Vì vậy xác định đ-ợc vai trò các chủ thể của hoạt động xét xử, trong đó có Viện kiểm sát mang ý nghĩa không những trong xét xử mà còn cho cả những giai đoạn khác của hoạt động tố tụng hì
Trang 1Vai trũ của Viện kiểm sỏt trong xột xử vụ ỏn
hỡnh sự Tụn Thiện Phương
Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Kinh tế; Mó số: 5 05 15
Người hướng dẫn: TS Nguyễn Ngọc Chớ
Năm bảo vệ: 2002
Abstract: Luận văn làm sỏng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trũ của Viện
Kiểm sỏt trong xột xử vụ ỏn hỡnh sự Nguyờn nhõn những hạn chế, vướng mắc trong quỏ trỡnh thực hiện chức năng của Viện Kiểm sỏt Đề xuất những giải phỏp cụ thể
nhằm nõng cao vai trũ Viện Kiểm sỏt trong xột xử vụ ỏn hỡnh sự
Keywords: Luật hỡnh sự; Phỏp luật; Viện Kiểm sỏt; Việt Nam
Content
Phần Mở đầu
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Hoạt động tố tụng hình sự gồm nhiều giai đoạn và do những cơ quan khác nhau tiến hành, trong đó xét xử vụ án hình sự là một trong những giai đoạn quan trọng Khoa học luật
Tố tụng hình sự xem giai đoạn xét xử là trung tâm của hoạt động tố tụng hình sự Vì vậy xác
định đ-ợc vai trò các chủ thể của hoạt động xét xử, trong đó có Viện kiểm sát mang ý nghĩa không những trong xét xử mà còn cho cả những giai đoạn khác của hoạt động tố tụng hình sự
Với chức năng Thực hành quyền công tố và Kiểm sát hoạt động t- pháp thì vai trò của VKS trong hoạt động TTHS nói chung, xét xử vụ án hình sự nói riêng là đảm bảo cho pháp luật đ-ợc chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, đồng thời thực hành quyền công tố là cơ sở cho hoạt động xét xử của Toà án
Trong những năm qua với chức năng đ-ợc giao hoạt động của VKS ngày càng có hiệu quả, khẳng định đ-ợc vai trò bảo đảm pháp chế trong tố tụng hình sự Thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động t- pháp trong xét xử án hình sự đ-ợc nâng lên
về mặt chất l-ợng, đã có tác động tích cực đến việc chấp hành pháp luật của Toà án, góp phần vào việc xét xử đúng pháp luật, kịp thời phát hiện và yêu cầu Toà án khắc phục nhiều vi phạm trong quá trình xét xử Kháng nghị nhiều bản án, quyết định có vi phạm pháp luật, hạn chế
đ-ợc tình trạng oan sai, không để lọt tội phạm
Tuy nhiên, thời gian qua việc xét xử của Toà án vẫn còn để lọt kẻ phạm tội, làm oan ng-ời vô tội, xử phạt quá nặng hoặc quá nhẹ, không t-ơng xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm do ng-ời có hành vi phạm tội gây ra Những tồn tại này xuất phát từ chức năng đ-ợc giao thì trách nhiệm tr-ớc tiên thuộc về cơ quan VKS Chính vì lẽ đó ngày 02/ 01/ 2002 Bộ chính trị đã ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác t- pháp
trong thời gian tới nêu " Chất l-ợng công tác t- pháp nói chung ch-a ngang tầm với yêu cầu
và đòi hỏi của nhân dân; còn nhiều tr-ờng hợp bỏ lọt tội phạm, làm oan ng-ời vô tội, vi phạm
Trang 2các quyền tự do, dân chủ của công dân, làm giảm sút lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà n-ớc và các cơ quan t- pháp"
Trên bình diên lý luận, vai trò của VKS trong xét xử vụ án hình sự xuất hiện một số vấn đề về mặt lý thuyết ch-a đ-ợc nhận thức thống nhất giữa các cán bộ nghiên cứu và hoạt
động thực tiễn nên việc làm sáng tỏ vấn đề này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà cả thực tiễn áp dụng pháp luật
2 Tình hình nghiên cứu:
ở n-ớc ta có một số công trình nghiên cứu về vai trò của VKS trong xét xử vụ án hình sự Những nghiên cứu này đã đề cập đến các khía cạnh của chức năng VKS trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nói chung và giai đoạn xét xử nói riêng Tuy nhiên, những nghiên cứu này còn dừng ở mức độ sơ l-ợc và ch-a có tính hệ thống về vai trò của VKS Có thể chỉ ra những nghiên cứu sau: Luận văn Thạc sĩ Luật: " Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền công tố của VKSND trong tố tụng hình sự" của tác giả Nguyễn Xuân Thanh; "Nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm sát viên trong giai đoạn xét xử sơ thẩm hình sự" của tác giả Nguyễn Văn Oanh hay Luận văn Thạc sĩ Luật : "Các chức năng tố tụng cơ bản trong TTHS " của tác giả Lê Tiến Châu Nổi bật là đề tài khoa học cấp bộ của VKSNDTC “ Những vấn đề lý luận về quyền công
