Bản chất của giấc ngủ: Ngủ là một trạng thái tự nhiên rất đặc biệt của cơ thể, trong đó cơ thể không liên lạc với môi trường bên ngoài qua đường thần kinh như bình thường.. Bắp cơ mềm, C
Trang 1Bản chất của giấc ngủ: Ngủ là một trạng thái tự nhiên rất đặc biệt của cơ thể, trong đó cơ thể không liên lạc với môi trường bên ngoài qua đường thần kinh như bình thường Phần lớn các cơ quan phân tích hoặc không hoạt động, hoặc hoạt động ở mức thấp
Trong giấc ngủ, các cơ quan đều ngừng hoặc giảm hoạt động chức năng Bắp cơ mềm, Cơ thể không đáp ứng với hầu hết với các kích thích môi trường, chỉ còn giữ những hoạt động sinhlý cơ sở như hô hấp, tiêu hoá, bài tiết, tuần hoàn, ở mức thấp Paplov xác định bản chất của giấc ngủ là một quá trình ức chế lan khắp vỏ não và lan xuống các cấu trúc dưới vỏ não
Những yếu tố gây ngủ: tất cả những yếu tố nào gây ức chế đều có thể gây ngủ
Một tiếng động đều đều, âm thanh đơn điệu, tác động liên tục, không có ý nghĩa tín hiệu, đều có thể gây ngủ Ví dụ tiếng bánh xe lửa lăn trên đường ray, tiếng hát ru con của người mẹ
Mỗi khi cơ thể ở trong hoàn cảnh vắng lặng không ánh sáng, tiếng động…thì những xung động từ những bộ phận cảm thụ bán thể tác động đều đều, cũng đưa lại giấc ngủ
Những tác nhân thường đi kèm với giấc ngủ, ví dụ như hoàn cảnh đêm tối, nằm trên giường, đèn tắt…cũng là những kích thích có điều kiện gây ức chế ngủ
Trong lúc ngủ, hầu như khắp vỏ não ở trạng thái ức chế Nhưng có những điểm của vỏ não vẫn còn trong trạng thái tương đối hưng phấn Các điểm đó
là những điểm hưng phấn mà quá trình ức chế ngủ không xoá được trên vỏ não Lúc thức, nếu ta quan tâm suy nghĩ nhiều vào những vấn đề gì thì lúc ngủ, các điểm đại diện thuộc vấn đề đó không bị ức chế hoàn toàn
Các điểm tương đối hưng phấn trên vỏ não lúc ngủ, gọi là những điểm canh gác Thí dụ, bà mẹ ngủ tiếng chó sủa to không làm thức nhưng con cựa nhẹ cũng gây thức giấc
Giai đoạn chuyển biến từ tỉnh sang ngủ: thường giấc ngủ trải qua ba giai đoạn trung gian gồm có
Trang 2- Giai đoạn san bằng: Khi thiu thiu ngủ, các kích thích đều có tác dụng gần như nhau, không còn khác nhau như lúc thức tỉnh Đó là giai đoạn san bằng Nếu ngủ sâu hơn nữa các kích thích có tác dụng yếu trở thành tác dụng mạnh, và ngược lại Đó là giai đoạn trái ngược
- Khi đã ngủ say, các kích thích gây phản xạ thì gây ức chế, và kích thích gây ức chế lại gây phản xạ Đây là giai đoạn cực kỳ trái ngược
- Sau đó, thì giai đoạn ức chế hoàn toàn Khi ngủ say, cơ thể sẽ không đáp ứng với các kích thích nữa
Tóm lại: Giấc ngủ là một trạng thái ức chế, nó có tác dụng bảo vệ vỏ não và
do đó nó giúp cho cơ thể hòi phục sức lực Trong giấc ngủ, quá trình đồng hoá chiếm ưu thế, nhờ đó mà tăng cường thu nạp các chất vào cơ thể nói chung và vào não nói riêng, giấc ngủ do đó giúp cơ thể phục hồi và tăng cường sức khoẻ bị hao tổn lúc thức và lúc lao động Trẻ em, người ốm, người mệt nhọc rất cần giấc ngủ đủ và yên tĩnh Người ta còn có thể dùng giấc ngủ ngắn hoặc dài để điều trị một số bệnh
Nguyên nhân gây mất ngủ: Người lớn thông thường ngủ từ 7 đến 8 tiếng một ngày, trẻ em càng nhỏ càng ngủ nhiều, trẻ sơ sinh thậm chí ngủ đến 20 tiếng mỗi ngày Một giấc ngủ tốt là một giấc ngủ không có tỉnh giấc giữa đêm, không có ác mộng, sau khi ngủ dậy cơ thể cảm thấy khoan khoái dễ chịu
Những nguyên nhân gây mất ngủ:
- Bệnh tâm thần kinh như: trầm cảm, tâm thần phân liệt, hưng cảm, sa sút tâm thần…
- Do stress: Học hành quá căng thẳng, công việc qua áp lực, nhiều mâu thuẫn do đồngnghiệp, gia đình, do mắc bệnh nặng hoặc bệnh mạn tính, do sang chấn tinh thần sau chấn thương, sau khi có người thân bị bệnh nặng, hoặc qua đời, sau li hôn, sau mất việc…hoặc mất ngủ gặp ngay ở những người quá lo sợ mất ngủ, nghĩ đến mất ngủ nhiều cũng không ngủ được
- Mất ngủ do thiểu năng tuần hoàn não: gặp trong bệnh thoái hoá đốt sống
cổ, cao huyết áp, huyết áp thấp, bệnh tim, bệnh thận, mỡ máu cao…hay gặp tình trạng rất dễ ngủ, thậm chí ngủ gật vào ban ngay, chập tối Đặc biệt dễ
Trang 3ngủ gật khi xem sách bão, xem tivi nhưng lại hoàn toàn khó ngủ vào ban đêm
- Do rối loạn nhịp sinh học và lịch thức ngủ: du lịch dài ngày, do lệch múi giờ (vừa di chuyển từ nước này sang nước khác thường mất ngủ trong vòng
1, 2 tuần đầu), do công việc phải làm đêm như làm ca, nghiên cứu, ôn thi vào bạn đêm
- Mất ngủ do một số bệnh lý làm ảnh hưởng đến giấc ngủ như hội chứng chân không yên, viêm loét dạ dày thực quản có luồng trào ngược dạ dày thực quản, khó thở trong bệnh hen phế quản thường khó tở vào ban đêm gần sáng làm bệnh nhân phải tỉnh giấc, cơn hạ canxi cấp, ở trẻ em bị còi xương sớm
- Mất ngủ do sử dụng thuốc: Nghiện rượu sẽ làm cho giấc ngủ ngắn, thuốc tránh thai, thuốc giảm béo, thuốc giúp hưng phấn thần kinh, vitamminC, và thậm chí là cả thuốc ngủ nếu dùng nhiều sẽ gây cho cơ thể “quen thuốc ” phải chờ có thuốc mới có thể ngủ được, nếu dừng thuốc đột ngột sẽ gây hội chứng cai thuốc khiến bệnh nhân mất ngủ, buồn bã chân tay,người bứt dứt khó chịu, rối lọan cảm giác, cảmgiác như có dòi bọ bò trong xương…