Hệ sinh thái rừng ở Việt Nam

HỆ SINH THÁI RỪNG VIỆT NAM HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Rừng là nguồn tài nguyên quan trọng của đất nước ta. Rừng không những là cơ sở để phát triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức năng sinh thái cực kì quan trọng: rừng tham gia vào quá trình điều hoà khí hậu, đảm bảo chu chuyển ôxi, và các nguyên tố cơ bản khác trên hành tinh, duy trì tính ổn định màu mỡ của đất làm giảm nhẹ sức tàn phá khốc liệt của các thiên tai, bảo tồn nguồn nước và làm giảm mức ô nhiễm không khí.

HỆ SINH THÁI RỪNG VIỆT NAM

HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Sinh viên thực hiện: MSSV

Nguyễn Thị Hồng Hảo 20131287

MỞ ĐẦU

Rừng là nguồn tài nguyên quan trọng của đất nước ta Rừng không những là cơ sở để phát triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức năng sinh thái cực

kì quan trọng: rừng tham gia vào quá trình điều hoà khí hậu, đảm bảo chu chuyển ôxi, và các nguyên tố

cơ bản khác trên hành tinh, duy trì tính ổn định màu

mỡ của đất làm giảm nhẹ sức tàn phá khốc liệt của các thiên tai, bảo tồn nguồn nước và làm giảm mức ô nhiễm không khí.

I.KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HỆ SINH THÁI

1.Khái niệm chung

Hệ sinh thái rừng( Forest ecosystem) là một hệ sinh thái mà thành phần nghiên cứu chủ yếu là sinh vật rừng (các loài cây gỗ, cây bụi, thảm tươi, hệ động vật và vi sinh vật rừng) và môi trường vật lý của chúng (khí hậu, đất) Nội dung nghiên cứu hệ sinh thái rừng bao gồm cả cá thể, quần thể, quần xã và hệ sinh thái, về mối quan hệ ảnh hưởng lẫn nhau giữa các cây rừng và giữa chúng với các sinh vật khác trong quần

xã đó, cũng như mối quan hệ lẫn nhau giữa những sinh vật này với hoàn cảnh xung quanh tại nơi mọc của chúng (E.P Odum 1986, G.Stephan 1980)

2 Đặc điểm chung

Về mặt cơ cấu,có thể phân chia HST ra các thành phần sau

đây:

• Chất vô cơ: C, N, CO2, H2O…

• Chất hữu cơ: Protêin, gluxid, lipid, các chất mùn

• Chế độ khí hậu: nhiệt độ và các yếu tố khác

• Sinh vât là thành phần sống của hệ sinh thái

Xét về quan hệ dinh dưỡng có hai phần sau: sinh vật tự dưỡng và sinh vật dị dưỡng

+ Sinh vật tự dưỡng( sinh vật sản xuất) chủ yếu là cây xanh, chuyển hóa quang năng thành hóa năng Ngoài ra còn có các cơ thể hiển vi như: vi khuẩn quang hợp và vi khuẩn hóa tổng hợp

+ Sinh vật dị dưỡng: chức năng cơ bản của chúng là sử dụng, sắp xếp lại và phân hủy các chất hữu cơ phức tạp Chia làm hai nhóm:

• Sinh vật tiêu thụ

• Sinh vật phân hủy

- Lớp cây tái sinh: lớp cây non của tầng cây gỗ, chúng sống và phát triển dưới tán

là rừng

 Cây mầm:

• Là lớp cây nằm trong khoảng một vài tháng tuổi

• Chưa có khả năng quang hợp

• Sống nhờ vào chất dinh dưỡng có trong phôi hạt

 Cây mạ:

• Là lớp cây có tuổi từ một vài tháng đến 1-2 năm.Chiều cao không quá 50cm

 Cây con:

• Là lớp cây có tuổi lớn hơn 2 năm Chiều cao hơn 50cm

• Là đối tượng thay thế tâng cây gỗ tương lai

- Thành phần cây bụi: là những cây gỗ chiều cao không quá 5m, phân cành sớm

Là 1 thành phần quan trọng trong hệ sinh thái rừng Mang lại những lợi ích phi gỗ

Chanh rừng Lạng Sơn

- Thành phần thảm tươi: là những loài thực vật thân thảo( không có cấu tạo gỗ),

sống dưới tán rừng Góp phần bảo vệ đất chống xói mòn, giữ độ ẩm cho đất, hình thành và cải tạo đất Tuy nhiên chúng cũng có thể cản trở sự tái sinh

