THAM vấn tâm lý tự tử học ĐƯỜNG

Trước đây một vài năm, cũng xuất hiện một số những vụ việc thương tâm do các em cùng nhau tự tử tập thể : - Chiều 24/5/2006, 5 học sinh nữ sinh năm 1993, học lớp 7 trường THCS PhượngHoà

đủ này khiến cho trẻ em lứa tuổi vị thành niên hay bị khủng hoảng về tâm lý, dẫnđến những suy nghĩ và hạnh động sai lệch gây ra những hậu quả đáng tiếc chochính các em cũng như gia đình, nhà trường và xã hội Chính vì thế mà vấn đềtrang bị kiến thức về tâm- sinh lý nói chung cũng như kiến thức về vấn đề tự tử nóiriêng cần được thầy cô, nhà trường quan tâm và chú trọng hơn nữa Lứa tuổi vịthành niên giống như một cây cỏ non, các em dễ bị sa ngã dù chỉ là một tác độngnhỏ nhưng nếu tất cả chúng ta biết sẽ chia, lắng nghe, nâng đỡ bằng tất cả lòng yêuthương thì tin chắc rằng các em sẽ mạnh mẽ đứng lên và vươn cao hơn nữa.

II Nội Dung:

1 Lý do chọn đề tài:

Trong 45 năm qua tỷ lệ tự tử đã tăng 60% trên toàn thế giới Hàng năm, cókhoảng hơn 1 triệu người chết vì tự tử Tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứnghàng thứ 13 ở mọi lứa tuổi trên thế giới và là một trong những nguyên nhân hàngđầu gây tử vong ở lứa tuổi vị thành niên và người lớn trẻ tuổi tại các nước đangphát triển Các nước Đông Âu có tỷ lệ tự tử cao nhất toàn cầu (45 - 75 người/100.000 người) Ở Mỹ, tự tử là nguyên nhân thứ 3 gây tử vong cho thanh thiếuniên độ tuổi từ 15 - 24 Đa số các trường hợp tự tử xảy ra ở Châu Á là do dùngthuốc bảo vệ thực vật

Các chuyên gia đã phân tích 41 trường hợp trẻ tự tử ở Australia, Canada, Anh

và Mỹ Trong đó có 24 trẻ gái và 17 trẻ trai có độ tuổi từ 13 - 18 tuổi Kết quả chothấy, 24% thanh thiếu niên là nạn nhân của hình thức đe dọa về tình dục Trong số

đó, một nửa đã được xác định là trẻ đồng tính và một nửa khác được xác định là dịtính hay có sở thích tình dục không rõ TS John LeBlanc, thành viên nhóm nghiêncứu cho biết: "Hăm dọa trên mạng là yếu tố gây nên một số vụ tự tử ở trẻ, nhưnghầu như luôn có những yếu tố khác đi kèm như bệnh tâm thần hoặc đe dọa trựctiếp Và tình trạng hăm dọa trên mạng sẽ tác động lớn đến tâm lý sợ hãi ở trẻ nếuthường xuyên xảy ra"

Nghiên cứu ở các nước phát triển và các nước đang phát triển, phát hiện có cácrối loạn tâm thần ở 80 - 100% các trường hợp chết do tự sát Người ta ước lượngrằng nguy cơ tự sát trong cuộc đời của những người có rối loạn cảm xúc (chủ yếu

là trầm cảm) là 6 - 15%; với người nghiện rượu là 7 - 15%; và với tâm thần phânliệt là 4 - 10%

Tại Việt Nam, tỷ lệ thanh thiếu niên từng nghĩ đến chuyện tự tử và từng tìmcách kết thúc cuộc sống của mình đã tăng cao hơn gấp đôi so với năm 2005 (Theo

cuộcđiều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên lần thứ 2, năm 2010) Sốlượng người dân có ý nghĩ tự tử chiếm khoảng 8,9% dân số (Theo nghiên cứu củabác sĩ Trần Thị Thanh Hương và các đồng sự, năm 2006)

Kết quả điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam năm 2008cũng cho thấy, trong hơn 10.000 thanh thiếu niên thì trên 73% người từng có cảmgiác buồn chán, hơn 4% từng nghĩ đến chuyện tử tự So với số liệu cuộc điều tratrước đó vào năm 2003, các chuyên gia nhận thấy tỷ lệ thanh thiếu niên trải quacảm giác buồn chán đã tăng lên Đáng chú ý, tỷ lệ nghĩ đến chuyện tự tử tăng lênkhoảng 30%

