Tỉet 47 - Hoa 9

- Tính chất vật lý : trạng thái, màu sắc, tính tan trong nước, tỉ khối so với không khí - Tính chất hoá học: phản ứng cộng với Brôm trong dd, phản ứng cháy.. B- Chuẩn bị: 1.Giáo viên:

1 Kiến thức: giúp HS biết được

- Công thức phân tử, công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo phân tử của Axetilen

- Tính chất vật lý : trạng thái, màu sắc, tính tan trong nước, tỉ khối so với không khí

- Tính chất hoá học: phản ứng cộng với Brôm trong dd, phản ứng cháy

- Ứng dụng làm nhiên liệu và nguyên liệu trong công nghiệp

2 Kĩ năng:

- Quan sát thí nghiệm, hình ảnh, mô hình và rút ra nhận xét về cấu tạo phân

tử và tính chất

- Viết các PTHH dạng CT phân tử và CT cấu tạo thu gọn

- Phân biệt khí Axetilen với một số khí khác bằng phương pháp hoá học

- Tính thành phần phần trăm về thể tích Axetilen trong hỗn hợp, thể tích khí Axetilen tham gia phản ứng ở điều kiện tiêu chuẩn

- Rèn cách viết Ct cấu tạo

B- Chuẩn bị:

1.Giáo viên:

- Mô hình phân tử Axetilen (đặc, rỗng), tranh vẽ (trên máy chiếu) các sản phẩm ứng dụng của Axetilen, bảng con, bút viết bảng, phiếu học tập

- Dụng cụ: Giá sắt, ống nghiệm có nhánh có ống dẫn khí, dụng cụ điều chế chất khí từ chất rắn và chất lỏng; đèn cồn, chậu thuỷ tinh, bình thu khí, giá ống

nghiệm, kẹp gỗ, diêm…

- Hoá chất: Lọ thu sẵn khí Axetilen, nước, đất đèn, dd Brom

2 Học sinh:

- Học kĩ bài etilen

- Xem trước bài axetilen

C- Lên lớp:

1 Ổn định: (1’)

2 Bài cũ: (Hoạt động 1) (5’)

? Trình bày cấu tạo phân tử và tính chất hoá học của Etilen Viết PTHH minh hoạ cho mỗi tính chất

3 Bài mới: (

Vào bài: Axetilen là một Hidrocacbon có nhiều ứng dụng trong thực tiễn Vậy

Axetilen có công thức cấu tạo, tính chất và ứng dụng như thế nào? Người ta điều chế Axetilen ra sao? Bài hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu

Công thức phân tử: C2H2 Phân tử khối: 26

Hoạt động 2: Tính chất vật lý

Khi nghiên cứu các hợp chất

hữu cơ, ta nghiên cứu cấu tạo,

tính chất vật lý, tính hoá học

…của chúng Vậy Axetilen có

những tính Chất vật lý nào?

Các em cùng cô quan sát lọ

chứa khí Axetilen mà cô đã

thu sẵn

HS các nhóm quan sát lọ khí axetylen đã thu sẵn trên bàn I/ Tính chất vật lý:

(Học sgk)

? Em hãy cho biết trạng thái,

màu sắc và mùi của Axetilen

bằng cách mở nút lọ, dùng tay

quạt nhẹ khí về phía mình?

- Axetilen là chất khí không màu, không mùi

Chiếu lên màn hình hình 4.9

sgk: Thu Axetilen bằng cách

đẩy nước

? Vì sao người ta thu Axetilen

bằng pp đẩy nước?

- Axetilen ít tan trong nước

? Axetilen là khí nặng hay nhẹ

hơn không khí?

-HS Axetilen nhẹ hơn không khí

? Vì sao em biết? -Vì khối lượng

mol là 26, mà của không khí

là 29

? Tỉ số giữa khối lượng mol

của oxi và không khí ta gọi là

gì?

- Tỉ khối của Axetilen với không khí

? Qua các phần chúng ta vừa

tìm hiểu, em hãy nêu kết luận

đầy đủ về tính chất vật lý của

Axetilen?

- HS: Axety len là chất khí không màu không mùi ít tan trong nước nhẹ hơn không khí(d=26/29)

29

26 29

M

dCH /kk C2H2 2

2



 nhẹ hơn không khí

C2H2  Khí đất đèn

Cũng như Metan và Etilen,

Axetilen có cấu tạo như thế

nào ta sang phần II.

