấy tên ông đặt cho một trường Đại học ở Ba Lan là Đại học Adam Mickiewicz (AMU) được thành lập vào năm 1919

Một số tác phẩm tiêu biểu như: bài thơ đầu tiên Zima Miejska in ở báo Tygodnik Wilenski (1818); tập thơ đầu tiên Poezje có bài giới thiệu về thơ Lãng mạn đã trở thành tuyên ngôn của phái lãng mạn Ba Lan, sau đó in 4 tập thơ khác ở Nga; Thiên sử thi Pan

Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie,…và một số tác phẩm dịch ra tiếng việt như: Thơ Mickiewicz do Hoàng Trung Thông và Nguyễn Xuân Sanh dịch, Chàng Tadeush do

Nguyễn Văn Thái dịch

2 Bài thơ Lãng mạn và tuyên ngôn về chủ nghĩa lãng mạn của Adam Bernard

Mickiewicz.

Chủ nghĩa lãng mạn được hình thành ở Tây Âu sau Cách mạng tư sản Pháp, du nhập vào Nga khoảng đầu thế kỷ XIX Chủ nghĩa lãng mạn với quan niệm đề cao mộng tưởng, tình cảm và sự tự do của con người, đặc biệt là con người cá nhân Quan niệm sống của họ là quan tâm đến những cái kỳ lạ, mạnh mẽ, cao thượng, phản ánh mặt tối trong những sự vận động trong tâm hồn, quan tâm đến vô thức và trực cảm, cái huyền ảo, lạ thường Lý tưởng và khát vọng của mỗi cá nhân vươn tới sự tự do tuyệt đối, tới sự hoàn thiện về tinh thần Con người luôn trong trạng thái thất vọng với hiện thực, chối từ những cái thường nhật của cuộc sống Kết thúc bi kịch, hệ thống nhân vật thường có sự hiện diện của lý tưởng, của cá nhân anh hùng

a Đề cao trữ tình

Hãy lắng nghe, hãy lắng nghe, thiếu nữ Nàng không hề nghe thấy tiếng tôi Trời sáng bạch rồi, ở đây thành phố Bên nàng kia, nào có ai ngồi Nói tôi nghe bóng hình chi nàng đang theo đuổi

Mà nàng gọi kêu mà nàng chào hỏi?

Nàng không hề nghe thấy tiếng tôi

Khi im lìm như pho tượng đá Trong mắt nàng không động ánh con ngươi

Khi đôi mắt lạc về xa thẳm Dưới hàng mi những giọt châu rơi Người ta bảo nàng đang theo đuổi Một bóng hình cuối cùng nàng với tới Nàng khóc nức lên rồi khẽ mỉm cuời

Có phải anh trong đêm em đã thấy

Có phải anh Jean, người bạn của em?

Ừ có phải sau khi đã chết Cũng vẫn còn yêu mãi yêu thêm?

Hãy đến đây bước chân đi rón rén Kẻo dì em nghe thấy lại phiền

Tính chất lãng mạn là một thuộc tính thẩm mỹ biểu hiện chủ yếu ở chỗ vươn lên trên thực tại và đã hình thành trong lịch sử sáng tác văn học Lãng mạn cùng với trữ tình là hai phạm trù nghệ thuật nằm trên những bình diện khác nhau: đối lập với lãng mạn là hiện thực, đối lập với trữ tình là tự sự Trữ tình là kết quả của việc biểu hiện cảm xúc, tâm trạng chủ quan của con người, do phản ánh ước mơ và khát vọng của con người nên thường vươn lên trên thực tại Vì vậy, trữ tình và lãng mạn dù khác nhau nhưng thường đi đôi với nhau Ta thấy trong từng câu thơ, cách Mickiewicz đưa cảm xúc của mình phá cách trong ngôn ngữ cũng thật khác lạ Sự trữ tình làm nòng cốt là một trong những quan niệm về lãng mạn trong văn học mà nhà thơ Ba Lan này đặt lên hàng đầu Chủ đề chính

về tình yêu, tứ thơ khó xác định, chỉ có thể cảm nhận bằng xúc cảm chứ không thể hiểu bằng ý nghĩa thông thường được

b Đề cao mộng tưởng.