Thực trạng tự tử ở học sinh Việt Nam:

Theo số liệu của Bệnh viện Cấp cứu Trưng Vương, TP HCM, trong vòng mộtnăm (từ tháng 5/2007 - 5/2008), bệnh viện này tiếp nhận 310 ca tự tử dưới 16 tuổi,trong đó 4 ca tử vong Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, TP HCM trong vòng một tháng

đã phải cấp cứu cho 4 trường hợp trẻ tự tử bằng thuốc diệt cỏ Số liệu thống kê củaBệnh viện Nhi đồng 2, TP HCM cũng cho thấy, có đến 47 trường hợp trẻ tìm đếncái chết trong năm 2008 Những số liệu trên đã gióng lên hồi chuông báo động vềnạn tự tử vị thành niên

Có thể nhận thấy, hiện tượng thanh thiếu niên tự tử cũng như học sinh tự tử ởViệt Nam đã và đang diễn ra hết sức phức tạp Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2012,theo thống kê của một số trang Internet, cả nước đã có khoảng 10 vụ học sinh tự

tử Dưới đây là một số vụ việc điển hình:

- Ngày 13/4, một học sinh lớp 12 ở trường THPT Thanh Chương 1 (huyện ThanhChương, Nghệ An) đã gieo mình xuống dòng sông Lam tự vẫn

- Ngày 31/3, người dân TP Pleiku, Gia Lai tá hỏa vì một cậu học trò lớp 8 treo

cổ tự tử vì nghi bạn gái phản bội

- Ngày 17/3, 3 nữ sinh THCS Phan Chu Trinh (xã Đắk Sắk, Đắk Mil, Đắk Nông)uống thuốc độc tự tử vì sợ cô giáo mắng.

- Ngày 11/3, em Lầu Thị Dế, học sinh lớp 11, Trường Dân tộc nội trú huyện ĐiệnBiên Đông đã ăn lá ngón để tự vẫn vì cô đã làm hỏng chiếc điện thoại di động bốcho

- Ngày 28/2, bị nghi ngờ ăn trộm đồ đạc, nữ sinh M.T lớp 12 Anh THPT chuyên

Lê Hồng Phong (Nam Định) thắt cổ tự tử trong kí túc xá

- Trước đó, ngày 10/2/2012, cháu Lương Thị H, sinh năm 1997, học sinh mộttrường cấp 2 tại Hải Dương đã tự tử vì bị cho rằng ăn trộm quần áo tại một cửahàng

- Tháng 1/2012, bị cô giáo bắt chép lại bài kiểm tra, nữ sinh K.O lớp 12 củatrường THPT tư thục Đông Quan (huyện Đông Hưng, Thái Bình) đã nhảy từ tầng 2xuống đất tự tử

Trước đây một vài năm, cũng xuất hiện một số những vụ việc thương tâm

do các em cùng nhau tự tử tập thể :

- Chiều 24/5/2006, 5 học sinh nữ sinh năm 1993, học lớp 7 trường THCS PhượngHoàng, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương rủ nhau trầm mình tập thể tại đoạn sôngHương chảy qua địa phận xã Các em dùng khăn buộc tay nhau nhảy xuống sông,

để lại 5 bức thư gửi cho gia đình và nhà trường cùng một nội dung xin vĩnh biệtthầy giáo, bạn bè vì bị gia đình mắng mỏ và bị phân biệt đối xử nam nữ Trước đó,các em đã từng "ăn thề", kết nghĩa chị em và từng định bỏ nhà đi nhưng khôngthành

- Ngày 24/5/2006: Bị gia đình ngăn cản vì yêu đương quá sớm, chểnh mảng việchọc hành, “cặp tình nhân” là học sinh cấp 2 đã rủ nhau uống thuốc ngủ tự tử ngay

tại nhà cô bé Khoảng 20h, bố của Đ.T.T.T (sinh năm 1990) ở quận Long Biên

-Hà Nội đi làm về, phát hiện con gái cùng bạn trai là Đ.X.T (sinh năm 1991) đãuống thuốc ngủ tự tử tại gia đình Được phát hiện sớm và đưa đi cấp cứu kịp thời,

2 em đã được các bác sỹ cứu sống

- Ngày 16/2/2006, 9 HS nữ đều 14 tuổi và đang học tại Trường THCS Cổ Nhuế A

Từ Liêm - Hà Nội, sau khi pha 100 viên thuốc ngủ vào cà phê đã uống và hậu quả

là 5 em phải nhập viện do hôn mê sâu Ở trong lớp các em là nhóm bạn chơi rấtthân với nhau Học kỳ I, một số bạn trong nhóm có kết quả học tập kém, bị giađình trách móc, làm các em rất chán nản

