chuong7 tu tuong Ho chi Minh

CHƯƠNG VIITƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ, ĐẠO ĐỨC VÀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI... Định nghĩa văn hoá “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh r

CHƯƠNG VII

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ,

ĐẠO ĐỨC VÀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI

Những nội dung cơ bản của

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ

•“Từ Nguyễn Ái Quốc toả ra một nền văn hoá,

không phải văn hoá châu Âu, mà có lẽ là nền văn hoá của tương lai”

204)

1 Khái niệm về văn hoá theo T.T Hồ Chí Minh

a Định nghĩa văn hoá

1 Khái niệm về văn hoá theo T.T Hồ Chí Minh

a Định nghĩa văn hoá

“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, KH, tôn giáo, văn học,nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo, phát minh đó tức là VH VH là tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng với những biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra

“ Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, KH, tôn giáo, văn học,nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo, phát minh đó tức là VH VH là tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng với những biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra

b Quan điểm về xây dựng một nền VH

Cùng với định nghĩa về văn hoá, Hồ Chí Minh còn đưa ra “năm điểm lớn” định hướng cho việc xây dựng nền văn hoá dân tộc:

+ Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự

cường.

+ Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng.

+ Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên

quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội.

+ Xây dựng chính trị: dân quyền.

+ Xây dựng kinh tế”.

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các

vấn đề chung của văn hoá

a Qđiểm về vị trí và vai trò của VH

trong đời sống XH

- Một là, VH là đời sống tinh thần

của XH, thuộc kiến trúc thượng tầng.

- Khu phố Kunsthofpassage ở thành phố Dresden, Đức vốn nổi tiếng với những tòa chung cư có thiết kế kỳ lạ Mới đây, nơi này lại đón thêm một công trình được thiết kế như một món nhạc cụ khổng lồ, có khả năng phát ra nhạc mỗi khi trời mưa.

- Hai là, văn hóa không thể đứng

ngoài mà phải ở trong kinh tế

và chính trị, phải phục vụ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy

sự phát triển của kinh tế.

KINH TẾ (nền tảng xây dựng ,có tính vh)

VĂN HÓA (ở trong, phục vụ chính trị

VĂN HÓA (ở trong, phục vụ chính trị

b Quan điểm về tính chất của nền VH

•Tính đại

chúng thể hiện ở chỗ phải phục vụ

ND và do ND xây dựng

nên.

Bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách và lối sống tốt đẹp, lành mạnh, hướng con người tới Chân - Thiện -

Mỹ để hoàn thiện

bản thân

c Chức năng của văn hoá

+ Lý tưởng là điểm hội tụ của những tư tưởng lớn của một Đảng, một dân tộc Đối với nhân dân VN đó là lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH.

Tình cảm lớn, là lòng yêu nước, thương dân, thương yêu con

người; yêu tính trung thực, chân thành, thủy chung, ghét

Tình cảm lớn, là lòng yêu nước, thương dân, thương yêu con

người; yêu tính trung thực, chân thành, thủy chung, ghét

- Nâng cao dân trí:

Dân trí là trình độ hiểu biết, kiến thức

của người dân nói chung và mỗi công

dân nói riêng (trình độ học vấn, nghiệp

vụ chuyên môn, khoa học kỹ thuật, hiểu biết về lịch sử, thực tiễn,…)

nhằm đáp ứng với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, đặc biệt là trong giai

đoạn cách mạng mới.

cái tiến bộ với cái lạc hậu, bảo thủ.

Giúp con người thông qua phân biệt cái đẹp, lành mạnh với cái xấu xa, hư hỏng,

cái tiến bộ với cái lạc hậu, bảo thủ.

“Phải làm thế nào cho văn hóa

thấm sâu vào tâm lý quốc dân,

nghĩa là văn hóa phải sửa đổi

được những tham nhũng, lười

biếng, phù hoa xa xỉ; văn hóa

phải soi đường cho quốc dân đi.”

“Phải làm thế nào cho văn hóa

thấm sâu vào tâm lý quốc dân,

nghĩa là văn hóa phải sửa đổi

được những tham nhũng, lười

biếng, phù hoa xa xỉ; văn hóa

phải soi đường cho quốc dân đi.”