Cứ để cho mụ ta nghe thấy tất Anh còn đâu nữa ở dương gian Thân anh đã nằm sâu dưới đất

Ôi sợ quá chừng, anh chết thật rồi chăng?

Jean của tôi, sao tôi lại sợ Jean Đúng Jean đấy tôi đà nhận biết Đôi mắt anh và bao nhiêu hình nét Đây áo quần trắng toát của anh

Như vải liệm trên mình, anh trắng nhợt Đôi bàn tay giá ngắt như băng Đặt lên đây, hãy đặt lên trước ngực Môi kề môi ôm chặt lấy em, anh!

Ở dưới mồ chắc là lạnh lắm Anh chết rồi, vâng, đã hai năm Đưa em đi em sẽ chết bên anh Cõi trần này em không còn thiết nữa

Em cảm thấy bao nhiêu đau khổ

Em khóc than, họ nhạo cười em

Em nói gì, họ cũng không thể hiểu

Em thấy gì, họ cũng thấy như đêm

Cũng chính từ ý nghĩa siêu thực của cuộc sống, tình yêu, cái chết, chúng ta thấy quan niệm lãng mạn của Mickiewicz còn chứa đựng nguyên lý đề cao mộng tưởng, xuất hiện những yếu tố hoang đường, ma mị, duy tâm như về cái chết, về những bóng ma, Chủ nghĩa lãng mạn là sự phản ứng chống lại xã hội đương thời, con người muốn thoát li thực

tế tìm đến một thế giới khác giúp con người quên đi cuộc sống mà họ cảm thấy chán ghét, vẽ ra một cuộc sống làm thỏa mãn "cái tôi" bị tổn thương cái tôi của con người, nên thế giới trong chủ nghĩa lãng mạn là thế giới mộng tưởng Tùy vào sự phản ứng khác nhau của hai khuynh hướng tiêu cực và tích cực

Dù là tích cực hay tiêu cực thì tất cả chỉ hướng về sự giải thoát của con người trước hiện

thực cuộc sống như câu thơ “ cõi trần này em không còn thiết chi nữa ”

c Đề cao tình cảm

Anh hãy đến giữa ban ngày một lần, hay nữa Đến từ trong giấc ngủ của em đây Không, không, em phải được nắm trong tay Jean của em ơi, anh biến về đâu mất Khi trời đêm vừa hé ánh ban ngày

Ôi trời hỡi tiếng gà đã gáy Ánh bình minh đã lọt qua song

Có lẽ nào anh đà biến mất

Bỏ mình em đau khổ lạnh lùng

Người thiếu nữ than vãn tha thiết Như thế này bên cạnh người yêu Nàng kêu gọi nàng theo hình bóng ấy Nàng chạy, kia, nàng đã ngã nhào Trước tai nạn, đám người hiếu sự Xúm xít cùng nhau quây cả vào

Cất tiếng nói những người chân thực Bảo vì nàng hãy đọc lời kinh Linh hồn nàng đã trung thành theo đuổi Với bóng hình vùi dưới đá xanh Nàng Charlot bên chàng Jean tha thiết Như chàng xưa còn sống đã yêu mình

