Bài 3. Các nguyên tố hóa học và nước

Tại sao lại có sự khác biệt giữa cơ thể sống và vật không sống?Sự khác biệt về thành phần hóa học cấu tạo nên cơ thể sống và vật không sống cho thấy sự sống được hình thành do sự tương t

CÁC QUI ƯỚC DÙNG TRONG BÀI GIẢNG

Biểu tượng và chữ mầu xanh đậm:

Nội dung ghi bài

Chữ mầu đỏ : Câu hỏi

Chữ mầu xanh nhạt: Các lời dẫn và trả lời

câu hỏi

Thế giới sống và không sống

có đặc điểm chung gì?

Tại sao lại có sự khác biệt giữa cơ thể sống và vật không sống?

Sự khác biệt về thành phần hóa học cấu tạo nên cơ thể sống và vật không sống cho thấy sự sống được hình thành do sự tương tác đặc biệt của các nguyên tử nhất định

Sự tương tác này tuân theo quy luật lí hóa học dẫn đến các đặc tính nổi trội mà chỉ có thế giới sống mới có.

Có khoảng bao nhiêu

nguyên tố hóa học trong

tự nhiên cấu tạo nên cơ

thể sống? Lấy ví dụ?

I CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

- Có khoảng 25 nguyên tố tham gia cấu tạo nên cơ thể sống : C, H, O, N, Ca, S, Mg,

Ở ngoài thiên nhiên có tìm thấy các nguyên

tố giống ở trong tế bào không?

Xét về bản chất hóa học, mỗi nguyên tố cấu tạo nên tế bào hoàn toàn giống với chính nguyên tố

ở ngoài thiên nhiên Ở cấp độ nguyên tử giới

vô cơ và giới hữu cơ hoàn toàn thống nhất.

Những nguyên tố nào là chủ yếu cấu tạo nên

tế bào? Vì sao?

- C,H,O,N là 4 nguyên tố chủ yếu vì chiếm 96% khối lượng chất sống.

axitamin Axitnucleic

Nguyên tố nào có vai trò quan trọng tạo sự đa dạng cho hợp chất hữu cơ?

Vì sao?

Axit amin

Em có nhận xét gì qua số liệu ở bảng 3.

Bảng 3: Tỷ lệ % về khối lượng của các nguyên

tố hóa học cấu tạo nên cơ thể người.

Phân biệt nguyên tố đa lượng và vi lượng

< 0,01% khối lượng chất khô.

C, H, O, N, Ca,

P, K, S, Na, Cl, Mg…

F, Cu, Fe, Mn,

Zn, Mo…

- K có chức năng làm tăng hưng phấn của

hệ thần kinh và hoạt động của nhiều hệ enzim, cân bằng nước.

- Photpho là thành phần cấu tạo nên côenzim (xúc tác các phản ứng sinh năng lượng).

-Tham gia các hoạt động sinh lí của tế bào.

Các nguyên tố đa lượng cần cho cơ thể trên 100mg mỗi ngày:

7 loại khoáng chất này có tác dụng:

- Kiến tạo cơ thể, xương, răng

- Tạo các hệ cân bằng kiềm – tan, quân bình nước trong và ngoài tế bào;

- Có vai trò quan trọng trong việc dẫn truyền thần kinh

Hem – Một thành phần

quan trọng trong cấu trúc

của hồng cầu.

Công thức phân tử của diệp lục a:

Nếu khơng cĩ Fe hay Mg thì Hem hay diệp lục cĩ tổng hợp được khơng?

Nguyên tố vi lượng có vai trò gì?

Vì sao nguyên tố vi lượng chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng không thể thiếu? Lấy ví dụ minh họa?

- Kẽm: có khoảng 100 loại enzyme cần có Kẽm để hình thành các phản ứng hóa học trong tế bào

- Iot: có chức năng sinh lý chủ yếu là tham gia vào cấu tạo hoocmon thyroxin của tuyến giáp trạng.

- Sắt: tham gia vào cấu tạo thành phần hemoglobin của hồng cầu, myoglobin của

cơ vân và các sắc tố hô hấp ở mô bào và trong các enzim như: catalaz, peroxidaza…

Các nguyên tố vi lượng cần cho cơ thể với một

số lượng nhỏ khoảng vài mg mỗi ngày:

Tại sao phải bón phân hợp lý cho từng loại cây trồng?

Tại sao cần thay đổi món ăn hàng ngày cho đa dạng?