- Thực vật ngoại tầng: là các loài dây leo, thực vật phụ sinh… không mọc theo

trật tự nào về không gian, không phân bố tầng cụ thể

b Thành phần động vật rừng:

- Hệ động vật rừng Việt Nam rất phong phú, góp phần quan trọng vào môi trường sống chung của các sinh vật trên Trái Đất

Bò rừng và Báo gấm

Chó rừng

4.Diễn thế hệ sinh thái rừng

a Khái niệm diễn thế hệ sinh thái rừng

- Là quá trình thay thế thế hệ sinh thái rừng này bằng thế hệ sinh thái rừng khác

- Quá trình xảy ra theo 2 chiều hướng:

 Diễn thế tiến hóa: sự thay thế HST cũ bằng HST mới có cấu trúc phức tạphơn, ổn định

 Diễn thế thoái bộ: quá trình đơn giản hóa cấu trúc, hạ thấp khả năng tận dụng tiềm lực của HST cũ

- HST rừng nhiệt đới có quá trình diễn thế phức tạp nhất

Diễn thế sinh thái trên nền giá thể nhân tạo

b.Nguyên nhân diễn thế

1 Nguyên nhân bên ngoài:

 Do tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã

2 Nguyên nhân bên trong:

 Do sự cạnh trang gay gắt giữa các loài trong quần xã

c.Diễn thế nguyên sinh

– Diễn thế nguyên sinh là diễn thế khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật.– Quá trình diễn thế diễn ra theo các giai đoạn sau:

+ Giai đoạn tiên phong

+ Giai đoạn giữa

+ Giai đoạn cuối

d.Diễn thế thứ sinh

– Diễn thế thứ sinh là diễn thế xuất hiện ở môi trường đã có một quần xã sinh vật sống

– Quá trình diễn thế diễn ra theo sơ đồ sau:

+ Giai đoạn đầu

+ Giai đoạn giữa

+ Giai đoạn cuối

1 Hệ sinh thái rừng kín thường xanh

mưa ẩm nhiệt đới

- Phân bố rộng trên các tỉnh trung du

và miền núi Việt Nam, gần các con sông

- Có tính đa dạng sinh học: về nguồn gen, loài, hệ sinh thái

Hệ sinh thái rừng vườn quốc gia Cát Bà, Hải Phòng.

II HỆ SINH THÁI RỪNG Ở VIỆT NAM

2.Hệ sinh thái rừng kín nửa rụng lá ẩm nhiệt đới

- Phân bố tương đối rộng trên lãnh thổ Việt Nam và nằm trong vành đai núi thấp

- Trữ lượng rừng nguyên sinh có thể đạt đến 300-400m3/ ha Chứa nhiều loài cây bản địa đặc hữu của Việt Nam, các loài động thực vật quý hiếm

- Là đối tượng khai thác gỗ xây dựng,cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến lâm sản VD: Giấy sợi…

3 Hệ sinh thái rừng lá kim tự nhiên

- Có 2 loài cây có ý nghĩa kinh tế:

 Thông nhựa : được trồng vùng thấp ở nhiều địa phương

 Thông ba lá : được trồng ở vùng cao hơn

- Phân bố ở vành đai cao trên 1000m đến 1600- 1800m địa hình phức tạp hiểm trở

có ý nghĩa phòng hộ môi trường cho vùng thấp và đồng bằng

- Chúng cung cấp gỗ và nguyên liệu cho công nghiệp giấy sợi

- Tăng tính đa dạng sinh học cho hệ sinh thái rừng nhiệt đới Việt Nam

Hệ sinh thái rừng thông ba lá (Pinus kesiya), Đà Lạt, Lâm Đồng

4 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường xanh trên núi

đá vôi

- Nhiều loài cây có giá trị kinh tế VD: Bách

Vàng, Hoàng Đàn, Mun Sọc,Nghiến, PơMu…

- Nhiều loài động vật có giá trị kinh tế

VD: Vooc má trắng, dơi IÔ…

5 Hệ sinh thái rừng thưa cây họ Dầu (rừng khộp)

- Diện tích khoảng nửa triệu hécta

- Chứa các loài cây lớn có giá trị.VD: Dầu nhựa, tananh, dược liệu…

- Các loài cây có tính thích nghi cao với khô hạn và lửa rừng…

- Giữ vai trò quan trọng trong phòng hộ môi trường và bảo vệ đất Tây Nguyên

- Làm phong phú sự đa dạng sinh học của hệ sinh thái Việt Nam

Hệ sinh thái rừng khộp Đắc Lắc,Tây Nguyên

6 Hệ sinh thái rừng ngập mặn

- Có giá trị cao trong các ngành kinh tế khác

nhau

- Ngoài nguồn tài nguyên gỗ Còn có các

nguồn tài nguyên hải sản và lâm sản khác gỗ

phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu

Hệ sinh thái rừng ngập mặn, Cà Mau

 Là nơi giao thoa giữa hệ sinh thái biển và đất liền

 Có tính đa dạng sinh học rất cao

7 Hệ sinh thái rừng tràm (Melaleuca cajuputi)

- Diện tích lớn

- Lợi ích kinh tế ở nhiều mặt VD: Xây

dựng, Phân bón, cung cấp các lâm sản ngoài

gỗ…

- Tài nguyên động thực vật phong phú

- Được coi là mô hình tự nhiên kết hợp

Lâm- Ngư- Nông

- Là sự tổng hợp của nhiều hệ sinh thái Là

hệ sinh thái chuyển tiếp giữa hệ sinh thái biến và

lục địa

- Có tính đa dạng sinh học cao

Hệ sinh thái rừng tràm (Melaleuca cajuputi) Nam Bộ

8 Hệ sinh thái rừng tre nứa (Bambusa spp)

- Việt Nam là một trong những vùng trung tâm

phân bố tre nứa trên thế giới

- Các điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát

triển như chế độ nhiệt, ẩm và thổ nhưỡng

- Tre nứa chỉ đứng sau gỗ về giá trị kinh tế

- Đươc sử dụng trong các ngành công nghiệp

khác nhau.(VD: sx giấy, ván ép thanh, ván ép, cót

ép…) Hay trong cuộc sống hàng ngày.(VD: làm đồ

dùng bàn ghế, mành, thúng…) Cây nứa rừng ở Quỳ Châu

- Giá trị về mặt môi trường :

 Chống xói mòn bảo vệ đất

 Bảo vệ nguồn nước

 Chắn sóng, bảo vệ xóm làng, chống gió bão

- Giá trị về mặt cảnh quan: là nét đặc trưng văn hóa của vùng nông thôn Việt Nam Nó đã đi vào đời sống tâm hồn, văn hóa, nghệ thuật của Việt Nam

Rừng là một hệ sinh thái chứa đựng

trong đó sự đa dạng sinh học phong phú

nhất là rừng nhiệt đới như Việt Nam

Rừng không những là cơ sở phát

triển kinh tế - xã hội mà còn giữ chức

năng sinh thái cực kỳ quan trọng

Rừng tham gia vào quá trình điều

hòa khí hậu, đảm bảo chu chuyển Oxy và

các nguyên tố cơ bản khác trên hành

tinh

III THỰC TRẠNG VỀ RỪNG VIỆT NAM

HIỆN NAY

a Sự giảm sút độ che phủ và chất lượng rừng là một vấn đề đáng lo ngại

- Vào khoảng thế kỷ XX ở nước ta độ che phủ của rừng còn lại 43% diện tích đất tự nhiên Sau 30 năm chiến tranh, độ che phủ của rừng chỉ còn 29% diện tích cả nước

- Hiện tượng mất rừng vẫn tiếp diễn phức tạp tại nhiều nơi, từ vùng Tây Nguyên, Duyên hải miền Trung và Đông Nam bộ

- Nhiều khu rừng ngập mặn và rừng Tràm tại vùng đồng bằng ven biển dường như đã biến mất

- Cơ hội tái sinh tự nhiên thấp

- Chất lượng và đa dạng sinh học rừng tiếp tục bị suy giảm

- Nhiều nguyên nhân làm giảm sút như: chặt phá rừng bừa bãi, cháy rừng, thiên tai

a Sự giảm sút độ che phủ và chất lượng rừng là một vấn đề đáng lo ngại

b Hệ lụy của việc mất rừng, suy thoái rừng đối với hệ sinh thái và tính trạng biến đổi khí hậu tại Việt Nam

 Tác động của biến đổi khí hậu lên đa dạng sinh học

- Sự tàn phá rừng, gây mất cân bằng sinh thái, làm giảm khả năng hấp thụ CO2 góp phần làm cho biến đổi khí hậu toàn cầu tăng nhanh.

- Sự nóng lên toàn cầu cũng đã ảnh hưởng lớn đến sự tồn tại và phát triển của các loài sinh vật và đang dạng sinh học.