Chủ nghĩa lãng mạn mang tính chất duy cảm, đề cao tình cảm con người Nó chính là sự phản ứng chống lại chủ nghĩa cổ điển đề cao và tôn sùng lý trí với quy tắc tam duy nhất nghiêm ngặt đã siết chặt tính sáng tạo và tình cảm của con người Trong chủ nghĩa lãng mạn, tình yêu con người được khai thác ở nhiều phương diện, thiên nhiên phản ánh sinh động nhất, trở thành nơi phản ánh nội tâm và nuôi dưỡng tình cảm của con người Và trong thơ của Mickiewicz, dường như tất cả những gì được dồn nén đều bật lên thành cảm xúc, đó là lời ngợi ca yêu thương được khéo léo gởi gắm trong tác phẩm của ông

d Đề cao chân lý tự do

Vì đề cao mộng tưởng và tình cảm nên con người muốn hướng đến một cuộc sống tự do, thoát khỏi mọi ràng buộc Ở chủ nghĩa lãng mạn người nghệ sĩ được trả lại tất cả mọi quyền tự do để họ thỏa sức sáng tạo và tưởng tượng Nên đa số các tác phẩm của họ hướng đến cái khoáng đạt phi thường, vì chủ nghĩa lãng mạn không chấp nhận những quy định nghiêm ngặt (đôi khi vô lý), nên nó đã tự cho phép mình đạt đến sự tự do tuyệt đối

Và trong bài thơ “lãng mạn” cái khoáng đạt phi thường ấy đều toát nên trong từng câu

chữ, cách nhà văn dùng từ và ngữ nghĩa trong câu xâu kết lại thành cảm xúc, không bó buộc như thơ ca đương thời

e Tuyên ngôn về lãng mạn

Octavio Paz đã viết về chủ nghĩa lãng mạn như sau:“Chủ nghĩa lãng mạn là đứa con

của Thời đại Phê phán, và sự thay đổi nhận trách nhiệm khai sinh nó, đồng thời là dấu hiệu bản sắc của nó Không chỉ là sự thay đổi ở lãnh địa văn chương và nghệ thuật không thôi mà còn là sự thay đổi trong tưởng tượng, cảm giác, thị hiếu và tư tưởng Chủ nghĩa lãng mạn là một thứ đạo lý, một chủ nghĩa dục tính, một thứ chính trị, nó là cách

ăn mặc, là cách sống và cách chết Như một đứa con nổi loạn, Chủ nghĩa lãng mạn là sự phê phán đối với truyền thống phê phán của chủ nghĩa duy lý Đối với thời gian lịch sử,

nó thiên vị thứ thời gian khởi nguyên, có trước lịch sử; đối với tương lai không tưởng, nó

ưu ái hơn sự hiện diện tức thời của những đam mê, tình yêu và xác thân." Và đối với

Mickiewicz, dường như cái nhìn của ông về chủ nghĩa lãng mạn nhẹ nhàng hơn, khoáng đạt hơn, trữ tình hơn nhưng cũng không thiếu hiện thực

Tôi nghe chuyện và tôi tin tất cả Nước mắt trào rơi, tôi nguyện cầu

Từ đám đông bỗng nhiên tiếng thét

Đã cất lên át tiếng ồn ào:

- Này nghe đây, hãy nghe đây, cô gái

Một ông già cất giọng gọi to Xông lên trước đám người ông giảng giải

Hãy nghe ta, hãy cứ tin ta Mắt ta tỏ mà kính ta cũng sáng

Ta đã nhìn mà chẳng thấy gì qua

Cô con gái kể ra đủ thứ Hồn ma là những chuyện bịa ra Cho những chốn chợ phiên, tiệm rượu

Sự ngu si đúc thành chuyện vẩn vơ Nếu tai nghe điều nhảm nhí hồ đồ Dân chúng phải tấn công vì lẽ phải Tôi khiêm tốn cất lời đáp lại:

Thiếu nữ đây tình cảm chứa chan

Mà câu chuyện có niềm tin sâu sắc Niềm tin sâu và cảm tình chân thực Còn nghìn lần hùng biện cả hơn Kính và mắt của nhà bác học