- Ngày 7/10/2005: Sợ bị mắng, 3 HS 12 tuổi, trường Trường THCS thị xã Bến Tre(tỉnh Bến Tre) uống thuốc ngủ, được nhà trường cùng gia đình lập tức đưa đi cấpcứu tại bệnh viện tỉnh Ba HS được giáo viên chủ nhiệm yêu cầu làm bản tự kiểmđiểm về kết quả học tập không tốt và buộc phải đưa cho phụ huynh ký tên vào Các

em không dám mang về cho bố mẹ xem nên rủ nhau uống thuốc tự tử

Ở Việt Nam, hiện tượng học sinh tự tử là vấn đề chưa nhận được sự quantâm thỏa đáng, vẫn chưa có một thống kê cụ thể nào về vấn đề này Những vụ việcđược báo đài đưa tin chỉ là những vụ việc điển hình, trên thực tế còn không ítnhững vụ việc học sinh tự tử mà dư luận xã hội chưa được biết đến Theo thống kêcủa Trung tâm phòng chống khủng khoảng tâm lý (PCP), ở Việt Nam thanh niên từ

15 - 24 tuổi là nhóm lứa tuổi có ý định tự tử cao nhất, trong đó tỷ lệ nữ cao gấp hailần so với nam Điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam (năm2010) đối với hơn 10.000 người trong nhóm tuổi này cho thấy, 4,1% người nghĩđến chuyện tự tử, 25% đã tìm cách kết thúc cuộc sống

Theo bác sĩ Phạm Anh Tuấn, Bệnh viện Cấp cứu Trưng Vương, hiện tìnhtrạng trẻ vị thành niên tìm đến tự tử ngày càng trở nên bức xúc Việt Nam là một

trong các nước có tỷ lệ bệnh nhân tự tử cao nhất trong các trường hợp nhiễm độccấp, trong đó lứa tuổi tự tử nhiều nhất là thanh thiếu niên dưới 25 tuổi (chiếm59,7%) Điều đáng lưu ý là phần lớn bệnh nhân tự tử đều có triệu chứng trầm cảm(khoảng 57,1% số bệnh nhân) Theo bác sĩ Tuấn, nguyên nhân dẫn đến hành vi tự

tử thường là do bệnh nhân gặp phải những biến cố về tình cảm (61,6%) Ngoài racòn vì lý do tiền bạc (14,8%); bệnh tật (7,4%) và áp lực học hành thi cử (chiếm3,5%) Phương thức tự tử phổ biến của các bệnh nhân là uống thuốc độc hay uốngcác loại hoá chất (chiếm tới 97,7%), thông dụng nhất là các loại phục vụ cho nôngnghiệp như thuốc diệt sâu rầy có hay không có phốt pho hữu cơ, thuốc diệt cỏ Theo một cuộc khảo sát của TS Ngô Thanh Hồi - Giám đốc Bệnh viện Tâmthần ban ngày Mai Hương, có đến 19,46 % học sinh trong độ tuổi từ 10 -16 gặpkhó khăn về sức khỏe tâm thần Trong khi đó, hiểu biết của xã hội, thậm chí ngaytrong ngành y tế về chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh còn rất nghèo nàn.Thực tế những năm gần đây, rất nhiều vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thầnđang nổi lên như stress, lo âu, ám ảnh, trầm cảm, tự sát của học sinh, các biểu hiệnsuy nhược và rối loạn cơ thể,

TS Ngô Thanh Hồi cho biết, trẻ em vô tình bị đẩy vào những tình huống buộcphải tự lập cũng như phải đối mặt với quá nhiều tác động có hại do mặt trái củanền kinh tế thị trường, trong khi các em không có cơ hội được trang bị đầy đủ kiếnthức cần thiết về tâm lý Hiện nay, trong nhà trường luôn luôn có một tỉ lệ học sinh

có vấn đề về sức khỏe tinh thần Theo đó, có 15,94% học sinh có rối nhiễu về tâm

lý trong tổng số học sinh các cấp học, việc lạm dụng chất gây nghiện đang tăng lênnhanh chóng trong cộng đồng thanh thiếu niên Trong số các vụ tự sát, thì 10% ở

