Mục tiêu: KN: Nguyên nhân làm cho nhà Lý sụp đổ và nhà Trần thành lập đã góp phần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền vững mạnh thông qua việc sửa đổi pháp luật thời Lý.. KTBC:
Trang 1BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII
I: Nhà Trần thành lập
A Mục tiêu:
KN: Nguyên nhân làm cho nhà Lý sụp đổ và nhà Trần thành lập đã góp phần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền vững mạnh thông qua việc sửa đổi pháp luật thời Lý
TT: Tự hào về lich sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời trần
KN: Đánh giá các thành tựu xây dựng nhà nước Pháp luật thời Trần
B Tiến trình dạy học:
1 Ổn định:
2 KTBC:
3.Bài mới:
Nhà Lý khi mới thành lập vua quan rất chăm lo đến việc phát triển đất nước, chăm lo đến đời sống nhân dân, nhưng đến cuối thế kỉ XII nhà Lý suy sụp đến mức trầm trọng
GV gọi HS đọc SGK
GV(H): Nguyên nhân nào làm nhà Lý sụp đổ?
HS: Quan lại ăn chơi sa đoạ, chính quyền Không
quan tâm đến đời sống của nhân dân
GV(giảng): Đời thứ 8 Lý Huệ Tông sanh được 2
người con gái Là Thuận Thiên và Chiêu Hoàng Lý
Huệ Tông nhường ngôi cho con gái Lợi dụng cơ hội
đó các đại thần trong triều tranh chấp quyền hành và
quấy nhiều nhân dân
GV(H): Việc làm của vua quan nhà nhà Lý đẫn đến
hậu quả gì?
HS: Lụt lội hạn hán mất mùa xảy ra liến miên Dân
nghèo phải bán con làm nô tì Nông dân nhiều nơi nổi
dậy đấu tranh
GV(H): Trước tình hình đó nhà Lý đã làm gì?
HS: Nhà Lý dựa vào thế lực họ Trần để cai quản đất
nước
GV(giảng): Nhân cơ hội đó nhà Trần buột vua Lý phải
nhường ngôi cho Trần Cảnh vào tháng 12/ 1226
( Trần Cảnh là chồng của Lý Chiêu Hoàng)
GV(H): Sau khi nắm chính quyền nhà Trần đã làm
gì?
HS: Dẹp yên rối loạn, xây dựng bộ máy nhà nước
GV(H): Bộ máy quan loại thời Trần được tổ chức
như thế nào?
HS: Theo chế độ quân chủ tập quyền gồm 3 cấp:
+ Triều đình
+ Các đơn vị hành chính trung giang
+ Các cấp hành chính cơ sở
1 Nhà Lý sụp đổ:
Cuối thế kỉ XII quan lại nhà Lý ăn chơi
sa đoạ Không quan tâm đến đời sống của nhân dân
Hạn hán, lụt lội xảy ra liến miên, nhân dân khổ cực, nhiều nơi nổi dậy đấu tranh
Tháng 12/ 1226 Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh
2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền:
Bộ máy nhà nước được tổ chức theo chế
độ quân chủ trung ương tậpquyền, đựoc phân làm ba cấp
Trang 2GV(giảng):Đứng đầu triều đình là vua,các vua thường
nhường ngôi sớm cho con và xưng là Thái Thượng
Hoàng
Các chức đại thần văn vĩ do người họ Trần nắm giữ
Cả nước chia làm 12 lộ ,đứng đầu các lộ có các chức
chánh phó An phú sứ Dưới lộ là phủ do chức tri phủ
cai quản ,châu Huyện là do các chức tri châu ,tri
huyện cùng coi.Dưới cùng là xã ,người đứng đầu xã là
do nhân đân bầu ra
GV(H) :Nhận xét về hệ thống tổ chức quan lại thời
Trần ?
HS: Có quy củ và đầy đủ hơn
GV giảng :Nhà Trần còn đặt thêm một số cơ quan
như :Quốc sử viện ,Thái y viện và một số chức quan
như :Hà đê sứ ,khuyến nông sứ ,đồn điền sứ
Gọi HS đọc mục 3 SGK
Giảng :Thời Trần nhà nước rất chú trọng sửa sang
pháp
luật và ban hành một số bộ luật mới là Quốc triều hình
luật
GV(H):Nhận xét hình luật thời Trần so với hình luật
thời Lý ?
HS :Xác nhận lại những điều đã ban hành thời Lý và
có bổ sung
+Xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản
+Quy định cụ thể việc mua bán ruộng đất
3/Phápluật thờiTrần:
Ban hành bộ luật mới gọi là quốc triều thông chế ,sau sửa chửa và bổ sung thành Quốc triều hình luật
Đặt thêm cơ quan ,thẩm hình viện để xử kiện
4 Củng cố :-Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào?
Bộ máy thời trần có nét gì khác thời Lý?
