Bài 15. Tiêu hoá ở động vật

Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được... Tiêu hoá là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ă

BÀI 15 – 16

TIÊU HÓA Ở ĐỘNG VẬT

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Trả lời câu hỏi yêu cầu

Nội dung cần ghi chép

Hãy lựa chọn câu trả lời đúng về khái niệm tiêu hóa

A. Tiêu hóa là quá trình làm biến đổi thức ăn thành các chất hữu cơ

B. Tiêu hóa là quá trình tạo ra các chất dinh dưỡng và năng lượng, hình thành phân thải ra ngoài cơ thể

C. Tiêu hóa là quá trình biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng và tạo ra năng lượng

D. Tiêu hóa là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được

Tiêu hoá là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được.

Ở động vật có những hình thức tiêu hóa nào?

Hình thức tiêu hóa

Tiêu hóa trong

không bào tiêu

hóa

Ở ĐV đơn bào: Trùng roi, trùng đế giày

Tiêu hóa bên ngoài tế

Hình thức tiêu hóa Chưa có cơ quan tiêu hóa Túi tiêu hóa Ống tiêu hóa

Đại diện

Đặc điểm tiêu hóa

HOẠT ĐỘNG NHÓM HOÀN THÀNH BẢNG SAU

Nhóm 1: Nghiên cứu và hoàn thành nội dung về tiêu hóa ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa

Nhóm 2: Nghiên cứu và hoàn thành nội dung về tiêu hóa ở động vật có túi tiêu hóa

Nhóm 3: Nghiên cứu và hoàn thành nội dung về tiêu hóa ở động vật có ống tiêu hóa

PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

1. Các chất dinh dưỡng đơn giản được hấp thụ từ không bào tiêu hóa vào tế bào chất Riêng phần thức ăn không tiêu hóa được trong không bào được thải ra khỏi tế bào theo kiểu xuất bào.

2. Màng tế bào lõm dần vào, hình thành không bào tiêu hóa chứa thức ăn bên trong

3. Lizoxom gắn vào không bào tiêu hóa Các enzim của lizoxom vào không bào tiêu hóa và thủy phân các chất dinh dưỡng phức tạp thành các chất dinh dưỡng đơn giản

Hãy sắp xếp về trình tự đúng các giai đoạn của quá trình tiêu hóa nội bào:

A. 1 2 3

B. 2  3  1

C. 2  1  3

D. 3  2  1

Hình thức tiêu

hóa

Chưa có cơ quan tiêu hóa Túi tiêu hóa ống tiêu hóa

Đại diên Động vật đơn bào

- Các chất dinh dưỡng đơn giản được hấp thụ từ không bào tiêu hóa vào tế bào chất phần thức ăn không được tiêu hóa được thải ra ngoài theo kiểu xuất bào

Em hãy mô tả quá

trình tiêu hoá thức ăn

trong túi tiêu hoá? Đặc

điểm của tiêu hĩa trong túi tiêu

hĩa?

Tại sao thức ăn sau khi được tiêu hĩa ngoại bào tiếp tục được tiêu hĩa nội bào?

Hình thức tiêu

hóa

Chưa có cơ quan tiêu hóa Túi tiêu hóa ống tiêu hóa

Đặc điểm quá

trình tiêu hóa

- túi tiêu hóa có hình túi, có 1 lỗ thông duy nhất ra bên ngoài (vừa là miệng vừa là hậu môn)

- thành túi có nhiều tế bào tuyến, tiết enzim tiêu hóa

- Trong túi thức ăn được tiêu hóa nội bào và ngoại bào

NHỮNG NHÓM ĐỘNG VẬT NÀO CÓ

ỐNG TIÊU HÓA

Hãy nêu các cơ quan trong ống tiêu hóa của

người?

stt Bộ phận Tiêu hoá cơ học Tiêu hoá hoá học

1 Miệng ……… ………

2 Thực quản ……… ………

3 Dạ dày ……… ………

4 Ruột non ……… ………

5 Ruột già ……… ………

Điền vào bảng quá trình tiêu hĩa thức ăn trong các bộ phận của ống tiêu hĩa ở người.

X

X

X

X X

X

X

X

stt Bộ phận Tiêu hoá cơ học Tiêu hoá hoá học

1 Miệng ……… ………

2 Thực quản ……… ………

3 Dạ dày ……… ………

4 Ruột non ……… ……….

5 Ruột già ……… ……….

Nhai, làm nhỏ thức ăn

Enzim amilaza biến đổi một phần tinh bột

Vo tròn, nuốt

Co bóp trộn dịch

vị

Enzim Pepsin hiến đổi prôtêin ở mức độ nhất định

Co bóp Dịch ruột chứa các enzim tiêu

hoá prôtêin, lipít,…

Co bóp, tống phân ra ngoài

Tiêu hĩa thức ăn trong các bộ phận của ống tiêu hĩa ở người

Hình thức tiêu

hóa

Đặc điểm quá

trình tiêu hóa

- ống tiêu hóa được cấu tạo từ nhiều bộ phận khác nhau

- trong ống tiêu hóa, thức ăn được tiêu hóa ngoại vào nhờ hoạt động cơ học của ống tiêu hóa và nhờ tác dụng của dịch tiêu hóa.

