Bài giảng các loại tế bào

Mỗi nhóm vẽ sơ đồ từ các khái niệm và thuật ngữ : tế bào là đơn vị của cơ thể, tế bào động vật, tế bào thực vật, màng tế bào, tế bào chất, nhân, cơ thể đơn Học theo nhóm Mục tiêu : Sau

Bài 2 Các loại tế bào

Mỗi nhóm tập trung các đồ vật của cá nhân lại (thước, bút, giấy, vở, túi đựng bút,…), sau đó phân đôi (nguyên tắc “lưỡng phân”)

Trao đổi với bạn bên cạnh câu trả lời Bạn có thể giải thích (đưa ra lí do) câu trả lời của mình với bạn

Mỗi nhóm vẽ sơ đồ từ các khái niệm và thuật ngữ : tế bào là đơn vị của cơ thể, tế bào động vật, tế bào thực vật, màng tế bào, tế bào chất, nhân, cơ thể đơn

Học theo nhóm

Mục tiêu :

Sau khi học xong bài này, học sinh có thể :

- Phân biệt được tế bào động vật với tế bào thực vật và tế bào vi khuẩn Kể tên được một vài loại tế bào động vật và một vài loại tế bào thực vật

- Bước đầu làm quen với khái niệm “mô”; “cơ quan” qua hình vẽ các loại tế bào khác nhau

- Phát triển ngôn ngữ nói và viết thông qua tranh luận và viết tóm tắt về “các loại tế bào”

- Rèn kĩ năng ghi vở thực hành khi quan sát, và tranh luận về “sinh giới”, “các loại tế bào”

- Bước đầu hình thành thế giới quan khoa học qua nghiên cứu về “sinh giới”,

“tế bào” Tinh thần, thái độ hợp tác giúp nhau trong học tập, tranh luận về

“các loại tế bào”

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

A

bào, cơ thể đa bào, vi khuẩn, nguyên sinh thực vật, nguyên sinh động vật, thực vật, nấm, động vật

Thảo luận nhóm, ghi chú thích cho hình 1 Ba loại tế bào

- Tế bào nhân sơ: Vỏ nhầy, thành tế bào, màng sinh chất, chất tế bào

- Tế bào động vật: Nhân, màng sinh chất, tế bào chất

- Tế bào thực vật: Nhân, màng sinh chất, tế bào chất, thành xenlulôzơ, không bào, lục lạp

Đọc các chú thích trong hình 1 dưới đây, em hãy tìm điểm khác nhau ở ba loại

tế bào dựa vào tiêu chuẩn: có hay chưa có màng nhân; có hay không có thành tế bào; có hay không có không bào trung tâm

Hình 1 Ba loại tế bào

A Tế bào vi khuẩn (nhân sơ); B.Tế bào động vật (nhân thực);

C.Tế bào thực vật (nhân thực)

Học cá nhân

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI B

Mỗi cặp đếm xem có mấy loại tế bào thực vật (bạn A), mấy loại tế bào động vật (bạn B).

Hình 2 Một số loại tế bào

Đọc thông tin

Cơ thể đa bào phức tạp thường tổ chức thành mô, cơ quan, hệ cơ quan là các cấp độ tổ chức trung gian từ đó mới hình thành một cơ thể hoàn chỉnh

Mô là tập hợp các tế bào có cấu tạo giống nhau và cùng đảm nhận một chức năng Ví dụ trong hình 2 là mô cơ trơn gồm các tế bào cơ trơn

Một cơ quan trong cơ thể đa bào cấu tạo gồm nhiều loại mô Ví dụ ở cơ quan “lá” của thực

Học theo cặp

Học cả lớp

khổng xen kẽ, bên trong là lớp nhu mô tạo thành “thịt lá” ngoài ra còn có mô dẫn - có chức năng dẫn truyền; nhiều loại lá còn có các tế bào tiết tinh dầu,… Trong hình 2 là biểu mô cùng với mô

cơ trơn và mô liên kết tạo thành cơ quan tuần hoàn (mạch máu) của người.

Nhiều cơ quan phối hợp hoạt động đảm nhận những chức năng quan trọng của cơ thể tạo thành hệ cơ quan Ví dụ: hệ cơ xương; hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ tiêu hoá ở động vật bậc cao.