Hoạt động 3: Cấu tạo phân tử II/ Cấu tạo phân tử: (Học sgk)

? Cho biết thành phần phân tử

của Axetilen?

GV dẫn dắt để đi đến cách viết

CTCT của phân tử C 2 H 2

- Có 2 nguyên

tử C, 2 nguyên

tử H trong

Axetilen

H-CC-H HC CH

Hướng dẫn cho các nhóm lắp

ghép mô hình phân tử

Axetilen, đảm bảo có 2 nguyên

tử Cacbon, 2 nguyên tử Hiđro

và hoá trị của cacbon (IV);

của Hiđro (I).

- Quan sát và tiến hành lắp ghép

? Nhìn vào mô hình em có

nhận xét gì về đặc điểm cấu

tạo phân tử Axetilen?

- Trong phân tử axetylen có 2 liên kết đơn C-H

và 1 liên kết ba C

C 

Trong phân tử Axetilen có 1

iên kết ba Trong liên kết ba

có 1 liên kết bền và 2 liên kết

kém bền, dễ bị đứt lần lượt

trong các PƯHH

- HS lắng nghe

Như các em đã biết trong các

hợp chất hữu cơ, cấu tạo bao

giờ cũng quyết định tính chất

hoá học của chất

- HS lắng nghe

Trong thành phần phân tử có

cacbon và hydro nên axetylen

có thể tham gia phản ứng cháy

không? Trong phân tử có liên

kết 3 nên axetilen có thể tham

gia phản ứng cộng không? Để

biết được điều này chúng ta

chuyển sang nghiên cứu phần

III.

- HS lắng nghe

Hoạt động 4: Tính chất hoá học III/ Tính chất hoá học:

Để biết Axetilen có cháy không?

Các em quan sát cô làm thí

nghiệm

GV giới thiệu dụng cụ điều

chế chất khí (Axetilen) từ chất

rắn và chất lỏng.

- Trong bình nón (a) chứa

nước

- Hệ thống dẫn khí được xuyên

qua nút cao su

- HS lắng nghe

và quan sát

Tiến hành thí nghiệm:

- Điều chỉnh rá nhựa chứa Canxi

Cacbua (CaC2) tiếp xúc với nước

- HS quan sát

- Để Axetilen đuổi hết không

khí rồi đốt đầu ống vuốt

? Quan sát nêu hiện tượng? - C2H2 cháy

trong không khí với ngọn lửa sáng, pư toả nhiều nhiệt

1 Phản ứng cháy:

C 2 H 2 cháy trong không khí tạo

ra sản phẩm như phản ứng

cháy của metan và etilen các

em đã học.

? Em nào lên bảng viết PTHH

của phản ứng cháy Axetilen?

- HS lên bảng viết PTHH 2C2H2 (k) + 5O2 (k) t O

 4CO2

(k) + 2H20 (h)

? So sánh màu ngọn lửa của

khí metan, etilen và axtilen

cháy trong không khí?

CH4 cháy với ngọn lửa màu

xanh Còn C2H4 và C2H2 cháy

với ngọn lửa đỏ hơn do trong

phân tử etilen, axetilen có tỉ lệ

Cacbon cao hơn metan

- HS lắng nghe

Trong phân tử Axetilen có liên

kết ba, trong liên kết ba có 2

liên kết kém bền dễ bị đứt lần

lượt trong các phản ứng hóa

học Vậy C2H2 có làm mất màu

dd Brom không?

GV BDTN:

- 2 ống nghiệm đựng dd Brom

màu da cam

- dụng cụ điều chế Axetilen từ

CaC2

- HS lắng nghe

Các em quan sát cô điều chế

Axetilen, sau đó sục ống dẫn

khí Axetilen vào ống 1 đựng

dd Brom

- HS quan sát

? Quan sát, nêu hiện tượng? - ống 1: dd

Brom mất màu

- ống 2: dd có màu da cam

Các em quan sát lại thí

nghiệm sục C 2 H 2 vào dd brom

trên màn hình.

Gv trình chiếu thí nghiệm ảo. - HS quan sát

? Em có kết luận gì? - Axetilen đã

làm mất màu

Brom

Ở đây đã xảy ra phản ứng cộng

giữa Axetilen và dd Brom

- HS lắng nghe 2 Phản ứng cộng:

GV viết phương trình phản

ứng.

