Đề thi chọn HSG cấp thành phố vòng 2 -09

b Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt ,sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường?Tại sao?. II BÀI TẬP 8,0 điểm: Bài 13,0 điể

PHÒNG GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO KIỂM TRA VÒNG 2 HỌC SINH GIỎI THCS THÀNH PHỐ QUY NHƠN NĂM HỌC : 2008-2009

- Ngày kiểm tra : 07 – 03 – 2009

Môn : Sinh học lớp 9

Thời gian làm bài : 120 phút ( không kể thời gian phát đề)

ĐỀ KIỂM TRA : I) LÝ THUYẾT :

Câu 1( 2,75 điểm):

a) Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Međen gồm những điểm nào ?

b) Vì sao MenDen lại chọn đậu Hà Lan làm đối tượng nghiên cứu ?

Câu 2 ( 4,0 điểm) :

Nêu những điểm giống và khác nhau cơ bản giữa giảm phân và nguyên phân

Câu 3(2,25 điểm):

a) Hãy giải thích vì sao các cành phía dưới của cây sống trong rừng lại sớm bị rụng ? b) Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt ,sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường?Tại sao?

Câu 4 (3,0 điểm) :

So sánh cấu tạo và chức năng của trụ não ,não trung gian và tiểu não?

II) BÀI TẬP (8,0 điểm):

Bài 1(3,0 điểm): Hệ nhóm máu của người được quy định bởi các gen alen sau đây:

_ Máu A do IA quy định ,máu B do IB quy định , máu AB có kiểu gen IAIB ,

máu O có kiểu gen IOIO

Có hai anh em sinh đôi cùng trứng :

Người anh cưới vợ máu A ,sinh con máu B và máu AB Người em cưới vợ máu B ,sinh con maú A và máu AB

Xác định kiểu gen của những người trong gia đình trên và lập sơ đồ lai minh hoạ Cho biết mọi quá trìnhgiảm phân và phát triển của hợp tử đều diễn ra bình thường Bài 2(3,0 điểm): Gen B có 3478 liên kết hoá trị và có 2001 liên kết hyđrô Gen B bị

Bài 3(2,0 điểm) : Tổng số tế bào sinh tinh trùng và sinh trứng của một loài bằng 320

Tổng số NST đơn trong các tinh trùng tạo ra nhiều hơn trong các trứng là 18240.Các trứng tạo ra đều được thụ tinh Một trứng thụ tinh với một tinh trùng tạo ra một hợp tử lưỡng bội bình thường Khi không có trao đổi đoạn và không có đột biến loài đó tạo nên 219 loại trứng

a) Nếu các tế bào sinh tinh trùng và sinh trứng đều được tạo ra từ một tếbào sinh dục sơ khai cái thì mỗi loại tế bào đã trãi qua mấy đợt nguyên phân

b) Tìm hiệu suất thụ tinh của tinh trùng ?

c) Tìm số lượng NST đơn mới tương đương mà môi trường cung cấp cho mỗi tế bào sinh dục sơ khai cái để tạo trứng

-* -* -* -BIỂU ĐIỂM VÀ ĐÁP ÁN MÔN : SINH HỌC LỚP 9 -* -* -I) LÝ THUYẾT (12 điểm) :

Câu 1( 2,75 điểm) :

a) Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Međen gồm những điểm nào ?

-Tạo dòng thuần chủng trước khi nghiên cứu bằng cách cho các cây đậu dùng làm dạng bố ,dạng mẹ tự thụ phấn liên tục thu được các dòng thuần chủng ( 0,5 đ) -Lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau vế một hay vài cặp tính trạng tương phản rồi theo dõi các đời con cháu ,phân tích sự di truyền của mỗi cặp tính trạng trên cơ sở đó phát hiện các quy luật di truyền chung của nhiều tính trạng ( 0,5 đ) -Sử dụng phép lai phân tích để phân tích kết quả lai ,trên cơ sở đó xác định được bản chất của sự phân li tính trạng là do sự phân li tổ hợp của các nhân tố di truyền trong giảm phân và thụ tinh Từ nhận thức này đã cho phép xây dựng được giả thiết giao tử thuần khiết ( 0,5 đ) -Dùng tóan thống kê và lý thuyết xác suất để phân tích quy luật di truyền các tính trạng của bố mẹ cho thế hệ sau ( 0,5 đ)

b) Vì sao MenDen lại chọn đậu Hà Lan làm đối tượng nghiên cứu?

