Một số biện pháp phát huy năng lực của ban cán bộ lớp (1)

Giáo viên chủ nhiệm được hiệu trưởng lựa chọn từ những giáo viên có kinh nghiệm giáo dục, có uy tín với học sinh, được Hội đồng giáo dục nhà trường nhất trí phân công chủ nhiệm lớp học đ

MỤC LỤC

A Phần thứ nhất: Đặt vấn đề 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2. Phạm vi nghiên cứu 2

3. Thời gian nghiên cứu 3

4. Phương pháp nghiên cứu 3

B Phần thứ hai: Nội dung 4

Chương I Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn 4

1 Cơ sở lí luận 4

2 Cơ sở thực tiễn 5

Chương II Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp 6

1 Thuận lợi 6

2 Khó khăn 6

Chương III Một số biện pháp phát huy năng lực của Ban cán bộ lớp 8

1 Nội dung thực hiện 8

2 Biện pháp thực hiện 8

2.1 Giáo viên chủ nhiệm phải có kĩ năng sư phạm 8

2.2 Giáo viên chủ nhiệm phải tiếp cận và tìm hiểu học sinh 9

2.3 Giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp 9

2.4 Bầu Ban cán bộ lớp 11

2.5 Phát huy tính tự giác, khả năng tự quản của Ban cán bộ lớp 11

2.6 Phát huy năng lực của Ban cán bộ lớp thông qua các hoạt động của lớp, của trường 11

2.7 Khen thưởng công khai kịp thời và nhắc nhở đúng lỗi một cách tế nhị 14

C Phần thứ ba: Kết quả thực hiện và bài học kinh nghiệm 15

1 Kết quả thực hiện 15

2 Bài học kinh nghiệm 16

D Phần thứ tư: Kết luận và khuyến nghị 18

1 Kết luận 18

2 Khuyến nghị 19

A PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

Trong hệ thống tổ chức của các trường trung học cơ sở, yếu tố cơ bản để tổ chức giảng dạy và giáo dục học sinh là lớp học Để quản lí lớp học, nhà trường

cử ra một trong những giáo viên đang giảng dạy làm chủ nhiệm lớp Giáo viên chủ nhiệm được hiệu trưởng lựa chọn từ những giáo viên có kinh nghiệm giáo dục, có uy tín với học sinh, được Hội đồng giáo dục nhà trường nhất trí phân công chủ nhiệm lớp học để thực hiện mục tiêu giáo dục Như vậy khi nói đến giáo viên chủ nhiệm là đề cập đến vị trí, vai trò, chức năng của người làm công tác chủ nhiệm lớp, còn nói đến công tác chủ nhiệm lớp là đề cập đến những nhiệm vụ, nội dung công việc mà người giáo viên chủ nhiệm phải làm, cần làm

và nên làm

Xây dựng tập thể lớp vững mạnh là yêu cầu giáo dục bắt buộc của tất cả trường trung học cơ sở, đó cũng là nhiệm vụ quan trọng của giáo viên chủ nhiệm Một tập thể lớp vững mạnh sẽ là động lực thúc đẩy mọi hoạt động khác nhất là hoạt động học tập ở trường Bên cạnh đó khi giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm và có phương pháp tốt thì sẽ tạo điều kiện và có thời gian để bồi dưỡng và hoàn thành tốt chuyên môn của mình

Và mục tiêu của giáo dục là phát triển toàn diện cho học sinh Vì vậy ở các trường học không chỉ cung cấp cho học sinh kiến thức mà còn dạy các em kĩ năng sống Học sinh đa phần là ngoan, chăm chỉ, học giỏi và biết nghe lời thầy

cô giáo Nhưng sự tự tin, mạnh dạn và bản lĩnh của các em chưa cao Ở cấp THCS, người giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò rất quan trọng đó là quản lí toàn diện một tập thể học sinh Giáo viên không chỉ tích cực đổi mới phương pháp dạy học mà còn phải phát huy năng lực công tác chủ nhiệm lớp Trong đó, giáo viên chủ nhiệm cần chú trọng dạy học sinh trong lớp sự mạnh dạn, tự tin và khả năng tự quản tốt