Ruột

Hậu môn

Mề Diều

Thực quản

Hầu

Miệng

Ống tiêu hóa của một số động vật như giun đất, châu chấu, chim có bộ phận nào khác với ống tiêu hóa của người ?

Các bộ phận đó có chức năng gì?

Hình thức tiêu

hóa

Chưa có cơ quan tiêu hóa Túi tiêu hóa ống tiêu hóa

Đại diên Động vật đơn bào Ruột khoang, giun dẹp Động vật có xương và nhiều động

- Các chất dinh dưỡng đơn giản được hấp thụ từ không bào tiêu hóa vào tế bào chất phần thức ăn không được tiêu hóa được thải ra ngoài theo kiểu xuất bào

- túi tiêu hóa có hình túi, có 1 lỗ thông duy nhất ra bên ngoài (vừa là miệng vừa là hậu môn)

- thành túi có nhiều tế bào tuyến, tiết enzim tiêu hóa

- Trong túi thức ăn được tiêu hóa nội bào và ngoại bào

- ống tiêu hóa được cấu tạo từ nhiều bộ phận khác nhau

- trong ống tiêu hóa, thức ăn được tiêu hóa ngoại vào nhờ hoạt động

cơ học của ống tiêu hóa và nhờ tác dụng của dịch tiêu hóa.

So sánh đặc điểm cấu taoh và chức năng của ống tiêu hóa ở thú ăn thịt và thú ăn

thực vật

Tên bộ phân Thú ăn thịt Thú ăn thực vật

-Dạ dày

Ruột non

Manh tràng

Tên bộ phân Thú ăn thịt Thú ăn thực vật

Răng - Răng cửa lấy thịt ra khỏi xương

- Răng nanh nhọn dài cắm và giữ chặt con mồi

- Răng trước hàm và răng ăn thịt lớn, cắt thịt thành từng mãnh nhỏ để dễ nuốt.

- Răng hàm có kích thước nhỏ, ít được sử dụng

- Răng nanh giống răng cửa Khi ăn cỏ, các răng này tì lên tấm sừng ở hàm trên

để giữ chặt cỏ

- Răng trước hàm và răng hàm phát triển có tác dụng nghiền nát cỏ.

Dạ dày - Dạ dày là một cái túi lớn nên gọi là dạ dày đơn.

- Thịt được tiêu hoá cơ học và hoá học giống như trong dạ dày người Dạ dày

co bóp làm nhuyễn thức ăn trộn đều với dịch vị Enzim pepsin thuỷ phân prôtêin thành các peptit

- Dạ dày thỏ, ngựa là dạ dày đơn

- Dạ dày trâu, bò có 4 túi Dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi khế Dạ cỏ là nơi dự trữ làm mềm và lên men thức ăn

- Dạ tổ ong giúp đưa thức ăn lên trên trong khi nhai lại Dạ lá sách giúp tái hấp thu nước

Dạ múi khế tiết ra pepsin, HCl tiêu hoá prôtêin có trong cỏ và vi sinh vật từ dạ cỏ xuống

Ruột non - Ruột non ngắn hơn nhiều so với ruột non thú ăn thực vật

- Các chất dinh dưỡng được tiêu hoá hoá học và hấp thu trong ruột non giống như ở người

- Ruột non dài vài chục mét và dài hơn rất nhiều so với ruột non của thú ăn thịt

- Các chất dinh dưỡng được tiêu hoá hoá học và hấp thu giống như trong ruột non người

Manh tràng - Ruột tịt không phát triển và không có chức năng tiêu hoá thức ăn - Manh tràng rất phát triển và có nhiều vi sinh vật cộng sinh tiếp tục tiêu hoá xenlulôzơ và các chất

dinh dưỡng có trong tế bào thực vật Các chất dinh dưỡng đơn giản được hấp thu qua thành manh tràng.

Tiêu hóa nội bào là quá trình tiêu hóa diễn ra:

A - Bên trong tế bào

B - Bên ngoài tế bào

C - Bên trong cơ thể

D - Bên ngoài cơ thể

 A Ống tiêu hóa thông với môi trường qua 1 lỗ vừa nhận thức ăn

 D Enzim tiêu hóa được bài tiết từ lizôxôm

Điều nào sau đây là đúng:

Chiều hướng tiến hóa:

 Cấu tạo ngày càng phức tạp: từ không có cơ quan tiêu hóa đến có cơ quan tiêu hóa,

từ túi tiêu hóa đến ống tiêu hóa có cấu tạo phức tạp.

 Sự chuyên hóa chức năng ngày càng rõ rệt: Sự chuyên hóa cao của các bộ phận trong ống tiêu hóa làm tăng hiệu quả tiêu hóa thức ăn.

 Từ tiêu hóa nội bào đến tiêu hóa ngoại bào; Nhờ tiêu hóa ngoại bào động vật ăn

được thức ăn có kích thước lớn hơn.