- Việc nhà Trần thành lập thay nhà Lý đã tiến thêm một bước củng cố chế độ phong kiến tập quyền vững mạnh - thông qua việc thay đổi bổ sung thêm luật pháp, xây dựng quân đội, củng cố quố
Trang 1CHƯƠNG III
NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
(THẾ KỈ XIII - VIV)
Bài 13:
NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỶ XIII I- Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức: Giúp HS hiểu được:
- Nguyên nhân làm cho nhà Lý sụp đổ, nhà Trần thành lập
- Việc nhà Trần thành lập thay nhà Lý đã tiến thêm một bước củng cố chế độ phong kiến tập quyền vững mạnh - thông qua việc thay đổi bổ sung thêm luật pháp, xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế
2 Về tư tưởng.
Lòng biết ơn và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
3 Về kĩ năng.
Bồi dưỡng kĩ năng sử dụng bản đồ, phân tích
II: Chuẩn bị
1.Giáo viên
Bảng phụ: Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính thời Trần.
2 Học sinh : Soạn bài
III- Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
Hãy cho biết tình hình văn hóa và giáo dục thời Lý ?
3 Dạy bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cơ bản
- Nguyên nhân nào dẫn đến cuối XII
nhà Lý suy yếu?
- Trước tình hình đó, nhà Lý đã làm như
I nhà trần thành lập
1 Nhà Lý sụp đổ
* Mục tiêu : HS nắm được hoàn cảnh
lịch sử và quá trình sụp đổ của nhà Lý
và sự thành lập nhà Trần.
- Đến cuối XII vua quan nhà Lý ăn chơi
sa đọa, không chăm lo đời sống nhân dân
- Hạn hán, lụt lội xảy ra triền miên, nhân dân cực khổ, nhiều nơi nổi dậy đấu tranh
Trang 2thế nào?
- So với bộ máy nhà nước thời Lý, bộ
máy nhà nước thời Trần có điểm gì
khác?
- Cụ thể có những cơ quan, chức quan
nào? Nêu rõ nhiệm vụ?
- Em hãy vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời
Trần ?
- Em hãy so sánh "Hình luật" thời Trần so
với "Hình Thư" thời Lý ?
- Nhà Lý phải dựa vào họ Trần để chống lại các thế lực nổi loạn
- 12/1225 Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh -> Nhà Trần thành lập
2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền
* Mục tiêu : HS nắm được những biện
pháp của nhà Trần để xây dựng bộ máy nhà nước.
- Vua nhường ngôi cho con khi còn sống -> Thái Thượng Hoàng
- Các chức quan đại thần do người trong
họ nắm giữ
- Đặt thêm một số cơ quan và một số chức quan để trong coi sản xuất
+ Cơ quan:
Quốc sử viện (viết sử).
Thái y viện (chữa bệnh trong cung) Tôn nhân phủ (nắm sự vụ của họ hàng, tôn thất).
+ Chức quan chuyên trách:
Hà đê sứ (sửa chữa, đắp đê).
Khuyến nông sứ (chăm lo, khuyến khích nông dân sản xuất).
Đồn điền sứ (chiêu tập người đi khai hoang).
- Chia nước ta thành 12 lộ -> phủ -> châu -> huyện -> xã
3 Pháp luật thời Trần.
* Mục tiêu : HS nắm được tình hình
pháp luật thời Trần và so sánh với thời Lý.
- Ban hành "Quốc triều hình luật" (Hình
luật).
* Nội dung: Xác định lại những điều
ban hành dưới dưới thời Lý Bổ sung thêm:
+ Bảo vệ quyền tư hữu tài sản
+ Quy định cụ thể việc mua bán ruộng đất
Trang 3- Đặt cơ quan "Thẩm hình viện" để xử kiện
4 Củng cố bài
Bằng nhiều biện pháp tích cực, nhà Trần đã củng cố chế độ phong kiến tập quyền, tăng cường pháp luật Nhờ vậy quốc gia Đại Việt thời Trần đã có những bước phát triển mới về các mặt
- Nhà Trần thay nhà Lý đã thực hiện nhiều chủ trương và biện pháp tích cực để đẩy mạnh xây dựng quân đội và phát triển kinh tế đất nước
- Những chủ trương và biện pháp đó, cùng với tinh thần lao động cần cù, sáng tạo của nhân dân ta đã đưa Đại Việt ở thế kỷ XIII trở thành một quốc gia hùng cường,
có quân đội, quốc phòng vững mạnh, nền kinh tế phát triển
IV- Bài tập - Dặn dò
1 Bài tập: Em hãy so sánh Đại Việt thời Trần với thời Lý ?
(chính trị, luật pháp, quân đội, kinh tế) ?