HCCH (k) + Br-Br (dd)

(da cam)

Br-HC=CH-Br (l) (không màu)

Đi Brom etylen

hoặc

C 2 H 2 (k) + Br 2 (dd) 

C 2 H 2 Br 2 (l) (dễ)

Sản phẩm sinh ra có một liên

kết đôi nên có thể cộng thêm

một phân tử Brom Em nào lên

bảng PTHH?

- HS lên bảng viết PTHH

Br-HC=CH-Br(l) +Br-Br (dd) (không màu) (da cam)  Br 2 -HC-CH-Br 2 (l) (không màu) Tetrabrom etan

hoặc

C 2 H 2 Br 2 (l) + Br 2 (dd) 

C 2 H 2 Br 4 (l) (khó) Dạng tổng quát:

C 2 H 2 (k) + 2Br 2 (dd)  C 2 H 2 Br 4

(l) Phản ứng cộng của C2H2với

dung dịch brom khác phản ứng

cộng của C2H4 với dung dịch

brom ở điểm nào?

-HS:C2H4 cộng tối đa 1 phân tử brom; C2H2 cộng tối đa 2 phân tử brom

* Phản ứng này dùng để nhận biết

Axetilen

* Dùng để nhận biết Axetilen

Trong điều kiện thích hợp

Axetilen cũng có pư cộng với

một số tác nhân khác: H 2 ; Cl 2 ;

HCl và một số chất khác.

? Phản ứng đặc trưng của C 2 H 2 nói

riêng và của những Hiđro Cacbon

mà trong phân tử có liên kết ba nói

chung là phản ứng gì?

- Phản ứng cộng

Kết luận: Phản ứng đặc trưng của

C 2 H 2 (Hiđrocacbon có liên kết ba nói trong phân tử)

Như vậy axetylen có những

ứng dụng gì Ta chuyển sang

nghiên cứu phần IV.

Hoạt động 5: Ứng dụng IV/ Ứng dụng:

? Dựa vào tính chất hoá học

của Axetilen, các em hãy cho

biết Axtetilen có những ứng

dụng gì?

- HS phát biểu:

Axetilen dùng làm nhiên liệu trong đèn xì Oxi-Axetilen để hàn

và cắt kim loại…

(Học sgk)

GV chiếu lên màn hình phần

ứng dụng (hình đèn xì

Oxi-Axetilen)

Khi Axetilen cháy trong không

khí, nhiệt độ lên đến 3000OC

Vì vậy C2H2 được dùng làm

nhiên liệu trong đèn xì

Oxi-Axetilen để hàn cắt kim loại

Ngoài ra Axetilen còn có một

số ứng dụng khác GV tiếp tục

chiếu lên màn hình phần ứng

dụng (ống nhựa, , lốp cao su,

lọ chứa axit axetic,…)

? Trong công nghiệp Axetilen

còn dùng để làm gì?

- dùng làm nguyên liệu…

Trong công nghiệp C2H2 là

nguyên liệu dùng để sản xuất

nhựa PVC (Poli VinylClorua);

cao su; Axit Axetic…

GV Axetilen có rất nhiều ứng

dụng Vậy người ta điều chế

Axetilen bằng cách nào?

Hoạt động 6: Điều chế V/ Điều chế:

Trong phòng thí nghiệm và

trong công nghiệp, người ta

điều chế Axetilen bằng cách

cho CaC2 (thành phần chính

của đắt đèn ) phản ứng với

nước

- HS lắng nghe

? Trong phòng thí nghiệm ta

có thể thu khí Axetilen bằng

những phương pháp nào? Tại

sao?

- pp đẩy nước (vì Axetilen ít tan trong nước)

- pp đẩy không

Tg Hoạt động của GV HS Nội dung ghi bảng

GV BDTN điều chế và thu khí

Axetilen.

? Sản phẩm ngoài Axetilen

còn có thêm Canxi Hiđroxit

Em nào lên bảng viết PTPƯ?

- HS lên bảng viết PTPƯ

- Trong phòng thí nghiệm, công nghiệp:

CaC2 (r) + 2H2O (l)  C2H2 (k) +

Ca(OH)2 (dd) Hiện nay dùng phương pháp

hiện đại: Nhiệt phân Metan ở

nhiệt độ cao

- Phương pháp hiện đại:

2CH4 (k)1500  C

 C2H2(k)+ 3H2 (k)

Như vậy chúng ta đã nghiên

cứu xong bài Axetilen Để vận

dụng kiến thức đã học, chúng

ta chuyển sang giải các bài tập

sau

4 Luyện tập-Củng cố:

Tg Hoạt động của GV Hoạt động củaHS Nội dung ghi bảng

Hoạt động 7: Luyện tập - Củng cố

Các em đã nghiên cứu 3 Hiđro cacbon CH 4 , C 2 H 4 , C 2 H 2 Bây giờ các em làm bài tập sau:

* Bài tập1: Viết CTCT, so sánh cấu tạo phân tử, tính chất hoá học của metan,

etilen, axetilen giống và khác nhau như thế nào?

GV trình chiếu đề và phát

phiếu học tập.

- HS thảo luận nhóm, làm vào bảng con, dán kết quả lên

Làm lạnh nhanh

Metan (CH4) Etilen (C2H4) Axetilen (C2H2) Viết CTCT

Đặc điểm

cấu tạo

Tính chất

hoá học

giống nhau

Tính chất

hoá học

khác nhau

Tg Hoạt động của GV HS Nội dung ghi bảng Nhận xét bài làm các nhóm,

giữ lại một bài làm đúng nhất

Trình chiếu kết quả bài làm.

*Bài tập 2:Trình bày phương pháp hoá học để phân biệt hai bình đựng các khí

không màu (bị mất nhãn) sau:C 2 H 2 và CH 4

Trình chiếu kết quả bài làm.

Lần lượt dẫn các khí vào dung dịch brom

Nếu thấy dung dịch brom nhạt màu là lọ đựng khí C2H2

Lọ còn lại đựng CH4

GV chốt lại các điểm giống nhau và khác nhau cơ bản của 3 hiđroCacbon trên

5 Dặn dò:

Tg Hoạt động của GV Hoạt động củaHS Nội dung ghi bảng

Metan (CH4)

Etilen (C2H4)

Axetilen (C2H2)

Viết CTCT

Đặc điểm cấu tạo Liên kết

đơn Một liênkết đôi

H -C C

Một liên kết ba

Tính chất hoá học giống nhau

Phản ứng cháy

Tính chất hoá học khác nhau

Phản ứng thế

Phản ứng cộng (một phân tử

C2H4 tác dụng với một phân

tử Br2)

Phản ứng cộng (một phân tử

C2H2 cộng tối đa được

2 phân tử

Br2)

tập 2, 3, 4, 5/122 sgk.

Tg Hoạt động của GV Hoạt động củaHS Nội dung ghi bảng

Bài 5: (hướng dẫn về nhà)

Cho 0,56 lít (ĐKTC) hỗn hợp khí gồm C 2 H 4 và C 2 H 2 tác dụng hết với dung dịch Brom dư, lượng Brom tham gia phản ứng là 5,6 g a/ Viết phương trình hoá học.

b/ Tính % thể tích của mỗi khí trong hỗn hợp

Biết: Br: 80; C: 12; H: 1.

GV trình chiếu phần hướng dẫn về nhà.

Hướng dẫn: Vì C 2 H 4 và C 2 H 2

đều tác dụng được với dung

dịch Brom Khi cho hỗn hợp

này đi qua dung dịch Brom

xảy ra bao nhiêu phản ứng?

- 2 phản ứng

?Đây thuộc dạng toán gì các

em đã được học?

- dạng toán hỗn hợp lập hệ phương trình

Gọi x và y lần lượt là số mol của C2H4 và C2H2

C2H4 (k) + Br2 (dd)  C2H4Br2 (l)

x x

C2H2 (k) + 2Br2 (dd)  C2H2Br4 (l)

y 2y

từ (1) và (2) ta có:



-Để chuẩn bị cho tiết sau kiểm

tra một tiết, về nhà các em ôn

tập lí thuyết từ bài axit

cabonic và muối cacbonat cho

đến bài hôm nay.

-Xem lại các bài tập trong

sách giáo khoa và các bài tập

- HS lắng nghe

y = 0,01

x = 0,015

035 , 0 160

6 , 5 y 2

025 , 0 4 , 22

56 , 0 y