BĐKH gây tan băng ở cực Bắc

 Biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học Việt Nam

- Việt Nam được xem là một trong những nước sẽ bị ảnh hưởng nặng do biến đổi khí hậu toàn cầu

- Các trận bão ở Việt nam xảy ra nhiều và mạnh hơn

- Lượng mưa giảm trong mùa khô và tăng trong mùa mưa

- Hạn hán xảy ra hàng năm ở hầu hết các khu vực của cả nước

Ảnh hưởng đến nền nông nghiệp và nguồn nước

- Mức nước biển có dâng cao

Hạn hán

và lũ lụt

do BDKH

IV GIẢI PHÁP BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN

NGUỒN TÀI NGUYÊN RỪNG

1 Khôi ph c tài nguyên r ng ục tài nguyên rừng ừng

- Bảo vệ những khu rừng đang tái sinh.

- Trồng các cây ngắn ngày có tán che phủ.

- Kết hợp tái sinh tự nhiên và nhân tạo hoặc trồng rừng.

- Trồng rừng phải được thâm canh như đồng ruộng.

2 Ngăn ch n tình tr ng phá r ng ặn tình trạng phá rừng ạng phá rừng ừng

- Chấm dứt các hoạt động khai thác gỗ tự nhiên.

- Hạn chế việc độc canh, các loài lạ và dễ bị lửa đe

dọa.

- Tăng năng suất vật nuôi, thay đổi cách sử dụng đất

núi.

- Áp dụng nông lâm kết hợp.

3 Thành l p và xây d ng khu b o t n thiên nhiênập và xây dựng khu bảo tồn thiên nhiên ựng khu bảo tồn thiên nhiên ảo tồn thiên nhiên ồn thiên nhiên

- Tác dụng:

• Bảo vệ hệ sinh thái điển hình, độc đáo

• Bảo vệ các loài có giá trị kinh tế cao, sắp bị tuyệt chủng

• Bảo vệ cảnh quan có giá trị khoa học, văn hóa

- Phân khu bảo tồn

• Khu bảo vệ tuyệt đối: dành cho nghiên cứu khoa học, không có tác động của con người

• Vườn quốc gia: khu bảo tồn thiên nhiên có ý nghĩa quốc gia, quốc tế Không chịu sự tác động nhiều từ con người và cấm khai thác

• Khu bảo tồn tài nguyên: nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên nhằm sử dụng cho tương lại

4 Ki m soát cháy r ngểm soát cháy rừng ừng

• Đề ra các quy luật và quy chế bảo vệ rừng

• Phát động chiến dịch truyền thông

• Canh tác trên đất dốc giảm du canh

• Thành lập ủy ban chống cháy rừng các cấp

• Dự báo cháy, xây dựng hồ chứa nước, tháp canh lửa

• Tiến hành các biện pháp chống cháy khác nhau

• Ban hành nhưng quy chế cụ thể về đào tạo và áp dụng kỹ thuật phòng cháy chữa cháy

5 Thay đ i thói quen s d ng gổi thói quen sử dụng gỗ ử dụng gỗ ục tài nguyên rừng ỗ

• Thay đổi việc sử dụng nhiên liệu gỗ sang nhiên liệu khác như gas…

6 Ngăn ch n tình tr ng phá r ng đ s n ặn tình trạng phá rừng ạng phá rừng ừng ểm soát cháy rừng ảo tồn thiên nhiên

xu t nông nghi pất nông nghiệp ệp

• Biến nông dân thành công nhân lâm nghiệp

KẾT LUẬN

Đất nước cần có những chính sách bảo vệ, quy định

nghiêm ngặt về mức độ khai thác các nguồn tài

nguyên, đặc biệt là tài nguyên rừng, biển,… Đồng thời cải thiện môi trường Đầu tư vào nghiên cứu các nguồn nguyên liệu khác hạn chế sử dụng nguồn tài nguyên

rừng Mỗi chúng ta cần nâng cao ý thức bản thân “Bảo

vệ môi trường nói chung và bảo vệ rừng nói riêng

chính là góp phần nâng cao sức khỏe, nâng cao chất

lượng cuộc sống của chúng ta”.

C M N CÁC B N ĐÃ L NG NGHE VÀ ẢM ƠN CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE VÀ ƠN CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE VÀ ẠN ĐÃ LẮNG NGHE VÀ ẮNG NGHE VÀ

THEO DÕI