Ngài biết nhiều chân lý chết khô

Mà dân chúng không cần hiểu biết Ngài thấy cả thế gian trong hạt bụi gió đưa Trong ánh sáng của vì sao nhỏ Nhưng ngài không thể nào biết rõ Những quy luật của chân lý sâu xa Không sự kỳ lạ nào ngài có thể thấy qua

Vì phải nhìn bằng trái tim mình Nhìn tận đáy những trái tim mới thấy

Ở đây, ta còn thấy tính chất biểu tượng: sự trẻ trung, mãnh liệt của lãng mạn (mà hiện thân là cô gái trẻ) đối lập với sự già nua khô cứng của cổ điển (ông già) Cuộc tranh luận giữa hai nhân vật ông già và cô gái cũng là cuộc tranh luận giữa cổ điển và lãng mạn Tuyên ngôn về chủ nghĩa lãng mạn của Mickiewicz có nghĩa là văn chương nằm ngoài những chân lý khô khan của khoa học, văn chương là một thứ tôn giáo cao hơn mọi tôn giáo, vượt lên trên cả cái chết và sự sống của con người Chân lý chỉ có thể nhìn bắng trái tim, hiểu bằng cảm xúc, không có sự ràng buộc của quy luật thời gian

Nhìn xa hơn, văn chương lãng mạn bắt đầu cũng bằng những tiếng nói của sự yếu đuối, u hoài Từ đó, những cuộc cách mạng đã dấy lên Tưởng như nghịch lý nhưng hóa ra không phải Vì chính khi con người sống chân thành với ngay cả phần yếu đuối nhất của bản thể, con người ấy thực sự đã là một cá nhân nhiều can đảm Sức mạnh của cá nhân, không gì khác hơn, là xuất phát điểm của mọi đổi thay, mọi sáng tạo, mọi cách mạng

II ALEKSANDR SERGEYEVICH PUSHKIN

1 Tác giả, tác phẩm

Pushkin sinh 6/6/1799 tại thành phố Moskva trong một gia đình quý tộc Nga có nguồn

gốc từ thế kỉ XII Mẹ ông thuộc dòng dõi Abram Petrovich Gannibal người nô lệ da đen

của vua Pyotr đại đế Nhờ thông minh và có những đóng góp lớn về quân sự bà được Pyotr Đại đế nhận làm con nuôi Cha là một người yêu văn chương

Sáu tuổi ông được tuyển vào trường Lyceum Hoàng Gia tại Tsarskoe Selo Theo học tại đây ông đã chứng kiến được cuộc chiến tranh giữa quân đội Nga hoàng với Pháp Ông đã mượn những vần thơ để nói về vấn đề này Năm 16 tuổi ông được xem là nhà thơ lớn của nước Nga Khi tốt nghiệp thì ông tham gia vào hoạt động văn nghệ của giới quý tộc, nỗ lực đấu tranh cho cuộc cách mạng xóa bỏ chế độ nông nô tại Nga

Mùa xuân năm 1820, do những bài thơ cách mạng, thống đốc Sankt-Peterburg, bá tước

M Miloradovich, đã quyết định đày Pushkin tới Sibir Nhờ sự giúp đỡ của những người

bạn, ông chỉ chịu mức án nhẹ là trục xuất ra khỏi thành phố Sankt-Peterburg vô thời hạn

Thời gian này có các tác phẩm: Người tù binh Kavkaz, Anh em lũ cướp, Đài phun nước

Bakhchisaraysky… Tháng 7/1824 với đơn xin ân xá, Pushkin được chính quyền cho phép

về trang trại tại vùng Mikhailovskoe với sự kiểm soát của gia đình

Năm 1825, trong lần sang thăm trang trại láng giềng, Pushkin đã gặp nàng Anna Kem, người tạo cảm hứng cho ông sáng tác bài thơ nổi tiếng “Gửi K”

Cuối năm 1825, Pushkin đệ ơn ân xá và được Nga Hoàng chấp thuận Nhưng khi thất bại

cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp 1825 xem lại các ấn phẩm trước đó Nga hoàng buộc Pushkin quản thúc tại gia, có chính sách kiểm duyệt các tác phẩm và ông về Moskva sinh sống