độ tuổi từ 10 - 17

Theo nghiên cứu 21.960 thanh thiếu niên Hà Nội phát hiện 3,7% em có rối loạnhành vi Khảo sát sức khỏe tinh thần học sinh trường học thành phố Hà Nội bằng

công cụ SDQ của Tổ chức Y tế Thế giới chuẩn hóa Việt Nam cho thấy trên mẫunghiên cứu gồm 1.202 học sinh tiểu học và trung học cơ sở trong độ tuổi 10 - 16tuổi, tỷ lệ học sinh có vấn đề về sức khỏe tinh thần chung là 19,46 % Tỷ lệ này đốivới nam, nữ, tiểu học, trung học cơ sở, nội thành, ngoại thành không có gì khácbiệt.

Những khó khăn về ứng xử của học sinh trong nghiên cứu của Bệnh viện MaiHương chiếm 9,23% Lứa tuổi từ 10 - 11 có tỷ lệ 42 - 46% gặp khó khăn về ứng

xử Đặc biệt có sự chênh lệch rất lớn về khó khăn trong ứng xử giữa học sinh nam(84.60%) và học sinh nữ (15,40%) TS Hồi cũng lưu ý, trong lĩnh vực tâm lý trẻ

em, những phân biệt đối xử của ông bà, cha mẹ thậm chí định kiến bất bình đẳng

Nhìn chung, các vụ việc học sinh tự tử ở Việt Nam thường xuất phát từ một

số các nguyên nhân sau: Không đạt được kết quả mong muốn trong học tập như:thi rớt, bị điểm kém…; Bị mất danh dự, bị sỉ nhục trước trường, trước tập thể lớp;

Bị người thân xúc phạm, vu oan, hiểu lầm; Bị áp lực do gia đình, nhà trường kỳvọng ở các em quá cao trong học tập; Gia đình có nhiều xung đột không thể giảiquyết: cha mẹ thường cãi vã nhau, anh em hiềm khích…; Bị ngăn cấm trong tìnhyêu, tình bạn; Bị gia đình người thân ruồng bỏ; Phải chịu những đợt khủng hoảngkéo dài, có cảm giác cô đơn không còn ai để tâm sự, chia sẻ; Mặc cảm với tội lỗinhư bị cưỡng hiếp, quay cóp bị phát hiện được…; Sụp đổ khi đang thần tượng một

ai đó; Tử tự cũng là một cách chứng minh rằng các em vô tội; Tử tự cũng là một

cách trả thù; Do không dám đương đầu với những hoàn cảnh khó khăn, bế tắctrong cuộc sống; Do các em không tìm thấy được ý nghĩa của cuộc sống.

Trong các vụ việc học sinh tự tử được đưa tin trên các kênh thông tin truyềnthông, phương thức mà các em sử dụng chủ yếu là nhảy cầu, uống thuốc độc, cắtmạch máu, nhảy lầu hoặc treo cổ tự vẫn

Hiện tượng học sinh tự tử ở Việt Nam là một vấn đề cần nhận được sự quantâm thỏa đáng của các nhà quản lý giáo dục, của mỗi gia đình và toàn xã hội Hậuquả sẽ là rất đau đớn khi hiện tượng này vẫn diễn ra Bản thân những học sinh tự tử

sẽ vĩnh viễn mất đi cơ hội được sống, được học tập và phấn đấu, gia đình và nhàtrường có học sinh tự tử sẽ phải gánh chịu một vết thương tinh thần vô cùng to lớn,

xã hội sẽ mất đi những chủ nhân tương lai

2 Cơ sở lí thuyết:

2.1 Khái niệm về tự tử :

Hành vi tự tử (suicidal behaviour) theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giớibao gồm 3 thành phần: ý tưởng tự sát (chỉ thể hiện trong ý nghĩ); mưu toan tự sát(có hành vi để tự tử, nhưng không thành công); tự sát (có hành vi tự tử đi đến tửvong) Dự báo của Tổ chức Y tế thế giới, thì đến năm 2020 tự tử sẽ là nguyên nhân

tử vong hàng đầu ở các nước phát triển và hàng thứ 2 ở các nước đang phát triển

2.2 Biểu hiện:

- Trẻ nói (hoặc đùa) về tự tử (vd:” thà chết còn hơn”; “ước là có thể biến mấtmãi mãi”, “hết đường rồi”, “nếu em chết mọi người sẽ yêu em hơn”, “sống để làmgì”, )

- Thực hiện các hành vi liều lĩnh hoặc có rất nhiều lần bị tai nạn dẫn đến thươngthích, tự làm đau bản thân( tự cứa tay, cắt tay, )