tố và thực tiễn hoạt động công tố ở Việt Nam từ năm 1945 đến nay”
Những Luận văn, đề tài trên nghiên cứu vai trò của VKS ở thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự hoặc là nghiên cứu thông qua một chức năng thực hành quyền công tố, ch-a nghiên cứu vai trò của VKS trong cả xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm hình sự
Xuất phát từ những nội dung trên, việc lựa chọn của chúng tôi đề tài với tên gọi: “ Vai
trò của Viện kiểm sát trong xét xử vụ án hình sự ” làm luận văn thạc sỹ luật học là một
h-ớng nghiên cứu cần thiết, góp phần giải quyết một số vấn đề pháp lý, nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng của Viện kiểm sát trong xét xử vụ án hình sự, bảo đảm pháp chế trong
xét xử hình sự
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài:
Mục đích của việc nghiên cứu:
Trên cơ sở nghiên cứu chức năng để làm rõ vai trò của Viện kiểm sát trong xét xử vụ
án hình sự về cả ph-ơng diện lý luận và thực tiễn, từ đó mục đích là làm sáng tỏ một số vấn đề
lý luận về chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động t- pháp trong xét xử vụ
án hình sự, đồng thời xác định thực trạng thực hiện chức năng, tìm nguyên nhân, đề ra giải pháp nâng cao vai trò Viện kiểm sát trong xét xử vụ án hình sự
Nhiệm vụ nghiên cứu:
Từ mục đích nêu trên đặt ra nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài là:
Một số quan điểm hiện nay về vai trò của VKS, thông qua đó xây dựng quan điểm khoa học về vai trò VKS trong xét xử vụ án hình sự
Làm rõ các hình thức và biện pháp thực hiện chức năng của VKS trong xét xử vụ án hình sự
Thực trạng thực hiện chức năng của VKS trong xét xử vụ án hình sự
Nguyên nhân thực trạng và đ-a ra một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò Viện kiểm sát trong xét xử vụ án hình sự
4 Ph-ơng pháp nghiên cứu:
Trang 3Với mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài nh- trên, các ph-ơng pháp nghiên cứu
đ-ợc sử dụng để thực hiện đề tài là: Ph-ơng pháp duy vật biên chứng; Ph-ơng pháp luật học- lịch sử; Ph-ơng pháp luật học- so sánh; Ph-ơng pháp tổng hơp, phân tích và Ph-ơng pháp thống kê hình sự
5 ý nghĩa khoa học và thực tiễn:
Luận văn làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của VKS trong xét
xử vụ án hình sự, qua đó giúp cho việc nhận thức đúng đắn, thống nhất về vai trò của Viện kiểm sát trong xét xử vụ án hình sự, cụ thể:
- Góp phần đấu tranh phòng chống tội phạm có hiệu quả
- Các kiến nghị của tác giả liên quan đến các quy định của BLTTHS, trên cơ sở đó làm tài liệu tham khảo trong quá trình hoàn thiện các quy định trên
- Thông qua việc nghiên cứu, tác giả chỉ ra những hạn chế v-ớng mắc trong quá trình thực hiện chức năng của VKS, từ đó đề xuất những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế, thực hiện đầy đủ chức năng, khẳng định tốt vai trò của VKS trong xét xử vụ án hình sự
Ngoài ra với nội dung công trình nghiên cứu này chúng tôi hy vọng rằng luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo cho các Sinh viên khoa luật Đại học Quốc gia Hà nội và những ai quan tâm đến vai trò VKS trong xét xử vụ án hình sự
6 Cơ cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục Nội dung
của luận văn đ-ợc trình bày trong hai ch-ơng:
Ch-ơng 1: Một số vấn đề chung về vai trò củaVKS
trong xét xử vụ án hình sự
Ch-ơng 2: Thực trạng và giải pháp nâng cao vai trò
của VKS trong xét xử vụ án hình sự