Năm 1831 ông kết hôn với người đẹp Natalia Goncharova, người mang lại cảm hứng

sáng tác lớn lao cho cuộc đời sáng tác văn chương của mình Đi liền hạnh phúc là những khó khăn thường xuyên trong gia đình Đã thế bọn triều thần Sa hoàng lại hùa nhau hãm

hại nhà thơ, mặc dù vậy ông vẫn không ngừng sáng tạo Trong thời gian này tiểu thuyết

thơ Evegeny Onegin hoàn thành , tiểu thuyết “Người con gái đại úy” ra đời.

Năm 1833 Ông trở lại Sankt- Peterburg, ông muốn thay đổi và không muốn bị kìm kẹp

trong bốn bức tường Nhờ sự sủng ái của Sa Hoàng Nikolai, ông được tự do hơn Thời kì này ông chuyển sang viết văn xuôi như “ Con đầm pích”, “ Con gà trống vàng”…Cùng những người bạn ông lập ra tờ tạp chí Người đương thời Cùng với các tác giả nổi tiếng của Nga bấy giờ như Aleksandr Ivanovich Turgenev…

Ngày 27/1/1837 để bảo vệ gia đình mình Pushkin buộc phải đấu súng với Georges

d’Anthes – một sỹ quan Pháp và đó cũng là con bài của Sa Hoàng hãm hại nhà thơ.Cuộc

đọ súng kết thúc, cả hai đối thủ đều bị thương, nhưng Pushkin đã bị trọng thương và qua

đời hai ngày sau đó Nhân dân cả nước ai nấy đều đau xót, tiếc thương về cái chết của Pushkin và cũng đầy phẫn nộ trước cái chết đó Chính quyền Sa Hoàng lo sợ Tang lễ nhà thơ được canh phòng cẩn mật để đề phòng xảy ra biểu tình Trong buổi đó, một tờ báo

đương thời đưa tin “ Mặt trời của nền thi ca Nga đã lặn”.

Cuộc đời ngắn ngủi nhưng tài năng và sáng tạo của Pushkin hết sức mạnh mẽ Ông đã để

lại một sự nghiệp rực rỡ, một di sản lớn lao Ngoài gần ngàn bài thơ trữ tình tuyệt diệu, Pushkin còn viết hàng chục bản trường ca bằng thơ, truyện cổ tích thơ và cả tiểu thuyết

bằng thơ Không chỉ thế, Pushkin còn là cây bút văn xuôi đại tài Nhiều truyện ngắn, truyện dài của ông đạt đến sự mẫu mực Con gái viên đại úy là một cống hiến nghệ thuật xuất sắc của ông trong tiểu thuyết lịch sử Khi nhắc đến Pushkin, người ta nghĩ ngay đến

một nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng của người Nga, ông đã có những đóng góp lớn trong việc phát triển ngôn ngữ văn học Nga hiện đại và là biểu tượng của dòng văn học lãng mạn Nga thế kỉ XIX

*Các tác phẩm của ông:

- Thơ: Tôi yêu em, Tự do, Con đường mùa đông…

- Truyện thơ: 1820 (Ruxlan và Liudmila, người tù binh Kavkaz), 1821 (Bài ca Gavriil,

Anh em lũ cướp), 1822 (Vadim), 1823 (Đài phun nước Bakhchisaray), 1824 (Đoàn người Sygan), 1825 (Bá tước Nulin, Chàng rể), 1829 (Poltava), 1830 (Căn nhà nhỏ ở Kolomna),1831 (Chuyện vua Saltan), 1832 (Yezersky), 1833 (Angelo, Chuyện nàng công chúa chết chóc và bảy tráng sĩ)

- Kịch: Boris Godunov và Bi kịch nhỏ