giao an bai van ban van hoc

giao an bai van ban van hoc tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực...

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10

VĂN BẢN VĂN HỌC

I Mục tiêu bài học: Giúp Hs:

- Nắm được các tiêu chí chủ yếu của 1 văn bản văn học theo quan niệm ngày nay

- Nắm được cấu trúc của văn bản văn học với các tầng: ngôn từ, hình tượng, hàm nghĩa

- Vận dụng những hiểu biết nói trên để tìm hiểu tác phẩm văn học

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Nghiên cứu tài liệu + Sọan giáo án.

2 Học sinh: SGK + Sọan bài trước khi lên lớp.

III Phương pháp: Vấn đáp, kết hợp trao đổi thảo luận, làm bài tập, trả lời các câu hỏi.

IV Tiến trình dạy học:

1 Ổ n định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: NỖI THƯƠNG MÌNH

3 Bài mới:

3.1 Vào bài: Hàng ngày, chúng ta được tiếp xúc, đọc nhiều loại văn bản: miêu tả, tự sự,

thuyết minh, nghị luận, trong đó, có 1 số văn bản được gọi là văn bản văn học (VBVH) Vậy VBVH là gì? Bài học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu các tiêu chí để xác định

3.2 Nội dung bài mới:

HĐ1: HD TÌM HIỂU NGÔN

NGỮ NGHỆ THUẬT:

Học sinh đọc sgk và trả lời:

I TIÊU CHÍ CHỦ YẾU CỦA VBVH:

Dựa vào phần chuẩn bị bài, và

trên cơ sở sgk Theo em, các

tiêu chí nhận diện VBVH

ngày nay là gì?

Gv nhận xét, bổ sung:

Những chủ đề như tình yêu,

hạnh phúc, băn khoăn, đau

khổ, khát vọng vươn đến chân

- thiện - mĩ, thường trở đi

trở lại với những chiều sâu và

sắc thái khác nhau

VD: Truyện ngắn Bức tranh

(Nguyễn Minh Châu) suy

ngẫm về con người và nghệ

thuật chân chính Đọc bài thơ

Bài thơ tình của người thủy

thủ (Hà Nhật):

Đêm nay, khi trăng mọc

Tàu anh sẽ nhổ neo

Em đừng hỏi

Vì sao anh ra đi

Cũng đừng hỏi

Chân trời xa có gì kêu gọi

Anh biết

Nếu ở chân trời có đảo trân

châu

- Các văn bản 1, 2, 3,

4 là văn bản văn học

vì phản ảnh hiện thực khách quan và nói lên

tư tưởng của của con người

Hs ghi nhận

1 VBVH là những văn bản đi sâu

phản ánh hiện thực khách quan và khám phá thế giới tình cảm và tư tưởng, thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ của con người

2 VBVH được xây dựng bằng

ngôn từ nghệ thuật có tính hình tượng, tính thẩm mĩ cao, tính hàm súc, đa nghĩa

3 VBVH được xây dựng theo 1

phương thức riêng- nói cụ thể hơn

là mỗi VBVH đều thuộc về 1 thể loại nhất định và theo những quy ước, cách thức của thể loại đó Tuy nhiên VBVH ko chỉ là những biện pháp, những kĩ xảo ngôn từ

mà là 1 sáng tạo tinh thần của nhà văn

Hay ở biển xa

Có nụ hoa thần tìm ra hạnh

phúc

Hay có người gái đẹp

Môi hồng như san hô

Cũng ko thể

Khiến anh xa được em yêu

Nhưng em ơi

Nếu có người trai chưa từng

qua bão tố

Chưa từng vượt qua thử thách

gian lao

Lẽ nào xứng với tình em?

→ Quan niệm tình yêu thủy

chung và cách sống mạnh

mẽ

HS đọc sgk, trao đổi trả lời

- Ngữ nghĩa:

- Ngữ âm

II CẤU TRÚC CỦA VBVH

1 Tầng ngôn từ- từ ngữ âm đến ngữ nghĩa:

- Ngữ nghĩa:

+ Nghĩa tường minh VD: con chó sói, mùa xuân,

+ Nghĩa hàm ẩn VD: lòng lang dạ sói, tuổi xuân,

Ví dụ: tầng hình

tượng

Hình tượng cành mai

(Cáo tật thị

chúng-Mãn Giác thiền sư)

biểu tượng cho sự

sống tuần hoàn, sức

sống mãnh liệt, niềm

tin tưởng, lạc quan,

yêu đời

HS ghi nhận

- Ngữ âm: VD

Tài cao phận thấp chí khí uất Giang hồ mê chơi quên quê hương (Tản Đà)

C1 nhiều thanh trắc, sự bế tắc, u uất của kẻ tài hoa, anh hùng ko gặp thời vận C2 nhiều thanh bằng cảm giác chơi vơi, phiêu bồng sự buông xuôi, bất lực của con người

Sương nương theo trăng ngừng lưng trời

Tương tư nâng lòng lên chơi vơi.

