Bài 13. Nước Đại Việt ở thế kỉ XIII

Trong ngày lễ lên ngôi của Trần Cảnh, tổng chỉ huy Trần Thủ Độ nhấn mạnh: Hiện nay, giặc c ớp đều “ Hiện nay, giặc cướp đều nổi, hoạ loạn mỗi ngày một tăng … nhà Lý suy yếu, thế nhà Lý

“Bṍy giờ nhà vua võ̃n cứ tiờ́n hành mọi viợ̀c thụ̉ mụ̣c khụng ngừng, nghe núi ngoài kinh thành cú giặc cướp, cũng giả vờ làm ngơ đờ̉ bưng bớt đi, chỉ ham thớch của cải Cỏc bõ̀y tụi (quan lại) đờ̀u bắt chước, tranh nhau bỏn quan buụn ngục, ngoài ra khụng cũn nghĩ đờ́n viợ̀c gỡ”.

“Chính sự ngày một đổ nát, đói kém xảy ra luôn luôn Nhân dân cùng quẫn, khốn khó, giặc c ớp nổi lên ở nhiều nơi”

(Khõm định Viợ̀t sử thụng giỏm cương mục)

Qua hai đoạn trích trên em cho biết tỡnh hỡnh nhà Lý cuối thế kỉ XII nh thế nào?

Triều Lý được thành lập từ năm 1009 trải qua 9 đời vua tồn

tại trong 215 năm:

1 Lý Thái Tổ (1009-1028) 19 năm

2 Lý Thái Tông (1028-1054) 27 năm

3 Lý Thánh Tông (1054-1072) 17 năm

4 Lý Nhân Tông (1072-1127) 56 năm

5 Lý Thần Tông (1128-1138) 10 năm

6 Lý Anh Tông (1138-1175) 37 năm

7 Lý Cao Tông (1176-1210) 35 năm

8 Lý Huệ Tông (1211-1224) 14 năm

9 Lý Chiêu Hoàng (1224-1225) 1 năm

? Qua câu nói của Trần Thủ Độ, em thấy việc nhà Trần thành lập có cần thiết không? Tại sao?

Trong ngày lễ lên ngôi của Trần Cảnh, tổng chỉ huy Trần Thủ Độ nhấn mạnh: Hiện nay, giặc c ớp đều “ Hiện nay, giặc cướp đều

nổi, hoạ loạn mỗi ngày một tăng … nhà Lý suy yếu, thế nhà Lý suy yếu, thế

n ớc nghiêng đổ, nguy ngập Nữ chúa Chiêu Hoàng

không thể gánh vác nổi mới uỷ thác cho chồng ”

(Khâm định Việt sử thông giám c ơng mục)

Trần Thủ Độ (1194 - 1264) là người có công sáng lập ra triều Trần, được vua

phong làm Thái sư Bằng tài năng, uy tín của mình, ông đã củng cố nước Việt vững mạnh cả về chính trị, kinh tế, quân sự Ông có vai trò rất quan trọng trong thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ nhất (1258), lưu danh với câu nói bất hủ: "Đầu thần chưa rơi

xuống đất, xin bệ ha đừng lo".

Trong đền thờ ông trên đồi Lim (Tiên Sơn, Hà Bắc) có hai câu đối treo ở

trước bàn thờ như sau:

- Công đức của ông để mãi đến ngày nay, không chỉ bó hẹp trong

hai trăm năm đời nhà Trần.

- Sau nghìn đời, công luận đã định, ông đáng liệt vào bậc thứ

nhất dưới trời Nam

SƠ ẹồ Bộ MáY NHà NƯớC THờI TRầN

Cấp triều đỡnh

Các đơn vị hành chính trung gian

Các đơn vị hành chính Cơ sở

Quan văn

(Họ Trần)

Quan võ

(Họ Trần)

Các cơ quan Các chức quan

12 lộ

Phủ

Châu, huyện

Xã

Vua Thái Th ợng Hoàng

(Thái Th ợng Hoàng)

Quan văn

(Họ Trần)

Quan võ

(Họ Trần)