Vì có ba thuận lợi cơ bản :

-Thời gian sinh trưởng ngắn trong vòng một năm ( 0,25 đ) -Cây đậu Hà Lan có khả năng thụ phấn cao độ do cấu tạo của hoa ,nên tránh được sự tạp giao trong lai giống ( 0,25 đ) -Có nhiều tính trạng đối lập và tính trạng đơn gen ( 0,25 đ)

Câu 2( 4,0 điểm) :

*Điểm giống nhau:

-Có sự nhân đôi của NST mà thực chất là sự nhân đôi của ADN ở kì trung gian (0,25 đ)

-Trãi qua các kì phân bào tương tự nhau (0,25 đ)

-Xảy ra một lần phân bào -Xảy ra hai lần phân bào liên tiếp -Kì đầu không xày ra sự tiếp hợp và bắt

-Kì giữa các NST kép tập trung thành

một hàng tại mặt phẳng xích đạo của

thoi vô sắc

-Kì giữa I các NST kép tập trung thành hai hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi vô sắc

-Kì sau các NST kép tách tâm đông

thành các NST đơn và phân li về các cực

của tế bào

-Kết quả mỗi lần phân bào tạo ra hai tế

bào con có bộ NST lưỡng bội giống tế

bào mẹ ban đầu

-Các NST kép phân li về các cực của tế bào nhưng không tách tâm động

-Kết quả hai lần phân bào tạo ra các giao tử có bộ NST giảm đi một nữa so với tế bào mẹ ban đầu

Câu 3 (2,25 điểm) :

a) Hãy giải thích vì sao các cành phía dưới của cây sống trong rừng lại sớm bị rụng ?

Cây mọc trong rừng có ánh sáng mặt trời chiếu vào cành cây phía trên nhiều hơn cành cây phía dưới Khi lá cây bị thiếu ánh sáng thì khả năng quang hợp của lá cây yếu ,tạo được ít chất hữu cơ ,lượng chất hữu cơ tích luỹ không đủ bù lượng tiêu hao do hô hấp và kèm theo khả năng lấy nước kém nênn cành phia dưới khô héo dần và sớm rụng.(1,0 đ)

b) Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt ,sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường?Tại sao?

Sinh vật hằng nhiệt ,vì sinh vật hằng nhiệt có khả năng duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định ,không thay đổi theo nhiệt độ của môi trường ngoài.Đó là nhờ cơ thể Sinh vật hằng nhiệt đã phát triển cơ chế điều hoà nhiệt và xuất hiện trung tâm điều hoà nhiệt ở bộ não.Sinh vật hằng nhiệt điều chỉnh nhiệt độ cơ thể hiệu quả bằng nhiều cách như chống mất nhiệt qua lớp lông ,da hay lớp mỡ dưới da ,hay điều chỉnh mao mạch gần dươi da Khi cơ thể cần toả nhiệt ,mạch máu dưới da dãn ra ,tăng cường hoạt động thoát hơi nước và phát tán nhiệt (1,25 đ)

Câu 4(3,0 điểm) :

Các bộ phận

Đặc

điểm

Cấu tạo

Gồm : Hành não ,cầu não và não giữa

Chất trắng bao ngoài

Chất xám là các nhân xám

Gồm: Đồi thị và dưới đồi thị

Đồi thị và các nhân xám vùng dưới đồi thị là chất xám

-Vỏ chất xám nằm ngoài -Chất trắng là các đường dẫn truyền liên hệ với tiểu não với các phần khác của hệ thần kinh

1,5 điểm

Chức năng

-Điều khiển hoạt động của các cơ quan sinh

dưỡng :Tuần hoàn ,hô hấp ,tiêu hoá

-Điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hoà thân nhiệt

-Điều hoà và phối hợp các hoạt động

II) BÀI TẬP(8,0 ĐIỂM):

Bài 1:(3,0 điểm)

a Xác định kiểu gen :

 Xét gia đình của người anh : (0,75 đ)

- Vợ người anh có máu A không tạo được giao tử IB

- Con máu AB (IAIB ) chỉ có thể nhận IB từ bố ,tức người anh tạo được giao tử IB

- Con máu B nhận IB từ bố và chỉ có thể nhận IO từ mẹ ,nên đứa con này có kiểu gen IBIO