3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về một số lĩnh vực chính của văn hoá

Có vai trò quan trọng đối với con

Văn hoá văn nghệ

Văn hoá đời

a Văn hoá giáo dục.

Việc xây dựng

một nền giáo

dục của nước

Việt Nam mới

phải được coi là

Hồ Chí Minh: Toàn tập, t4, tr.8

Văn nghệ (bao gồm văn học và

nghệ thuật)

là biểu hiện tập trung cao nhất của nền văn hóa, là đỉnh cao của đời sống tinh thần, là hình ảnh của tâm

hồn dân tộc.

b Văn hoá văn nghệ

3 quan điểm chủ yếu về chỉ đạo xây dựng nền

văn nghệ CM, gồm:

c Văn hoá đời sống

Đạo đức mới: Để XD đời sống mới trước hết phải XD đạo đức mới mà nền tảng là thực

hiện: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Đạo đức mới: Để XD đời sống mới trước hết phải XD đạo đức mới mà nền tảng là thực

hiện: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Lối sống mới: có lý tưởng, có đạo đức; lối

sống văn minh, tiên tiến, kết hợp hài hòa

truyền thống tốt đẹp của DT với tinh hoa văn hóa nhân loại.

Lối sống mới: có lý tưởng, có đạo đức; lối

sống văn minh, tiên tiến, kết hợp hài hòa

truyền thống tốt đẹp của DT với tinh hoa văn hóa nhân loại.

XD nếp sống mới là quá trình làm cho lối sống mới dần dần trở thành thói quen, thành phong tục tập quán tốt đẹp, kế thừa và phát triển

những thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc

XD nếp sống mới là quá trình làm cho lối sống mới dần dần trở thành thói quen, thành phong tục tập quán tốt đẹp, kế thừa và phát triển

những thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC

1 Nội dung cơ bản của tư tưởng

- Đạo đức là gốc của người cách mạng

+ Đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con

người, như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối.

+ Người CM phải có đạo đức CM làm nền tảng,

mới hoàn thành được nhiệm vụ CM vẻ vang.

+ Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”.

+ đức và tài, hồng và chuyên, phẩm chất và năng lực thống nhất làm một Trong đó: đức là gốc của tài; hồng là gốc của chuyên; phẩm chất là gốc của năng lực Tài là thể hiện cụ thể của

đức trong hiệu quả hành động

- Đạo đức là nhân tố tạo lên sức hấp dẫn của

CNXH + Sức hấp dẫn của CNXH trước hết là ở những giá trị cao đẹp, ở phẩm chất của những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gương sống và

hành động của mình, chiến đấu cho lý tưởng

đó trở thành hiện thực.

+ Phong trào cộng sản công nhân quốc tế trở

thành lực lượng quyết định vận mệnh của loài người không chỉ do chiến lược và sách lược thiên tài của CM VS, mà còn do những phẩm chất đạo đức cao quý làm cho CNCS trở

thành một sức mạnh vô địch.

đạo đức CM có vai trò vô cùng quan trọng đối với người CM: là nền tảng của người CM giống như

“cái gốc của cây”, “cái nguồn của sông suối”

“Cũng như sông thì phải có nguồn mới có nước, không

có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách

mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài

“Cũng như sông thì phải có nguồn mới có nước, không

có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách

mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài

b Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức CM

- Trung với nước, hiếu với dân

vô tư

Yêu thương con người, sống có nghĩa tình

Những phẩm chất đạo đức

cơ bản của con người VN

mới

Trung với nước:

+ Trung thành với sự nghiệp cách mạng của dân

tộc, của đất nước nhưng nước bây giờ là nước của dân, do dân làm chủ.

+ Đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của cách mạng lên trên hết.

+ Quyết tâm phấn đấu thực hiện mục tiêu của cách mạng.

+ Thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Hiếu với dân:

+ Phải gần dân, gắn bó với dân, lấy dân làm gốc

+ Khẳng định vai trò sức mạnh thực sự của nhân dân.

+ Tin dân, lắng nghe dân, học dân, tổ chức vận động nhân dân cùng thực hiện tốt đường lối

* Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

* Cần:

- Lao động cần cù, siêng năng.

- Lao động có kế hoạch, có năng suất, hiệu quả.

- Lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không

lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm…

*Kiệm: là tiết kiệm:

- Sức lao động.

- Thời gian.

- Tiền của (của dân, của nước, của bản thân mình)

- Từ cái nhỏ đến cái to vì “nhiều cái nhỏ hợp lại thành cái to”

Cần và kiệm luôn đi đôi với nhau:

“Tăng gia là tay phải của hạnh phúc, tiết kiệm là

tay trái của hạnh phúc”

* Liêm:

- Luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của dân.

- Không tham lam tiền tài, địa vị, danh vọng.

- Không tâng bốc mình Chỉ có một thứ ham là ham

học, ham làm, ham tiến bộ.

* Chính: Là không tà, thẳng thắn, đứng đắn (đối với

mình, với người, với việc

+ Đối với mình: không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học

tập cầu tiến bộ, luôn kiểm điểm mình để phát huy điều

hay, sửa đổi điều dở.

+ Đối với người: không nịnh hót người trên, xem khinh

người dưới; luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết, không dối trá, lừa lọc.

+ Đối với việc: để việc công lên trên việc tư, làm việc gì

* Các đức tính trên có quan hệ chặt chẽ với nhau: Cần, kiệm, liêm, chính, là bốn đức cơ bản của con người, không thể thiếu đức nào

Trời có bốn mùa xuân, hạ, thu, đông.

Đất có bốn phương đông, tây, nam, bắc Người có bốn đức cần, kiệm, liêm, chính Thiếu một mùa không thành trời.

Thiếu một phương không thành đất.

Thiếu một đức không thành người.

(Hồ Chí Minh)

* Chí công vô tư:

Đã cần, kiệm, liêm, chính nhất định sẽ dẫn đến chí công vô tư Ngược lại đã chí công vô tư nhất định sẽ

có nhiều đức tính tốt đẹp trong đó có cả cần, kiệm,

liêm, chính.

 Người có đủ những đức tính trên sẽ vững vàng

trước mọi thử thách, hoàn thành mọi nhiệm vụ mà

đảng và nhân dân giao phó.

* Yêu thương con người

“Ở đời và làm người là phải biết

thương nước, thương dân, thương

nhân loại bị khổ đau áp bức”

(Hồ Chí Minh)

thể hiện:

• - Có tình cảm rộng lớn dành cho những người

lao động, người bị áp bức bóc lột, người

cùng khổ,…

- Có thái độ tôn trọng con người:

+ Đối với mình: nghiêm khắc, không tự cao

tự đại.

+ Đối với người: “không xem thường kẻ

dưới, không xu nịnh kẻ trên.

- Có thái độ bao dung tha thứ đối với những người có sai lầm khuyết điểm nhưng đã nhận

Những phẩm chất đạo đức trên được hội tụ

đầy đủ ở Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về đạo đức

cách mạng

Xây đi đôi với chống

Phải tu dưỡng đạo đức

suốt đời

c Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới

* Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức

- Lời nói và việc làm phải đi đôi với nhau thì

mới đem lại hiệu quả thiết thực với bản thân mình và có tác dụng đối với người khác.

- Để xây dựng đạo đức mới cần phải nêu

* Xây đi đôi với chống

- Để xây dựng đạo đức mới cần phải thực hiện “xây đi đôi với chống”, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây

- Xây dựng, bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức mới cho con người (gia đình, nhà trường, xã hội).

- Chống những biểu hiện vô đạo đức:

+ Chủ nghĩa cá nhân.

+ Tham ô, lãng phí, quan liêu

“Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi,

đó là thái độ của người cách mạng”

* Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

“Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày

mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”.