- Dọa tự tử trực tiếp hoặc gián tiếp

- Trẻ không muốn gặp ai, ngồi một mình trong phòng, ngại đến trường vànhững nơi đông người

- Trẻ có thái độ tần ngần, ủ rũ, buồn chán, tức tối… không thích nói chuyện với

ai (kể cả người thân) Trẻ sẽ lấy cớ bận việc gì đó để tránh giao tiếp với mọi người

- Có những thay đổi trong hành vi, diện mạo, suy nghĩ hoặc cảm xúc( chẳnghạn trẻ tỏ ra vâng lời một cách bất thường, người lớn bảo sao làm vậy mà khôngphản ứng gì hoặc dễ dàng cho đi những món quà, những tài sản riêng quý giá củamình)

- Có thể trẻ bị rối loạn giấc ngủ, ăn uống không ngon miệng, bỏ qua các thóiquen luyện tập thể dục thể thao trước đây

- Trẻ nói những chuyện xa xăm mang tính tiêu cực kiểu như “sau này không cócon thì cha mẹ sẽ thế nào” hoặc “nếu con phải đi xa đâu đó một thời gian thì…”.Nếu để ý có thể trẻ sẽ nói cả về vấn đề tự tử và những câu nhắn nhủ cuối cùng

- Có hành vi chuẩn bị cho cái chết( chẳng hạn như viết di chúc, cho đi những tàisản có giá trị, )

- Bị ám ảnh về cái chết

Một số dấu hiệu nhận biết có thể được chia thành:

a Nhận biết dấu hiệu tinh thần và cảm xúc:

Nhận biết loại suy nghĩ tự tử tiềm năng Những người có ý định tự sátthường biểu hiện một số suy nghĩ đặc trưng Nếu ai đó cho hay họ đang gặp mộthoặc nhiều vấn đề dưới đây, bạn cần hết sức lưu ý Ví dụ như:

 Suy nghĩ ám ảnh thường xuyên xuất hiện trong đầu

 Không còn một chút hy vọng nào, và cách duy nhất để giải quyết nỗi đau đó

là tự kết liễu đời mình

 Cảm thấy cuộc sống trở nên vô nghĩa, hoặc không thể kiểm soát chúng

 Bộ não thường hay mơ hồ, hoặc không thể tập trung được

 Nhận biết trạng thái cảm xúc muốn tự sát Những người có ý định tự tửthường hay trải qua những giai đoạn cảm xúc khiến họ phải hành động quyếtliệt Ví dụ như:

 Tâm trạng đột ngột thay đổi

 Thường hay bực bội, giận dữ cực độ, hoặc có ý định báo thù

 Thường xuyên căng thẳng lo âu cùng cực.Ngoài ra họ rất dễ cáu kỉnh

 Có cảm giác tội lỗi hay xấu hổ, hoặc cảm thấy bản thân trở thành gánh nặngcho người khác

 Thường hay cảm thấy cô đơn hay biệt lập, thậm chí là đang ở xung quanhnhiều người, kèm theo cảm giác xấu hổ hay bị nhục mạ.

b Nhận biết dấu hiệu muốn tự sát thông qua lời nói:

Những người đang trải qua cảm giác đau khổ thường hay có những câu nóikhông bình thường và có ý định kết thúc cuộc đời của mình Ví dụ như nếu mộtngười đề cập nhiều đến sự chết chóc, thì đây là một dấu hiệu rõ ràng vì người bìnhthường không bao giờ làm như vậy Nếu một người phát ngôn những câu dưới đây,bạn cần hết sức thận trọng:

kêu cứu, chào hỏi, tạm biệt mọi người để đi xa hay nói lời vĩnh biệt Ngoài ra,các em có xu hướng nói những lời như:

“tôi chán rồi, không muốn sống nữa, không thiết gì cả”

“Điều này không tốt một chút nào,”

“Cuộc đời này không đáng sống,” hay “Nó không còn quan trọng nữa rồi.” “Họ sẽ không thể nào làm tổn thương tôi được nữa.”

“Họ sẽ nhớ về tôi khi tôi ra đi,” hoặc “Bạn sẽ thương0 tiếc khi tôi ra đi.”

“Tôi không thể chịu đựng nỗi đau này được nữa,” hoặc “Tôi không thể giảiquyết hết mọi chuyện Cuộc sống quá khó khăn đối với tôi.”

