Bài 28. Tia X

Nêu những tính chất và công dụng của tia tử ngoại ?... * Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất * Tia X làm ion hóa không khí * Tia X có tác dụng sinh lý mạnh: diệt khuẩn, diệt tế b

1.Tia tử ngoại là gì ?

2 Nguồn phát ra tia tử ngoại ?

3 Nêu những tính chất và công dụng của tia tử ngoại ?

Hình ảnh này được chụp bằng cách

nào ?

I PHÁT HIỆN TIA X:

Mỗi khi mộtchùm electron có vận tốc lớn, đập vào một vật bằng kim loại có nguyên tử lượng lớn thì vật đó phát ra bức xạ không nhìn thấy gọi là tia

X hay tia Rơn- ghen

Tia X được tạo ra như thế nào ?

TIA X

Roentgen (1845 - 1923), nhà Vật Lý người Đức, người đoạt giải

Nobel đầu tiên 1901

Đối âm cực

+

-Ca tốt

Anốt

Dòng electron

II CÁCH TẠO TIA X :

Ống Rơn-ghen (ống

Cu-lít-giơ)

+ Cấu tạo

1 Ống cấu tạo từ vật liệu gì?

2 Môi trường bên trong ống là gì?

3 Nguồn electron làm từ vật liệu gì?

4 Ống có bao nhiêu điện cực?

K

Ống Rơn-ghen

+ Cấu tạo

+ Cấu tạo

1 Bình chân không bằng thủy tinh

2 2 Điện cực Catốt ( -) và Anốt (+)

Anốt lamg băng loại có t0 nóng chảy cao

như Wonfan, tia X phát ra từ A nốtCatốt K có dạng hình chõm cầu Nguồn

electron phát ra từ Ca tốtĐiện áp giữa A và K cở vài chục KV

+ Hoạt động

F F

’ B

T

N 220V ∼

CT A F

F

’ K

Ống Rơn-ghen

Tia X có bản chất như thế

nào ?

Nước làm nguội

Tia X có những tính chất như thế

nào?

* Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất

* Tia X làm ion hóa không khí

* Tia X có tác dụng sinh lý mạnh: diệt khuẩn, diệt tế bào …

* Tia X có thể gây ra hiện tượng quang điện

III BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT CỦA TIA X

* Tia X có khả năng đâm xuyên Tia X có bước

sóng càng nhỏ thì khả năng đâm xuyên càng lớn

* Tia X tác dụng mạnh lên phim ảnh

1 Bản chất :

Tia X (Tia Rơn- ghen) là sóng điện từ không

2 Tính chất :

Dựa vào khả năng đâm xuyên, có

bao nhiêu loại tia X ?

x Tia X khi gặp vật cản có thể xuyên

qua vật cản Ánh sáng nhìn thấy khi gặp vật cản

có thể bị hấp thụ hoặc phản xạ.

F F

F F

Tính chất tia X và tia tử ngoại giống nhau:

a Tác dụng lên kính ảnh

b Kích thích tính phát quang ánh sáng của một số chất

c Làm ion hoá không khí và các chất khí khác

d Gây ra hiệu ứng quang điện ngoài với hầu hết các kim loại

Tia X có đầy đủ các tính chất của tia tử ngoại

Đó là một bằng chứng về sự đồng nhất về bản chất giữa hai loại tia ấy



Với những tính chất của tia X, tia X được ứng dụng như thế nào trong đời sống ?

TIA X

Ứng dụng trong y học

Tìm những vật lạ trong cơ thể

Phát hiện bệnh bằng chụp X quang

Điều trị ung thư

TIA X

Ứng dụng trong công nghiệp: Kiểm tra chất lượng các vật đúc, tìm các vết nứt trong vật bằng kim loại

Các ứng dụng khác: Kiểm tra hành lý,

nghiên cứu cấu trúc của vật rắn

Chụp X quang, Chữa bệnh trong y học.

Tìm khuyết tật trong các vật đúc bằng kim

loại và trong các tinh thể trong công nghiệp

Trong ngành hàng không: kiểm tra hành lí của các hành khách đi máy bay

Trong phòng thí nghiệm: nghiên cứu thành phần

và cấu trúc của các vật rắn

3.Công dụng:

Ánh sáng nhìn thấy, tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X có mối

liên hệ gì?

Sóng ánh sáng và sóng điện từ có cùng vận tốc khi truyền trong một môi trường ( c = 3.108 m/s trong chân không)

Sóng ánh sáng và sóng điện từ đều lan truyền

được trong chân không trong khi sóng đàn hồi

thì không

• Theo Mắc – xoen, ánh sáng là sóng điện từ có

bước sóng rất ngắn

IV THANG SÓNG ĐIỆN TỪ :

mà ta đã học liên quan với nhau như thế nào ?

Ghi chú:

Tia gamma : là sóng điện từ có bước sóng

từ 10 -15 m đến 10 -12 m , có năng lượng cao

và có khả năng đam xuyên cao hơn tia X Tia gamma( γ ): Có tác dụng sinh học hũy

diệt tế bào

1 Nhìn tổng quát về sóng điện từ

2 Thang sóng điện từ

Hz Tần số

Sóng vô tuyến Tia hồng ngoại

Tia

tử ngoạ i

Tia ghen Tia gamma

Thang sóng điện từ là bảng sắp xếp tất cả các

loại sóng điện từ theo thứ tự tần số, hoặc bước sóng.

Nhìn hình hình ảnh mô tả thang sóng điện từ, em

có nhận xét gì về thang

sóng điện từ ?

Kiểm tra kiến thức

1 Tia X có bước sóng

A lớn hơn bước sóng của tia hồng

ngoại.

B lớn hơn bước sóng của tia tử ngoại.

C nhỏ hơn bước sóng của tia tử ngoại.

D không thể đo được.

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai,

Rất đáng tiếc, bạn đã trả lời sai, cần cố gắng hơn Rất đáng tiếc,

bạn đã trả lời sai,

Xin chúc mừng, bạn đã trả lời đúng

Hãy lựa chọn phương án trả lời đúng theo yêu cầu của các câu sau

Tia Rơnghen được ứng dụng trong máy chiếu X

quang là dựa vào các tính chất nào sau đây:

Có khả năng đâm xuyên yếu Hủy hoại tế bào

Chọn câu ĐÚNG: Sắp xếp các loại sóng điện từ theo thứ tự bước sóng giảm dần

A.Ánh sáng nhìn thấy, tia hồng ngoại, tia tử

CỦNG CỐ:

• Tia X là gì ? Tính chất,công dụng ?

• Nguyên tắc tạo ra tia X

• Nêu những nét khái quát về thang sóng điện từ