Hình 2 Cơ thể được cấu tạo bởi nhiều cơ quan – mô – tế bào

1.Hoàn thành bảng dưới đây

Học theo cặp

HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH C

Vỏ nhầy

Thành tế bào

Màng sinh chất

Chất tế bào

Nhân

2 Em hãy cho biết đâu là tế bào động vật, còn đâu là tế bào thực vật trong hình vẽ sau :

Người ta có thể phân loại tế bào dựa vào khả năng có thể tồn tại độc lập hay là không Các sinh vật có thể bao gồm chỉ một tế bào (gọi là sinh vật đơn bào ) thường có khả năng sống độc lập mặc dù có thể hình thành các khuẩn lạc Ngoài ra, sinh vật cũng có thể bao

Làm việc cùng gia đình

HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG D

gồm nhiều tế bào ( sinh vật đa bào ) thì mỗi tế bào được biệt hóa và thường không thể sống sót khi bị tách rời Trong cơ thể con người có đến 220 loại tế bào và mô khác nhau.

Nếu xét về cấu trúc nội bào, các tế bào có thể chia làm 2 dạng chính.

 Tế bào sinh vật nhân sơ thường có cấu trúc đơn giản, chỉ thấy ở sinh vật đơn bào hoặc tập đoàn đơn bào Trong hệ thống phân loại 3 giới , các sinh vật nhân sơ là thuộc giới Vi khuẩn cổ và Eubacteria

 Tế bào sinh vật nhân chuẩn thường chứa các bào quan có màng riêng Sinh vật đơn bào nhân chuẩn cũng rất đa dạng nhưng chủ yếu là sinh vật đa bào Tế bào eukaryote bao gồm các sinh vật là động vật , thực vật và nấm

1 Tế bào là đơn vị của sự sống được tạo bởi một khối lượng chất sống gọi là chất nguyên sinh

2 Chất nguyên sinh của một tế bào gồm có nhân, tế bào chất và màng nguyên sinh chất

3

4

Tế bào thực vật khác với tế bào động vật ở chỗ nó có màng xenluloz, một không bào lớn, lục lạp

Từng phần

của chất

nguyên sinh

Chức năng

Nhân + Giúp phân chia tế bào (chức năng sinh sản)

+ Có chứa vật chất di truyền nó điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào ví dụ như sự tổng hợp protein

Tế bào chất Là nơi xảy ra nhiều hoạt động hoá học như tổng

hợp enzym, tạo P để sinh trưởng, oxi hoá thức

ăn để giải phóng năng lượng cho tế bào

Màng tế bào + Bao bọc ngoài tế bào giúp chất nguyên sinh

không bị chảy ra ngoài + Màng có tính thấm chọn lọc để kiểm soát các chất đi ra và đi vào trong tế bào

HOẠT ĐỘNG BỔ SUNG E

5 Mô là một nhóm các tế bào tương tự nhau cùng thực hiện một chức năng chuyên biệt Ví dụ như mô cơ, mô thần kinh …

6 Một cơ quan gồm các mô khác nhau làm việc cùng nhau để thực hiện một chức năng, ví dụ như dạ dày gồm mô cơ và mô tuyến…

7 Hệ cơ quan gồm các cơ quan khác nhau làm việc cùng nhau cùng thực hiện một chức năng chuyên hoá như hệ tiêu hoá

8 Các hệ cơ quan làm việc cùng nhau tạo nên toàn bộ cơ thể của sinh vật

Bài tập

1 Tên của cấu trúc trong tế bào mà

(a) Kiểm soát các chất đi ra và đi vào trong tế bào

(b) Chứa vật chất di truyền

(c) Là khoảng gian bào chứa đầy dịch

2 Trong các thành phần liệt kê:

Màng tế bào, không bào trung tâm, chất nguyên sinh, nhân, lục lạp

Các cấu trúc nào là:

a) Có ở cả tế bào thực vật và động vật

b) Chỉ có trong tế bào thực vật

3 Hình vẽ sau cho thấy một kiểu tế bào

a) Ghi chú thích A, B, C

b) Đây là tế bào động vật hay thực vật Đưa ba lý do để giải thích

4 Ghi chú thích cho hình vẽ sau:

5 Những hình sau đây có phải là tế bào không? Em hãy đưa ra 3 lý do để chứng minh