“Tôi cảm thấy cô đơn đến nỗi chỉ muốn chết đi.”

“Bạn/gia đình/bạn bè/bạn gái hoặc bạn trai tôi sẽ sống tốt hơn nếu không cótôi.”

“Lần sau tôi sẽ dùng nhiều thuốc để giải quyết vấn đề.”

c Nhận biết dấu hiệu hành vi:

Tìm dấu hiệu "giải quyết mọi vấn đề " Những người có ý định tự tử thườnghay cố gắng giải quyết mọi vấn đề trước khi hành động Đây là dấu hiệu cảnh báonghiêm trọng vì một người đang ra sức giải quyết vấn đề thường đã lên kế hoạch tựsát Một người muốn tự tử có thể làm những điều sau đây:

 Cho đi tài sản có giá trị

 Sắp xếp tài chính, chẳng hạn như bất ngờ viết di chúc

 Nói lời tạm biệt với những người thân yêu Một người đang có kế hoạch tựvẫn thường đột nhiên chào tạm biệt một cách xúc động tại nhiều thời điểmkhác nhau

- Các hành vi nguy hiểm và liều lĩnh:

Vì người có ý định tự tử không tìm thấy lý do để tiếp tục cuộc sống, họ thường

hay thực hiện những hành vi gây nguy hiểm đến tính mạng, chẳng hạn như lái xeliều lĩnh Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo mà bạn cần lưu ý:

+ Sử dụng ma túy (hợp pháp hoặc bất hợp pháp) và rượu bia quá liều

+ Lái xe không cẩn thận, chẳng hạn như lái quá nhanh hoặc điều khiển phươngtiện trong lúc say rượu

+ Quan hệ tình dục không an toàn, thường là với nhiều bạn tình

- Quan sát cách thức tự tử:

Bạn nên lưu ý khi một người vừa mới mua súng, hoặc tích trữ thuốc hợp pháp

hoặc bất hợp pháp Nếu một người đang tích trữ thuốc hoặc mua vũ khí một cáchbất ngờ, bạn cần hành động nhanh chóng Sau khi kế hoạch hoàn tất, họ có thể tự

tử bất cứ lúc nào

- Lưu ý sự thiếu hụt đời sống xã hội:

Những người có ý định tự tử thường hay tránh né bạn bè, gia đình, hoặc đồng

nghiệp nhằm rút khỏi sự tiếp xúc với xã hội một cách âm thầm lặng lẽ

Nên hành động thay vì chỉ ngồi đó và lắng nghe một người nói rằng "Tôi chỉ muốn

ở một mình."

Lưu ý thay đổi cực đoan trong thói quen thường ngày Nếu một người độtnhiên ngừng chơi bóng rổ hàng tuần hay chơi trò chơi ưa thích hàng đêm, đây cóthể là dấu hiệu cảnh báo Việc ngừng tham gia vào các hoạt động giải trí hàng ngày

có thể là dấu hiệu cảnh báo người này đang cảm thấy không vui, trầm cảm, hoặc cóthể đang có ý định tự tử

Lưu ý hành vi suy giảm bất thường Những người có ý định tự tử, trầm cảmthường trông thiếu sức sống cho các hoạt động tinh thần lẫn thể chất Đặc biệt, bạnnên xem chừng những hành vi sau:

 Khó đưa ra quyết định đơn giản một cách bất thường

 Không có hứng thú với tình dục

 Thiếu hụt năng lượng, hành vi chẳng hạn như nằm trên giường cả ngày

Lưu ý dấu hiệu cảnh báo ở thanh thiếu niên Nếu đối tượng là trẻ vị thànhniên, bạn cần quan sát các dấu hiệu cảnh báo phổ biến và tác nhân kích thích ởnhóm này, ví dụ như:

 Gặp rắc rối về gia đình hoặc pháp luật

 Hoàn cảnh sống như là mới chia tay người yêu, không được vào đại học, haymất bạn thân

 Không có bạn bè, gặp vấn đề trong các hoàn cảnh xã hội, hoặc tránh xa bạn

bè thân thiết

 Vấn đề cá nhân, chẳng hạn như thiếu ăn hoặc ăn nhiều, ít vệ sinh thân thể,hoặc không quan tâm đến ngoại hình (ví dụ như một đứa trẻ vị thành niênđột nhiên ngưng trau chuốt ngoại hình).

 Phác họa khung cảnh chết chóc

 Chuyển đổi hành vi thông thường một cách bất ngờ, chẳng hạn như điểm sốtụt dốc, thay đổi tính cách, hoặc có hành vi nổi loạn cũng là những dấu hiệucảnh báo

 Các vấn đề rối loạn ăn uống chẳng hạn như chán ăn hoặc ăn uống vô độcũng dẫn đến trầm cảm, lo âu, và thậm chí là ý định tự tử Thanh thiếu niên

bị bắt nạt hoặc đi bắt nạt người khác cũng có nguy cơ cao muốn tự sát

- Xác định các yếu tố nguy cơ dẫn đến tự tử:

Xem xét lịch sử ra đời và hoàn cảnh hiện tại Trải nghiệm cá nhân gần đâyhoặc đã lâu cũng có thể khiến họ hình thành ý nghĩ tự sát Một người có thể bị kíchthích tự tử và có nguy cơ cao khi gặp phải những trường hợp như người thân yêuqua đời, mất việc, bị bệnh nặng (đặc biệt bao gồm đau mạn tính), ngược đãi, vànhững điều trong cuộc sống gây căng thẳng

Lưu ý đặc biệt khi một người đã từng có ý định tự sát Những người nàythường sẽ thử lại một lần nữa Trên thực tế, một phần năm số người chết do tự sátthường có ý định từ trước

Tình trạng bị lạm dụng về thể chất hoặc tình dục trong quá khứ cũng có thểkhiến một người gặp phải nguy cơ tự tử cao

Lưu ý sức khỏe tâm thần của một người Một số vấn đề sức khỏe tinh thầnchẳng hạn như rối loạn lưỡng cực, trầm cảm, hoặc tâm thần phân liệt, hay có tiền

sử mắc các bệnh trên cũng góp phần rủi ro cao Trên thực tế, 90% các vụ tự sát

thường liên quan đến trầm cảm hoặc một số bệnh tâm thần khác, và 66% nhữngngười có ý định tự tử cũng bị rối loạn tâm thần.

Rối loạn do căng thẳng lo âu (ví dụ như rối loạn căng thẳng sau chấn thương)

và thiếu kiểm soát tính cách bốc đồng (chẳng hạn như rối loạn lưỡng cực, rối loạnhành vi, rối loạn chất) cũng là những tác nhân dẫn đến ý định tự sát

Triệu chứng bệnh tâm thần làm gia tăng nguy cơ tự tử bao gồm căng thẳngcực độ, hoảng loạn, tuyệt vọng, mất hy vọng, cảm thấy mình là gánh nặng, mấthứng thú và niềm vui, và suy nghĩ ảo tưởng

Mặc dù vẫn chưa có mối liên hệ chính xác giữa tự tử và trầm cảm, nhưng hầuhết những người chết do tự sát đều bị trầm cảm nặng Người mắc nhiều bệnh tâmthần cùng lúc thường dễ có ý định tự sát Việc mắc hai bệnh tâm thần làm gia tăngnguy cơ tự tử lên gấp đôi, và ba bệnh cùng lúc sẽ làm tăng gấp ba khi so sánh vớibệnh nhân chỉ mắc phải một tình trạng rối loạn tâm thần

Điều tra tiền sử tự sát của gia đình Các nhà khoa học vẫn chưa kết luận chínhxác liệu nguyên nhân chính có phải do môi trường, di truyền, hoặc cả hai, nhưngviệc tự sát thường xảy ra trong một gia đình

Một số nghiên cứu cho hay nguyên nhân gây nên tự sát có liên quan đến gen

di truyền, vì thế nếu một người là con nuôi của gia đình, đây có thể là yếu tố nguycơ.Ảnh hưởng môi trường sống gia đình cũng có thể là một tác nhân

Xem xét số liệu thống kê tự sát Bất kỳ ai cũng có thể có ý định tự sát về mặtthống kê, nhưng một số nhóm người thường có tỷ lệ tự sát cao hơn nhóm khác.Nếu biết một người có nguy cơ, bạn cần lưu ý những điều sau:

 Nam giới thường hay có nguy cơ tự tử Đối với mọi lứa tuổi và chủng tộc, tỷ

lệ tự sát ở nam giới cao gấp bốn lần so với nữ giới Trên thực tế, 79% các vụ

tự sát thường xảy ra ở nam giới

 Bất kể giới tính thông thường, cộng đồng LGBT (đồng tính nữ, đồng tínhnam, lưỡng tính, và chuyển giới) thường có nguy cơ tư sát cao gấp bốn lần