(Xuân Diệu) Hai câu thơ gồm nhiều thanh bằng cảm giác chơi vơi, bâng khuâng khó hiểu của kẻ đang tương tư

HĐ 2: HD TÌM HIỂU MỤC

III - SGK

Khi nào thì một VBVH trỏ

thành tác phẩm Văn học

HS có thể trả lời theo kinh nghiệm bản thân

Ghi nhận

III TỪ VĂN BẢN ĐẾN TÁC PHẨM VĂN HỌC:

Nhà văn → sáng tạo → VBVH (hệ thống kí hiệu khách quan người đọc tác phẩm văn học)

* Ghi nhớ: (sgk)

HĐ 3: HD LÀM BÀI TẬP –

LUYỆN TẬP: sgk – 121, 123

Gv chia nhóm thảo luận, làm

bài tập, sau đó hs trình bày kết

quả, Gv nhận xét cho điểm,

sửa chửa

Gv nhận xét, bổ sung: “Nơi

dựa” là bài thơ văn xuôi- bài

thơ có ý thơ, ngôn từ có nhịp

điệu, khác với ngôn từ văn

xuôi thông thường “Nơi dựa”

thường chỉ những người vững

mạnh mà những người yếu

đuối có thể tựa nương, nhờ

cậy Ở đây có sự đảo ngược:

người mẹ trẻ khỏe lại “dựa”

vào đứa con mới biết đi chập

chững Anh bộ đội dạn dày

chiến trận lại “dựa” vào cụ già

bước từng bước run rẩy trên

Hs thảo luận làm bài tập nhóm

Vào trình bày kết quả, nhóm khác ý kiến bổ sung

III LUYỆN TẬP:

1 Bài 1:

a Cấu trúc giống nhau- đối xứng

nhau:

- Câu mở

- Câu kết

- Các nhân vật được trình bày theo tính tương phản

b “Nơi dựa” - nghĩa hàm ẩn: nơi

dựa tinh thần- nơi con người tìm thấy niềm vui và ý nghĩa cuộc sống

Khuyên chúng ta:

+ Phải biết sống với tình yêuvới con cái, cha mẹ, những người bề trên

+ Phải sống với niềm hi vọng về tương lai và lòng biết ơn quá khứ

Bài tập 2

+ Giếng cạn: giếng đã bị vùi

lấp, ko còn nuớc hòn sỏi rơi

vào lòng giếng cạn thì chẳng

có tiếng vang gì

+ Thời gian qua đi, những

chiếc lá khô héo rụng dần

những mảnh nhỏ cuộc đời qua

thế giới cũng xanh rồi héo úa

như chiếc lá

Bài tập 3

- Nơi sâu thẳm trong tâm hồn

người đọc cũng là đối tuợng

mà người viết tìm đến khai

thác, diễn tả Vì đối tượng

chiếm lĩnh của văn học ko chỉ

là hiện thực khách quan mà

quan trọng hơn là tình cảm, tư

tưởng của con người :Văn

học là nhân học”- khoa học về

con người Nhà văn tìm vào

tâm hồn chính mình để hiểu

hồn người Đó là mối quan hệ

tương thông và tương đồng

- Nhà văn ko nói hết, cạn lời,

cạn ý để tạo cho người đọc cơ

2 Bài 2 “Thời gian” (Văn Cao):

a Câu 1, 2, 3, 4: Sức tàn phá của

thời gian

- Chiếc lá - ẩn dụ chỉ đời người, sự sống

- Kỉ niệm của đời người theo thời gian- Tiếng hòn sỏi rơi vào lòng giếng cạn

- Câu thơ, bài hát biểu tượng chỉ văn học nghệ thuật

- “Xanh” Sự tồn tại bất tử, tinh khôi, tươi trẻ

- “Đôi mắt em”- đôi mắt người yêu biểu tượng chỉ kỉ niệm tình yêu

- “Giếng nước”: không cạn những điều trong mát ngọt lành

b Ý nghĩa bài thơ:

Thời gian xóa nhòa tất cả, tàn phá cuộc đời con người, tàn phá sự sống Nhưng chỉ có Văn học nghệ thuật và kỉ niệm về tình yêu là có sức sống lâu dài

hội tái tạo lại, tưởng tượng

thêm, suy nghĩ rộng hơn thế

giới nghệ thuật được nói tới

trong văn bản

4 Cũng cố: Luyện tập – sgk.

5 Dặn dò: Về học bài, làm tiếp các bài tập Soạn bài Thực hành các biện pháp tu từ