Các cơ quan Các chức quan Quốc

sử viên

Thái

y viên

Tôn nhân phủ

Hà đê sứ

Khuyến nông sứ

Đồn

điền sứ

12 lộ (Chánh, phó an phủ sứ)

Phủ (Tri phủ)

Châu, huyện (Tri chậu tri huyện)

Xã

(Xã quan)

Vua

Quan văn Quan võ

24 lộ, phủ (Tri phủ, tri châu)

Huyện

H ơng, Xã

SƠ Đồ Bộ MáY NHà NƯớC THờI TRầN SƠ Đồ Bộ MáY NHà NƯớC THờI lý

So với bộ mỏy nhà nước thời Lý,

thời Trần cú gỡ giống và khỏc? Nhận

xột?

Bài tập thảo luận

+ Giống: Bộ máy quan lại.

+ Khác:

- Nhà Trần thực hiện chế độ Thái Thượng Hoàng.

- Các quan đại thần phần lớn do họ Trần nắm giữ.

- Đặt thêm các cơ quan, chức quan để trông coi sản xuất.

- Cả nước chia làm 12 lộ.

=> Nhận xét: Bộ máy nhà Trần hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn nhà

Lý Điều này chứng tỏ nhà Trần quan tâm tới nhiều mặt của đất nước Năng lực quản lý của nhà Trần được nâng cao.

SƠ ẹồ Bộ MáY NHà NƯớC THờI TRầN

Cấp triều đỡnh

Các đơn vị hành chính trung gian

Các đơn vị hành chính Cơ sở

Quan văn

(Họ Trần)

Quan võ

(Họ Trần)

Các cơ quan

Quốc

Sử

viện

Thái Y viện

Tôn nhân phủ

Các chức quan

Hà

đê sứ

Khyến nông sứ

Đ ồn

điền Sứ

12 lộ

( Chánh, phó An phủ sứ)

Phủ

( Tri phủ)

Châu, huyện

( Tri châu, tri huyện))

Xã

( Xã quan)

Vua Thái Th ợng Hoàng

CHỨC QUAN CÔNG VIỆC ĐƯỢC

GIAO

HÀ ĐÊ SỨ

KHUYẾN NÔNG

SỨ ĐỒN ĐIỀN SỨ

Trông coi việc đắp đê, bảo vệ đê

Chăm lo, khuyến khích nông dân sản xuất

Tuyển mộ người đi khẩn hoang

Chuông ở thềm Điện

Long Trì- Bắc Ninh

các địa ph ơng

h Ê U C

N Ề

S

Ồ

O Ứ

Ê Đ

Ợ

À

Ế R

N

N

S

N G I

S

n Đ I

Trß ch¬i « ch÷

L

H

I

1 Từ gồm 9 chữ cái, đây là tên một chức quan tuyển mộ người

đi khẩn hoang ở thời nhà Trần?

2.Từ gồm 12 chữ cái, Lý Huệ Tông truyền ngôi cho con gái tên là gì?3.Tên của chức quan trông coi việc đắp đê và bảo vệ đê điều, từ

gồm 6 chữ cái4 Các vua Trần đặt lệ nhường ngôi sớm cho con và tự xưng là gì? Từ gồm 15 chữ cái.5 Từ gồm 8 chữ cái: Đây là tên thật của vị vua đầu tiên thuộc triều Trần?

6 Tên một người có công khởi dựng sự nghiệp họ Trần Từ

gồm 9 chữ cái

7 Từ gồm 12 chữ cái, tên một chức quan chăm lo, khuyến khích nông dân sản xuất? Nhà Trần

Di tích đền nhà Trần

KHU ĐỀN THỜ HỌ TRẦN Ở NAM ĐỊNH ( NƠI CÓ THỜ 14 VỊ VUA VÀ 2

VỊ TƯỚNG HỌ TRẦN )

Đền thờ các vị vua thời Trần ( Núi Yên Tử- Đông Triều - Quảng

Ninh)

Đền thờ các vua Trần

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1 Học bài cũ Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần.

2 Tìm hiểu bài mới: Bài 13-II Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế.