Khám Thận - Tiết niệu

SƠ LƯỢC GIẢI PHẪU THẬN VÀ ĐƯỜNG NIỆUThận Số lượng: 2 thận, hình hạt đậu Vị trí: • Hố thắt lưng, sau phúc mạc, hai bên cột sống • Cực trên ngang với xương sườn thứ 11 và cực dưới ngang vớ

Trang 1

HƯỚNG DẪN KHÁM HỆ THỐNG THẬN- TIẾT NIỆU

ThS.BS Hoàng Thị Kiều Hoa

Trang 2

SƠ LƯỢC GIẢI PHẪU THẬN VÀ ĐƯỜNG NIỆU

Thận

Số lượng: 2 thận, hình hạt đậu

Vị trí:

• Hố thắt lưng, sau phúc mạc, hai bên cột sống

• Cực trên ngang với xương sườn thứ 11 và cực dưới ngang với mỏm ngang đốt sống L2- L3

• Thận phải thấp hơn thận trái khoảng 1 cm

Kích thước: 2,5 x 6 x 11 cm

Trang 3

Niệu quản

Đi từ bể thận đến bàng quang

Kích thước: 25cm

Cấu tạo 3 lớp: lớp niêm mạc, lớp cơ, lớp áo ngoài

Niệu quản có ba chỗ hẹp sinh lý:

• Chỗ nối bể thận – niệu quản: đường kính 2 mm

• Đoạn niệu quản bắt chéo động mạch chậu: đường kính 4 mm

• Đoạn niệu quản đổ vào bàng quang, lỗ niệu quản: đường kính 3-4 mm

Trang 4

Bàng quang

Vị trí: trong khung chậu, sau khớp mu

Cấu tạo 2 lớp: lớp cơ, lớp màng

Hình dạng: tùy theo lượng nước tiểu

Trang 5

Niệu đạo

Ống dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài

Kích thước:

• Nữ:ngắn, khoảng 2-4 cm

• Nam:dài khoảng 17 cm, gồm niệu đạo TLT,

niệu đạo màng, niệu đạo dương vật

Tiền liệt tuyến

Vị trí: ngay dưới cổ bang quang

Khối lượng: 20-25g

Trang 6

Trang 7

PHẢN XẠ ĐI TIỂU

Thể tích bàng quang: 800 - 1000 ml Thể tích nước tiểu tăng > 300 ml, gây cảm giác mắc tiểu

Trang 8

KHÁM THỰC THỂ BỘ MÁY TIẾT NIỆU

1 Khám thận

Nhìn

· Đường mổ cũ vùng hông lưng

· Hố thắt lưng đầy, phù nề hoặc sưng tấy

· Khối u vùng mạn sườn

· Da nổi nhiều tĩnh mạch phụ và đỏ ửng

Trang 9

Sờ

Trang 10

Kết quả khám:

· Bình thường có thể sờ thấy cực dưới thận P trong trường hợp người gầy, thường là phụ nữ, do thận phải nằm thấp hơn thận trái vì có gan đè xuống Chẩn đoán phân biệt thận to bao gồm:

· Gan to

· Lách to

· Một số nguyên nhân khác: nang tụy, bướu sau phúc mạc…

Trang 11

Các điểm đau:

Điểm sườn lưng: giao điểm của xương sườn thứ 12 và cơ thắt lưng Điểm này tương ứng với thận và bể thận

Điểm sườn sống: giao điểm xương sườn thứ 12 và mỏm ngang đốt sống lưng thứ 12 (điểm Mayo-Robson)

Trang 12

Khối u thận to, đẩy đại tràng xuống dưới thì có thể gõ đục

Gõ cũng có giá trị đặc biệt trong xác định ranh giới của một khối đang lớn dần ở vùng hông sau chấn thương thận (xuất huyết tiến triển)

Nghe

Nghe ở góc sống sườn và một phần tư bụng trên

Trang 14

2 Khám niệu quản

Trang 15

3 Khám bàng quang

Trang 16

3 Khám bàng quang

Nguyên nhân của cầu bàng quang:

• Tắc nghẽn cơ học: sỏi, cục máu đông kẹt cổ bàng quang – niệu đạo, bệnh lí tiền liệt

tuyến, hẹp niệu đạo, hẹp bao qui đầu, sa sinh dục, u phân.

• Bàng quang thần kinh

• Trung ương: chấn thương chèn ép tủy sống, tai biến mạch máu não, xơ cứng rải rác,

Parkinson.

• Ngoại biên: đái tháo đường

• Viêm bàng quang

• Chấn thương tầng sinh môn: phẫu thuật vùng hậu môn, trực tràng, chấn thương lúc sanh.

• Thuốc: làm tăng hay giảm co bóp cơ bàng quang, bao gồm thuốc kháng cholinergic, dẫn xuất morphin, đồng vận giao cảm…

Trang 17

4 Khám niệu đạo

Nam

• Hẹp bao da qui đầu

• Sùi

• Lỗ niệu đạo chít hẹp, nằm lạc chỗ

• Sỏi

Nữ

• Bướu

Trang 18

4 Khám tiền liệt tuyến

Trang 19

Tiền liệt tuyến có thể to lên trong trường hợp:

• Ung thư tiền liệt tuyến: thăm trực tràng thấy tiền liệt tuyến to, rất cứng có khi sờ thấy nhân ung thư rất cứng, lồi hẳn lên Ấn có thể đau Có thể to một thuỳ hoặc cả hai thuỳ

• Viêm tiền liệt tuyến: tiền liệt tuyến to, mềm hơn và rất đau Khi thăm trực tràng có thể nặn mủ chảy ra Lấy mủ đó đem cấy và đem soi vi khuẩn Viêm tiền liệt tuyến có thể lan vào bàng

quang

Trang 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Smiths General Urology, 17th edition Mc GrawHill 2008: 30-45

2 Oxford Handbook of Urology, 1st edition Oxford University

Press 2006: 402-414

3 Clinical examination 2nd edition Mosby 1997: 175-210

4 Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory

Methods 21st edition Saunders 2006: Basic Examination of Urine

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	473,1 KB