Khám vận động

Múa giật Đột ngột Vị trí ở ngọn chi và gốc chi Kéo dài hơn chứng giật cơ myoclonus Loạn trương lực cơ Tư thế cơ thể bất thường kéo dài Có thể tăng hoặc giảm... Trương lực cơ Trương lực

Parkinson

Vỏ não

Hạch nền

Đồi thị

Tiểu não Thân não

Tuỷ sống

Cơ vân

TK cảm giác

ngoại biên

TK vận động ngoại biên

Kích thước cơ

Teo cơ

Kém sử dụng - suy

kiệt

Teo cơ nặng + yếu cơ

thường là dấu hiệu tổn

thương neuron VĐ.

Phì đại cơ

Thấy trong một số trường hợp loạn dưỡng cơ

Hiếm hơn gặp trong mất phân bố thần kinh

Tăng trương lực cơ bẩm sinh gây tăng hoạt động cơ,

thường khu trú.

Các giật cơ có thể thấy được lúc cơ nghỉ ngơi, giật nhỏ và nhẹ, không làm dịch chuyển khớp

Gặp ở tổn thương thần kinh ngoại biên nhưng cũng có thể ở người bình thường

Múa giật

Đột ngột

Vị trí ở ngọn chi và gốc chi Kéo dài hơn chứng giật cơ (myoclonus)

Loạn trương lực cơ

Tư thế cơ thể bất thường kéo dài

Có thể tăng hoặc giảm

Dấu bánh xe răng cưa

Co cứng kiểu tháp

Co cứng kiểu ngoại tháp

Để phát hiện tăng trương lực cơ hoặc giảm

trương lực cơ

ngửa, gập gối nhanh bằng cách nâng gối lên khỏi giường và để cẳng chân rơi

tự do

Cứng cơ bánh xe răng cưa: Cứng cơ kèm thay đổi sức đề kháng theo từng nhịp, từng bậc

Co cứng kiểu “ống chì”: khi kéo thả ra chi sẽ

nằm nguyên vị trí đó

Cứng cơ kiểu tháp

Trương

lực cơ Ưu thế ở nhóm cơ gấp chi trên và cơ duỗi chi dưới

Sự đề kháng tăng mạnh với các VĐ nhanh và đột ngột, các VĐ chậm thì đề kháng ở mức bình thường

Dùng lực kéo di chuyển khớp thì sẽ có sự thư giãn

Co cứng kiểu “dao nhíp”: khi đang kéo

thả ra sẽ về vị trí ban đầu

Trương

lực cơ Trương lực thay đổi

Sự đề kháng thay đổi, lúc có lúc không Thường gặp ở người già: có bệnh lý bán cầu não hai bên, kèm với sa sút trí tuệ

Giảm trương lực cơ

Các rối loạn tiểu não Các rối loạn thần kinh cơ

Ở trẻ sơ sinh: “Foppy baby” (trẻ mềm), có thể

là biểu hiện của các rối loạn thần kinh cơ hoặc thần kinh trung ương

•  Đánh giá “sức cơ BN có bình thường không?”

•  Sức cơ phụ thuộc BN là trẻ em, người già,

nam, nữ, người luyện tập thể lực, hoặc người gầy ốm

•  Sức cơ bất thường: phải có rối loạn ảnh

hưởng đến bó tháp, rễ - dây thần kinh vận

động, tiếp hợp thần kinh cơ, cơ

Yêu cầu BN di chuyển đến một vị trí mà

cơ cần khám có hoạt động tối đa

Yêu cầu BN cố gắng duy trì tư thế kháng lại lực của người khám

Yếu cơ nhẹ thường bỏ sót do không dùng

đủ lực

BN có thể gắng sức một ít, sau đó đột ngột buông xuôi

Phản ứng trái ngược Giả bệnh

Rối loạn vận động (hiếm gặp):

Các BN múa giật có thể đột ngột buông xuôi

Độ 2/5 : Cử động được khớp nhưng không thắng được trọng lực

Độ 3/5 : Thắng được trọng lưc, nhưng không thắng được lực cản

Độ 4/5 : Chống được lực cản, nhưng chưa đạt đến sức cơ bình thường

Độ 5/5 : Sức cơ bình thường

Sự khéo léo (Dexterity):

Phản ánh sự kiểm soát của hệ thống tháp trên các cử động ngón tay độc lập

Là test nhanh và nhạy cảm dùng phát hiện các rối loạn chức năng bó tháp

Sang thương bó tháp sẽ có hiện tượng từ từ sấp cẳng tay lại, cánh tay từ từ hạ xuống, các ngón tay gập lại nhẹ