(Hồ Chí Minh toàn tập, tập 9 tr 293)

a Học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí

Minh

- Xác định đúng vị trí, vai trò của đạo đức đối với cá nhân

+ Đạo đức, hiểu một cách tổng quát là toàn bộ những

chuẩn mực, những quy tắc, những quan niệm về các giá trị thiện, ác, lương tâm, trách nhiệm, danh dự, hạnh

phúc, công bằng được xã hội thừa nhận, quy định hành

vi, quan hệ giữa con người với sự nghiệp, giữa con

2 Sinh viên học tập và làm theo tư tưởng,

tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

2 Sinh viên học tập và làm theo tư tưởng,

tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Kiên trì tu dưỡng theo các phẩm chất đạo đức Hồ Chí Minh

Đối với các tầng lớp sinh viên, thanh niên trí thức, Hồ

Chí Minh đã tóm tắt những phẩm chất đạo đức cần

thiết mà họ cần phấn đấu rèn luyện là:

+ Yêu Tổ quốc

+ Yêu nhân dân

+ Yêu chủ nghĩa xã hội

+ Yêu lao động

+ Yêu khoa học và kỷ luật

Để có được những phẩm chất như vậy, sinh viên phải tự rèn luyện cho mình những đức tính như: trung thành, tận tụy, thật thà và chính trực Phải xác định rõ nhiệm

vụ của mình trong học tập, rèn luyện, phải kết hợp lý luận với thực hành, học tập với lao động; chống mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân.

Một là, học trung với nước, hiếu với dân, suốt

đời đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.

Hai là, học cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư,

đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường.

Ba là, học đức tin tuyệt đối vào sức mạnh của

nhân dân, kính trọng nhân dân và hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân; luôn thân ái, vị tha, khoan dung

và nhân hậu với con người.

Bốn là, học tấm gương về ý chí và nghị lực tinh

b ND học tập theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

-Thực trạng đạo đức lối sống trong sinh viên hiện nay

- Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:

b ND học tập theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

-Thực trạng đạo đức lối sống trong sinh viên hiện nay

- Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:

III TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI

III TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI

a Con người được nhìn nhận như một chỉnh thể.

- Hồ Chí Minh xem xét con người như một chỉnh thể thống nhất về tâm lực, thể lực và các hoạt động của nó Con người luôn có xu hướng

vươn lên cái Chân – Thiện – Mỹ, mặc dù “có

thế này, thế khác”.

- Hồ Chí Minh xem xét con người trong sự thống nhất của hai mặt đối lập: thiện và ác, hay và

dở, tốt và xấu, hiền và dữ… bao gồm cả tính

người – mặt xã hội và tính bản năng – mặt sinh

1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người

b Con người cụ thể, lịch sử.

Phần lớn, Hồ Chí Minh xem xét con người trong các mối quan hệ xã hội, quan hệ giai cấp; theo giới tính (thanh niên, phụ nữ), lứa tuổi (phụ lão, nhi đồng), nghề nghiệp (công nhân, nông dân, trí thức…); trong khối thống nhất của cộng đồng dân tộc (sĩ, công, nông, thương) và quan

hệ quốc tế (bầu bạn năm châu, các dân tộc bị áp bức, bốn phương vô sản)

Đó là con người hiện thực, cụ thể, khách quan.

b Con người cụ thể, lịch sử.

Phần lớn, Hồ Chí Minh xem xét con người trong các mối quan hệ xã hội, quan hệ giai cấp; theo giới tính (thanh niên, phụ nữ), lứa tuổi (phụ lão, nhi đồng), nghề nghiệp (công nhân, nông dân, trí thức…); trong khối thống nhất của cộng đồng dân tộc (sĩ, công, nông, thương) và quan

hệ quốc tế (bầu bạn năm châu, các dân tộc bị áp bức, bốn phương vô sản)

Đó là con người hiện thực, cụ thể, khách quan.

c Bản chất con người mang tính xã hội.

- Để sinh tồn, con người phải lao động sản xuất Trong quá trình lao động, sản xuất, con người dần nhận thức được các hiện tượng, quy luật của tự nhiên, của xã hội; hiểu về mình và hiểu biết lẫn nhau…, xác lập các mối quan hệ giữa người với người.

- Con người là sản phẩm của xã hội Con người

là sự tổng hợp các quan hệ xã hội từ hẹp đến rộng, chủ yếu bao gồm các quan hệ: anh, em;

họ hàng; bầu bạn; đồng bào; loài người.

2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người và chiến lược “trồng người”

a Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người

- Con người là vốn quý nhất, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng.

+ “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân, trong thế giới không gì mạnh bằng lực

lượng đoàn kết của nhân dân”.

+ Nhân dân là lực lượng sáng tạo, biết giải quyết một cách khoa học những vấn đề thực

tiễn đặt ra.