Nếu hàm lượng chất hóa học nào đó tăng quá mức cho phép gây ảnh hưởng xấu gì đến môi trường?

II NƯỚC VÀ VAI TRÒ CỦA NƯỚC TRONG TẾ BÀO

1 Cấu trúc và đặc tính lí hóa của nước.

Nhận xét về cách liên kết của các cặp electron trong phân tử nước.

- Phân tử nước có hai đầu tích điện trái dấu do đôi điện trong liên kết bị kéo lệch

về phía ôxi.

Nêu sự khác biệt về điện tích giữa đầu mang oxi và đầu mang hidro của phân tử nước.

Với cấu trúc như vậy

nước có đặc tính gì?

b Đặc tính:

- Phân tử nước có tính phân cực.

Tính phân cực của nước dẫn đến hiện tượng gì?

- Phân tử nước này hút phân tử nước kia và hút các phân tử phân cực khác tạo cho nước

có vai trò đặc biệt đối với sự sống.

Giải thích tại sao con

nhện nước lại có thể

đứng và chạy được

trên mặt nước?

Liên kết hiđro

Hãy nhận xét các liên kết hydro giữa các phân tử nước ở trạng thái rắn và lỏng?

Hậu quả gì có thể xảy ra khi đưa các tế bào sống vào ngăn

đá trong tủ lạnh?

Khi đưa các tế bào sống vào trong ngăn đá,

H 2 O trong nhiễm sắc thể của tế bào sẽ đông thành đá, khoảng cách cuả các phân tử xa nhau  sẽ không thực hiện được quá trình trao đồi chất  thể tích các tế bào tăng lên  cấu trúc các tế bào bị phá vỡ  tế bào bị chết

2 Vai trò của nước đối với tế bào

- Là thành phần chủ yếu trong mọi cơ thể sống

Trong tế bào nước tồn tại chủ yếu ở những dạng nào?

Trong

mọi tế

bào

ở người ở sữa Rau quả Nấm men khuẩn Vi 60-90% 58-60% 96-99% 80-94% 54-83% 75-88%

- Là dung môi hoà tan các chất

Axit, rượu và muối có tan được trong nước không?

Tại sao nước

được xem là

dung môi tốt?

Nước là một dung môi tốt nhờ vào tính phân cực Các hợp chất phân cực hoặc có tính ion như axit, rượu và muối đều dễ tan trong nước Tính hòa tan của nước đóng vai trò rất quan trọng trong sinh học vì nhiều phản ứng hóa sinh chỉ xảy ra trong dung dịch nước.

- Là môi trường phản ứng, tham gia các phản ứng sinh hóa.

CO 2

H 2 O

Cabohidrat

O 2

Tại sao khi bị nóng bức mà toát mồ hôi thấy mát và dễ chịu hơn?

- Điều hòa nhiệt độ cơ thể.

- Đối với người bị sốt cao lâu ngày hay bị tiêu chảy, cơ thể mất nước da khô nên phải

bù lại lượng nước bị mất bằng cách uống Ôrezon theo chỉ dẫn của bác sĩ.

- Nước trong tế bào cơ thể luôn luôn được đổi mới Một người nặng 60kg cần cung cấp 2-3 lít nước/ngày.

Hậu quả gì sẽ xảy ra khi nguồn nước bị ô nhiễm?

Mỗi chúng ta cần có hành động gì để bảo

vệ nguồn nước?

Câu 1: Nguyên tố hoá học đặc biệt quan trọng tạo nên sự đa dạng của các đại phân tử hữu cơ là :

Câu 2: Nước có đặc tính phân cực cao nên có vai trò gì làm

A dung môi hoà tan nhiều chất, tạo môi trường cho các phản ứng sinh hoá xảy

ra

B ổn định nhiệt của cơ thể

C giảm nhiệt độ cơ thể.

D cho tế bào chất dẫn điện tốt.

Câu3:Nhóm nguyên tố nào sau đây là nhóm

nguyên tố chính cấu tạo nên chất sống

A C, Na, Mg, N.

B C, H, O, N.

C C, H, Co, Mg.

D C, H, Na, O.

Câu 4: Nguyên tố vi lượng chiếm tỷ lệ nhỏ hơn

A 0,001% khối lượng cơ thể.

B 0,01% khối lượng cơ thể.

C 0,1% khối lượng cơ thể.

D 1% khối lượng cơ thể.

- Học bài và đọc mục “Em có biết” trong SGK.

- Đọc trước bài 4 CACBOHIĐRAT VÀ LIPIT

DẶN DÒ