Sự khéo léo

BN nhịp ngón cái với ngón trỏ cùng bàn tay càng nhanh càng tốt, có thể nhịp ngón cái với các ngón khác, so sánh hai bên

Nhịp chậm dần và đôi khi kém chính xác ở bên bất thường

Các test đặc biệt

Gõ

cơ Kích thích cơ học làm thần kinh và màng cơ tạo ra điện thế động

Bình thường sẽ gây ra co cơ khu trú

Đáp ứng tăng ở các cơ mất phân bố thần kinh

Sự co cơ kéo dài bất thường gặp ở BN suy giáp hoặc trương lực cơ

Gõ vào cơ (ví dụ, cơ mô cái, cơ duỗi ngón tay…) một cách dứt khoát bằng búa phản xạ

Gõ

cơ Có thể thấy sự lõm nhẹ thoáng qua của cơ và hoặc sự co cơ tương ứng

Đáp ứng thường ngắn

Sự co cơ kéo dài vài giây là bất thường

Do phù niêm: giảm sự dãn của đơn vị co

cơ

Bệnh trương lực cơ: phóng lực của màng

cơ kéo dài dù xung động thần kinh đã dừng

Bệnh trương lực cơ sẽ mở các ngón tay ra

từ từ, không thể nhanh được

mu bàn chân

Các BN với bệnh lý bán cầu tiểu não sẽ di chuyển (ngón tay hoặc gót chân) không đều đặn mà bị giật theo từng nấc, có thể sai mục tiêu (rối tầm)

Nghiệm pháp đầu gối - gót chân

mu tay 1 cái, cứ thế lặp lại càng nhanh càng tốt

Các BN thất điều sẽ không thể duy trì sự thay đổi nhịp nhàng biên độ và tốc độ vận động sẽ rối loạn không đều

Người bình thường sẽ dừng tay lại nhanh chóng và tay sẽ được đưa về vị trí cũ mà không có quá tầm

Dùng tay đánh dứt khoát vào cẳng tay để đẩy cánh tay đi xuống

BN bệnh lý tiểu não sẽ không kiểm soát được vận động đi xuống một cách nhanh chóng, sau đó nâng trở lại quá tầm, do đó cánh tay sẽ “dội lên” cao hơn vị trí ban đầu

BN rối loạn chức năng tiểu não sẽ đi quá khỏi mục tiêu và mỗi lần di chuyển phải điều chỉnh một hoặc vài lần mới đến sát mục tiêu

Sự bất thường dáng bộ có thể do khiếm khuyết 1

số hệ thống thần kinh trung ương

Romberg

test Yêu cầu BN đứng thẳng, chụm hai chân sát vào nhau, mở mắt sau đó nhắm mắt

Dương tính: BN có thể đứng thẳng khi mở mắt,

và loạng choạng (muốn té) khi nhắm mắt

Dương tính chỉ ra rối loạn hoặc là cảm giác sâu hoặc là chức năng tiền đình vì thị giác có thể bù trừ cho cả hai

Thị giác không thể bù trừ tốt cho thất điều tiểu não, do đó BN này loạn choạng cả khi mở mắt

BN thất điều tiểu não cũng loạng choạng khi nhắm mắt, nhưng không được gọi là Romberg dương tính

Các rối loạn tĩnh trạng

Rối loạn thăng bằng

Test

kéo Người khám đứng lưng sát tường để có thể dựa vào khi cần

Yêu cầu BN đứng thẳng quay lưng về mặt người khám, cách 30-60 cm, hai chân chụm vào nhau, mắt mở

Kéo vai BN chắc và nhanh ngược về phía người khám

Kiểm tra sự mất phản xạ tư thế

Tư thế có thể bi ảnh hưởng trong các rối loạn thần kinh cơ hoặc rối loạn hạch nền Gặp trong hội chứng Parkinson, BN tổn thương thì trán hoặc chất trắng hai bên

•  Cho BN mở mắt, đi bình thường (khoảng 10

hai bên, không mang vật gì, không cố gắng nắm lại)

đường thẳng, sao cho gót chân trước chạm mũi chân sau

phải đảm bảo có đủ người hỗ trợ để tránh

Đánh

giá Thăng bằng: hai chân BN cách bao nhiêu xa thì BN mới cảm thấy vững

Độ dài, sự đều đặn và nhịp của bước chân

Khả năng xoay người

Các cử động đi kèm (đánh tay)