2 Dặn dò: - Học bài cũ
- Đọc trước mục II
V- Rút kinh nghiệm:
Bài 13
NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỶ XIII
(TIẾP THEO)
I- Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức: Giúp HS hiểu được:
- Việc nhà Trần thành lập thay nhà Lý đã tiến thêm một bước củng cố chế độ phong kiến tập quyền vững mạnh - thông qua việc thay đổi bổ sung thêm luật pháp, xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế
2 Về tư tưởng
Lòng biết ơn và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc
3 Về kĩ năng
Bồi dưỡng kĩ năng sử dụng bản đồ, phân tích
II: Chuẩn bị
1.Giáo viên :
Bảng phụ: Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính thời Trần.
Trang 42 Học sinh: Soạn bài
III- Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Nhà nước thời Trần đã làm những gì để củng cố chế độ phong kiến tập quyền ?
3 Dạy bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cơ bản
- Quân đội thời Trần được tổ chức như
thế nào?
- Quân đội thời Trần tổ chức theo chủ
trương và chính sách như thế nào?
- Bên cạnh xây dựng quân đội nhà Trần
còn làm những gì để củng cố quốc
phòng?
- Em hãy so sánh việc xây dựng quân
đội của nhà Trần với nhà Lý ?
+ Giống: Quân đội gồm 2 bộ phận.
Chính sách"ngụ binh ư nông"
+ Khác:
- Cấm quân: Tuyển dụng những người khỏe
mạnh ở quê hương nhà Trần.
- Chủ trương: "cốt tinh không cốt đông"
- Các vương hầu, quý tộc có thể lập quân
riêng khi có chiến tranh.
II Nhà trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế:
1 Nhà trần xây dựng quân đội và củng có quốc phòng.
* Mục tiêu : HS nắm được những
chích sách của nhà Trần trong xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
- Tổ chức quân đội:
Cấm quân Quâncáclộ( chính binh, phiên binh)
Quân các Vương hầu(khi có CT)
- Chủ trương: "Cốt tinh, không cốt đông"
- Chính sách: "Ngụ binh ư nông"
(tiếp tục chính sách của nhà Lý)
* Củng cố quốc phòng:
- Cử các tướng giỏi trấn giữ các vị trí hiểm yếu
- Vua Trần thường đi tuần kiểm tra công tác phòng bị
Trang 5- Nhà Trần đã làm những gì để phát
triển kinh tế nông nghiệp ?
- Em có nhận xét gì về chủ trương và
biện pháp của nhà Trần ?
- Tình hình sản xuất thủ công nghiệp
thời Trần như thế nào ?
- Tình hình thương nghiệp lúc bấy giờ
như thế nào?
2 Phục hồi và phát triển kinh tế.
* Mục tiêu : HS nắm được những biện
pháp phát triển kinh tế thời Trần.
* Nông nghiệp:
- Đẩy mạnh khai hoang để mở rộng diện tích sản xuât
- Đắp đê phòng lụt, nạo vét kênh mương
=> Phù hợp và kịp thời để phát triển kinh tế nông nghiệp
* Thủ công nghiệp:
- Thủ công nghiệp nhà nước: Gốm, dệt, chế tạo vũ khí
- Thủ công nghiệp trong nhân dân: Đúc đồng, làm giấy, khắc bản in,
=> Đang từng bước khôi phục và phát triển nhanh
* Thương nghiệp:
- Trong nước:
Chợ mọc lên nhiều
Thăng Long với 61 phố phường
- Ngoại thương: Buôn bán tấp nập với thương nhân nước ngoài
=> Rất phát triển
4 Củng cố bài
Bằng nhiều biện pháp tích cực, nhà Trần đã củng cố chế độ phong kiến tập quyền, tăng cường pháp luật Nhờ vậy quốc gia Đại Việt thời Trần đã có những bước phát triển mới về các mặt
- Nhà Trần thay nhà Lý đã thực hiện nhiều chủ trương và biện pháp tích cực để đẩy mạnh xây dựng quân đội và phát triển kinh tế đất nước
- Những chủ trương và biện pháp đó, cùng với tinh thần lao động cần cù, sáng tạo của nhân dân ta đã đưa Đại Việt ở thế kỷ XIII trở thành một quốc gia hùng cường,
có quân đội quốc phòng vững mạnh, nền kinh tế phát triển
IV- Bài tập - Dặn dò
1 Bài tập: Em hãy so sánh Đại Việt thời Trần với thời Lý?
(chính trị, luật pháp, quân đội, kinh tế)?
2 Dặn dò: - Học bài cũ
- Chuẩn bị bài 14 (mục I)
V- Rút kinh nghiệm:
Trang 6