Bài 20. Lực ma sát

 Lực ma sát là gì?- Là một loại lực cản xuất hiện giữa các bề mặt vật chất, chống lại xu hướng thay đổi vị trí tương đối giữa hai bề mặt.. Sự xuất hiện của lực ma sát nghỉ: Khi có ngo

Thí nghiệm:

Kéo vật A bởi một lực F nằm ngang tăng dần từ 0 Dự đoán hiện tượng xảy ra?

P

N

F

 Lực ma sát là gì?

- Là một loại lực cản xuất hiện giữa các bề mặt

vật chất, chống lại xu hướng thay đổi vị trí

tương đối giữa hai bề mặt.

ma sát trượt

ma sát lăn

1 Lực ma sát nghỉ:

a Sự xuất hiện của lực ma sát nghỉ: Khi có ngoại lực

tác dụng mà A vẫn đứng yên, vì sao?

Kết luận: Lực ma sát nghỉ chỉ xuất hiện khi có ngoại lực tác dụng lên vật Ngoại lực này có xu hướng làm cho vật chuyển động nhưng chưa đủ để thắng lực ma sát.

P

N

A

B

a Sự xuất hiện:

Biểu thức hợp lực tác dụng vào A:

những lực nào?

A

B

a Sự xuất hiện:

b Phương, chiều của Fmsn

-Giá của luôn nằm trong mặt phẳng tiếp xúc giữa hai vật

Fmsn -Chiều của ngược chiều với ngoại lực.Fmsn

P

N

B

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn của lực ma sát nghỉ:

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

tăng mãi theo F không?

Fmsn  FM

Trong đó:

- N là độ lớn áp lực do A nén lên B hoặc phản lực pháp tuyến do

B tác dụng vào A

là hệ số ma sát nghỉ (không đơn vị), trị số phụ thuộc vào từng cặp vật liệu tiếp xúc.μN n

( Giá trị cực đại của lực ma sát nghỉ)

Fmsn = F

Kết luận:

- Fmsn = F (nếu song song với mặt tiếp xúc )Fmsn

- Fmsn = Fx (nếu không song song với mặt tiếp xúc )Fmsn

Với FM = µnN (µn: hệ số ma sát nghỉ,

N: áp lực do A đè lên B)

- Fmsn  FM

F

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

2 Lực ma sát trượt

a Sự xuất hiện của lực ma sát trượt

Kết luận: Lực ma sát trượt xuất hiện ở mặt tiếp xúc khi hai vật trượt trên bề mặt của nhau

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

2 Lực ma sát trượt:

a Sự xuất hiện:

A

B

FmstA

vBA

FmstB

b Phương, chiều của lực ma sát trượt

Lực ma sát trượt tác dụng lên một vật luôn:

• cùng phương

• ngược chiều với vận tốc tương đối của vật ấy đối với vật kia

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

2 Lực ma sát trượt:

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

A

B

FmstA

vAB

vBA

FmstB

c Độ lớn của lực ma sát trượt

Fmst = µtN (µt: hệ số ma sát trượt)

* Chú ý: - Trong một số trường hợp thì µt ≈ µn

- µt không phụ thuộc diện tích mặt tiếp xúc mà phụ thuộc tính chất các mặt tiếp xúc

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

2 Lực ma sát trượt:

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

chất chuyển động của viên

bi ? Giải thích

A

3 Lực ma sát lăn

a Sự xuất hiện của lực ma sát lăn

Lực ma sát lăn xuất hiện ở chỗ tiếp xúc giữa hai vật và

có tác dụng cản trở sự lăn đó

b Độ lớn của lực ma sát lăn

Fmsl = µl N (µl « µt )

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

2 Lực ma sát trượt:

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

3 Lực ma sát lăn:

a Sự xuất hiện:

b Phương và chiều:

c Độ lớn:

a Ma sát trượt

- Có lợi: hãm phanh,

mài nhẵn các bề mặt

kim loại hoặc gỗ.

- Có hại: cản trở chuyển

động trượt của pit-tông

trong xi lanh và làm mòn cả pit-tông lẫn xi lanh.

Lực ma sát lăn nhỏ hơn ma sát trượt nhiều lần

nên phải thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn (VD: thay ổ đỡ trục trượt bằng ổ đỡ trục có bi…)

Ma sát

nghỉ có vai

trò quan

trọng khi

vật này cần

giữ vật

khác đứng

yên so với

nó.

F’msn Fmsn

ma sát

nghỉ

đóng

vai trò

lực

phát

động.

F’msn Fmsn

k