 Người lớn tuổi thường có nguy cơ tự tử cao hơn so với nhóm trẻ Nhữngngười ở độ tuổi từ 45 đến 59 có tỷ lệ tự sát cao nhất, và người trên 74 tuổi cónguy cơ cao thứ hai

 Người Mỹ bản địa và Da trắng cũng được thống kê là có rủi ro tự sát caohơn chủng tộc khác

Các số liệu thống kê này không có nghĩa là bạn không cần phải lưu ý nhữngngười không nằm trong các nhóm nêu trên Nếu người mà bạn quan tâm có nhữngbiểu hiện tự tử, cho dù là nam hay nữ, ở độ tuổi nào, thì bạn cũng nên hết sức cẩntrọng Tuy nhiên, nếu người đó thuộc một trong các nhóm trên, họ sẽ gặp nguy cơcao hơn

2.3 Nguyên nhân:

Điều đầu tiên, cha mẹ cần suy xét lại mình đã thực sự quan tâm đến trẻ và hiểutrẻ chưa, nguyên nhân nào đã dẫn trẻ đến hành động tự vẫn Các bậc phụ huynhcần hiểu rõ, khi trẻ đã đi đến quyết định tự vẫn, tức là bản thân trẻ đã rơi vào trạngthái bế tắc cùng cực, khi trẻ tự tử chính là lúc các em đang kêu cứu Qua hành độngnày, trẻ muốn nói với chúng ta rằng: con không muốn chết mà vì không ai quantâm tới con, hoặc mọi người đã hiểu sai con; con chỉ muốn được nhìn nhận, đượcyêu thương

Việc trẻ chọn lựa hành vi tự tử có liên quan đến nhiều vấn đề Ngoại trừ vấn đềbệnh lý tâm thần do bất thường của hoạt động não, đa số yếu tố ảnh hưởng đến

việc tự tử ở học sinh là những vấn đề xã hội, nhà trường và gia đình Các nhànghiên cứu tâm lý - tâm thần - xã hội học đã ghi nhận tình trạng bắt chước, “lâybệnh” từ những chương trình truyền hình, phim ảnh, các thông tin xã hội về tìnhtrạng tự tử Theo nhà nghiên cứu Gould (1990), tỷ lệ trẻ tự tử ở Mỹ càng lúc càngtăng thêm theo từng đợt xuất hiện các bộ phim liên quan đến những hành vi tự tử.Tác giả Brent (1994) và Gould (1996) nhận thấy tự tử có liên quan đến những bấtđồng giữa trẻ và phụ huynh, tình trạng bất ổn trong sinh hoạt gia đình Sự bất đồngnày thường xuất phát từ việc giao tiếp kém giữa phụ huynh và trẻ.

Những căng thẳng trong gia đình, như: bất hòa giữa cha - mẹ, cha mẹ ly hôn, sựthiếu quan tâm của cha mẹ về tâm lý, sự độc tài, sự áp đặt, sự buông lỏng, thờ ơcủa cha mẹ, kinh tế gia đình khó khăn, tình trạng trầm cảm - lo âu của cha mẹ,bệnh lý của cha mẹ hoặc của trẻ… là những yếu tố rất thường gặp trong nhữngtrường hợp tự tử tuổi vị thành niên

Những yếu tố gia đình còn có thể xem là yếu tố quan trọng nhất đối với tự tử ở lứatuổi nhỏ hơn, bên cạnh yếu tố bất an, căng thẳng trong trường học, trong giao tiếpvới bạn bè Ở độ tuổi này, mối quan hệ với trường học và bạn bè là mối quan hệngoài gia đình duy nhất của trẻ, có tính nâng đỡ và xây dựng nhân cách của trẻ.Khi có những khó khăn trong mối quan hệ này, cộng với những khó khăn xuất phát

từ gia đình, trẻ sẽ mất nguồn lực, mất đi sự động viên và giúp đỡ trong khi tìnhtrạng căng thẳng nội tại cũng vừa xuất hiện và mạnh mẽ dần Chính vì vậy, việc trẻthu mình, tự kỷ, trầm cảm và nặng nhất là tự tử là điều rất dễ xẩy ra

Đứng trước những vụ việc học sinh tự tử, chúng ta thường cho rằng đó là nhữnghành động “dại dột, bồng bột” của các em Nhưng thực chất nó là kết quả của sựcộng hưởng giữa 3 cái thiếu: Thiếu cân bằng trong tâm sinh lý lứa tuổi - thiếu kỹnăng ứng phó - thiếu chỗ dựa từ thầy cô, cha mẹ