- Mẹ có máu A tạo tạo được giao tử IO nên có kiểu gen IAIO

 Xét gia đình người em : (0,75 đ)

- Vợ người em có máu B không tạo được giao tử IA

P: Chồng : IAIB (máu AB) x vợ IAIO (máu A)

GP : IA , IB IA , IO

F1 : IAIA : IAIB : IAIO : IBIO

Theo đề bài :

- Đứa con máu B có kiểu gen IBIO

- Đứa con máu AB có kiểu gen IAIB

*Gia đình người em: (0,5 đ)

P: Chồng : IAIB (máu AB) x vợ IBIO (máu A)

Gp : IA , IB IB , IO

F1 : IAIB : IAIO : IBIB : IBIO

Theo đề bài:

- Đứa con máu A có kiểu gen IAIO

- Đứa con máu AB có kiểu gen IAIB

Bài 2 (3,0 điểm) :

1.Số lượng từng loại nuclêôtit của gen b : (1,0 đ)

Gen B có : 2N – 2 = 3478

 N = (3478 + 2 ) : 2 = 1740 nu

Ta có : 2A + 3G = 2001

2A + 2G = 1740

 G = X = 261

Số lượng và tỉ lệ từng loại nuclêôtit của gen B :

A = T = 17402 – 261 = 609 nu

= 1740609 x 100% = 35 %

G = X = 261 nu = (261 : 1740) x 100% = 15 %

Gen b có : 1740 – 120 = 1620 nu

Do tỉ lệ từng loại nuclêôtit của gen b không đổi so với gen b nên số lượng từng loại nuclêôtit của gen b là :

A = T = 35 % ,1620 = 567

G = X = 15 % 1620 = 243

2.Số lượng từng loại ribônuclêôtit của môi trường : (1,5 đ)

Số lượng nuclêôtit trên mỗi mạch của gen b bằng số lượng ribônuclêôtit của phân tử mARN do gen b tổng hợp :

1620 : 2 = 810

A1 = T2 = 10% 810 = 81nu

X1 = G2 = 20% 810 = 162 nu

 T1 = A2 = A – A1 = 576 – 81 = 486 nu

 G1 = X2 = G – G2 = 243 – 162 = 81 nu

Giả sử mạch thứ 1 của gen là mạch gốc Suy ra số lần sao mã của gen B là :

rGmt X1 = 162405 = 2,5 = lẻ ( loại )

Suy ra mạch thứ hai là mạch gốc Vậy số lần sao mã của gen b là :

2

X

rGmt =

81

405= 5 lần Số lượng từng loại ribônuclêôtit môi trường cung cấp gen b sao mã :

rAmt = 5 T2 = 5 81 = 405 ribônu

rUmt = 5.A2 = 5 486 = 2430 ribônu

rGmt = 405 ribônu

rXmt = 5.G2 = 5 162 = 810 ribônu

3.Số axit amin của môi trường : (0,5 đ)

Tổng số phân tử prôtêin được tổng hợp:

Số axit amin môi trường cung cấp cho gen b điều khiển tổng hợp prôtêin :

16202.3 - 1 30 = 8070 axit amin

Bài 3( 2,0 điểm) :

1.Gọi số lượng tế bào sinh tinh trùng là x ,gọi số lượng tế bào sinh trứng là y ( với điều kiện x , y nguyên dương ,thoã mãn công thức 2k ) (0,25 đ) Theo giả thiết và theo lí thiết giảm phân ta có hệ phương trình :

x + y = 320

19x 4x + 19y = 18240 (0.5 đ)

( bộ NST của loài 2b = 38 suy ra từ 219 loại trứng )

Giải hệ phương trình trên ta có:

x = 256

y = 64 (0,25 đ)

Số đợt nguyên phân của tế bào sinh dục đực :

2k = 256 = 28 k = 8 đợt

Số đợt nguyên phân của tế bào sinh dục cái: (0,25 đ)

2k’ = 64 = 24 k = 4

2.Theo giả thiết các trứng đều được thụ tinh vậy có 64 hợp tử Để tạo ra 64 hợp tử

Tổng số NST đơn mới tương đương cung cấp cho 1 tế bào sinh dục cái để tạo ra các trứng :

2394 + 2432 = 4826 NST (0,25 đ)