5 Dặn dò: Học thuộc bài và chuẩn bị bài sau:" Nước Đại Việt ở thế kỉ XIII (tt)''
-NƯỚC ĐẠI VIỆT THẾ KỈ XIII ( TT)
II.Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh
tế
A Mục tiêu:
Kiến thức:Thế kỉ XIII nhà Trần đã thực hiền nhiều biện pháp tích cực để xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế Do đó quân đội và quốc phòng của Đại Việt thời đó hùng mạnh, kinh tế phát triển
Tư tưởng: Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hoà dân tộc đối với công cuộc xây dựng, củng cố và phát triển đất nước
Kĩ năng: Làm quen với phương pháp so sánh
B Phương tiện dạy học:
Trang 3Một số tranh ảnh, tư liệu liên quan đến thành tựu thủ công nghiệp thời Trần.
C Tiến trình dạy học:
1 Ổn định:
2 KTBC:- Bộ máy quan hệ thời Trần được tổ chức như thế nào?
- Pháp luật thời Trần có đặc điểm gì?
3 Bài mới:
GV gọi HS đọc SGK phần 1
GV(H): Vì sao khi mới thành lập, nhà Trần rất quan
tâmxây dựng quân đội và quốc phòng?
GIẢNG: Nhà nước ta luôn đứng trước nguy cơ ngoại
xâm(nhất là thời kì đế quốc Mông Nguyên đang mở
rộng xâm lược)
GV(H): Tổ chức quân đội nhà Trần như thế nào?
HS: Quân đội nhà Trần gồm cấm quân và quân các
lộ
(Giảng) Cấm quân :Đạo quân bảo vệ kinh thành triều
đình,chỉ chọn những trai tráng khoẻ mạnh ở quê
hương nhà Trần
Quân các lộ:Ở đồng bằng gọi là chính binh,ở miền
núi gọi là phiên binh
GV(H):Quân đội nhà Trần được tuyển chọn theo
chính sách và chủ trương nào?
HS:Chính sách Ngụ binh ư nông(tiếp tục chính sách
của thời Lý)
Chủ trương ;Quân lính cốt tinh nhuệ không cốt
đông
GV(giảng) Nhân dân ta dưới thời Trần rất chuộng võ
nghệ,các lò vật được mở khắp nơi,vì vậy quân đội
nhà Trần luôn được học tập binh pháp và rèn luyện
võ nghệ
(sử dụng hình 27 SGK để chứng minh cho việc tăng
cường củng cố quốc phòng của triều Trần)
GV: Gọi HS đọc mục 2 SGK
GV(H):Nhà Trần làm gì để phát triển nông nghiệp?
HS: Đẩy mạnh khai hoang để mở rộng diện tích sản
xuất
Đắp đê phòng lụt,nạo vét kênh mương
GV(H):Tên của chức quan nhà Trần đặt để trông coi
việc sửa chửa đắp đê gọi là gì?
HS: Hà đê sứ
GV(giảng):Vua Trần hạ lệnh đắp đê từ đầu nguồn
các con sông đến bãi biển
Bên cạnh đó ,việc nạo vét các con kênh đào được
chú trọng để đảm bảo giao thông và tưới tiêu cho
1 Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng:
Quân đội nhà Trần gồm cấm quân và quân các lộ
Quân đội gồm hai bộ phận:
Được tuyển chọn theo chủ trương cốt tinh nhuệ không cốt đông.Được tuyển dụng theo chính sách" Ngụ binh ư nông"
2 Phục hồi và phát triển kinh tế:
Nông nghiệp chú trọng khai hoang đắp
đê, nạo vét kênh mương
Trang 4đồng ruộng.
GV (H) : Nhận xét gì về chủ trương phát triển nông
nghiệp của thời Trần?
HS: Các chủ trương đó phù hợp, kịp thời để phát
triển nông nghiệp
GV (giảng) Nhờ có chính sáchvà cùng với sự cố
gắng của người dân, nông nghiệp thời Trần nhanh
chóng được phục hồi và phát triển
Nhà Trần khuyến khích các xưởng thủ công nhà
nước sản xuất các đồ gốm, dệt, chế tạo vũ khí
GV(H): Kể tên các nghề thủ công trong nhân dân?
HS: Làm gốm tráng men , đúc đồng, làm giấy,
(giới thiệu: hình 28 SGK)
GV(giảng): Do vậy, các làng xã mọc lên nhiều nơi
Kinh thành Thăng Long đã có tới 61 phường, hoạc
động tấp nập GV(H): Nhận xét về thủ công nghiệp
thời Trần Thế kỉ XIII?
HS: Đang từng bước được khôi phục và phát triển
mạnh trình độ ngày càng cao
GV( giảng): Việc buôn bán với thương nhân nước
ngoài diển ra sôi nổi ở cac của biển: Hội Thống, Vân
Đồn
Thủ công nghiệp, thương nghiệp, buôn bán với nước ngoài rất phát triển
4 Củng cố: Nêu các chủ trương và biện pháp xây dựng quân đội củng cố quốc phòng của nhà Trần?
Nhà Trần đã làm gì để phục hồi và phát triển kinh tế sau những năm suy thái của nhà Lý?
5 Dặn dò:Về nhà học thuộc bài và xem trước bài " Ba lần kháng chiến chống quân xâm lượt Mông-Nguyên"