Khóa học 2012 - 2016, tôi được phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 6A Ban đầu khi các em vào lớp 6, tôi có phần lo lắng vì các em ở độ tuổi này tính tự quản chưa cao Bên cạnh đó các em bắt đầu tiếp cận với việc học chuyển cấp, trường mới, bạn mới, thầy cô mới Vì vậy, tôi quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ lớp có năng lực Nhưng làm thế nào để xây dựng được một đội ngũ cán bộ lớp giỏi thì đó là vấn đề không chỉ tôi mà tất cả các giáo

viên khác đều quan tâm Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp phát huy năng lực của Ban cán bộ lớp.”

2 Phạm vi nghiên cứu:

Khóa học 2012 – 2016, học sinh lớp…… , Trường THCS……

3 Thời gian nghiên cứu:

Đề tài “Một số biện pháp phát huy năng lực của Ban cán bộ lớp” được áp

dụng trong khóa học 2012 – 2016 và tiếp tục áp dụng trong các khóa học sau với các lớp chủ nhiệm kế tiếp khi tôi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu luận.

- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

- Một số phương pháp nghiên cứu khác.

B PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận:

Có ai đó đã nói rằng: “Dìu dắt đàn em, mở rộng tầm nhìn, đánh thức tâm hồn, định hướng tương lai Đó là sứ mệnh cao cả của người thầy” Quả đúng như vậy Nhiệm vụ của người giáo viên không chỉ là phát huy trí tuệ của học sinh mà còn vun đắp tâm hồn và giúp các em từng bước hoàn thiện nhân cách Đối với người giáo viên chủ nhiệm, ngoài công việc giảng dạy, giáo viên chủ nhiệm còn phải là một nhà giáo dục, nắm bắt những tâm tư, tình cảm, chăm lo đến quá trình học tập và rèn luyện đạo đức của mỗi em và của cả tập thể học sinh Trong công tác chủ nhiệm, giờ sinh hoạt lớp đóng vai trò quan trọng Đó là một hoạt động giáo dục hữu ích góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết và giúp các em phát triển những kĩ năng sống cơ bản Chính thông qua hoạt động này, giáo viên chủ nhiệm có điều kiện gắn bó với học sinh trong một cộng đồng chung để cùng giải quyết những vấn đề của tập thể, đồng thời nắm những thông tin cần thiết làm cơ sở để đánh giá quá trình rèn luyện của học sinh Tuy nhiên,

để đạt được mục tiêu đó, người giáo viên chủ nhiệm phải biết phát huy vai trò, năng lực của học sinh đặc biệt là vai trò của đội ngũ cán bộ lớp

Có thể nói vai trò xã hội của người giáo viên chủ nhiệm trở nên lớn hơn nhiều so với chức năng của người giảng dạy bộ môn

Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt Hiệu trưởng, hội đồng nhà trường

và cha mẹ học sinh quản lý toàn diện học sinh lớp mình phụ trách Điều này đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm vừa quản lý tập thể học sinh, vừa quan tâm đến từng cá nhân trong lớp về mọi phương diện: học tập, tu dưỡng, lao động và sinh hoạt tập thể

Giáo viên chủ nhiệm lớp là người lãnh đạo, tổ chức, điều hành, kiểm tra mọi hoạt động và các mối quan hệ ứng xử thuộc lớp mình phụ trách theo đúng chương trình và kế hoạch của nhà trường

Giáo viên chủ nhiệm là nhân vật chủ đạo để hình thành nhân cách cho từng học sinh trong tập thể lớp

Giáo viên chủ nhiệm lớp là cầu nối, là nhân vật trung gian thiết lập các mối quan hệ hai chiều: Nhà trường – tập thể học sinh, tập thể học sinh – xã hội Như vậy, một mặt giáo viên chủ nhiệm lớp vừa là đại diện cho nhà trường để giáo dục học sinh, vừa đại diện cho tập thể học sinh để liên lạc với nhà trường Giáo viên chủ nhiệm lớp phải làm cho quan hệ giữa tập thể học sinh với xã hội trở nên gắn bó hơn

Giáo viên chủ nhiệm xây dựng, tổ chức tập thể lớp mình thành đơn vị vững mạnh, tổ chức điều khiển, lãnh đạo các hoạt động giáo dục của tập thể lớp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Giáo viên chủ nhiệm luôn thiết lập và phát triển các mối quan hệ với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để giáo dục học sinh

2 Cơ sở thực tiễn:

Giáo viên chủ nhiệm nhận được sự chỉ đạo, quan tâm sâu sát của chi bộ Đảng, của Ban Giám hiệu, của Công đoàn giáo dục cơ sở cùng sự giúp đỡ của tất cả các ban ngành trong hội đồng sư phạm nhà trường

Giáo viên chủ nhiệm năng nổ, thích học hỏi, tìm tòi sáng tạo là người trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn nên có nhiều thời gian tiếp xúc với lớp chủ nhiệm hơn Bản thân có sức khỏe tốt, có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác, nắm được tình hình lớp ngay từ đầu năm học

Cơ sở vật chất của nhà trường tương đối đầy đủ đảm bảo tốt cho việc thực hiện công tác giáo dục

Các bậc phụ huynh học sinh của lớp chủ nhiệm ngày càng có trách nhiệm hơn trong công tác giáo dục, quản lý chặt chẽ trong học tập cũng như sinh hoạt hàng ngày của các em, hỗ trợ giúp đỡ nhà trường về mọi mặt để bộ mặt giáo dục của nhà trường ngày càng đi lên

Nhưng bên cạnh đó một số học sinh ý thức học tập, nề nếp chưa nghiêm túc

Trước những thực trạng trên, bản thân là một giáo viên chủ nhiệm tôi

luôn trăn trở, suy nghĩ với phương pháp quản lý của mình như thế nào để lớp chủ nhiệm ngày càng tiến bộ hơn, lớp luôn đạt là Chi đội mạnh, học sinh của lớp đoàn kết, giúp đỡ nhau trong học tập, giảm đi những hành vi sai lệch vi phạm nội quy trường, lớp, bản thân các em luôn thấy an toàn và an tâm trong học tập, kết quả học tập ngày càng tiến bộ Với những trăn trở đó tôi đã tìm ra mét sè giải pháp để hoàn thành được nhiệm vụ và trách nhiệm của mình đối với công việc được phân công

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP

1 Thuận lợi:

- Trong những năm gần đây, sự phát triển kinh tế - xã hội đã mang lại không

ít những thuận lợi cho công tác chủ nhiệm trong nhà trường Sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước cùng với sự hỗ trợ tích cực từ phía xã hội Cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục của nhà trường ngày một khang trang, đầy đủ, đảm bảo cho việc dạy và học

- Cán bộ quản lí trong nhà trường luôn quan tâm, giúp đỡ giáo viên trong

công tác chủ nhiệm lớp nên thường xuyên mở các buổi trao đổi kinh nghiệm chủ nhiệm trong trường cũng như trong khối để chia sẻ những kinh nghiệm chủ nhiệm cho mỗi giáo viên nâng cao nhận thức kinh nghiệm chủ nhiệm lớp

- Bản thân mỗi giáo viên đều nhận thấy vai trò quan trọng của Ban cán bộ

lớp đối với công tác chủ nhiệm nên đều muốn xây dựng một đội ngũ cán bộ lớp giỏi

- Học sinh trong trường nói chung cũng như học sinh lớp 9A nói riêng luôn

được giáo viên giáo dục kĩ năng sống thông qua các bài học Bên cạnh đó, trong các buổi sinh hoạt dưới cờ các em luôn được cô Tổng phụ trách tổ chức các trò chơi rèn kĩ năng sống cho các em

2 Khó khăn:

- Một số học sinh có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, cha mẹ ly hôn, ly thân,

phải đi làm thuê, làm mướn suốt ngày nên chưa quan tâm đến việc học của các em

- Môi trường xung quanh có rất nhiều tụ điểm vui chơi giải trí, nên một số

học sinh đã bị cuốn hút vào nơi đó và lãng quên việc học của mình

- Phụ huynh học sinh thiếu thông tin về kiến thức xã hội, kiến thức nuôi dạy

con, chưa tự giác, chủ động phối hợp với nhà trường hoặc giáo viên chủ nhiệm trong việc quản lý con em mình, chỉ khi nào mời thì các bậc phụ huynh mới đến, đôi khi không đến

- Các em học sinh còn nhỏ nên tính tự quản chưa cao, khả năng lãnh đạo

còn hạn chế Các em thường hay ngại ngùng, e dè, chưa tự tin, chưa mạnh dạn trước tập thể Bên cạnh đó, các em thường cả nể khi nhắc nhở các bạn Khi gặp những bạn hay chống đối thì các em thấy nản và không muốn làm Vì vậy công tác chủ nhiệm của giáo viên gặp rất nhiều khó khăn

- Một số phụ huynh thấy con làm cán bộ lớp sợ ảnh hưởng đến việc học

nên thường không ủng hộ

- Giáo viên chủ nhiệm thường chú trọng về kiến thức còn trong công tác tự

quản của cán bộ lớp thì chưa dạy các em phải làm như thế nào Nhất là giáo viên

thường lo học sinh của mình còn nhỏ nên việc quản lớp giáo viên luôn là người làm Vậy nên vai trò của Ban cán bộ lớp không được phát huy, các em không có

cơ hội được thể hiện năng lực lãnh đạo của mình

- Hơn nữa, công tác chủ nhiệm chủ yếu là kiêm nhiệm, thực tế hiện nay

chưa có một khoá đào tạo chính thức nào cho GVCN Chính vì vậy, không nhiều GVCN thực sự có năng lực, làm chủ nhiệm chủ yếu bằng kinh nghiệm của bản thân, cộng với trao đổi học hỏi trong nhà trường Bên cạnh đó, số tiết dành cho GVCN còn quá ít, chỉ 4 tiết trên tuần, chưa tương xứng công sức giáo viên đầu

tư vào công tác chủ nhiệm, dẫn đến nhiều giáo viên chưa hăng say với công tác chủ nhiệm

CHƯƠNG III MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY NĂNG LỰC CỦA

BAN CÁN BỘ LỚP

1 Nội dung thực hiện:

Nâng cao năng lực tự quản của Ban cán bộ lớp trong công tác quản lí lớp học về nề nếp: trật tự; vệ sinh; học tập; phong trào thi đua; các cuộc vận động và hoạt động ngoại khóa Qua đó tập cho học sinh lớp năng lực quản lí, lãnh đạo, mạnh dạn và tự tin

2 Biện pháp thực hiện:

2.1 Giáo viên chủ nhiệm phải có kĩ năng sư phạm:

Có thể nói thế kỉ thứ XXI là thế kỉ của khoa học công nghệ con người phải nhanh chóng trở thành trung tâm của sự phát triển, con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển Vì vậy người giáo viên phải không ngừng nâng cao hiệu quả giáo dục để đào tạo thế hệ trẻ có đầy đủ phẩm chất đáp ứng nhu cầu của xã hội muốn đảm bảo tốt vai trò ấy thì giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng phải có phẩm chất và năng lực phù hợp trong giai đoạn mới

- Thứ nhất, người giáo viên chủ nhiệm lớp phải có lòng yêu nghề mến trẻ,

phải am hiểu nắm bắt sâu sắc chủ trương đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước trong thời kì đổi mới, phải có niềm tin ở các em Chính niềm tin ấy sẽ tiếp thêm nghị lực để giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình

- Thứ hai là người giáo viên chủ nhiệm phải có “chữ tín” với phụ huynh và

học sinh, phải khéo léo trong ứng xử sư phạm, mà biểu hiện cụ thể là phải tôn trọng và yêu mến học sinh Khi yêu mến và tôn trọng học sinh thì ta mới thực sự cảm hóa được các em, bởi con đường tác động đến tình cảm theo tôi chỉ là con đường tình cảm, chúng ta cho như thế nào thì chúng ta cũng sẽ nhận được những tình cảm như thế ấy

- Thứ ba, người giáo viên chủ nhiệm lớp phải là người có chuyên môn

vững vàng, có tay nghề cao Có dạy tốt, có kiến thức sâu thì học sinh mới phục

và chấp nhận sự giáo dục của mình Mỗi ngày xung quanh chúng ta có bao nhiêu là kiến thức mới lạ nếu chúng ta không “Học, học nữa, học mãi” thì sẽ không theo kịp, không đáp ứng được yêu cầu của thời đại cũng như của học sinh

- Thứ tư là giáo viên chủ nhiệm phải là tấm gương sáng cho các em noi

theo, phải là ngọn đèn soi đường dẫn lối cho các em Vậy muốn làm được điều

đó thì từng lời nói cử chỉ, điệu bộ đến thái độ ứng xử phải có chuẩn mực, đúng đắn tránh để học sinh “Coi nhẹ, xem thường” thực tế cho thấy giáo viên được sự tôn trọng kính yêu của học sinh thì công tác giáo dục sẽ dễ dàng đạt hiệu quả

Tóm lại, giáo viên chủ nhiệm phải là một người gương mẫu có lối sống lành mạnh, biết sống vì mọi người, không chỉ cần có cái “tài” mà còn phải có một cái “tâm” rất lớn Chỉ có như thế ta mới đáp ứng và thực hiện tốt yêu cầu

mà xã hội đã tín nhiệm giao phó

2.2 GVCN phải tiếp cận và tìm hiểu học sinh:

Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm phải nắm vững tâm sinh lí, nhu cầu, nguyện vọng, ước mong, khả năng trình độ của học sinh, nắm vững hoàn cảnh sống, những tác động của gia đình, mối quan hệ xã hội, bạn bè của học sinh Tôi đã cố gắng tìm hiểu học sinh thông qua nhiều biện pháp Cụ thể như sau:

- Tìm hiểu học sinh qua các tài liệu liên quan: Xem học bạ, sơ yếu lí lịch,

bản tự nhận xét của học sinh, nhận xét của GVCN cấp tiểu học Đây là tài liệu đáng tin cậy ban đầu giúp tôi nhận biết và phân loại học sinh

- Ngày đầu làm quen với lớp, tôi giới thiệu về bản thân và mời các em tự

giới thiệu về mình để các em tự tin hơn khi nói trước tập thể lớp Thông qua đó, nhiều em chứng tỏ được năng lực giao tiếp và sự tự tin của bản thân

- Để tìm hiểu kĩ học sinh hơn, tôi đã phát phiếu tìm hiểu thông tin như sau:

THÔNG TIN HỌC SINH

Họ và tên: ……… Ngày tháng năm sinh:………

Là con thứ: …………trong gia đình Hoàn cảnh gia đình:………

Chỗ ở hiện nay:………

Họ tên bố:………Nghề nghiệp:………

Số điện thoại của bố:………

Họ tên mẹ:……….Nghề nghiệp:………

Số điện thoại của mẹ: ………

Môn học yêu thích:……… ……… Ước mơ:………

Cấp tiểu học có tham gia vào bộ máy cán bộ lớp không:………

Giữ chức vụ gì:………

Em có muốn làm cán bộ lớp không:………

Nếu muốn thì tham gia vào vị trí nào:………

2.3 Giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp:

- Trên cơ sở nắm được mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường trong năm học,

đặc điểm tình hình lớp, địa phương, cơ sở vật chất của nhà trường, giáo viên chủ nhiệm tiến hành xây dựng kế hoạch giáo dục đạt kết quả cao cần phải có kế hoạch sát đúng, phù hợp